Datasets:
url
stringlengths 16
572
⌀ | title
stringlengths 1
709
⌀ | text
stringlengths 31
4.28M
| summary
stringlengths 5
3.35k
⌀ | source
stringclasses 7
values | language
stringclasses 3
values | date
stringlengths 10
26
| id
stringlengths 5
46
⌀ | tags
stringlengths 2
1.33k
⌀ | author
stringclasses 511
values |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
https://www.ukrainer.net/crh/krymski-tatary/
|
Qırımtatarlar. Olar kimler?
|
Qırımtatarlar, Qırım yarımadasında ve zemaneviy Ukrayinanıñ çölünde şekillengen türkiy asıllı Ukrayinanıñ tamır halqıdır.
*
Bu material 2019 senesi azırlanğan ediOlar üç işğalni öz başından keçirdiler. İlk sefer 1783 senesi Rusiye imperiyası Qırım Hanlığını işğal etken zamanda edi. Neticede XVIII asırnıñ sonunda – XIX asırnıñ başında pek çoq qırımtatar Osmanlı Devletine köçip kettiler.
Ekinci sefer qırımtatarlar 1944 senesi sovet akimiyeti tarafından sürgün etilgen ediler. O zaman quralaynıñ 18-nde ve nevbetteki bir qaç kün devamında Orta Asiyağa ve Rusiyeniñ bazı şimal-şarqiy regionlarına 191 biñden ziyade şahıs sürgün etildi. Farqlı esaplamalarğa köre, sürgünlik neticesinde Qırımnıñ o zamanki qırımtatar ealisiniñ üçte birinden aman-aman yarısına qadar elâk oldı.
Ukraiynanıñ mustaqillik devriniñ başında sürgünlikten evlerine qaytıp kelgen qırımtatarlar 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilmesi neticesinde kene öz toprağını taşlap ketmege mecbur oldılar.
Qırımtatarlar raatlıq körmegenlerine baqmadan, öz tilini, zengin medeniyetini ve urf-adetlerini saqlap qaldılar. Qırımtatarlarnıñ çoqusı Ukrayinağa ait Qırımnı qorçalap, faal cemaat noqta-i nazarına saipler. Bugün “Qırım Ukrayinadır!” ibaresini eñ çoq tamam olardan eşitmek mümkün.
Oraza bayramı
Qırımtatarlar İslâm dinini küteler, bunıñ içün musulman dünyasınıñ bayramlarını qayd eteler, olarnıñ arasında Oraza bayramı. Bu, Ramazan ayı devamında tañdan kün batuvına qadar 30 künlük orazanı yekünlegen bayramdır. Bu, yalıñız bedeniy bir sınav degil, aynı zamanda ruh ve duyğu sınavıdır, insan fikirlerde ve zeinde temiz olmaq kerek.
Ramazan ayınıñ 27-inci gecesi “Qadır Gecesi” dep adlandırılır ve eñ muqaddes gece olaraq qabul etilir. Quran-ı Kerimniñ musulmanlarğa tamam bu gece endirilgenine inanılmaqta. Bu gecege bir qaç kün azırlanılır: evi, mezarlıqlar temizlenir, yañı urbalar kiyilir ve ilâhre. Bayramdan bir kün evel “Arefe künü” qayd etilir. Adetince aqşamdan qatlama, çiberek, tatlılar kibi bayram aşları pişirilir.
slaydlar
Qırımda Oraza bayramı daima qoranta arasında qayd etile edi. 2019 senesi ise Kıyivde yaşağan qırımtatarlar ilk sefer “East Fest” festivalinde iştirak ettiler, onıñ çerçivesinde Oraza bayramı qayd etile ve VDNĞ alanında tantanalı tedbirler keçirile.
Esasen ise, qıtadaki tedbirler camilerde keçirile. Bayram, qırımtatarlar künde 5 kere qılğan bayram namazından başlana.
Ramazan oraza ve cümertlilik ayıdır. Bütün ay devamında Qırım MC Muslumanları Diniy İdaresiniñ Kyıivdeki temsilciliginiñ ibadethanesinde aman-aman er kün iftarlar teşkil etile. Aqşam, kün devamında oraza tutqan er keske bedava aş dağıtıla.
Ayder Rustamov. Maneviy ayat
Ukrayinanıñ qıtasındaki Qırım MC musulmanlarınıñ diniy idaresiniñ müftisi Ayder Rustamov, işğalden evel Qırımda tek kiçik bayram etilgenini ayta, çünki Qırımnıñ o zamanki yerli akimiyeti daa büyük tedbirler yapmağa tırışqan musulmanlarğa qarşı adım atmay edi. Ayderniñ aytqanına köre, Qırım musulmanları arasında alâqa ve añlaşılmamazlıq meseleleri de bar edi. Umumen, müftiniñ aytqanına köre, Qırımda musulman cemiyetini birleştirme yolunda bir añlayış yoq edi, atta işğalden evel.
Ayder ve onıñ ana-babası sürgünlikte doğdılar. Ayder — Orta Asiyada, qartanası ve qartbabası ise — Qırımda dünyağa keldiler:
— Orta Asiyadan Qırımğa köçken vaqıtta, men ğaliba üçünci sınıfta oquy edim. Onıñ (qartanamnıñ — muar.) evini taptıq. Şu an alâ daa közümniñ ögünde: biz keldik, qartanam taptı, tasavur etiñiz, doğğan ve ösken tuvğan evini taptı. Ağlap yiberdi.
Mektepni Ayder Qırımda bitirdi, arap tili ve edebiyatını ögrendi, yüksek tasilni ise Ürdünde aldı. Oquvını bitirip Qırımğa qaytqan soñ İslâmnen bağlı diniy edebiyatnı arapçadan qırımtatarcağa tercime ete edi. Müfti olmazdan evel yarımadada öz biznesinen oğraşa edi.
İşğalden soñra Ayder Rustamovnıñ ailesi Ukrayinanıñ qıtasına köçip, evge qaytmaq içün elinden kelgenini yapmağa başladı.
2016 senesi Qırımdan çıqıp ketken qırımtatarlar qıtaiy Ukrayinada umumiy qurultay teşkil etip, 14 cemiyet teşkil ettiler ve Ayder Rustamovnı resmiy olaraq Qırım müftisi olaraq sayladılar.
Ayderniñ aytqanına köre, müfti umumen diniy akimiyetniñ vekilidir, amma bu qadar yüksek vazife almaq istememeli. İslâm şariatına köre, bir insan iqtidar istese, bu iqtidarğa aqqı yoq.
Er cemiyet müfti saylavlarına üç kişini delegat etip yollar: cemiyetniñ başı, cemiyetniñ imamı ve bir vekâletli delegat. Üçünden biri saylanır.
Müfti öz ilk vazifesini qırımtatarlarnıñ dünyada kimligini saqlap qalmaq ve Qırımnıñ Ukrayinağa qaytması içün elinden kelgenini yapmaq dep saya:
— Ukrayinada elimizdekige qıymet kesmek kerekmiz Ukrayina menim vatanımdır. Qırım Ukrayinadır. Mında özümizni serbest duyamız. Qıtağa kelgen insanlar, mında başqaca nefes alınğanını aytalar.
Şimdi Qırımda qırımtatar diniy teşkiâltları serbest areket etip olamaylar. Müfti yarımadada qalğan diniy temsilcilikler işgalcilernen işbirlik yapmağa mecbur olğanını ayta. Bunıñ içün qırımtatarlar Ukrayinanıñ qıtasında Kıyivde, Nıvkide yerleşken Qırım MC musulmanları diniy idaresini teşkil etmege qarar berdiler.
Bir yıldan çoq vaqıt evel mında cami açıldı. Şimdi mında em qadınlar em erkekler namaz qılıp olalar: olar içün binada ayrı ibadet odaları ve azbarda büyük çadırlar bar (yedi yaşından başlap İslâmnı qabul etken qadın ve erkekler ayrı namaz qılar). Başta bu yerge pek az insan kele edi, şimdi ise, mında er kesniñ dua etip olaması içün koridorda namazlıqlar töşeyler.
Qırım Muhtar Cumruriyet musulmanları diniy idaresi Qırımtatar Milliy Meclisi ile yaqın işbirlik yapqan diniy bir platforma ve qırımtatarlarnıñ diniy institutıdır. Tasil, hayriyet, içtimaiy faaliyet, hac ve umre kibi bir qaç yönelişte işleyler. Hac bu büyük bir acılıq. Umre bu kiçik bir acılıq. Er bir musulman ömründe bir kere muqaddes yerlerni ziyaret etmeli:
— Şimdi bütün vatandaşlarımıznıñ Ukrayina pasportınen uyğun fiyat ile hacğa ketme imkanı olsun dep hac teşkil etmege tırışamız. Pek çoq vatandaşımız, parası olsa da, urus pasportınen hacğa ketmek istemeyler.
Qırım Muhtar Cumruriyet musulmanları diniy idaresi, balalarğa milliy ruh aşlamaq ve intelektual olaraq olarnı zenginleştirmek içün raatlıq künü mektebini keçire.
Müfti, öz mektepni açmağa niyetleri bar olğanını ayta. Raatlıq künü mektebinden ğayrı, Quran oquvı, ingliz ve arap tilleri ögrenüvinen beraber bir de bala bağçasını açmaq isteyler.
1988 senesi Ayder Qırımğa köçken soñ, onıñ ailesi Pervomaysk rayonınıñ Oleksiyivka köyüne yerleşti (1945 senesine qadar Eski Ali Keç köyü). Anda tasil urus tilinde edi, amma mektepte ukrayin tili fakultativi bar edi ve Ayder bu derslerge qatnağan:
— İmlâlarnı bile andaki ukrayinler ve uruslardan daa yahşı yaza edim. Amma laqırdı ameliyatımız yoq edi.
Tamila Taşeva. Cemaat faaliyeti
Tamila Taşeva, Qırımdan köçip kelgenlerge yardım etken ve Ukrayinada qırımtatar medeniyetiniñ inkişafına isse qoşqanlardan biridir. Daa 2007 senesi Ukrayina Yuqarı Radasında stajlama içün Kıyivge köçken olsa da, yarımadağa şimdi barıp olamay:
— Elbette, bu meni kederlendire, bu qıyın, çünki ana-babam ve tuvğanlarım Qırımda yaşay.
Tamila Yuqarı Radada çalışqan soñ, çoq çeşit işler tapıp, olarnen oğraşa edi: medeniy idarecilik, çeşit türlü festivallerniñ ve diger sanat tedbirleriniñ teşkil etilmesi:
— Daima meni meraqlandırğan bir şey bar edi — qırımtatar medeniyetiniñ inkişafınen oğraşmaq ve bunı ukrayin medeniyetinen işbirlikte yapmaq.
Oleğ Skrıpkanen beraber bir qaç yıl devamında “Krayina mriy” festivali çerçivesinde qırımtatarlar aqqında etnik sanalarnı keçire ediler.
— Qırımtatar medeniyetiniñ esas populârlaştırıcıları daima Qırımdan çoqtan köçip kelgen insanlar olğanı doğrudır.
Cemaat faali ve media mesleatçısı Alim Aliyev Lvivde qırımtatar medeniyetini inkişaf ete, Tamil Taşeva ise Kıyivde. Lvivde qırımtatar medeniyetine bağışlanğan festivallerni teşkil ete ve bu yerge ukrayin ve qırımtatar çalğıcılarını davet ete ediler. Er yıl olar ukrayin ve qırımtatar çalğıcıları, Qırım ressamlarınıñ iştiraginen çeşit tedbirlerni keçire ediler. Kıyivde de bir qaç festival teşkil etilgen edi, amma 2014 senesine qadar bu o qadar belli degil edi:
— 2014 senesi bir deñişüv yılı oldı. Başımızğa büyük bir belâ keldi — cenk, işğal. Bunıñnen beraber, qırımtatarlar Ukrayinanıñ tamır halqı ve etnik toplulığı olaraq desteklenmesiniñ kerekekliginiñ emiyeti añlaşıldı.
KrımSOS
Tamila Taşeva, Alim Aliyev ve Sevgil Musayeva 2013-2014 seneleri qırımtatar bayrağını qolundan tüşürmeyip, Menlik inqilâbınıñ faalleri edi. 2014 senesi kiçik aynıñ 27-ne keçken gecesi olar, Qırımda, Aqmescitte, memuriy binalar arbiy urbada bellisiz şahıslar tarafından zapt etilgenini ögrendiler. O vaqıt bunı Rusiye tarafı yapqanı artıq belli edi:
— O vaqıt, biz er şeyniñ çezilüvine ümüt besley edik. Amma kündüz, saat 13-14 edi, ofiste beraber oturıp, Facebookta bir esap qayd ettik. Oquyıcılarğa çağıruvnı pek yahşı hatırlayım: biz “KrımSOS”, biz Qırımdan haberlerni aytıp berecekmiz.
Teşkilât Qırımdaki blogerler, jurnalistler, cemaat faalleriniñ yardımınen ukrayin ve ecnebiy jurnalistlerge Qırımdaki vaqialar aqqında malümat bere ve añlata edi. Tamilanıñ aytqanına köre, bir afta içinde saifeniñ 15 biñden ziyade abunecisi bar edi. Başta taqımnıñ maqsadı tek bütün vaqialarnı aytıp bermek edi, amma olar tez añladılar ki, haberdar etüvden ğayrı, Maydanda olğanı kibi, doğrudan yardım kerek edi.
2014 senesi saban ayında “KrımSOS” faalleri, evlerine Qırımdan bir insannı qabul etmege azır olğan ukrayinlerden mektüpler kelgen e-mailni açtılar. Acele yardım hattına Qırımda qalmaqtan qorqıp, andan ketmek istegenler telefon ete ediler.
2017 senesinden başlap, “KrımSOS” köçip kelgenlerge yardım etmekten ğayrı, Qırımda taqip etilgen insanlarnen daa faal çalışmağa başladı. Olar yarımadada advokatlar, faaller ve jurnalistlernen çalışmağa başladılar.
Bundan ğayrı, “KrımSOS” taqımı köçip kelgen insanlarnıñ cemiyetleri ile çalışa, yani bu inkişaf yardımıdır. Olar yañı teşkilâtlarğa Ukrayinada nasıl çalışmaqnı, faaliyetlerine nasıl yardım etmekni, resurslarnı nasıl tapmaqnı, kütleviy haber vastalarınen nasıl bağlanmaqnı ögrete.
Bu vaqıt içinde on biñlernen insanğa yardım etildi: mesken, uquqiy, içtimaiy ve ruhiy yardım kösterildi. Meselâ, içtimaiy destek ilk ihtiyaclar paketinden ibaret edi, içinde gigiyena vastaları, aşayt malları ve ilâhre bar edi. Bundan da ğayrı, qıtanen daa qolay bütünleşmek içün ilk yılları kiçik biznesniñ açıluvına ve inkişafına yardım ete ediler.
2014-2015 seneleri devletniñ reberligi cemiyette olğan çağıruvlarğa nasıl cevap bermekni añlamay. O vaqıt em Qırımdan, em de Ukrayina şarqından köçip kelgen şahıslarnıñ statusını belgilegen qanunlar yoq edi:
— Biz tek doğrudan yardım etmekten ğayrı qanunlarnı da yazdıq. Memleket içinde köçken insanlarğa dair ilk qanun ofisimizde yazıldı.
Tamilanıñ ana-babası Qırımnı terk etmek istemedi. Anda onıñ qız qardaşı ve torunı da qaldı:
— Eki yıl evelsi qartanam vefat etti, men onı körip olamadım. 2014 senesinden berli, üç yıl devamında onı körmedim. Elbette, bu ruhiy ceetten pek qıyın, Rusiye Federatsiyası Qırımnı öz toprağı olaraq sayğanından sebep ve vaziyet deñişmegence men Qırımğa barıp olamayım, menim içün bu fizikiy ceetten telükelidir.
Cemiyet
2014 senesinden soñ Ukrayina ve dünyada qırımtatar cemiyetine nisbeten munasebet bayağı deñişti. Bundan evel qırımtatarlar ayırılıp Türkiyege qoşula bilecek bir gruppa olaraq qabul etile edi. Tamila Taşevanıñ aytqanına köre, Ukrayina, bütün mustaqilligi devamında Qırımnı ğayıp ete edi, çünki “şartlı Kıyiv Qırımğa diqqat ayırmay edi”: kelişilgen haber siyaseti ve Qırım ealisinen devlet işi yoq edi. Rusiye ise Qırımdaki cemaat teşkilâtlarına ve kütleviy haber vastalarınıñ yardımınen teşviqatqa büyük sermiya sarf ete edi.
— 2007 senesi Qırımdan Kıyivge köçkenimde, maña qarşı peşin fikirler yoq edi, çünki qırımtatarlar aqqında pek az şey biline edi. Qırımtatarlar yılda bir kere quralaynıñ 18-nde çıqqanını bile ediler, çünki bu olar içün bir matem kün ed. Olar bu sürgünlik olğanını, insanlıqqa qarşı cinayet olğanını, genotsid olğanını añlamay ediler.
slaydlar
2014 senesine qadar qırımtatarlar ve olarnıñ faciası aqqında az adam bile edi. Anda-mında bazı faaller bunı medeniyet yardımınen añlatmaq kerek ediler. Çoqusı allarda öz misallerinen olar qırımtatarlar kim olğanını añlata ediler, olar Ukrayinağa eyilik tilep, küçlü, zengin devlet olmasını istegen avropalı bir millet olğanını añlata ediler. Çünki tek Ukrayinada, bir Avropa devleti olaraq, tamır halqlarnıñ etnik toplulıqlarınıñ aqları diqqatqa alına bilir:
— 2014 senesini hatırlayım, yarımadanı terk etken insanlarnı yerleştirmek içün yardım istegenimizni ilân etken edik. O vaqıt biñlernen insan evini bermege azır olğanını yazıp başladı. Meselâ, Oleğ Skrıpka 2014 senesi saban ayında telefon etti ve dedi: “Tamila, baq, Kıyiv civarında evim bar, boş, tanışlarıñdan birisini yerleştirmek kerek olsa, lütfen, bu evni qullanıñız”. Ve bu pek müim edi.
2018 senesiniñ küzünde “Demokratik teşebbüs” fondu içtimaiy sorav keçirgen edi. Hususan,, qırımtatarlarğa ukrayin devleti çerçivesinde öz muqadderatını belgilemek aqqını bermek isteysiñizmi, dep ukrayinlerden sorağan ediler. Yani, söz Ukrayina devleti terkibinde milliy territorial muhtariyet aqqındadır. Ve ukrayinlerniñ yüzde 50-sinden ziyadesi qırımtatarlarğa böyle bir aq berilmeli, dep ayttı. Bu yahşı bir köstergiç, qırımtatarlarğa duşman kibi yanaşmaylar demektir.
Qırımtatarlar özlerini Qırım ve Ukrayinanıñ tamır halqı dep tanıy:
— Elbette, menim evim Qırımdır ve daima Qırım olacaq, amma Qırım devletniñ ayırılmaz bir qısmıdır, Qırım Ukrayinadır.
Tamila içün Kıyiv ekinci evi oldı, çünki o mında çoq yıl yaşay ve onıñ dostlarınıñ çoqusı da mında yaşay. Amma Qırımğa serbest barıp olamasa, o, özüni bütünley bahtlı duyıp olamaycaq, çünki tamırları anda:
— Evge qaytmaq, anamnıñ qavesini içmek isteyim, evimizde saçlarımnı sıypağanını, maña öz lezetli aşlarını pişirgenini isteyim.
Tamila Qırımğa kelgen er seferinde Bağçasarayğa barıp kele edi:
— Bağçasaray üstündeki dağ platolarını pek yahşı hatırlayım. Bu menim içün küçlü bir yer. Men anda er sefer kele edim ve oturıp, meditatsiya yapa edim, Bağçasarayğa, bu orta asır soqaqlarına baqa edim. Ve bu körünişni hayallarımda ve tasavurımda körmekten ğayrı daa kerçek olğanını isteyim, çünki olar menim içün pek duyğulı ve büyük.
Qırımtatarlar arasında “doğru” ya da “yañlış” qırımtatar kibi bir şey yoq. Biri Allahnen birlik yolunı ve İslâmnıñ qaidelerine köre adaletli yaşayışnı saylay, digeri ise daa çoq dünyaviy yaşayışnı saylay. Bazı qırımtatar qadınları baş kiyimini kiyip, künde beş kere namaz qılalar, amma aynı zamanda faal yaşaylar:
— Kimerisi bicaq ve djıns kiye, kimerisi ise yavluq baylay ve uzun anter kiye, amma bu bizge özümizni qırımtatar olaraq is etmemize keder etmey. Çünki bizni birleştirgen şey bar: bu din, bu til, bu vatan sevgisi, bu milliy areketniñ tarihı.
— Men em yavluq baylağan em de baylamağan insanlarnen quçaqlaşa edim. İsteseñiz dindar oluñız, isteseñiz olmañız, bu müim degil. Biz bu farqlılığımıznı ürmet etmek kerekmiz, qıymetlendirmek kerekmiz, çünki menimce, Ukrayinanıñ qıymeti tam budır — farqlılığımız. Ve bu pek müim, er bir memlekette böyle bir şey yoq.
Er bir milliy toplulıq bu unikal memleketke farqlılıq qoşa bile.
Eskender Bucurov. Biznes
Oraza bayramı arfesinde mıtlaqa bir şey qavurılır. Adetince, çiberekler qavurılır. Bayram künü ise mında çeşit aşlar pişirilir.
2019 senesiniñ boş ayında, qırımtatarlar Eskender Bucurov ve onıñ oğlu Asan Kıyivniñ Podil maallesinde “Sofra” çiberekhanesini açqanlarından beş yıl tola. Şimdi bu, Kıyivde eñ rağbetli çiberekhanedir. Çiberekler ve bu yerde yañğırağan ukrayin tili Qırımnıñ müitini mında yaratalar, çünki saipleri özüni Ukrayinanıñ parçası dep sayalar.
2014 senesi, Kıyivde oquğan Asan babasına telefon etip, Qırım çiberegini istegenini ve Kıyiv çiberekleri kerçek çibereklerge iç oşamağanını ayttı.
Şu zaman, Eskenderniñ Qırımdaki qorantası cenkleşmek degil de, çalışmaq ve bir şey yaratmaq istegenini añladı. Böylece, bütün qoranta Kıyivge köçip, mında çiberekhane açmaq qararına kele. Oğlu kiosk içün yerni tapa, dizaynnı azırlay (onıñ zenaatı mimar — muar.) ve mefruşat yasay. Eskender Kıyivge köçip kelgende, çiberekhaneniñ binası artıq azır edi.
Ğayeden ömürge keçirüvge qadar eki ay keçti. Amma Bucurovlar qorantasında istisal tecribesi yoq edi, yalıñız ev tecribesi — nasıl çiberek ve yantıq pişirilgenini bile ediler.
— Bizge iç kimse yardım etmedi, biz bunı özümiz yaptıq.
“Sofra”nıñ tesisçilerini televizionğa davet etmege başladılar, içtimaiy ağlar sayesinde ise olarnıñ büyük olmağan müessisesi meşur oldı:
— Çiberek milliy aşımızdır. O çoq ve farqlı yapılır. Hanımnıñ daima bir parça hamırı ve qıyması bar edi. O, tez-tez yağ tökip, tavanı qızdırıp: çiberek qavura edi. Bizim evimizde böyle edi.
Eñ başında Eskender müessisesinde özü çiberek yapa edi. O, er şeyni evde nasıl yapılğanını hatırlay edi:
— Başta çirkin ola edi, soñra yavaş-yavaş daa ve daa güzel olıp çıqa edi, soñra episi aynı olmağa başladı.
Şimdi Bucurovlarnıñ Kıyivde bir qaç müessisesi bar ve anda milliy qırımtatar yemekler pişirile, olarnıñ bir qısmı Merkeziy Asiya yemeklerinden alınğan:
— Aşlarımıznıñ bir qısmını özbek yemeklerinden alınğan, çünki halqımız anda çoq vaqıt yaşadı. Bundan ğayrı, uyğur yemeklerini de pişiremiz, çünki olar aqqında çoq şey bilemiz.
slaydlar
Eskender Orta Asiyada, Taşkent civarında doğdı. Mında mektep ve institutnı bitirdi. 1989 senesi Qırımğa qayttı. Pasportında qırımtatar dep yazılğanı içün, iş tapmaq qıyın edi. Eskender başta Türkiyeden Qırımğa sitrus ketire edi, soñra çeçek dağıtıluvınen oğraşa edi ve Türkiye konsalting şirketinde çalışa edi. 2014 senesine qadar böyle devam etti:
— Amma referendum keçirilgen soñ er şey deñişti. O, sahte ve uydurılğan edi. Rusiye teşviqatı aytqanı kibi çoq adam yoq edi. Episi olıp yüzde 10 ya da 15-i o referendumda iştirak etkendir.
Şimdi Bucurovlar Qırımğa barmaq istegenlerini aytalar, amma mında endi tutqan şey bar ve er şey çalışa, mesüliyetlik duyğusı peyda ola. İşçilerini qaldırıp olamaylar, çünki bir qaç yıl içinde pek yahşı bir taqım qurdılar ve çoq memnün müşterileri de bar..
Jamala. Muzıka ukrayin DNK-sınen
Susana Camaladinova, daa çoq Jamala yırcısı olaraq belli, er yıl Ukrayina Mustaqillik Kününi, Qurban bayramını ve Oraza bayramını qayd ete. İmkânı olsa, Ramazan ayında oraza tuta ve qoranta bayramlarınıñ ananelerini saqlay:
— Er vaqıt qorantamıznen beraber olmağa ve pilâv, şurpa, mantı kibi aşlarımıznı aşamağa tırışamız. Bu adetlerden, toplaşqanımız, biri-birimizge bahşışlar bergenimizden pek memnünim. Yañı yıl bayramına oşağan bir şey. Böyle güzel bir kün.
Evel, Jamalanıñ aytqanına köre, qırımtatarlar Oraza bayramına ya da iftarlarğa restoranlarda toplaşa ediler. Bu böyle bir adet, er kesni, atta musulman olmağanlarnı da sıylaylar. Böyle bir tedbirlerden birinde Jamala kelecek aqayınen tanış oldı:
— Bu kerçekten kerek. Maña baqıñız. Gençler toplaşqanda, tanışqanda, körüşkende, meseleler aqqında ana tilinde laf etkende, bu pek birleştire ve ilham bere. Men bellesem, er bir millet özüni ukrayin olaraq is etmesi, amma aynı zamanda tamırlarını saqlaması pek müimdir.
Bayramlar vaqtında lâdiniy ve diniy qırımtatarlar aynı seviyede bayram eteler. Meselâ, toy, bu müim bir köstergiç. Çünki toy — bu, internet ve televizion olmağan vaqıtta, medeniy deñişüvniñ bir yeri edi. O vaqıt eñ güzel urbalarnı kiyip, bezeklerni taqıp, tanış olğan qorantalarnı birleştirmege tırışa ediler.
slaydlar
Jamalanıñ aytqanına köre, qırımtatar toylarında olar muzıka yarata ediler, taqımlarğa birleşe ve tanış ola ediler. Bir qavehanede körüşmek degil de, bir toyğa barmaq kerek edi. Bunıñ içün, toy vaqtı kelgende, er kesni davet eteler:
— Bekirnen evlengenimizde, toyumıznı ne yerde yapacağımıznı tüşüne edik, çünki Kıyivde bütün aqrabalar sığacaq büyük bir yer yoq. Biz qırımtatar ve ukrayin toy ananelerini birleştirdik. Bizde em tüy em ukrayin şiirleri bar edi. Men em adiy beyaz toy urbasını em qırımtatar ananeviy urbasını kiygen edim. Tamam toy diniy ve lâdiniy ayatlarnıñ birleşmesidir, çünki camide bir merasim bar ve er kes toplaşıp, güzel yemekler aşaycaq bir vaqıt bar.
— Qırım Ukrayinadır. Ve men bellesem, bu menim içün Vatan. Bu yerde birinci oğlum doğdı, mında ukrayin, qırımtatar ve amerika muzukasından ilham alıp öz muzıkamnı yaratam. Bütün bular qarışa ve ukrayin çalğıcıları tarafından yapılğan, ukrayin DNK-sına saip olğan mutlaq ukrayin muzıkası ola.
Jamalanıñ Eurovision yarışında Ukrayinanı temsil etmesi onıñ içün müim edi, amma qırımtatar olması da bunıñ ayırılmaz bir parçası edi.
— Ebet, 1944 senesi aqqında bütün dinyağa aytıp bergen ikâyem bar ve bu ikâyeniñ menim içün ne olğanı, Ukrayinanen nasıl alâqası bar olğanını añlatam. Men iç bir vaqıt özümni ayırmadım.
Yırcı içün eñ yaqın Amerika yanaşması: bütün milliy cemiyetler amerikalılar, meksikalılar ve digerleri birleşe bileler, çünki olar bir memleketniñ vatandaşları olalar:
— Ne yerden kelgenimizni bilgenimizde, bu dünyada yaşamaq daa qolay. Er kün bir çoq mesele peyda ola. Amma Ukrayinadan bir qırımtatar olğanıñnı añlağanıñda ve böyle bir noqta-i nazarğa saip olğanıñda, o vaqıt daa ziyade tertiplisiñ ve mükemmelsiñ.
“Jamaladan daa yahşı bir ukrayin qadını tapılmadı?” kibi fikirler bar edi. 1944 senesi yırını saylavda yırlap, ğalebe qazanğanımda öyle bir gürültü oldı. Öyle fikirler bar edi ki, olar meni pek qorquza ediler. Ve olar meni ıncıta edi, çünki men öz memleketimi sevem ve oña sevginen qayta edim. Men tek mında yaşamaq isteyim. Ve ep ögge adımlağanımıznı ister edim. Meni böyle terbiyelediler. Men Vatanımnıñ vatanperverim.
Jamala, işğal etilgen Qırımda çeşit sebeplerden yaşamağa qalğan qırımtatarlarğa qol tutmaq ne qadar müim olğanını da qayd ete. Olarğa cemiyetniñ bir qısmı olğanlarını aytmaq. Yırcı, şimdiki vaziyet muvaqqat olğanına ve bir kün evge qaytmağa imkânı olacağına inana:
— Menim er birimizge ait olğan bir arzum bar. Qırım Ukrayina olsun, evime oğlumnen barayım.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:33.287856
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/bukovyna/
|
BUKOVINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - BUKOVINA -
Ukrayinanıñ cenüp-ğarbındaki tarihiy bir bölge. Şimalde Turla ve Karpatınen sıñırlanğan, cenüpte ise Romaniyanen sıñırdaştır. Senede bir kere tamam bu yerde sıñırğa yaqın olğan Krasnoyilsk köyünde Malankanıñ parlaq qayd etilmesini körmek ve parom vastasınen Turlanı keçip baqmaq mümkün. Bölgeniñ turistik cazibeliliginiñ timsalleri arasında Çernivtsi universitetiniñ baş binası ve muazzam Hotın qalesidir. Bölgeniñ esas şeeri ve medeniy merkezi Çernivtsidir.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:47.054205
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/prychornomoria/
|
PRIÇORNOMORYA (QARA DEÑİZ TOPRAQLARI)
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - PRIÇORNOMORYA (QARA DEÑİZ TOPRAQLARI) -
Qara deñiz yalısı boyu sozulğan Ukrayina cenübindeki bölgedir. Onıñ eñ büyük şeerleri Odesa ve Mıkolayivdir. Mında ihrac içün mesül olğan büyük ukrayin deñiz limanlarınıñ çoqusı bulunmaqta. Bu ormanlı çöl bölgesi tek yalı boyu ile meşur degil, çünki özenler deñizge qoşulğan topraqlarda limanlar, bataqlar ve qum belleri teşkil oluna. Mında gemi ve qayıqlar qurula, yahta klubları çalışa, rafting yarışları ötkerile. Parutıne köyü civarında büyük yunan müstemlekesi olğan Olviyanıñ artefaktları saqlanıp qalğan. Turistler arasında Aktove deresi, "Buğ gard" parkı, Tıliğulske limanı ve onıñ ornitologik muvaqqat qoruqları da belli. Prıçornomorya Ukrayina cenübindeki şarapçılıq merkezlerinden biridir.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:07.946806
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/holos-mariupolia/
|
MARİUPOLNİÑ SESİNİ EŞİTİÑİZ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - MARİUPOLNİÑ SESİNİ EŞİTİÑİZ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:24.872638
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/instruktsii/
|
MÜİM TALİMATLAR VE TOPLANĞAN BİLGİLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - MÜİM TALİMATLAR VE TOPLANĞAN BİLGİLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:05.929477
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/profesiyi/
|
ZENAATLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - ZENAATLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:46.975896
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/podillya/
|
PODİLLÂ
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - PODİLLÂ -
Moldovanen sıñırdaş olğan Ukrayinanıñ merkeziy-ğarbiy qısmındaki tarihiy bir bölgedir. Bölgeniñ adı Aq Suv ve Turla özenleri arasındaki vadiyge aittir. Bu orman-çöl yeri alçaq dağlar, çoq yılğa ve özen kanyonları ile örtülgen. Podillâ manzaralı tabiat ve tarihiy abidelerni birleştire. Bu, taşlı mimarcılıqnıñ örnekleri (kermenler, saraylar, kilseler ve Roma-katolik kilseleri), suv basqan Bakota köyü ve öz vaqtında iklimiy kurort olaraq belli olğan Zalişçıkı şeer-yarımadası da. Vinnıtsâ ve Hmelnıtskıy bölgeniñ eñ büyük şeerleridir.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:59.880598
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/aviaciya/
|
AVİATSİYA
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - AVİATSİYA
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:14.367553
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/galychyna/
|
ĞALIÇINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - ĞALIÇINA -
Ukrayinanıñ ğarbında, Karpatıdan şimalde bulunğan, şarta ise Zbruç özeninen sıñırlanğan tarihiy bir bölgedir. Lehistannen sıñırdaştır. Ğalıçına, öz orta asırlı devletine saip, başqa Avropa devletleriniñ terkibinde olğan ve Ukrayina devletiniñ teşkil etilüvi ceryanında faal şekilde iştirak etken edi. Bu, ukrayin medeniyetiniñ faal merkezlerinden biridir. Bölgeniñ eñ büyük şeerleri — Lviv (onıñ tarihiy merkezi UNESCO-nıñ mirası olaraq tanılğan), İvano-Frakivsk, Ternopil. Bölgede çoq eski kermen saqlanıp qalğan, mında kirişimcilik inkişaf etile ve içtimaiy leyhalar yerine ketirile.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:50.209898
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/sivershchyna/
|
SİVERŞÇINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - SİVERŞÇINA -
Ukrayinanıñ şimalinde, Desna özeniniñ havzasındaki bölgedir. Siverşçınanıñ eñ büyük şeeri Çerniğivdir. Anda qadimiy zamanlar, kozaqlar devri ve klassitsizmden qalğan bir çoq tabiat ve tarihiy abideleri bar. Bu ormanlarnen zengin bölge bir sıra tabiat parklarına, şu cümleden Mezın ve Mіjrіçınskıy parklarına saiptir. Siverşçınadaki mimariy komplekslerniñ eñ meşurları Kaçanivka qasabasındaki çiftlik ve Sokırıntsede Ğalağanlar sarayıdır. Oleşnâ köyüniñ civarındaki qum ocaqları tınıq suvlu göl taqımına çevirildi. Avropanıñ büyük özenlerinden eñ temiz sayılğan Desna özeni boyu ise alâ daa paromlar qatnay.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:09.567034
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/stylet-chy-stylos/
|
Silâ ya da qalem
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - Silâ ya da qalem
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:29.679624
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/bazi-sozlernin-imlasi/
|
Bazı sözlerniñ imlâsı
|
Cedvel qırımtatar tiline çevirilgen “Ukrаїner. Ukrayinanıñ içinden” kitabınıñ ilâvesidir. Cedvelde eki şekilde yazılışı olğan sözler kösterilmekte. Solda kiril elifbesine köre sözniñ transliteratsiyası, sağda ise etimologiyasına köre yazılışı berilmekte. Yazılışı tek olğan sözler de mevcut. “H h” arfiniñ qullanıluvına dair mahsus diqqat çekilmekte ki, bu arif künümizde eki sesni belgilemek içün qullanılmaqtadır: teren til artı (uvular fricative) – /χ/ ve ğırtlaq (glotal fricative) – /h/.
| Aa | |
| afta | hafta |
| akimiyet | hakimiyet |
| alâ daa | halâ daha |
| aqqında | haqqında |
| ava | hava |
| aves | heves |
| ayran | hayran |
| Bb | |
| baar | bahar |
| Cc | |
| cebe | cephe |
| Çç | |
| çeh | |
| Dd | |
| daa | daha |
| daa yahşı | daha yahşı |
| deral | derhal |
| Ee | |
| eali | ehali |
| em | hem |
| emiyetli | ehemiyetli |
| ep | hep |
| er yıl | her yıl |
| eykel | heykel |
| eykeltraş | heykeltraş |
| Hh | |
| halq | |
| harita | |
| hat | |
| hata | |
| havuz | |
| hayriye | |
| hususan | |
| İi | |
| icret | hicret |
| icretçi | hicretçi |
| iç bir vaqıt | hiç bir vaqıt |
| ihracat | |
| ihtisasiy | |
| ilham | |
| imayeci | himayeci |
| islâat | islâhat |
| istiraat | istirahat |
| işhane | |
| Kk | |
| köyhocalıq | |
| Ll | |
| levha | |
| leyha | |
| Mm | |
| maalle | mahalle |
| mahsulat | |
| mahsus | |
| meşur | meşhur |
| muafaza | muhafaza |
| muhteşem | |
| mücevherler | |
| müim | mühim |
| müit | mühit |
| mütehassıs | |
| Rr | |
| ruh | |
| ruhiy | |
| Ss | |
| saip | sahip |
| seyaat | seyahat |
| seyaatçı | seyahatçı |
| silâ | silâh |
| silȃlı | silâhlı |
| Şş | |
| şahsiy | |
| şeer | şeher |
| Tt | |
| tahliye | |
| tahminen | |
| tarhatlı | |
| tarihiy | |
| tasil | tahsil |
| tehnika | |
| tehnogen | |
| telüke | tehlüke |
| Uu | |
| ustahane | |
| Üü | |
| ücüm | hücüm |
| üner | hüner |
| Vv | |
| vloh | |
| Yy | |
| yahtacı |
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:39.436607
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/vodni-resursy/
|
SUV RESURSLARI
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - SUV RESURSLARI
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:19.161067
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/derusyfikatsiia/
|
RUSLAŞTIRUVDAN AZAT ETÜV
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - RUSLAŞTIRUVDAN AZAT ETÜV
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:13.737003
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/karantyn/
|
KARANTİNDE
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - KARANTİNDE
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:04.369645
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/fotodaijesty-viyny/
|
FOTOREPORTAJLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - FOTOREPORTAJLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:32.819838
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/donechchyna/
|
DONEÇÇINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - DONEÇÇINA -
Doneççına Ukrayinanıñ Şarqında bulunğan, Siverskıy Donets özeniniñ havzasını qavrap alğan tarihiy ve coğrafik bir bölgedir. Rusiyenen sıñırdaştır. Orta asırlarda bu bölgede az insan yaşağan, amma XVII asırnıñ ortasında kozaklar devrinde faal olaraq mesken etilmege başlanğan. Doneççınanıñ topraqlarında Donetsk kömür havzasınıñ esas qısmı yerleşe. Bunıñ içün XIX-XX asırlar arasında Doneççına serbest ğarbiy Avropa sermiyası ve demiryol ağınıñ qurulması sayesinde yavaş-yavaş sanayı merkezine çevirile. Mında iş qıdırğan çoq köçip kelgen kişi olğan. Bu yerniñ esas şeerleri arasında Donetsk ve Luğansk.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:51.829639
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/
|
Ukrayinanıñ media araştırmaları
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
Cenkte ğalebe qazanılğanına qadar, biz Ukrayinadaki adise-vaqialar aqqında kerçek malümat meydanımız.
Leyhanıñ azırlanuvına 54 GÖÑÜLLİ CELP ETİLDİ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:16.493999
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/bessarabiya/
|
BESARABİYA (Bucaq)
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - BESARABİYA (Bucaq) -
Moldova ve Romaniyanen sıñırdaş olğan Ukrayinanıñ cenüp-ğarbındaki tarihiy bir bölge. Besarabiya etrafında bir taraftan Turla limanına qoşulğan Turla özeni, başqa taraftan ise Qara deñizge qoşulğan Tuna özeni aqa. Bu, bereketli topraq, limalar ve göllernen küneşli çöl diyarıdır. Mında çoq bağ, pirniç çölleri ve çoq siyrek quş çeşitini körmek mümkün. Bu topraqlarda eski yunan şeerleri yerleşe, çoq qabile yaşay edi. Bölge bugünde de başqaları arasında öz çoq milletliliginen ayırılıp tura: misal içün, mında bulğarlar, arnavutlar, ğağauzlarnıñ büyük cemiyetleri yaşay. Mında çiftçilik ve balıqçılıqnen oğraşalar, tabiat parklarını qorçalaylar. Bölgeniñ eñ büyük şeerlerinden biri Akkerman qalesinen belli olğan Bilğorod-Dnistrovskıydır.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:45.277759
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/vlasna-sprava/
|
ÖZ İŞİ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - ÖZ İŞİ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:17.567016
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/kraina-zzovni/
|
MEMLEKET TIŞTAN
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - MEMLEKET TIŞTAN
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:34.520693
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/sport/
|
SPORT
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - SPORT
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:53.241813
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/zaxyst-pryrody/
|
TABİAT QORÇALAVI
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - TABİAT QORÇALAVI
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:29.825391
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/kyiv/
|
KIYİV
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - KIYİV -
Kıyiv Ukrayinanıñ paytahtı ve bir qaç million insan yaşağan eñ büyük ukrayin şeeridir. İqtisadiy, biznes, tasil ve medeniy, qararlar berilgen merkezdir. Bu, tarihı V‒VI a. başlağan Avropanıñ eñ eski şeerilerinden biridir. Şeer, Ukrayinanıñ şimalinde Özüniñ eki yalısında yerleşe, Polissâ ve Naddniprânşçınanen sıñırdaştır. Bu, faal şekilde inkişaf etken zemaneviy bir megapolistir: bütün memleketten faal insanlar mında kelip, çoq icadiy leyha yerine ketireler. Zemaneviy Kıyivnıñ medeniyeti eklektiktir: o, farqlı bölgelerniñ manalarını alıp, olarnı özcesine deñiştire.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:56.707751
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/zaliznyci/
|
DEMİRYOLLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - DEMİRYOLLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:28.251345
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/ridnyy-krym/
|
TUVĞAN QIRIM
|
EÑ POPULÂR İKÂYE
Susana Camaladinova, daa çoq Jamala olaraq bellidir. O, qırımtatar ve ermeni tamırları olğan ukrayin yırcısıdır. 2016 senesi Jamala qırımtatarlarnıñ Qırımdan sürgünligi faciasına bağışlanğan “1944” yırınen “Eurovision” yır yarışında ğalebe qazandı.
Rejissör ve teatr-kino aktörı, qırımtatar asıllı Ahtem Seitablayev Özbekistannıñ Taşkent yaqınlarındaki Yangiyül şeerinde doğdı, bu yerge ana-babası bütün qırımtatar halqınen beraber 1944 senesi quralayda tuvğan Qırımdan sürgün etilgen edi. Qorantası yalıñız 90-ıncı yıllarnıñ başında evge qaytıp oldı, amma çoq keçmeden...
Oleğ Sentsov ukrayin rejissörı, stsenaristi, yazıcısı ve faalidir. 2014 senesi Aqmescitte urus quvetçileri tarafından bir sıra terror eylemini azırlav ile qabaatlanıp tutulğan edi. 5 yıllıq qanunsız apis cezasından soñra Oleğ urus cinayetçileriniñ ukrayin arbiy esirlerinen deñişmesi çerçivesinde Ukrayinağa qaytarıldı. Qaçırıldı,...
Siyasiy ve cemaat erbabı, Qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Mustafa Cemilevniñ (Mustafa Abdülcemil Qırımoğlu) ailesi 1930-ıncı senelerde kulak dep cezalanğan (tercimannıñ ihtarı: kulak dep cezalav, adetince daa zengin köylülerniñ mülkiyetiniñ devlet tarafından musadere etilmesi ve qarşı çıquv vaziyetinde apis ve...
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:50.104741
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/initsiatyvy/
|
ĞALEBE İÇÜN TEŞEBBÜSLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - ĞALEBE İÇÜN TEŞEBBÜSLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:21.712915
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/opir-ukrainy/
|
UKRAYİNA QARŞILIQ KÖSTERE
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - UKRAYİNA QARŞILIQ KÖSTERE
EÑ POPULÂR İKÂYE
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:31.272992
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/proty-kultury/
|
MEDENİYETKE QARŞI CENK
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - MEDENİYETKE QARŞI CENK
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:09.028643
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/donate/?utm_source=site&utm_medium=footer
|
2025 senesi içün 10 million ğrıvnâ toplaymız - Ukraїner
|
2016 senesinden başlap Ukrayinanı tedqiq etemiz ve bu tedqiqatnı ondan ziyade tilde faydalı ve körgezmeli mültimediya malümatqa çeviremiz.
Bizim kontentimiz endi serbest tarzda tasilde qullanıla, memleketimizniñ bölgelerini ve bütün dünyada Ukrayinanıñ qabiliyetini köstere. Bunıñ içün “Ukraїner”ge qoşqan er angi isseñiz Ukrayinanıñ inkişafına isse qoşasıñız demektir! Eger bu işniñ kerekli olğanını duysañız, oña qol tutıp, kelecegine de tesir ete bilesiñiz.
Ne qadar çoq toplasaq, cenk ve ukrayin kimligi aqqında malümatnı azırlağan taqımımıznıñ devamlı çalışmasını temin etecekmiz. Bundan ğayrı ukrayinlerge ve dünya toplulığına Ukrayina aqqında daa keyfiyetli şekilde aytıp berip olacaqmız.
Hayriye bağışıñıznı bererek, siz “Ukraïner”ge bağışıñıznı qaysı bir leyhada qullanacağına öz başına qarar berme aqqını emanet etesiñiz ve er angi bağışıñız keri qaytarılmaycağını da qabul etesiñiz.
50%
Ukraїner W YouTube kanalında yayınlanğan cenknen bağlı kontentniñ çekimleriniñ devamı.
30%
Ukraїner International çoq tilli muarririyetlerniñ quvetleştirüvi.
10%
Toplanğan malümatnıñ arhivlenmesiniñ tehnikiy teminlevi ve saytnıñ yañartuvı
10%
Bütün taqımnı ve göñüllilerni toplağan “Ukraїner Camp” dep adlandırılğan yıllıq oflayn körüşüvniñ keçirilüvi.
Bu para teşkilâtnıñ yıllıq bücetiniñ tek yüzde 10-20-ni teşkil etecek. Bu paranı toplamaq ne içün o qadar müimdir? Çünki bu, institusional olaraq taqımğa yardım etecek, diger paranıñ yüzde 80-90-nı ise leyhalarnen bağlı, olarnıñ sayesinde mevzu ve formatqa köre mahsus leyhalarğa birleştirilgen bir çoq çeşit türlü material azırlay bilemiz.
Ukraïner, Avropa ve Amerikadaki bağışçı teşkilatlarınıñ çeşit yarışlarında iştirak ete. Amma bu teşkilâtlar, aslında, ukrayin devletiniñ desteklemesi kerek olğan şeylerni — siviller añlap olacaq cenk ile bağlı kontentni ya da Ukrayinanıñ dünya media alanında daa keyfiyetli ve keniş şekilde tanıtılmasını — aman-aman paranen temin etmey.
Şimdiki vaqıtta teşkilât, koordinasion ve idarecilik vazifelerini er kün eda etken, kelecekte yapılacaq işlerniñ kontekstini ve yönelişini şekillendirgen tahminen 40 insandan ibaret olğan taqım sayesinde çalışa. Büyük toplulıqqa bir qaç yüz göñülli celp etilgen.
“Ukraїner”niñ işini daa istiqrarlı, materiallarnıñ çıqışını ise daa muntazam yapmaq içün destegiñizge ihtiyacımız bar.
Bağış yapmaq içün, bir kerelik ya da aylıq para berüv şeklini saylap, er angi para miqdarında bağış yapmaq mümkün. Bu, bir kinoteatr bileti qadar yardım bile olsa, yüzlernen böyle "bilet" sayesinde taqımımızğa müim birini almağa imkânımız olacaq. Abune ise “Ukraïner”niñ devamlı inkişafına yardım etecek.
DesteklemekBizim tükânımıznıñ hatıralıq eşyalarından leyhanıñ inkişafına para berilmesiniñ tek yüzde 30-ı alamız, amma böyle etip siz bizim timsallerimizniñ taşıyıcısı ola bilesiñiz ve aynı zamanda maddiy yardım ete bilesiñiz. Bundan ğayrı er yıl Ukraїner neşriyatı neşir etilgen kitaplarnıñ sayısını çoqlaştıra, bunıñ içün olarnı satın alıp, siz yañı kitaplarnıñ peyda oluvını tezleştiresiñiz.
TükânğaEger bütün kün çalışmağa azır olsañız ve idarecilik, koordinasion ya da media faaliyetinde becerkleriñiz olsa, esas taqımımızğa qoşulmağa davet etemiz. Qabiliyetleriñiznen bizni quvetleştirmek içün bizge qoşulıñız.
SeslenmekEger göñüllilik içün yeterli qadar vaqtıñız olsa, tercime ete, yaza ya da saytımızğa malümat yerleştire, prodüserliknen yardım ete, fotograf ya da operator olaraq çekimlerge qoşula bilesiñiz. Arizanı toldurıñız ve toplulığımızğa qoşulıñız.
SeslenmekEger de siz bir ticariy teşkilâtnıñ ya da fondnıñ temsilcisi ya da şahsiy şahıs olsañız ve er ay 1000 dollardan başlap bağış yapmağa azır olsañız, ve er üç ayda bir qaç saat vaqtıñıznı “Ukraїner”niñ keleceginiñ yaratılmasına sarf etmege isteseñiz, Keñeş şuramızğa qoşulıñız. Bunı yapmaq içün Boğdan Loğvınenkoğa [email protected] elektron poçtasından yazıñız. Mektüpniñ mevzusını "Keñeş şurasına qoşulmaq" dep yazıñız. Biz oligarh ya da rusiye şirketleri ve fondlarınen iş tutmaymız ve olarnıñ itibarını aqlamaymız.
SeslenmekEr angi sualleriñiz olsa ya da abuneñizni deñiştirmek isteseñiz, bizge [email protected] adresinden muracaat etiñiz.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:43.670034
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/deokupatsiia/
|
İŞĞALDEN AZAT ETÜV
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - İŞĞALDEN AZAT ETÜV
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:12.175827
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/yak-ne-my/
|
CENKTEKİ QADINLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - CENKTEKİ QADINLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:18.473639
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/klastery/
|
KLASTERLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - KLASTERLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:32.951677
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/
|
MEVZULAR
|
EÑ POPULÂR İKÂYE
Rusiye Federatsiyasınıñ ordusı daa 2014 senesi Qırımnı işğal etti; tamam bu vaqiadan, 2022 senesi bütün Ukrayinanıñ toprağına tarqalğan urus-ukrayin cenki başlandı. Qırımda bir qaç “urus dünyası”nıñ tarafdarı ve rusiyelilerge onıñ mensüpligi aqqında uydurmalarğa baqmadan, mında er zaman...
Qırımtatarlar, Qırım yarımadasında ve zemaneviy Ukrayinanıñ çölünde şekillengen türkiy asıllı Ukrayinanıñ tamır halqıdır.
Qırım yarımadasınıñ işğali apansızdan olmadı. Çoq vaqıt malümat toplağan ve siyasiy ceetten azırlanğan Rusiye, 2014 senesiniñ başında müddetinden evel saylavlardan faydalanıp, Qırımnı işğal etmege cesaret etti. O vaqıttan berli, bir zamanları istiqballi turizm bölgesi Rusiye ordusı içün bir talim poligonına...
Susana Camaladinova, daa çoq Jamala olaraq bellidir. O, qırımtatar ve ermeni tamırları olğan ukrayin yırcısıdır. 2016 senesi Jamala qırımtatarlarnıñ Qırımdan sürgünligi faciasına bağışlanğan “1944” yırınen “Eurovision” yır yarışında ğalebe qazandı.
Qırımçaqlar, qırımtatarlar ve qaraylarnen beraber Qırım yarımadasında peyda olğan Ukrayinanıñ tamır halqıdır. Din olarnı başqa halqlardan ayıra: qırımçaq diniy merasimlerinen ortodoks yeudilik. 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından vaqtınca işğaliniñ başlamasınen, kiçik halqnıñ vekilleriniñ parçası yarımadadan Ukrayinanıñ qıta qısmına ketmege mecbur...
EÑ POPULÂR İKÂYE
Rejissör ve teatr-kino aktörı, qırımtatar asıllı Ahtem Seitablayev Özbekistannıñ Taşkent yaqınlarındaki Yangiyül şeerinde doğdı, bu yerge ana-babası bütün qırımtatar halqınen beraber 1944 senesi quralayda tuvğan Qırımdan sürgün etilgen edi. Qorantası yalıñız 90-ıncı yıllarnıñ başında evge qaytıp oldı, amma çoq keçmeden...
Oleğ Sentsov ukrayin rejissörı, stsenaristi, yazıcısı ve faalidir. 2014 senesi Aqmescitte urus quvetçileri tarafından bir sıra terror eylemini azırlav ile qabaatlanıp tutulğan edi. 5 yıllıq qanunsız apis cezasından soñra Oleğ urus cinayetçileriniñ ukrayin arbiy esirlerinen deñişmesi çerçivesinde Ukrayinağa qaytarıldı. Qaçırıldı,...
Siyasiy ve cemaat erbabı, Qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Mustafa Cemilevniñ (Mustafa Abdülcemil Qırımoğlu) ailesi 1930-ıncı senelerde kulak dep cezalanğan (tercimannıñ ihtarı: kulak dep cezalav, adetince daa zengin köylülerniñ mülkiyetiniñ devlet tarafından musadere etilmesi ve qarşı çıquv vaziyetinde apis ve...
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:14.791945
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/ilustratory-viyny/
|
SANATÇILARNIÑ REAKTSİYASI
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - SANATÇILARNIÑ REAKTSİYASI
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:26.521525
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/volyn/
|
VOLIN
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - VOLIN -
Prıpât ve Ğarbiy Buğ özenleriniñ havzasında bulunğan ve Ğarpta Lehistannen sıñırdaş olğan Ukrayinanıñ şimal-ğarbındaki tarihiy bir bölgedir. Mında biñlernen tarihiy abide ve farqlı asırlardan qalğan şeerler saqlanıp qaldı. Olarnıñ arasında Lübart kermeni, Ostroğ akademiyası, Tarakaniv qalesi, Kremenets kermeni bar. Bölgeniñ eñ büyük şeerleri — Lutsk ve Rivne. Mında insanlar tasil, müzey faaliyeti ve zemaneviy sanatnen oğraşalar.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:48.636326
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/ukrainer-production/
|
Ukraïner Production filmleri
|
Ukraïner, 2016 senesi qurulğanından berli Ukryainanıñ farqlı köşelerini araştırıp, onıñ medeniy ve coğrafiy çeşitliginen tanış etken keşif kezintilerinen belli oldı. 2022 senesine qadar çıqarılğan filmlerimiz tabiatnıñ güzelligini, unikal ananelerni ve Ukrayinanı yaratqan unikal insanlarnıñ ikâyelerini köstere edi. Biz memleketniñ kerçek yüzüni, potentsialını ve kimligini em ukrayinler em de dünya içün köstermege tırışa edik.
2022 senesi Rusiye istilâsınıñ başlanmasınen filmlerimizniñ diqqat merkezi deñişti. Biz işğalden azat etilgen topraqlarğa barıp, cenk cinayetlerini, şeer ve köylerniñ yoq etilmesini ve ukrayinlerniñ cesür tirenüvini qayd etken ilk insanlardan edik. Filmler tek tarihiy vaqialarnı qayd etüv vastası degil, aynı zamanda işğalden zarar körgen insanlarğa qoltutuv ve cenk aqqında aqiqatnı tarqatma aleti ola. Ukrayin kimligi aqqında aytıp bermege devam etemiz, amma şimdi sağ qaluv ve medeniyetimizni qoruv küreşi kontekstinde.
“Ukraïner. The Movie” — Ukrayinanıñ kündelik ayatı aqqında kino ikâyesidir. O, ğayrı adiy ukrayinler aqqında altı ikâye vastasınen taqdim etile. Film, insanlarnıñ çeşitligi memleketni nasıl birleştirgenini köstere.
“Servi” — 79 yaşındaki öz-özüni yetiştirgen ressam Valeriyniñ uzun zamandır arzu etken hayalını kerçekleştirmek içün ilk kere Yunanistanğa ketmesini añlatqan bir yolculuq filmidir. Bu memleketni daa evel yalıñız filmlerden ve kitaplardan tanıy edi.
“Birlikte Milât bayramı” — bu, 2023 senesi qara qış ayında ukrayin gençleriniñ işğalden ve Rusiye terrorından zarar körgen sakinler içün merasimler teşkil etip, Slobojanşçınağa bayram sevinçini ketirgenleri aqqında film ikâyesidir.
“Malanka. Evni muafaza etmek” — Bukovınadaki İspasi köyünde malanka yürüşi aqqında vesiqalı qısqa metrajlı film. Baş qaraman Dmıtro Mazurâk köyde bayramnı canlandırdı ve er yıl anda qaytıp, ananeni devam ettire ve şeerde yaşamaq içün küç ala.
“O, Marafon civarında cenkleşti” Ukraïnerniñ vesiqalı filmidir, mında cenkten qaytqan ve sivil yaşayışqa alışıp, başqalarğa yardım etken ukrayin arbiyleri aqqında aytıp beremiz.
“Biznes cenk vaqtında” vesiqalı filmi, Rusiyeniñ keñ kölemli basuvına baqmadan, muvafaqiyetnen inkişaf etken beş ukrayin şirketiniñ ikâyesini köstere. Cenk ketirgen büyük deñişmelerge baqmadan, ukrayin iş adamları, qıyınlıqlarnı yeñip, çalışmağa devam eteler.
“Cesür şeerler” filmi taqımımız 2022 senesiniñ yazında evleri Rusiye işğali altında qalğanlarğa qol tutmaq içün azırlağan multimedia leyhasınıñ devamıdır. Muzıkalı vesiqalı film çalğıcılarnıñ öz yırlarında yırlanğan şeerlerniñ ukrayin kimligi ve işğalcilerge qarşılıq tirenüv aqqında fikirlerini kontsert çıqışlarınen birleştire.
Ukraїner filmleri onlarnen göñüllilerniñ: operatorlar, montaj rejissörları, ses rejissörları ve diger mütehassıslarnıñ ortaq işi sayesinde peyda ola. Bu lâqayt olmağan insanlar Ukrayinanı farqlı ve meraqlı köstermek içün vaqtını ve beceriklerini sarf eteler. Bu esnasnı Ukraїnerniñ esas taqımı idare ete, olar göñüllilerni koordinatsiya ete ve planlarnı kerçekleştirmege yardım ete.
Tamam bu kibi professionallar ve göñüllilerniñ birleşmesi sayesinde Ukraïnner samimiy ve manalı filmlerni yarata. Ukrayinağa olğan sevgi esasındaki işbirlik sayesinde, çoq seyirci tarafından begenilgen keyfiyetli kontent yaratıla. Qoşulğan er bir iştirakçi bu yaratıcı işniñ müim bir parçasıdır.
IMDb-deki izaatlarıñız diger seyircilerniñ seyir etme qarar almasına yardım ete. Eger de siz Ukraїner Production filmlerini begenseñiz ve olar aqqında fikirleriñizni paylaşmaq isteseñiz, biz pek quvanırmız. Youtubedaki fikirleriñiz, izaatlarıñız, paylaşmalarıñız ve içtimaiy ağlarda köstergen faalligiñiz bizim içün eñ büyük teşekkürdir.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:23.209983
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/polissya/
|
POLİSSÂ
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - POLİSSÂ -
Ukrayinanıñ şimalindeki Belarus ve Poloniya ile sıñırdaş olğan, ormanlar ve bataqlıqlar ile örtülgen, ealisi çoq olmağan tarihiy bir bölgedir. Tabiat şaraiti ve alçaq şeerleşme seviyesi sayesinde mında ananeviy medeniyetniñ elementleri ve halq zenaatları saqlanıp qalğan. Meselâ, orman balqurtçılığı — yani, kiyik bal toplanması. Polissâda serbest yerler ve baqımsız hutorlarnıñ yerinde ekofermalar peyda olalar. Bölgede üç kilometr uzunlığında Çornobıl zonası yerleşe, 30-dan çoq yıl evel anda insanlıqnıñ tarihındа eñ büyük ekofelâketlerinden biri yüz bergen edi.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:03.138394
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/naddniprianshchyna/
|
NADDNİPRÂNŞCINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - NADDNİPRÂNŞCINA -
Ukrayinanıñ merkeziy qısmında, Özü vadiysinde yerleşken tarihiy bir bölgedir. Тegizlik relyefi, bereketli qara topraq, suvnıñ yüksek seviyesi ile özenler bu tarafnıñ obrazıdır. Bunıñ içün çoqtan berli bu yerlerniñ ealisi sıq olğan, ukrayinlerniñ qavmiy şekillenüviniñ ketişatı eñ faal mında olğan (meselâ, ukrayin edebiy tili Naddniprânşçına şivesinden peyda olğan). Bölge seyaatçılarnı öz tabiatı: landşaft parkları, orman massivleri ve qayalı kanyonları ile özüne çeke. Mında farqlı devirlerde peyda olğan tarihiy abideler ve binalarnı körmek mümkün: skit qurğanları ve şeerleri, Orta asır kilseleri ve keşişhaneleri, sarayları ve azbarları. Mında çiftçilik inkişaf etken, zemaneviy çalğı aletleri ve atta deñev maşnaları yapılğan.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:58.290905
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/jamala/
|
Jamala ve onıñ Qırımı
|
Susana Camaladinova, daa çoq Jamala olaraq bellidir. O, qırımtatar ve ermeni tamırları olğan ukrayin yırcısıdır. 2016 senesi Jamala qırımtatarlarnıñ Qırımdan sürgünligi faciasına bağışlanğan “1944” yırınen “Eurovision” yır yarışında ğalebe qazandı.
*
Bu material 2020 senesi azırlanğan ediYarımadanıñ çoq sakini kibi Jamala da, 2014 senesi kiçik ayda Rusiye Federatsiyası tarafından işğan etilgen Qırımda yıllar devamında olmadı. Meselâ, Mustafa Cemilevge kibi oña kirüv yasaq degil, amma telükesizlik içün o, anda barmay.
Ukrayinağa qarşı bügünge qadar devam etken silâlı tecavuz neticesinde Rusiye Qırım yarımadasını işğal etti. Bir çoq memleket ve halqara teşkilât Ukrayina qısmınıñ zorbalıqnen ve uquqqa qarşı yolnen zapt etilüvini ve Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine qanunsız qoşuluvını tanımaylar.
“Tuvğan Qırım” Ukrayina institutınen beraber azırlağanğan bir seriyadır. Qaramanlarımız virtual kerçeklik közlükginen Qırımnıñ timsaliy yerlerini seyir eteler, tuvğan yarımada ile bağlı fikirlerini ve tüşüncelerini paylaşalar.
Jamala
Camala 1983 senesi Qırğızistannıñ Oş şeerinde dünyağa keldi, amma kerçek Vatan olaraq Küçük Özenni (1945 senesinden başlap Maloriçenske) — babası Alim Camaladinovnıñ tuvğan köyüni saya… Babasınıñ qorantası, diger qırımtatarlar kibi 1944 senesi quralaynıñ 18-nde Orta Asiyağa sürgün etilgen edi. Qırğızistanda Alim kelecek ömür arqadaşı ve Camalanıñ anası — Ğalına Tumasovanen tanıştı. O, ermenidir, qorantası Dağlıq Qarabağdan ketmege mecbur edi, çünki olarnıñ mal-mülkü tolusınen tutıp alınğan edi.
SSCB vaqtında sürgün etilgen qırımtatarlarğa Qırımda yaşamağa ve mülk satın almağa yasaq ete ediler, amma bütün bu yıllar devamında Camaladinovlar qorantası yarımadağa qaytmağa ümüt ete edi. Soñunda olar Küçük Özen köyüne yerleştiler.
Soñki kere Jamala Qırımğa 2014 senesi barğan edi — tatası Evelina ve onıñ qorantasınen körüşken edi. Şu zaman hastalanğan qartbabasını de körmek pek istegen edi.
— Yalıda toplandıq, pilâv pişidik, laf ettik. Bu körüşüvni teşkil etip olğanımızğa pek quvanam. Bu, Odesadan doğru trenlerniñ daa lâğu etilmegeninde ve bu eki sıñırlarnıñ olmağanında edi. Biz körüştik ve pek yahşı vaqıt keçirdik, amma epimizniñ keyfi endi bozuq edi. Bunıñ ne qadar devam etecegini ve ne qadar ciddiy olğanını bilmey edik.
2017 senesi quralayda Qırımda Jamalanıñ qartbabası Ayar Camaladinov vefat etti. Definine o, ketip olamadı.
— Musulman urf-adetlerine köre bir insan pek tez defin etile. Bunıñ içün qartbabamnıñ definine yetiştirip olacağımnı atta tüşünmedim. Bundan soñ tizem de vefat etti. Olar içün bu endi kerek olmağanını añlay edim. Sağlıqlaşmaq ölgen insan içün degil, maña kerek edi.
Jamalanıñ ana-babası yarımadada yaşamağa devam ete. Er kün internet yardımınen qızınen laf eteler ve torunlarını köreler. Jamala, Qırımğa qaytıp kelip kelmemesini saylama imkânı yoq edi dep saya. Böyle qısmet oldı.
— Azatlığım mında bite. Ketmemege qarar bermedim, menim yerime qarar berdiler. Şimdi özümni qafeste ve pek küçsüz duyam. Qararnı men berse edim — men keter edim. Bu Ukrayinadır, bu menim Vatanımdır, ayatım içün pek müim vaqialar anda olalar, amma barıp olamayım. Ve ne zaman azatlığım qaytıp kelecegini bilmeyim.
Foto: Serğiy Korovaynıy.
Er afta Gamala oğulları, ömür arqadaşı Seit-Bekir Suleymanov ve onıñ qorantasınen aile aqşamlığına toplaşalar: balaları bunı öz ayatınıñ parçası olaraq alsın ve Qırımnen bağnı saqlap qalsın dep ananeviy qırımtatar yemeklerini pişireler, ana tilinde laf eteler.
— Oğullarım içün Vatanı Ukrayina, Qırım olğanını bilmek pek müimdir. Elbette, olar Kıyivde doğdılar, amma tamırları Qırımdandır.
Jamalanıñ fikrine köre, Ukrayina malümat alanında Qırım aqqında pek az yazıla ve laf etile. Belki de bu, insannıñ yarımadanıñ yañı sıñırları ve sakinleriniñ aqlarınıñ bozulması kibi er türlü alğa alışa bilmesi ile bağlıdır. Bunı nasıl deñiştire bilemiz? Qırım ve Donbasnıñ Ukrayinağa qaytacağını, anda yaşağanlarnıñ bizim insanlarımız olğanını aytmaq ve bunı hatırlamaq kerek.
— Cenk, işğal aqqında laflar bezdirdiler. Pek boldurdıq. Ya 1944 senesi sürgünlikten soñ qırımtatarlar nasıl qayta ediler? Qaytmaq içün qaç yıl kerek oldı? Eger olar da boldursa edi, Qırımnıñ ne olğanını bilmez edim. Biz ise 5 yıl içinde boldurdıqmı? Kerçektenmi? Boldurğanını aytqan insanlar içün sözlerim yoq. Ğalebe qazanmaq içün biz birlikte olmalımız, menimce, birlik olmadan ğalebe de olmaz.
Muzıka ve yüzüm. Küçük Özen
Küçük Özen, Aluştanıñ 25 kilometr şimaliy şarqında, Qırımnıñ cenübiy yalısında bir kurort köyüdir. 1980 seneleriniñ soñunda Camaladinovlar qorantası bu köyge köçip keldi.
Jamala muzıkalı bir qorantada doğdı (babası dirijör tasilini aldı, anası muzıka mektebinde fortepiano ocası edi), bunıñ içün o, erte balalığından muzıka ve yır aytuvını sevdi. Köyde bağlar ve dağlar başlağan Vınoğradna soqağınıñ soñunda kiçik Jamala qoylarnı baqa edi, anası içün yüzüm ve yüzüm yapraqlarını cıya edi. Ve yırlay edi.
— Ğaliba, tam serbestlik ve bir kimseniñ meni eşitmegenini duyğanım an edi. Qoylar ise meni eşitseler bile iç bir kimsege aytmaz ediler. Lâkin bir kere anamnen beraber Aluştağa ketmek içün marşrutkanı beklegende, yanımızğa kelip maşna toqtağan edi ve andan aqay dedi: “Otur, yırcı!”. Anam ayta: “Onıñ yırlağanını qaydan bilesiñiz?”. Adam dey: “Ne demek qaydan? Bağ yanında evim bar ve o, saat ekiden soñ kelgenini belem. Men oturıp, onıñ yırlağanını diñleyim…”.
Jamala Camaladinovlar qorantasınıñ qavehanesiniñ sofasında, Küçük-Özen (Maloriçenske), 2000 senesi
Vınoğradna soqağı bütün köyden keçe ve başqa ucu deñiz yalısına, iskelege çıqa. İskele yanında qorantasınıñ bir qavehanesi bar edi, anda Jalama tatası Evelinanen ana-babasına yardım ete edi ve öz birinci parasını qazana edi.
— Bu menim yalım, iskelem. Anda yaldamaqnı ögrendim ve anda kiçik qavehanemiz bar edi. Men savut yuva, salatalar yapa edim, babam pilâv ve şiş kebabı pişire edi. Yahşı künlerde gril üstünde pişirilgen alabalıq edi, yaramay künlerde tek pilâv ve qoy şiş kebabı edi. Anam mantı yapa ve yalığa ketire edi. Yemeklerni portsiya şeklinde sata edik, ve kün devamında üylelik aşamaq içün yeterli derecede insan kele edi.
Öz muzıka mektebine baqqanda Jamala onı birden tanımadı, çünki binanı tamirlediler, boyaladılar ve şimdi o “daa çoq şifahanege beñzey”. Mında yırcı fortepiano derslerini aldı, başta onıñ ocası anası Ğalına Tumasova edi. Lâkin çoq vaqıt degil.
— Ana-babadan tasil alğanda ne olğanını bilesiñizmi? Anam, evge beraber ketmek içün meni soñki sırağa qaldıra edi. Ve bazıda böyle edi: “Ana, anda bir serial başlay, evge keteyik! Evde ders yaparmız!” Evge kelgende ev işleri başlana edi ve fortepiano derleri içün vaqtımız qalmay edi.
Muzıka mektebi eki qatlı eski qırımtatar binada yerleşe edi. Talebe olaraq Jamala, bu binadan sürgün olunğanlarnıñ, mülkiyet aqqınen bağlı vesiqalarnen kelgenini kördi.
— Şu zaman, muzıka mektebi ola bilecek büyük bir ev saibi olmaq zenginlik demek edi. Bu insanlar Orta Asiyadan keldi. Bu ev içün vesiqaları da bar edi, amma olarğa ayttılar: “Bağışlañız, şimdi bu muzıka mektebidir. Yañı yer qıdırıñız”. Atta bala olaraq, bu hucur olğanını hatırlayım, olarnı sadece yolladılar, sanki bu doğrudır. Şimdi bu muzıka mektebi olğanına sanki qarşı da degil ediler, amma aynı zamanda başqa sual peyda ola edi: yaşamaq içün yañı bir yer beriñiz. Balalığımdan bu anni pek yahşı hatırlayım.
Jamala (ortada) Camaladinovlar qorantasınıñ evi yanında. Sol tarafta — babası, Alim Camaladinov. Küçük-Özen (Maloriçenske), 2000 senesi.
Qartbabasınıñ inciri. Quru Özen
Quru Özen (1945 senesinden Sonâçnoğirske) — Qırımda Qara deñizniñ yalısında, zemaneviy Maloriçenske yanındaki köydir. Bu köyde Jamalanıñ qartbabası Ayar Camaladinov tarafından oturtılğan incir bağçası öse. İncir yılda eki kere bereket bere. Şimdi bağçağa babası baqa. İncirler toplap bazarğa ketire.
— İncirimizni sevem, özüne hastır, çünki sevginen toplanğan. Babam onı iç bir kimsege işanmay. Çoqtan berli oña aytamız: “İncirnen oğraşmağa yardım etecek bir kimseni al!” O tek bir özü toplay — er bir incirçikni qutuçıqqa qoya. Mükemmel! Evge barıp keldim. Yazıq ki, anda ketmek içün şimdi imkânım yoq, amma anda pek yahşı, pek dülber. Bu sadece incir bağçası degil. Bu böyle küç yeri kibidir, ve onıñ endi balalarım içün qalacağına ve nesilden nesilge berilecegine pek inanam.
Ayar Camaladinov bağçada çoq vaqıt keçire edi ve terekler baqmaq içün çoq küçüni sarf etti. Jamala, oquvğa ketmezden evel qartbabası sağlıqlaşmaq içün bağçadan çıqmağanda o, bazıda darılğanını ve tereklerniñ torundan daa müim olğanını bellegenini hatırlay. Amma soñra bu hatıralarğa başqa taraftan baqmağa başlağan.
— Qoylarnen yırlağanım kibi onıñ da tereklernen bu azatlıqnı duyğanını sanam. Er adam içün bunıñ pek müim olğanını belleyim. Qoylarnen, deñiznen ya da tereklernen…özüni yavaş ve serbest olaraq duymaq. Şimdi bu pek yetmey. Balalarım evge barğanını, yerlerimni, deñizimni körip olğanlarını pek isteyim. Olarnıñ öz hatıraları olğanını, özlerini serbest duyıp ve öz azatlığını tapıp olğanlarını isteyim, çünki menince er insan içün öz aenk yerini tapmaq pek müimdir.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:36.777914
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/national-menshyny/
|
MİLLİY AZLIQLAR VE TAMIR HALQLARI
|
EÑ POPULÂR İKÂYE
Qırımçaqlar, qırımtatarlar ve qaraylarnen beraber Qırım yarımadasında peyda olğan Ukrayinanıñ tamır halqıdır. Din olarnı başqa halqlardan ayıra: qırımçaq diniy merasimlerinen ortodoks yeudilik. 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından vaqtınca işğaliniñ başlamasınen, kiçik halqnıñ vekilleriniñ parçası yarımadadan Ukrayinanıñ qıta qısmına ketmege mecbur...
Ahısqa türkleri — Gürcistan ve Türkiye arasındaki sıñırda yerleşken Meshetiya adlı tarihiy territoriyada şekllengen, islâm dinini kütken ve türkiy tilli halqtır. Ahısqa türkleri yaşağan yerini 2 kere deñiştirmege mecbur oldı: 1944 senesi sovet akimiyeti olarnı Orta Asiyağa sürgün etti, 1990...
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:40.789673
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/holodomor/
|
AÇLIQ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - AÇLIQ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:20.734831
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/svitovyy-kontekst/
|
CENKNİÑ DÜNYA MÜNDERİCESİ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - CENKNİÑ DÜNYA MÜNDERİCESİ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:28.104849
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/tavriya/
|
TAVRİYA VE QIRIM
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - TAVRİYA VE QIRIM -
Qara deñizge çıqışı olğan Ukrayinanıñ eñ cenübiy bölgesidir. Onıñ terkibine qıtaiy Ukrayinanıñ cenübi ve Qırım yarımadası kire. Bu, gemicilik, turizm ve yelkenli sport inkişaf etken bölgedir. Tavriyada iklim elverişli olğanı içün kiraz, qarpız, şeftali, incir, yüzüm öse. Bölgeniñ qıtaiy qısmındaki bir çoq göl, özen ve qamış köçüci quşlar yuva yapmasınıñ yerleri oldı. Karkinit körfezinde Qara deñizniñ eñ büyük adası olğan Carılğaç yerleşe. Dnipro limanınıñ cenübiy şarq köşesinde ise Ukrayinada eñ büyük Stanislav-Acigöl art feneri yarıq saçıp tura. Merkeziy ve Şarqiy Avropanıñ büyükligine köre ekinci qumlu massivi olğan "Oleşkı qumları" tabiat parkı da tam Tavriya topraqlarında bulunmaqta.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:12.791660
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/photostory/
|
FOTO İKÂYESİ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - FOTO İKÂYESİ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:01.196385
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/ekspleynery/
|
AÑLATICILAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - AÑLATICILAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:24.117112
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/turky-ukrajiny/
|
Ukrayinada yaşağan ahısqa türkleri. Olar kimler?
|
Ahısqa türkleri — Gürcistan ve Türkiye arasındaki sıñırda yerleşken Meshetiya adlı tarihiy territoriyada şekllengen, islâm dinini kütken ve türkiy tilli halqtır. Ahısqa türkleri yaşağan yerini 2 kere deñiştirmege mecbur oldı: 1944 senesi sovet akimiyeti olarnı Orta Asiyağa sürgün etti, 1990 seneleri ise olar etnik çatışmalardan sebep andan da qaçmağa mecbur edi. Ahısqa türkleri Ukrayinada 1990 senelerinden başlap yaşaylar. Esasen Qara deñiz, Qırım bölgesi, Slobojanşçına ve Besarabiya (Bucaq) bölgelerine yerleşe ediler. Ahısqa türkleri öz urf-adetlerini kütip, er yıl diniy bayramlarnı qayd ete. Olarnıñ arasında Qurban bayramıdır.
*
Bu material 2019 senesi azırlanğan ediQurban bayramı eñ müim islâm bayramlarından biri dep sayılır. O, musulman taqviminiñ 12-nci Zul-Hica adlı ayınıñ 10-uncı künü qayd etilir.
Efsanege köre, İbragim (Avraam) peyğamber çoq beklenilgen yekzne İsmail oğlunı qurban etmeli edi. O, bu keanetni tüşünde kördi. İsmail ne babasına, ne Allahqa itiraz bildirdi, tek qanı peyğamberniñ urbasını kirletmesin ve anası bunı körmesin dep rica etti. İbragim oğlunen baraber Mina vadiysine kelip, qurban çaluvğa azırlanıp başladı. Peyğamber oğlunıñ boğazına pıçaqnı ketirgende, o İsmailge zarar ketirmedi. Olar itaat ve sadıqlıq köstergeni içün Allah olarğa lütuf kösterip, cennetten qoy endirdi. Onı da qurban ettiler.
Ukrayina Ahısqa türkleriniñ “Vatan” adlı birleşmesiniñ tesisçisi ve başı Marat Rasulov, bir qaç yıl devamında Ukrayina Ahısqa türkleri içün Qurban bayramını teşkil ete.
Ferğana vadiysinde yüz bergen facialı adiselerden soñ (1989 senesi Özbekistanda türklerge zalım ücümler başlandı) 1990 senesi ösmür bala Marat ana-babasınen beraber Ukrayinanıñ Qara deñiz topraqlarındaki Vınoğradivka köyüne köçti. Anda da Marat mektepni bitirdi.
— Ferğanadaki vaqialardan soñ insanlar Ukrayina ve Rusiyege köçip başladılar. Olarnıñ çoqusı evelleri askerlik hızmetinde olğan ya da dostları yaşağan köylerge kelip, iş ve ev qıdıra ediler.
Vınoğradivka ve qomşu köylerdeki evler bu yerge öyle de yerleşmegen Çornobıl qurbanları içün qurulğan edi. Bir qaç yıl bu evler boş turdı, bunıñ içün mında tek dam ve divarlar bar edi. Pencere ve qapular yoq edi.
Bir vaqıtları Vınoğradivka köyünde bağçacılıqnen oğraşqan, yüzüm yetiştirgen radğosp, yani Sovet Birligi zamanlarında olğan devlet çiftligi, bar edi. Bu sebepten köyni Vınoğradivka dep adlandılar. (“vınoğrad” ukrayin sözü, yüzüm demektir). Ahısqa türkleri mında köçken soñ bağçalarda çalışıp başladılar. Yavaş-yavaş boş evlerni tamir etken, pencereler qoyğan, parket töşegen soñ anda yerleştiler.
Maratnıñ ailesi 1990 senesi saban ayınıñ 21-inde Vınoğradivka köyüne köçti, evge ise arman ayında yerleştiler. Bundan evel bir qaç ay yataqhanede yaşadılar.
Şimdi Marat qorantasınen iş sebebinden Kıyiv şeerinde yaşay, amma ana-babası yaşağan ve er yaz balaları raatlanğan Vınoğradivka köyüni muntazam sürette ziyaret ete.
Marat Rasulov Bütün dünya Ahısqa türkleri birleşmesinen beraber Vınoğradivka ve oña yaqın bulunğan Rodnıkı, Dobra Krınıtsâ, Kostıçi köylerinde Qurban bayramını teşkil ete. Marat, bu bayramnıñ manasını böyle añlata:
— Qurban bayramı — qurban çaluv bayramıdır. “Qurban” sözü — “paylaşmaq” añlamına kele. Qurban ayvanınıñ eti üç parçağa bölünir. Birinci parça yoqsullarğa ayırılır; ekinci — yaqınlar, tuvğanlar, dostlarğa berilir; üçünci — ailege qalır. Bu künü qomşuñıñ eti olmasa, yaramay dep sayılır. Bunıñ içün em qurban çalmağa imkânı olğan em de olmağanlarnıñ bayram qayd etip olması içün er keske et dağıtılır.
slaydlar
Qurban bayramı 4 kün qayd etilir. Birinci kün er kes bayram namazını qılıp, merhumlarnı ürmetnen añmaq, dua etmek ve Qurannı oqumaq içün mezarlıqqa barır. Şu sırada qadınlar evde bayram üyleligini pişirir. Kelecek üç kün devamında ayvan etini qurban etmek ve soy-aqrabağa musafirlikke barmaq mümkün:
— Doğrusını aytqanda, Allahqa ne et, ne ayvan terisi kerek. Bunıñ içün eñ müim şey itaattır. Biz Allahqa boysunıp, onıñ talaplarını yerine ketirgenimizni kösteremiz.
Şeriatqa köre, bir yaşından büyük qoy, eçki ya da ögüzni qurban etmek mümkün. Eger tuvar qurban etilse, bir ögüzni yedige qadar kişi kese bile. Amma ayvannı kesken insanlarnıñ sayısı çift olmaması şarttır:
ŞERİAT
Musulmannıñ yaşaması kerek olğan qaide ve ümdeler Quranda yer almaqtadır.— Qurban bayramından ğayrı Ramazan ayında da bunı yaparlar. Buña “kumaniye” aytılır. Pirniç, sarı yağ ve şekernen paketler yoqsullarğa berilir. Qurban bayramı vaqtında et tek musulmanlarğa degil, ukrayin qomşularımızğa da dağıtamız. Köyümizdeki internat ve bölgemizdeki esli-başlı insanlar içün evge de berile.
Bütün kün ahısqa türkleriniñ evlerinde, zallarda ya da soqaqta (tışarıda) aş-suvnen bayram sofrası turır.
slaydlar
Balalar bütün kün musafirlikke baracaq: başta oğlanlar, soñra qızlar:
— Er kesni aylanıp çıqmaq kerek. Balalar ev saiplerini ıncıtmamaq içün, masadan bir qaç lezetli şeyçikler alır. Birisine musafirlikke kelip de bir şey aşamaamq mümkün degil. Mıtlaqa bir şey almaq, eñ azından çay içmek kerek.
Bu künleri yaşlar büyüklerge musafirlikke barır. Çoqusı ana-babaları, qartana-qartbabaları ve diger soy-soplarını bayramnen hayırlamaq içün qomşu köylerge barır.
Qurban bayramı vaqtında yerli ahısqa türkleri adet üzre şöyle hayırlaylar: Qurban Bayramıñız qutlu olsun ve quçaqlaşalar. Maratnıñ aytqanına köre, bu sözler sağlıq tilemek ve kelecek bayramda da biri-birinen körüşmek ümütni bildire:
— Bayramnen hayırlaylar ve eyilik tileyler. İnsanlar kelecek sene bu vaqıtta er kesniñ sağ-selâmet olmasını ve kelecek sene de bayramnı qayd etmesini isteyler.
Ahısqa türkleriniñ aşları Merkeziy Asiya aşlarınıñ tesiri altında deñişti, çünki olar Merkeziy (Orta) Asiyada aman-aman yarım asır yaşadılar. Böyleliknen, ukrayin ahısqa türkleri cemiyetiniñ Qurban bayramı içün azırlağan eñ tarqalğan aşı özbek pilâvıdır. Aşnı esasen qadınlar pişire, lâkin erkekler de yardım ete bile. Birinciden, qazanda qoy eti qavurulır, soñra soğan, havuç qoşulır, soñra suv tökülir ve soñunda pirniç qoşulır ve ateşte azır olğance pişirilir:
Mantı
Merkeziy Asiya, Türkiye, Moğolistan halqlarınıñ ananeviy etli aşları. Bu, ince hamırğa sarılğan ince-ince doğralğan etten aştır.— Adet üzre, bizde qadınlar aş pişirir, amma toylarda, büyük tedbirlerde esas aşnı, misal içün, etni, erkekler pişirir, sofrağa başqa şeylerni: salata ve tatlılarnı ise qadınlar. Meselâ, toyğa köy sakinleriniñ episi kelip, aş pişirmege yardım eteler. Misal içün, cenaze merasimi içün baqlava azırlanır.
Bundan da ğayrı, mantı ve tatlı aşlar pişirilir. Ahısqa türkleriniñ aşları arasında gürci aşları da bar. Meselâ, hinkali, amma mında “inkal” dep adlandırılır ve büyükligine köre kiçikçe yapılır.
slaydlar
Bayram sofrasında mıtlaqa pişirilgen ya qavurılğan et olmalı. Musafirler salatalar, mahsus qatmerli ötmek ve tatlılarnen sıylanır.
Marat Rasulov, balalıqta Özbekistanda bayram nasıl qayd etilgenini hatırlay:
— Özbekistanda 73 qoranta yaşay edi. Amma adam çoqça edi, daa çoq buğa soyula edi. Bu yerde adam az, şunıñ içün çoqusı qoy soya. Balalıqta, ayvan soyulğan azbarlarnı dolaşa edik ve er kes bizni etnen sıylay edi. Bu еt parçalarnı toplap, tarlalarda şaşlıq yapa edik.
Ukrayinada ahısqa türkleri
Ahısqa türkleriniñ Ukrayinağa toplu olaraq yerleşmesi, 1989 senesi Özbekistandaki çatışmalar neticesinde başlandı.
Olar, Gürcistannıñ cenübiy ve cenübiy-ğarbiy bölgelerinden, Meshetiya dağlarınıñ cenübinden kelgen türklerniñ torunlarıdır. Bular Ahaltsihsk, Adige, Aspindza rayonları ve Cavahetiya.
Bazı tedqiqatçılarnıñ fikrince, ahısqa türkleri — islâm dinini qabul etken gürcilerdir. Digerleri ise, sıñırda yaşağanları içün gürcilerden etnoqrafik hususiyetlerini alğan türkler dep adlandıra.
1944 senesi boş ayda Gürcistan SSC territoriyasında ahısqa etnik gruppası halqnıñ duşmanları olaraq ilân etildi ve yaşağan yerini deñiştirme aqqı olmadan Orta Asiyağa sürgün etildi. Gürcistannıñ cenübinden eki yüz köyniñ bütün ealisi (bu 100 biñden ziyade insan, buña o vaqıt cebede olğan daa 40 biñden ziyade asker qoşuldı) Stalinniñ hain halqlarnıñ sürgün etüv siyaseti çerçivesinde Özbekistanğa çıqarıldı.
Marat Rasulovnıñ emcesi, “Vatan” adlı Ahısqa türkleri Bütünukrayin birleşmesi cemaat teşkilâtınıñ tesisçisi Paşali Sultanov, universitette oquğan vaqıtta kitaphanede sürgünlik sebebini añlatacaq vesiqalarnı tapmağa tırışqanını hatırlay. Tek 1989 senesi çıqqan uquq gazetinde sürgünlikniñ sebebi köçüv duyğusı olğanı yazıla edi: dersiñ türkler sıñırdan sıq-sıq keçkeni aytıla edi.
Resmiy vesiqalarda, ahısqa türkleriniñ duşmanlarğa yardım etmeknen, kontrabanda yapmaqnen ve Türkiye faydasına casus celp etmeknen qabaatlanğanları qayd etile edi:
— Sıñır şartlı edi. Bizim ahısqa türklerimizniñ cenk vaqtında tahminen 41 biñ adam askerlikke çağırıldı. Olardan tek 14 biñ qayttı. 1953 senesi qara qış ayınıñ 1-nde olğan malümatqa köre 14 biñden 3,5 biñge qadar qaldı.
1989 senesi ahısqa türkleri yaşağan yerini kene deñiştirmege mecbur oldı. Özbekistannıñ Ferğana vadiysinde olar yaşağan yerlerde qanlı qırğınlar yüz berdi. Bu qavmiy çatışmanıñ sebeplerini pek az insan añlata bile. O vaqialar aqqında beş farqlı versiya bar: bazardaki dava, mafiya arasındaki qavğa ve siyasiy kelişme.
Paşali Sultanov öz versiyasını böyle añlata:
— Ferğanada kiçik bir çatışma çıqtı, soñra halq köterildi. Bütün bular keçken soñ, çatışma içün vagonlarda apisliler mahsus ketirilgeni belli oldı. Yerli özbeklerniñ beş faizi bile yoq edi. Episi ketirilgenler edi.
slaydlar
2014 senesi Ukrayina şarqında cenk areketlerniñ başlanmasından evel Ukrayinada aman-aman 10 biñ ahısqa türkü yaşay edi. Qara deñiz bölgesinden ğayrı, olar Zaporijjâ, Qırım bölgesi, Slobojanşçına, Poltava ve Besarabiyada (Bucaq) yerleşe ediler.
İşte bu sebepten bu bölgege Dünya Ahısqa türkleri birliginiñ temsilcileri keldi. Sovet keçmişi sebebinden mında ğayıp olmağa başlağan bayram ananelerini ğayrıdan tiklemek içün ukrayin ahısqa türkleri cemiyetine qol tutalar.
2019 senesi ahısqa türkleriniñ Orta Asiyağa sürgün etilmesinden 75 yıl tola. Maratnıñ qayd etkenine köre, sovet keçmişi cemiyetniñ inkişafına tesir etti. Olarnıñ dünyabaqışı zemaneviy türklerniñ dünyabaqışından farqlana, çünki Türkiyeniñ Gürcistan ve Ukrayinanıñ kibi sovet mirası yoq edi. Amma, çoq umumiylik de saqlanıp qaldı, çünki olarnıñ tamırları ve ananeleri birdir.
Paşaliniñ sözlerine köre, til de deñişti:
— Türklernen çalıştım; olarnen laf etkende pek çoq sözni añlamayım. Olarnen daa çoq inglizce laf etem.
Birleşmeniñ merkeziy ofisi İstanbulda yerleşe, Marat Rasulov yolbaşçılığındaki Ukrayina temsilciligi ise Kıyivde buluna.
Ahısqa türkleriniñ birleşmesi Türkiyede oquğan balalarğa yardım ete, sportçularnı maliye ete ve bütün Ukrayinada türk cemiyetine qol tuta.
Qara deñiz bölgesiniñ er bir türk köyüniñ öz camisi bar. İnsanlar çoq, şunıñ içün Qurban bayramı er cemiyette ayrı qayd etile. Köyler birleşse, bayram namazını qılmaq istegenlerniñ episi camide yerleşip olamaz.
slaydlar
Marat dey ki, şimdi Ukrayinanıñ farqlı bölgelerinde yañı ibadet evleri, camiler açıla. Meselâ, Kıyivde, o köçken vaqıtta, bütün şeerde tek bir qaç cami bar edi. Amma şimdi ibadethaneler şeerniñ er bir rayonında bar:
— Yüce Allahqa şükürler olsun, Ukrayinada bunıñnen bağlı iç bir problem yoq. Çünki, misal içün, Rusiyede ibadethane açmaq pek qıyın. Bir sıra vesiqa ve izin kerek ve er şey pek qıyın, öyle küçlü, sert nezaret altında.
slaydlar
Marat Rasulov, 90-ıncı seneleri onıñ qorantası köçken soñ yerli ukrayinler olarğa yardım etkenini hatırlay:
— Başta bizni yataqhanege yerleştirdiler ve ilk künleri insanlar bizge aş-suv ketire edi: süt, penir, yımırta. Bizni böyle qarşılağanlarını pek begendik. Elbette, biz bunı iç bir vaqıt unutmamız, bunı daima hatırlaymız ve daima minnetdarmız.
Paşali Sultanov Ukrayinada raat olğanını ve Türkiyege köçmege niyeti olmağanını ayta. O, yerli adetlerge alışqan, balalarını em Türkiye, em de Ukrayina vatanperverleri olaraq terbiyeley.
Maratnıñ aytqanına köre, ana-vatanları Meshetiyada olsa da, olar Ukrayinada yaşaylar, bu olarnıñ ekinci vatanıdır.
— Kıyivde de, er yerde de menim ukrayin ve türk bayrağım bar. Balalarıma balalıqtan bu olarnıñ vatanı, bu olarnıñ bayrağı olğanını añlatam. Olar bilsin, sevsin, ürmet etsip dep.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:40.261338
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/ambasadory/
|
TEMSİLCİLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - TEMSİLCİLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:15.980878
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/hutory/
|
HUTORLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - HUTORLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:02.762185
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/fermerstvo/
|
ÇİFTÇİLİK
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - ÇİFTÇİLİK
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:59.572419
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/muzejnycztvo/
|
MÜZEYLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - MÜZEYLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:37.660643
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/expedition/
|
Ukraїner aqqında
|
Ukraїner, faal insanlarnıñ kiçik göñülli cemiyeti olaraq Ukrayinanı tedqiq etmek, qaydğa almaq ve em ukrayinlerni öz-özüne, em de dünyağa kösterip añlatmaq isteginden başlağan edi. 2016 senesinden başlap, memleketniñ bütün tarihiy bölgeleri boyunca ekspeditsiyalar alıp barıla: insanlarnıñ ikâyelerini toplaymız, terabaytlarnen foto ve video çekemiz.
Bugün Ukraïner tek fikirdeşler cemiyeti degil, büyük bir teşkilâttır. Bu yerde meydanğa ketirilgen 600-den ziyade göñülli ihtisaslı taqımlarğa bölünip yañı fikirler ortağa çıqara, intervyü ala, filmler çeke, foto çıqara, videolarğa transkriptsiyalar ve altyazılar yapa, metinler yaza ve olarnıñ muarrirligini yapa, bütün kontentni 12 tilge tercime ete ve onı bütün dünyağa köstere. Ukraïnerniñ multimedia malümatınıñ büyük bir qısmı bu muvafaqiyet, deñişüv, islâatlarnıñ amelge keçirilmesi, miras ve tarihiy hatıra saqlanuvı, ayrıca ukrayin kimligi aqqında qısqa videolar: til, tarih, medeniyet ve ilâhre. Ve biz memleket içinde ve tışında yayınlamaq içün toqtamay kontentniñ yañı formatlarını qıdıramız, video ve içtimaiy ağlar içün materiallarnı başqa tillerge tercime etemiz, filmler, podkastlar, kitaplar azırlaymız.
Ukraïnerniñ maqsadı bu müim mevzularnıñ aydınlatuvı, medeniy ve tarihiy mirasnıñ qoşma qıymetiniñ yaratuvı vastasınen açıq ukrayin cemiyetiniñ inkişafıdır.
Çoq vaqıt devamında ukrayin konteksti tek dünyada degil de, Ukrayinada bile ekinci planda qalıp, Rusiye imperializmi tarafından sustırıla edi. Ukrayinlerniñ er yañı nesli öz kimliginiñ ve toprağınıñ, medeniyetiniñ, adetleriniñ, keçmişiniñ qıymetinden kettikçe uzaqlaştı. İşte bunıñ içün Ukraïner, Ukrayinanıñ er bir köşesinden ikâyelerni aytıp bermege başladı ve böyle etip şimdi bulunğan yerimizge baqmadan, memleketimizniñ qıymetini añlamağa ve biz yaşağan ya da mıtlaqa qaytacağımız er bir yerimizni inkişaf ettirmege yardım ete.
UKRAÏNER KEŞİF KEZİNTİSİNİÑ HARİTASI
2022 senesi kiçik aynıñ 24-nde Rusiye Ukrayinağa qarşı tam kölemli cenkni başlattı.
Aynı künü Ukraïner bağ kanallırınıñ episini yañıdan çalıştırıp, cenk ve işğalci ordular ketirgen felâketlerniñ aşması aqqında tarif etmege başladı. Eñ mümim leyhalardan biri farqlı platformalarda farqlı tillerde ukrayinlerniñ cesareti aqqında aytıp bergen ikâyeler oldı.
Tam kölemli cenk devamında Ukraïner tahliye etilgen insanlarnıñ ikâyelerini toplay, gumanitar ve arbiy desteknen oğraşqan teşebbüslerni qaydğa ala, faallernen intervyüler keçire ve urus teşviqatınıñ üstüni açıp añlata. Aynı zamanda Ukraïner zemaneviy ve canlı ukrayin tarihını añlatqan kitaplar ve memleketimizni bütün dünyağa tanıştırğan foto-albomlarnı neşir etmege devam ete.
Ukraïner, evel olğanı kibi, şimdi de bütün dünya içün Ukrayinadan ikâyeler meydançığı olıp qala. Amma evel bu ikâyeler inkişaf etken ve islâatlarğa azır olğan barışıqsever memleket aqqında olsa, bugün bu çetin küreş, qaramanlıq, işke vefadarlıq ve serbestlik oğrunda cenkleşken devlet aqqında ikâyelerdir. Bugün ukrayinler cesür qarşılıq ve ğalebe tecribesini bütün dünyağa bildirip, dünyanıñ da Ukrayinanıñ yanında demokratik degerlikler oğrunda ne içün küreşmek kerek olğanını añlatalar.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:34.446131
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/karpaty/
|
KARPATI
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - KARPATI -
Karpatı Merkeziy Avropanıñ şarqındaki bu dağ ağınıñ ukrayin qısmında yerleşken tarihiy bir bölgedir. Lehistan ve Romaniyanen sıñırdaştır. Mında üç ukrayin ast qavimi yaşay: ğutsullar, boykalar ve lemkalar. Dağdaki özüne has tecrit olarnıñ medeniy hususiyetlerini saqlamağa imkân berdi. Mında Ukrayinada eñ yüksek dağ massivleri, çoq qoruq, tabiiy ve landşaft parkları, rağbetli turistik yolları, dağ-lıja kurortları ve şifahaneler buluna. Tamam Karpatılarda çoq asıl zenaat ve üner saqlanıp qalğan. Mında asıl tarifler mücibi penir ve ötmek pişirile, ananeviy urba tikile ve muzıka aletleri yapıla.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:55.049831
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/peretvorennya-prostoriv/
|
ALANLARNIÑ DEÑİŞTİRME LEYHALARI
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - ALANLARNIÑ DEÑİŞTİRME LEYHALARI
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:45.429819
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/pamyatky/
|
DİQQATQA LÂYIQ YERLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - DİQQATQA LÂYIQ YERLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:43.872357
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/eksportery/
|
İHRACATÇILAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - İHRACATÇILAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:22.560454
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/
|
CENK
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK
EÑ POPULÂR İKÂYE
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:13:20.160106
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/podniprovia-zaporizhzhia/
|
PODNİPROVYA VE ZAPORİJJÂ
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - PODNİPROVYA VE ZAPORİJJÂ -
Ukrayinanıñ merkeziy qısmında, Özü özeni boyu yerleşken tarihiy bir bölgedir. Onıñ adı, özenniñ bu qısımda suv anbarınıñ qurucılığına taş sıraları üstke çıqqanınen bağlıdır. Bu sanayı merkezi, onıñ terkibine büyük şeerler — Özü ve Zaporijjâ kireler, anda Krıvıy Riğ demir ham madeni havzasınıñ (bütün memleketniñ baş madencilik sanayısı merkezi) ocaqları etrafında sanayı turizmi inkişaf ete. Tam mında, Hortıtsâ adasındaki milliy qoruqta, Ukrayina kozaklarınıñ variyeti saqlanğan ve Zaporijjâ Siçi tasvir etilgen. Petrıkivka ressamlığınıñ yerli ananesi, insanlıqnıñ dünya ğayrı maddiy medeniy mirası olaraq UNESCO-nıñ cedveline kirsetilgen.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:01.462548
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/zlochyny-rosii/
|
RUSİYENİÑ CİNAYETLERİ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - RUSİYENİÑ CİNAYETLERİ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:20.150110
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/borshch/
|
Ukrayin medeniy kodunıñ bir qısmı olaraq borşç
|
Oraq ayınıñ 1-nde YUNESKO, qorçaluvğa muhtac olğan maddiy olmağan medeniy miras obyektleri cedveline ukrayin borşçını qoştı. Özbek ve Tacik pilâvı (2016 senesi qoşuldı), Ermeni lavaşı (2016), Azeri dolması (2017), Neapol pizzası (2017) kibi yemeklerniñ yanına Ukrayin milliy aşı da tüşti. Er bir aşnıñ bu cedvelde bulunması onıñ em ögrenilmege, em qorçalanmağa lâyıq olğan unikal etnomedeniy fenomen, milliy medeniyetniñ timsali olğanını isbatlay. Endi ukrayin borşçı resmiy olaraq böylelerden biridir. Onıñ beñzersizligi ve variantlılığı, Ukrayin medeniyetindeki yeri ve halqara “gastronomik uruş” aqqında aytıp beremiz.
Toplulığımızğa qoşulıñız
Borşç — çeşit sebzeden pişirilgen, ekşi damlı, türlü usullarnen azırlanğan bir şorba (suvlu aş). Bu, Ukrayin aşlarınıñ esas birinci yemegidir, memleketniñ bütün bölgelerinde pişirilip, halqara tanıluv qazanğan. Meselâ, suşi degende birden Yaponiya yemegi olğanı añlaşıla, kari — Hindistan, borşç da Ukrayin aş medeniyetiniñ timsalidir.
Borşçnıñ tarihı
Ukrayin borşçı aqqında birinci tesbit etilgen añıluv 1584 senesi Kıyivde yapılğan. Alman ticaret agenti Martin Ğruneveg öz kündeliklerinde bu yemekni añğan. 1584 senesi Orta küz ayınıñ 17-nde onıñ bazırgânlar sırası Kıyivge kelip, Borşçivka özeniniñ yanında gecelemek içün toqtağan, bazırgân öz kündeliginde tamam böyle onı adlandırğan. Bu şimdiki Borşçağivka özeni edi. Tamam o, Kıyivniñ zemaneviy ğarbiy çetine öz adını berdi. Kıyivliler musafirlerine evelleri bu yerde borşç bazarı olğanından özenniñ adı peyda olğanını añlata ediler.
Lâkin bazırgân öz kündeliginde böyle bazar olmasından şübelene edi. O, Kıyiv sakinleri şeerniñ merkezinden o qadar uzaqqa borşç içün ketmek kerek olmağanı delilini ketirgen. O, Kıyivde başqa yerlerde borşçnı (ya da onıñ malzemeleri) satılmağanına inanıp olamağan. O, öz kündeliginde bunı böyle añlata edi: “Rusınlar borşçnı siyrek ya da iç satın almaylar, çünki er kes evinde onı özü pişire, çünki bu olarnıñ kündelik aşı ve içimligi”.
1598 senesi ortodoks polemisti İvan Vışenskıy aynı bir çanaqtan “şorba ya da borşççıq içip aşağan” köylüler aqqında yaza edi. XVII asırnıñ birinci seneleri “üç çanaqçıq borşççıq” içken bir adam aqqında añıluv bar. 1619 senesi ise klassik üylelik taqımınıñ añuvı bar: “Anda em pıroğı bar edi, em de borşççıq pişire ediler”. Er üç menbada aşnıñ adı sevilip qullanıla — “borşççıq”, o, Ukrayinanıñ bazı bölgelerinde bugünge qadar saqlanıp qaldı.
XVII asırnıñ birinci yarısından başlap “borşç” sözünden soyadları peyda olalar: Borşçovskıy, Borşç, Borşçenko. Borıs Ğrinçenkonıñ Ukrayin tiliniñ 1907 senesi tarihlı luğatında yemekniñ adından peyda olğan ondan ziyade söz bar: borşççıq, qocaman borşç, borşçnı içip aşamaq, borşççu qadın ve ilâhre. Borşçnı em adiy Ukrayinler, em de belli ükümet hadimleri asırlar devamında begengenini tasdıqlağan çoq arhiv malümatı bar. Demek, borşçnıñ tarihı üzlüksiz ve zengindir.
Yemekniñ özgünligi ve hususiyetleri
Borşç — er bir sofranı yahşı etip toldurğan universal yemektir, çünki başqa yemeklerge kelişe. Pişirüv ve sofrağa qoyuv usulına köre, em qoyulığı, em de arareti ceetinden farqlana (daa tanış olğan sıcaq borşç ya da suvuq çükündir şorbası — suvutılğan birinci yemektir); etsiz ya da etli; qırmızı, beyaz ya da yeşil; yerli mahsulatlar qoşuluvınen ya da olarsız ola bile. Qoyu, toq borşç tam üylelik, em sabalıq, em de aqşamlıq ola bile. Er mevsimde onı evde pişirmek, adiy aşhanelerde ya da dülber restoranlarda sımarlamaq mümkün. O, em Polissâ ya da Slobojanşçınada, em de Ğutsulşçına ya da Tavriyada rastkelgen beş yemekniñ arasındadır. Borşç vaqıt keçken sayın deñişe bile, amma er alda o, borşç olıp qalmaqta.
Borşçnı başqa böyle yemeklerden ayırğan hususiyetlerinden biri — onıñ ekşiligi. Boşçnı ananeviy ekşilev usullarından biri — çükündirli kvastır. Bundan ğayrı borşnı vişnenen, ekşi almanen, qırmızı torğay yüzüminen, yosun cileginen, süt suvunen, ravaçnen, qıcıtqannen, torğay yüzümi yaprağınen ve qansernen ekşileyler. Daa zemaneviy, yaqında qullanılıp başlağan usul — domatis ve onıñ çeşitligi. Domatis Ukrayinağa XVIII asırnıñ soñunda ketirilgen, yemek içün ise XIX asırdan başlap qullanıp başlanğan. Ukrayinler özüniñ borşçlarında qullanğan diger hususiy mahsulatlar arasında böyleleri bar: kiyev ot, islengen armut, ğaluşkalar (pişken hamırlı ananeviy Ukrayin aşı), frıkadelkalar (tuvar, tavuq, ya da balıq qıymasından kiçik toplar), kiyik domuznıñ qanı, tavşan aşı, balıq (tabon balığı, sudaq, misgurnus, ve ilâhre. Lâkin bütün aşçılıq deñevlerni yañılıq dep saymaq olmaz: meselâ, yosun cilekli borşç Polissâda eñ azından yüz yıl evelsi pişirilgen edi.
Borşçnıñ pişirilmesiniñ çeşit türlü mahsulatları ve usulları sıñırsız sayıda tariflerni doğura, olarnıñ er biri özgündir: ister domuz qaburğaları islengen armutnen, ister polissâdaki etsiz borşç, atta krem şeklinde borşç olsun.
Yemekniñ böyle çeşitligi ve deñişmeleri sebebinden tek “borşç” degil de, “borşçlar” dep eminliknen aytmaq mümkün. Ve bu, aşnıñ Ukrayinligini sualge çekmey, aksine, bizge bunı kene isbatlay.
Borşçnıñ Ukrayinligi
Qorçaluvğa muhtac olğan maddiy olmağan medeniy miras obyektleri cedveline borşçnı qoşmaq qararı, YUNESKO-da o, “ukrayin aileviy ve kündelik yaşayışınıñ ayırılmaz qısmı olğanı”nen isbat eteler. Borşç ukrayin medeniyetiniñ parçası olğanını da añdılar: er sene Ukrayinanıñ farqlı şeerlerinde oña bağışlanğan bayramlar ve borşç festivalleri keçirile.
YUNESKO öz presrelizinde, borşç Ukrayinanıñ çeşit bölgelerde darqalğanını ayta. Onıñ er yerde belli-başlı başqalıqları bar ki, olar Ukrayinanıñ er bir bölgesiniñ hususiyetlerini qayd ete. Aynı zamanda borşç ukrayin medeniyeti ve mirasınıñ qısmıdır.
YUNESKO tarafından borşçnıñ maddiy olmağan medeniy miras olaraq baqılması içün arizanı azırlağan Ukrayin taqımı başta onı “Qırmızı ukrayin borşçınıñ pişirilüv tarifi dep adlandırmaq istey edi. Soñra ise mütehassıslar kanon tarifiniñ fikrinden vazgeçtiler ve arizanıñ adını başqağa deñiştirdiler, aynı “Ukrayin borşçnıñ pişirilüv medeniyeti”. Böyleliknen, olar borşçnıñ “doğru” tarifi olmağanını qayd etmek istedi. Aynı vaqıtta, bu urus medeniyetine böyle tarifli yemekni “özüne almağa” mania olur.
Borşçnıñ ukrayin milliy yemegi olaraq tanılmasını restorancı, aşçılıq eksperti ve ukrayin aşlarınıñ populârlaştırıcısı Yevğen Klopotenko teşebbüs etti.
Onıñ fikrine köre, borşçnıñ bölünmesini bçlgeviy çeşitlernen bile umumiyleştirmek kerek degil. Birinciden, borşç bölgelerge köre degil, qorantalarğa köre de farqlana. Bunı aynı bir yerden kelgen bölgeviy tarifler dep adlandırılğanlarını teñeştirseñiz de körmek mümkün:
— Eger bir odağa aynı bölgeden üç qorantanı toplap, olardan borşnı nasıl doğru pişirilgenini sorasañız, olarnıñ episi borşnı özcesine pişirgeninden sebep epik ve ateşin qavğa çıqar. Onıñ içün “qoranta borşçı” añlamını qullanır edim. Yani, borşç pişirmesiniñ umumiy ukrayin medeniyeti bar. Amma borşçnıñ tabiatı unikal borşçlarnı yaratqan qorantalarğa köre (unikal mahsullar, öz doğrav usulı, ve qoşuv nevbeti) deñişe.
Nyu-York şeeriniñ İst-Villic “Veselka” Ukrayin restoranınıñ baş aşçısı ve baş mesleatçısı Olesâ Lyü borşçnıñ Ukrayin olğanını, birinci nevbette, onıñ tarifleri tarihiy arhivlerde añılğanı sebebinden, dep saya. Bu yemekniñ tamam Ukrayin topraqlarında peyda olğanı ve ileride darqalğanı aqqında işançlı delildir.
Ukrayin aşları arasında borşçnıñ müimligini, onıñ ritual emiyetinden başlap körmek mümkün. Asırlar devamında borşç mecburiy toy aşlarından biri edi, atta toydan bir ay soñ mahsus “tarqalıp ketken musafirler içün” dep adlandırılğan borşç berilgen. Bundan ğayrı, borşçnı, ananege köre, añuv merasimine pişirgenler. Etsiz borşç ise — Millât bayramı arefesi pişirilgen yemeklerden biridir.
Onıñ halq medeniyetindeki tamırları borşçnıñ Ukrayin halqına ait olğanını da tasdıqlay. Ukrayin tilinde borşç aqqında bir sıra turğun ibare, atalar sözü, qısqa yırçıq bar:
Borşçqa tüşken, tavuq kibi belâğa oğrağan — büyük belâğa ya da çıqmaq qıyın olğan ağır vaziyetke oğramaq.
O qadar yahşı borşç berdi ki, deñizden tuman içeri köterile — kimdir pek lezetli borşç pişirse, aytılır.
Çoq kelin olğan yerde — borşç pek tuzludır.
Mantarlı borşçnı aşa ve ağzını qapat — er işke burnunı soqqan insanğa aytılır.
Körel oylap, borşçqa tüşken — pek çoq tüşüngen insan aqqında aytılır.
Mızraqqa borşç cıyğan kibi — demek ki, iç cıymağan.
Ukrayina içün ziraatçılıq medeniyetiniñ emiyeti kösterilgen balalar içün “Yağ, yağ, yağmurçıq, men saña pişiririm borşççıq” adlı atalar sözü meraqlı misaldir.
Borşç em bediiy obrazlarda, em edebiyatta, em de şahsiy laqırdılarda sıq-sıq rastkelip tura:
çoq borşç tez aşamaq;
bir çanaq borşçnı bir nefeste aşap qoymaq;
toq-lezetli borşç olsa ki, dünyanıñ renki açıla;
qaşıq turğanına qadar, borşç toqtır ve ilâhre.
Ukrayinanıñ bazı bölgelerinde sofrağa meraqlı bir davet rastkelip tura: “borşçlamağa oturıñız! ” — demek ki, borşç aşamağa buyurıñız.
Fotoresim: Anton Şevelyov.
Toponimikası da Ukrayin “borşç medeniyeti”ni köstere. Meselâ, türlü bölgelerde muvafıq meskün yerler bar: Borşçi, Borşçivka, Borşçiv. Bundan ğayrı, Kıyivde ve onıñ cıvarında Mıkilska Borşçağivka, Petropavlivska Borşçağivka, Pivdenna Borşçağivka ve Sofiyivska Borşçağivka bar.
Daa Ukrayinanıñ topraqlarındaki farqlı bölgelerde borşç tarifleriniñ büyük çeşitligi yemekniñ Ukrayinligini köstere. Tariflerdeki farqlar, ayrıca, iqlim ve mahsulatnıñ farqlarınen bağlı edi. Böyleliknen, özenlerge, göllerge ya da deñiz yalılarına yantayğan yerlerde balıqnı, borşçnıñ malzemelerinden biri olaraq tobanda quruta ya da tuzlay ediler. Misal olaraq, Rivne bölgesinde misgurnus qullana ediler. Ya da ğarbiy bölgede — aq mantar. Bazı yerlerde borşç pişirmesiniñ ananelerinde böyle hususiyetler alâ da közge körüne.
Haberlerde ukrayinlerniñ maişiy amanlığına ait iqtisadiy köstergiçler “borşç taqımı” dep adlandırılğan şeyge – borşç yapmaq içün esas malzemelerge masraflarnıñ miqdarına sıq-sıq bağlana. Tamam o, mahsulatnıñ fiyatlarınıñ deñişmesini köstere, çünki onda Ukrayin istimalcısı içün deyerlik bütün esas malzemeler bar: sebze ve et. Aynı vaqıtta bu faraziy köstergiçtir, çünki aşnıñ borşç dep sayılmaması içün yekâne mecburiy malzemeler cedveli yoq.
“Borşç içün uruş”
Borşçnıñ Ukrayinligi aqqında uzun tartışmalar olıp keçti. Elbette, teşebbüsçi olaraq Ukrayin milletini, tilini, medeniyetini tanımağan tecavuzcı memleket rusiye çıqtı. Mında da ruslar olarğa ait olmağan bir şeyni “özünki” dep adlandırmağa, em eski adetine köre bunı hırsızlamağa fırsatını qaçırmadı.
Rusiye imperiyasınıñ Ukrayin aşlarını özümsime Sovetler Birliginden başlana. Böyleliknen, SSCB-de yüksek mertebeli çet memleket musafirleriniñ qabullarında “ukrayin borşçı” olaraq temsil etilgen yemek sıq-sıq pişirile edi. Oksana Zaharova öz “Как в СССР принимали высоких гостей” tedqiqatında bunı qayd etti. SSCB-niñ vaqıtlarında bu imperiyanı ve oña ait olğan er şey dünyada sıq-sıq “rusiye” ve “rus” olaraq qabul etile ve adlandırıla edi, meselâ, yemekler, yırlar, filmler ve ilâhre. Bu sebepten de borşç er vaqıt Ukrayin halqınıñ aşı olaraq körülmey edi.
2019 senesi RF-nıñ Tış işler nazirliginiñ resmiy saifesi “Twitter”de şöyle yazdı: “Ebediy klassika, #borşç — Rusiyeniñ eñ belli ve sevimli #yemeklerinden biri ve milliy aşlarınıñ timsalidir”. İçtimaiy ağlarda bundan qızğın munaqaşa başlandı. Ukrayin qullanıcıları Rusiyeni Ukrayin medeniyetiniñ mirasını özümsime ile qabaatladılar.
2020 senesi Orta küz ayında Ukrayina, Milliy maddiy olmağan medeniy miras cedveline borşçnı qoştı. 2021 senesi Saban ayınıñ 30-nda Ukrayinanıñ TİN-i borşç Ukrayin aşlarına ait bir yemek olağanını isbatlağan 700-den ziyade saifede vasiqalı delillernen namzetlik dosyesini berdi.
Aynı vaqıtta 2020 senesi Orta küz ayında Rusiye Federatsiyasınıñ ükümeti “Российская газета” resmiy neşriyatı “Чей суп будет” adlı maqaleni derc etti: “Ukrayina qavğa içün yañı sebepni çıqardı — onıñ Medeniyet nazirligi, borşçnı YUNESKO-nıñ madiy olmağan miras cedveline “milliy medeniy miras” unvanına teklif etti”.
2020 senesi İlk qış ayınıñ 21-nde “Mişlen” (Michelin) restoran qılavuzı Moskvadaki borşçnı teklif etken restoranlarğa qıymet kesip başladı. Böyle ifade, hususan Ukrayinler arasında, açuvlı izaatlar dalğasına sebep oldı. Soñra restoran qılavuzınıñ reberligi borşç aqqında ifadede yazılğan “gastronomik muqaytsızlıq” içün afu soradı. 2020 senesi Oraq ayında Ukrayinanıñ diplomatları Mişlenden borşçnı Ukrayin yemegi olaraq qayd etmege iriştiler. Aynı zamanda Frenkistandaki Ukrayinanıñ elçihanesinde Kıyivdeki restoranlar aqqında Mişlen gastronomik qılavuzı üstünde çalışıp başlanğanı bildirildi.
2021 senesi Saban ayında Medeniyet ve içtimaiy siyeset nazirligi içtimaiy ağlarda milliy yemekke qol tutmağa çağırdı. Bunıñ içün içtimaiy ağlarnıñ qullanıcıları evde pişirgen ya da başqa yerde tatqan borşçnıñ tarifleri, fotoresimleri ya da ikâyelerini #борщнаш (borşçbizimkidir) #uaBorshtch heşteginen yerleştire ediler.
2021 senesi yazda rusiyeniñ Tış işler naziri, işğal etilgen Qırımda, eñ sevimli aşı ne olğanı sualine: “Sevimli aşım — borşçtır”, — dep cevap bergen edi.
2022 senesi Çeçek ayında Rusiye TİN-niñ nutuqçısı Mariya Zaharova, Ukrayin borşçı tarihta birinci kere “urus” olaraq añılğanını bildirdi. Bundan da ğayrı, “zemaneviy Kıyiv milletçiligi” bunı da şunı da añlattı “Boyleliknen, o (borşç — muar.) umumiy olsun ve er bir şeerde ve er bir bölgede er bir ev bikesi onı öz yolunen pişire bilsin? Yoq. “Olar uzlaşuvğa ketmek istemediler. Demek, biz tamam bunıñ aqqında aytamız — ksenofobiya, nasizm, er türlü ekstremizm”. O, YUNESKO-nıñ borşçnı Ukrayinanıñ maddiy olmağan medeniy mirasına qoşmaq qararı aqqında da menfiy ayttı: “Bizim borşçımızğa qorçalav kerekmey, o, bir çanaqtan acele ve tolusınen aşalmaq kerek”. Mında da bile ruslar birinci nevbette gastronomik medeniyetniñ bir timsalini qorçalamaq ve inkişaf ettirmeknen degil de, yoq etmeknen oğraşalar.
Oraq ayınıñ 2-de Letoniya TİN-niñ başı Edgar Rinkeviçs “Ttwitter”de rus zenaatdaşı borşç aqqında yazğanını Putinniñ sözlerini ketirip, trol etti: “Nravitsa — ne nravitsa, terpi maya krasavitsa!”. Twit tübünde ise urus kütleviy haber vastalarından biriniñ haberiniñ skrinini qoydı.
Urus “özümsime” adisesiniñ bir añlatmasını Yel universitetiniñ professorı Timoti Snayder berdi. “Uruslar kim olğanlarını daa bilmeyler… rusiye özü aqqında ikâyeni aytıp berip olamay, onıñ içün bu ikâye başqa halqlarğa esaslana”, — Snayder Kıyiv havfsızlıq forumında, rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ “Об историческом единстве русских и украинцев“ maqalesini izaatlap, añlattı.
Borşç aqqında tedqiq
Borşç — tek Ukrayin aşlarına ait bir yemek degil, aynı zamanda Ukrayin medeniyetiniñ esas aşlarından biri, onıñ içün eñ çoq tedqiq etilgen yemeklerinden biridir. Tedqiqatçılar ekspeditsiyalar keçireler, borşç aqqında ilmiy maqaleler yazalar, em de filmler çıqaralar. Diqqat bu aşqa ep toqtamay.
Fotoresim: Anton Şevelyov.
2019 senesi “İzolyasiya” fondu Gurtbus leyhasını başlattı. Adiy reysli avtobusnı mobil medeniy merkezge çevirdiler. Gurtbus Ukrayina boyu seyaat etip, onıñ çeşit-türlü köşeçiklerinde medeniyet ve zamaneviy sanatnı populârlaştıra edi. Bundan da ğayrı, leyhanıñ taqımı borşçqa bağışlanğan gastronomik ekspeditsiyanı becerdi.
Gurtbusnıñ ziyaretçileri anketalarnı toldurdırıp, borşç pişirmekniñ ve aşamaqnıñ hususiyetleri aqqında ikâye ettiler, em de bu aşnıñ tariflerini paylaştılar. Ukrayinanıñ bir sıra bölgelerinde episi olıp 173 anketa toplandı. Seyaatlar bitken soñ, leyhağa “Borşç arekett” degen ad berildi.
Fotoresim: Yuriy Stefanâk.
Tedqiq, soralğanlardan yüzde 63-i borşçnı kündelik aş olğanını sanğanını kösterdi, lâkin em iş künleri, em de bayramlarda onı pişireler. Bayram borşçlarınıñ tarifleri kündelik soylarından farqlana, meselâ, Milât bayramına ayrı bir mantarlı borşç pişireler.
Anketalarda yemekniñ ananeviy bölgeviy hususiyetlerini qayd ete ediler: Slobojanşçınadan tabon balıqlı borşç, Poltavalı galuşkalı borşç, Pidvoloçısktan yeşil ve Podillâdan beyaz (pempe-beyaz çükündirden) borşç ve ilâhre. İnsanlarnıñ çoqusı, çükündir yemekniñ esas malzemesi olğanını ayttılar. Bazıları, aşnıñ malzemeleri arasında avokado, brokoli ve sparja kibi ekzotik mahsulatlar da yer alğanını bildirdi. Pişirmeniñ asıl usulları arasında em qartananıñ furundan borşçını, em de alternativa olaraq masa furundan türüni añdılar.
Fotoresim: Anton Şevelyov.
Gurtbus seyaatlarda pişirilgen borşçlarnıñ tariflerinen leyhanıñ saifesinde tanış olmaq mümkün. Bundan ğayrı, anda Ukrayinanıñ beşeriyatiy borşçlu haritasını tolduracaq onlayn-anketada öz ikâyelerni ve borşç tariflerini paylaşmaq mümkün.
Ukrayin yemekleriniñ populârlaştırıcısı Yevğgen Klopotenko, “Ukrayin aşı” aşçılıq ekspeditsiyasını keçirdi. Onıñ sayesinde o, yemek kitaplarını yazdı, şu cümleden “Borşç ve borşçqa”. Ekspeditsiya vaqtında çıqarılğan malümat ise rejissör Dmıtro Koçnev ve Nataliya Yakımovıçnıñ (onıñ ğayesine köre bu film çıqarıldı) “Borşç. Gizli malzeme” vesiqalı filmine kirsetildi.
Borşç tanılğan vizual timsaldir. Buña misal olaraq 1953 senesi Vaşington şeerinde çekilgen fotoresimni ketirmek mümkün. Anda “1203” restorannıñ ayaqçısı Eleyn Kinan Stalinniñ ölümi munasebetinen insanlarğa bedava borşçtan zevq almağa davet etken yazını köterip tura. Ve Mala Malue zemaneviy Ukrayin illüstrasiyacısı urus-ukrayin cenkiniñ kontekstinde Ukrayin borşçnıñ bir sıra mısqıllı resimlerini yarattı. Aşnıñ malzemeleri qaramanlar olaraq qoruyıcı-askerlerniñ rolünde işqalcilerge qarşı küreşeler.
Hexagon Agency Ukrayin agentligi Ukrayin emocisini yarattı. Olarnıñ arasında borşç da bar. O, bu emocilerni közden keçirüv, yañartuv ve kenişletüv içün mesüliyetli olğan Unicode Emoji teşkilâtınıñ Unicode Emoji Subcommittee alt komitetine baqıluv içün teklif etti. Bu demek ki, olar IOS ve Android qullanıcıları içün irişilir ola bilir. 2022 senesi Orta küz ayında Ukrayin emocileri qabul etilecekmi, yoqmı belli olacaq.
Borşç, onıñ timsalciligi ve Ukrayin medeniyetindeki rolüni tedqiq etilmekte ve devam etilmeli. Zeten, aşayt beşeriyatçısı Marianna Duşarnıñ fikrince: “Eger bir borşçnıñ vatanı olmasına idda etsek, onı temelli şekilde araştırmaq, onıñ asırlar devamındaki evrimini añlamaq ve yazma menbalarını teren ögrenmek kerekmiz”.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:28.202593
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/ekolohichnyy-teror/
|
EKOLOGİK TERROR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - EKOLOGİK TERROR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:16.909101
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/zakarpattya/
|
ZAKARPATTÂ
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - ZAKARPATTÂ -
Karpatı ögünde ve caplarında ve Tısa özeniniñ havzasında yerleşken Ukrayinanıñ cenüp-ğarbındaki tarihiy bir bölgedir. Lehistan, Macaristan, Slovakiya ve Romaniya ile sıñırdaştır. Onıñ çoqmedeniyetligi ve çoqqavmiyligi ananeler ve bayramlarda aks etile. Zakarpattâda eski kermenler, yeşil turizmniñ evleri, at çiftlikleri, penirhaneler ve bağlarnı körmek mümkün. Ukrayinanıñ eñ büyük gölü olğan Sınevır tamam bu topraqnı "begenip" saylap alğan. Bölgeniñ memuriy merkezi Uzğorod şeeridir.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:53.481848
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/sudnoplavstvo/
|
GEMİCİLİK
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - GEMİCİLİK
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:54.885291
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/krym-chynyt-opir/
|
Qırım Rusiyeniñ işğaline nasıl qarşılıq köstere
|
Rusiye Federatsiyasınıñ ordusı daa 2014 senesi Qırımnı işğal etti; tamam bu vaqiadan, 2022 senesi bütün Ukrayinanıñ toprağına tarqalğan urus-ukrayin cenki başlandı. Qırımda bir qaç “urus dünyası”nıñ tarafdarı ve rusiyelilerge onıñ mensüpligi aqqında uydurmalarğa baqmadan, mında er zaman Ukrayinanıñ tarafdarları da bar edi. Olarnıñ bir qısmı, cenk başlanğan soñ Ukrayin akimiyetiniñ nezareti altında olğan topraqlarğa çıqıp ketti. Amma Ukrayinanıñ bazı vatanperverleri Qırımda qalıp, qanunsız qapatıla ve apiske alına bileceklerine baqmadan Rusiyeniñ işğaline qarşılıq köstereler.
Aqyarda cermay bazasında patlav. Foto: Unian.
Ukrayin timsalâtınıñ tarqaluvı
Ukrayina tarafdarı mevamını numayış etüvniñ eñ sıq tarqalğan usullarından biri — Ukrayin timsalâtı. 2023 senesi RF-nıñ keñ kölemli basuvınıñ yıllığı munasebetinen belli olmağan adamlar Aqyardaki Graf iskelesiniñ kemeri üstüne mavı-sarı bayraqnı asıp qoydılar.
Aqyardaki Graf iskelesiniñ kemeri üstünde Ukrayin bayrağı. Foto açıq menbalardandır.
Sudaqnıñ yanındaki Suvuq Salada 2023 senesiniñ saban ayında mobil alâqası qullesiniñ üstünde Ukrayin bayrağı yelpirep başladı. “Pivden” operativ komandanlığınıñ nutuqçısı, polkovnik Vladıslav Nazarov qayd etti ki, bayraq, urus işğalcilerine qarşılıqnıñ timsallerinden biridir. Ve cinaiy taqipler ve RF tarafından yapılğan zulumğa baqmadan, onıñ küçü em arta, em tarqala.
Ї arfi qarşılıqnıñ timsali olaraq. Foto açıq menbalardandır.
Bunıñ kibi de, “Sarı şerit” areketiniñ partizanları Ukrayin timsallerinen grafiti yaparaq, işğalcilerge Qırım Ukrayina olğanını, Ukrayina Silâlı Quvetleri ise endi yaqın olğanını hatırlatalar. Böyle resimlerni 2023 senesi devamında Aqmescitte, Aqyarda, Yaltada ve Keriçte körgenler.
Rusiye ordusınıñ içinde diversiyalar. “Ateş”
2022 senesiniñ ilk küz ayında “Ateş” arbiy partizan areketi meydanğa ketirildi. O, em vaqtınca işğal etilgen topraqlarda, em RF-te faaliyet köstere. Teşkilât, Ukrayina Silâlı Quvetlerine işğalcilerniñ anbarları ve mevzileri aqqında malümatnı bildirmek, diversiyalar yapmaq ve RF ordusını içinden yoq etmek içün rusiye ordusına qoşulğan Qırımtatarlar, Ukrayinler ve rusiyelilerden ibarettir.
ATEŞ areketiniñ timsalâtı. Foto açıq menbalardandır.
2022 senesiniñ boş ayında faaller, Aqmescitteki arbiy hastahanelerde bulunğan 30 işğalcini yoq ettiler. İlk qış ayında olar İçki qasabasında seferber etilgen rusiyeli askerlerniñ bazasını yaqtılar. 2023 senesiniñ qara qış ayında faaller Aqyar — Aqmescit yolu boyu ketken Rosgvardiyanıñ eki zabitini yoq ettiler. Kiçik ayda olar Aqmescit yanındaki demiryol çığırlarını patlattılar. 2023 senesiniñ kiçik ayınıñ başında teşkilâtnıñ malümatına köre olarnıñ sayısı 2 biñ kişige yetken. Olar Rusiyeniñ ordusı ve Rosgvardiya arasında bulunğan agentlerdir.
2023 senesiniñ quralayında “Ateş” areketiniñ iştirakçileri Kezlev civarındaki Terekli Qoñrat köyünde urus işğalcilerniñ baş istihkamları içine basıp kirdiler. Olar Qara deñizden kelgen Ukrayin desantınıñ basuvına duşmannıñ qarşılıq yapmağa azırlığı ne derecede olğanına qıymet kesip, RF mudafaanı nasıl qurğanı ve ateş noqtalarını ne yerge qoyğanı aqqında malümat aldılar.
Kezlev civarında işğalcilerniñ mudafaa inşaatları. Foto açıq menbalardandır.
Bundan ğayrı, Novorossiysk — Krasnodar yolunda ve Yañı Qapıda faaller RF tehnikası, arbiy yedekleri ve yaqarlığınıñ cebe yanına köçürilmesini körip, qayd ettiler. Olar, rusiyeliler Ukrayin şeerlerine ateş açqan C-300 sistemalarını (çalışuv radiusı 300 km-ge qadar olğan sovet zenit-raketa kompleksi) Yañı Qapıdaki uçaq alanında qaravullağan işğalcilerge “selâmlar yolladılar”. Faaller qayd ettiler ki, olar Ukrayinağa qarşı cinaiy cenkni ömürge keçirgen işğalcilerni teminlemege imkân bermezler.
Soñra, quralaynıñ 18 künü, olar Bağçasaray yanındaki demiryol çığırlarınıñ patlatması aqqında haber berdi. Bu, bir vaqıt içün Aqyar — Aqmescit yolunda areketni ve Zaporijjâ, Podniprovya ve Qırımğa rusiye tehnikasınıñ köçürilmesini imkânsız etti.
Demiryol ile işğalcilerniñ ağır tehnikasını naqil. Foto açıq menbalardandır.
Yanıp ketken araba. Foto açıq menbalardandır.
Bundan ğayrı, partizanlar, arabalarnı işletmemek içün duşmanlarnıñ zırhlı asker taşıyıcısınıñ (ZAT) bakları içine qum tökeler, böylece maşna çalışmaz alğa kele, istihbarat eteler, işğal memuriyetlerini közeteler.
İşğalcilerge ve kolaborantlarğa mania olma. “Sprotıv Natsiyi”
2023 senesiniñ kiçik ayından başlap, vaqtınca işğal etilgen Qırımda “Sprotıv Natsiyi” qarşılıq areketi faaliyet köstere. Şu ay Kefede partizanlar, RF-nıñ Ukrayinağa keñ kölemli basuvınıñ timsali olğan Z arfi işaretlengen arabanı yaqtılar. Olar, bu birden bir böyle vaqia olmağanını qayd ettiler. Ayrıca, faaller işğalden azat etüvniñ azırlanması aqqında tenbilediler. Olar, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda olğan, şu cümleden Qırımda da, rusiye ordusınen tehnika aqqında malümatnı yollamağa çağırdılar.
2023 senesiniñ saban ayında partizanlar Kezlevde deñiz yanında Rusiyeniñ istihkamlarınıñ qurucılığına gizliden keçip kirdiler ve bir video derc ettiler. Qırımnıñ statusı boyunca RF-nıñ sözde referendumınıñ yıllığına — saban ayınıñ 18 künü arfesinde faaller, işğalcilerge olması mümkün uruvlar aqqında tenbi vesiqaları tarqata ediler. Birazdan olar işğalniñ daa bir tarafdarınıñ arabasında öz areketiniñ timsalini (“İdeya Natsiyi” işaretini) tasvir ettiler.
Qırımda kolaborantlarnıñ üstüni açuv ve zararsız bir alğa ketirüv. “Qırım cesür çağalaları”
2022 senesiniñ ilk küz ayında vaqtınca işğal etilgen yarımadada “Qırım cesür çağalaları” qarşılıq areketi faaliyet köstermege başladı. Olar Ukrayina destegine bildirmeler tarqatalar, işğalcilerge uruvlarnı doğrultalar ve hatırlatalar: Qırım Ukrayinadır, urus-hainler ise mında hoş qarşılanmaz.
Ukrayinanıñ Silâlı Quvetlerine destek olaraq kolaj. Foto açıq menbalardandır.
İlk küz ayında faaller, Kezlev memuriyetiniñ binasına mavı ve sarı boya tökken Qırım siyasiy mabüsi Boğdan Zizanıñ davasını faş etmege çağırdılar. Yigitniñ azat etilüvini tezleştirmek içün olar içtimaiy ağlarda onıñ aqqında #FreeBogdanZiza heştegli videonı tarqatmaqnı rica ettiler.
2022 senesiniñ orta küz ayında faaller vaqtınca işğal etilgen Aqyarda uruslarğa uruvlarnı doğrulttılar ve işğalcilerge qaçmaqnı “tevsiye ettiler”, çünki Ukrayin tarafdarlı Qırımlılar yaqın qalıp, olarnı közeteler.
Şu yılnıñ boş ayında areketniñ iştirakçileri, Ukrayinlernen Qırımtatarlarğa qanunsız ükümler çıqarğan Aqyarlı sözde mahkemeci İgor Brajnikni “muqayt olmağa” çağırdılar. Olar qayd ettiler ki, hainniñ adresinen telefon nomerasını bileler ve onı er yerde taparlar.
Qırımdaki qoralardan birinde yazı. Foto: Novınarnâ.
2022 senesiniñ ilk qış ayında faaller Yalta “memuriyetiniñ başı” ve işğalcilernen işbirlik etken Yanina Pavlenkoğa qarşı bir kampaniya başlattılar.
2023 senesiniñ qara qış ayında olar, RF-nıñ keñ kölemli basuvınıñ başında Rusiyeniñ İjevsk şeerinden Ukrayinlerni öldürmege kelgen işğalci Aleksey Verövkinniñ alâqa malümatını faş ettiler.
Şu yılnıñ saban ayı ve quralayında Aqmescitte “Qırım çağalaları”, RF-nıñ Ukrayinağa keñ kölemli basuvınıñ timsali olğan Z arfinen arabalarnı yaqtılar.
Çeçek ayında faaller uruslarnıñ Aqyardaki obyektlerine darbeler endirdiler. Olar qayd ettiler ki, bunıñ içün temelli iş yapqanlar: istihbarat etken, malümatçılarnı celp etken, yarımada boyunca bir sıra kezüvler etkenler. Söz kelimi, faaller duşman obyektlerine çeçek ayınıñ 29 künü darbe endirdiler. Bu, Qara deñiz bahriyesi üzerinde Ukrayin bayrağı köterüviniñ yıllığı edi.
1918 SENESİNİÑ ÇEÇEK AYINIÑ 29 KÜNÜ
Aqşam saat altığa qadar Aqyarda linkor (zırhlı top arbiy gemisi), kreyser, bazı esmineslerde (eskadra mina tasıyıcısı) qırmızı bayraqlar tüşürilip Ukrayin bayraqları köterilgen edi. Ukrayina Halq Cumhuriyetiniñ bahriyesine ait vaqtınca qanun ile Rusiyeniñ Qara deñiz bahriyesi UHC-nıñ bahriyesi olaraq ilân etilgen edi. Faqat Ukrayin siyasiy areketiniñ faaliyeti Qara deñiz yalısı boyundaki şeerlerinde yerli akimiyet bölşevikler tarafından zapt etilgenindensebep imkânsız edi.Qırımda zorbalıqsız qarşılıq. “Sarı şerit”
2022 senesiniñ çeçek ayında temeli qoyulğan “Sarı şerit” areketi işğalcilerge qarşılıq kösterilmesinde pek müim yer almaqta. O, pek kölemlidir, çünki memleketniñ işğal etilgen topraqlarınıñ episinde faaliyet köstere: em Slobojanşçınada, em Zaporijjâda, em de Tavriya ve Qırımda. Faaller, vaqtınca işğal etilgen topraqlar Ukrayinağa ait olğanını hatırlataraq, Ukrayin tarafdarlı bildirmeler tarqartalar, soqaqlarda mavı-sarı bayraqlarnıñ resimlerini yapalar. 2022 senesinde areket, Ukrayin qarşılığınıñ müim terkibiy qısmı olaraq, Saharov mukâfatını nail oldı.
“Sarı şerit” areketiniñ grafitisi. Foto açıq menbalardandır.
2022 senesiniñ quralayında faaller, öz evine aqlarını ilân etmek, Qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ qurbanlarını ürmetnen añmaq, RF-nıñ basuvını takbih etmek ve Ukrayinanıñ suverenitetini imaye etmek içün Aqmescitte tınç toplaşuvğa çıqmağa çağırdılar.
Oraq ayında “Sarı şerit” areketiniñ “Qırım — evge qaytmaq vaqıt keldi” adlı müddetsiz aktsiyanı ilân etti. Faaller qayd ettiler ki, bunı sekiz yıl devamında beklegen ediler, çünki Ukrayinlerge uruslarnıñ soyqırımından çette qalmaq mümkün degil. Olar sarı şeritlerni asıp çıqmağa ve “YeVoroğ” botuna RF ordusınıñ areket etüvi aqqında haber etmege çağırdılar.
Arman ayında Qırımnıñ Ukrayin tarafdarlı sakinleri, işğalcilernen işbirlik etken ve öz-özüni yarımadanıñ başı dep ilân etken Sergey Aksönovnıñ yaqalavı içün $230 biñ mukâfat aqqında ilân ettiler. Bundan ğayrı, olar onıñ doğru bulunğan yeri aqqında malümat içün aqça bermekni vade ettiler.
Ukrayinağa hainlik yapqan Sergey Aksönov. Foto açıq menbalardandır.
2023 senesiniñ saban ayında “Sarı şerit” areketi Qırımnıñ sakinlerini RF-nıñ ordusına qanunsız seferberlikten qaçınmağa çağırıp, bunı nasıl yapmağa ait tevsiyeli maqaleni azırladı. Faaller qayd ettiler ki, işğal vaqtıncadır, Qırımlılar ise kene demokratik memlekette yaşaycaqlar.
Şu cümleden, areketniñ iştirakçileri Qırımnıñ şeerlerinde Ukrayin tarafdarlı bildirmeler asıp çıqalar; olarnı Keriçte ve Aluştada kördiler. Yarımadanıñ şimalinde, Aqmescit ve Aqyarda, olar vatanperver grafitisini yaptılar ve sarı şeritler asıp çıqtılar.
Ukrayina destegine yazılarnen tolu toqtav yeri. Foto açıq menbalardandır.
Ukrayin tarafdarlı faaller, işğalciler tarafından taqiplerge bile baqmadan, öz nazar noqtasını köstereler. 2023 senesiniñ quralayında “Sarı şerit” haber etti ki, Ukrayinanı imaye etmek içün bildirmeler tarqatqan, grafiti yapqan ve sarı şeritler asqan areket iştirakçisi Violetanı FSB yaqalağan. Rusiye mahsus hızmetleri ondan urıp itiraf almağa ve Rusiye tarafdarlı nazar noqtasını qabul ettirmege tırışa ediler. Violeta, Ukrayina akimiyeti nezaret etken topraqqa çıqıp ketmege mecbur edi, amma noqta-i nazarını deñistirmedi.
Violeta, “Sarı şerit” areketiniñ iştirakçisi. Foto açıq menbalardandır.
Rusiyeniñ propagandistleri ne aytsa aytsınlar, amma 9 yıl devam etken işğalden soñ bile Qırımda Ukrayinanıñ çoq vatanperveri qala. Olar yarımadanıñ qurtarıluvını bekleyler ve, işğalciler tarafından zulumğa baqmadan, çeşit-türlü usullarnen bu vaqıtnıñ yaqınlaştıruvına qoşulalar. Partizanlar vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki sakinleriniñ mucadele ruhunı kötereler ve eñ müimi: işğalcilerniñ motivasiyası ve cenkleşmek qabiliyetini eksilterek, olarnıñ arasında telâş saçalar.
Qırımdaki grafiti. Foto: Ukrinform
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:29.928149
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/slobozhanshchyna/
|
SLOBOJANŞÇINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - SLOBOJANŞÇINA -
Ukrayinanıñ şimaliy şarqındaki tarihiy bölgedir. Bu regionğa XVII–XVIII as. faal olaraq ukrayinler yerleşe ediler. Onıñ adı "sloboda" degen maallelerden peyda olıp çıqtı. Bu maallelerniñ sakinleri uzun zaman serbest ve çeşit türlü imtiyazlarğa saip ediler. Mında adetince türlü esnaflar ve el zenaatları inkişaf ete edi, ticaret merkezi de şekillendi. Bölgeniñ eñ büyük şeerleri – Harkіv ve Sumı. Bölgeniñ manzaraları da çeşit-çeşit: mında em orman ve tabiat parkları, em de sanayı merkezleri bar. Dvorіçanskıy parkınıñ qoruqlarında bir qaç kilometrge qayalarnen obalar sırası sozula.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:11.163244
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/faq/
|
Ukraїner aqqında eñ çoq berilgen sualler
|
2022 senesinden berli seyircilerimizniñ sayısı bayağı arttı, bunıñ içün içtimaiy ağları saifelerimizdeki direkt ve izaatlarda “Severodonetsk bu Donetskmi?”, “macarca saifeñiz barmı?” ya da “Vay, siz kitaplar da neşir etesiñizmi?” kibi şaşqın suallerniñ sayısı arttı. Bu sebepten, biz eñ çoq tekrarlanğan suallerni saylap, teşkilâtımıznıñ ve toplulığımıznıñ nasıl çalışqanını añlatmaq istedik.
Ne içün Ukraïner alâ daa göñülli leyha?
Çünki biz, degerlerimizni paylaşqan ve Ukrayina ile ukrayinler aqqında kontent yaratmağa azır olğan er kes içün açıq bir toplulıq olmağa devam etemiz.
Göñüllilik, ukrayinlerni ayırğan hususiyetlerden biridir, biz ise professional göñüllilikni inkişaf ettirgen ilk medña leyhalarından biri oldıq. Bu, vatanğa fayda ketirerek, öz yerini tapma yoludur.
Taqımğa göñülli olaraq qoşulmaq içün, Google formasını toldurmaq kerek.
Bundan ğayrı, aktual boş iş yerleri aqqında malümatnı Lobby X platformasında da yerleştiremiz.
Leyhalarımız içün grantlar qazanamız, bizge bağışçılarımız (ticariy teşkilâtlar) ve biz yaratqan kontentni sevgen donorlar toplulığı qol tuta. Toplulığımıznıñ faaliyetini desteklemek içün neşriyatımıznıñ kitap satıluvından qazanğan kâr, çetel neşriyatlarğa satılğan müelliflik aqlarından alınğan aqça mükâfatı ve onlayn tükânımızdaki şeylerniñ satıluvından kelgen para da yardım ete.
Ebet!
Bizim ilk kitabımız — “Ukraïner. Ukrayinanıñ içinden” — 2019 senesi “Starıy Lev Neşriyatı” tarafından neşir etildi. 2021 senesi ise Ukrayinanı daa farqlı taraflardan köstermek içün öz kitaplarımıznı yaratmaq küçümiz bar olğanını añladıq.
Biz, ananelerniñ autentikligini, ukrayinlerniñ istidatlılığını ve olarnıñ ayatı ve turmuşınıñ özgünligini şimdiki vaqıtta köstergen kitaplarnı yaratamız. Ukraїner neşriyatınıñ kitaplarını online tükânımızdan ve kitap tükânlarından satın almaq mümkün.
Yoq. Bu, mustaqil matbuat vastası olaraq qalmaq ve ne ve kimnen yazmağa dair qarar bermek içün añlı qararımızdır. Kontentimiz arasında bazı brendlerniñ adlarını ya da etiketlerini körseñiz, bular ya ikâyelerimizniñ qaramanları ya da Ukraïner leyhasınıñ maqsat ve degerlerini bütünley paylaşqan müessise ortaqlarımızdır.
Yazıq ki, yoq. Teşkilâtçısı olmağan kampaniyalarnı tarqatmaymız, çünki böyle alda cemiyetke olarnıñ aqqında yahşıca esabat berip olamaymız.
Ukraïner (2016) peyda olğanından berli, biz yer adlarını belgilemek içün Ukrayinanıñ tarihiy bölgelerini qullanamız. Çünki vilâyet ve rayonlarğa bölünüv sovet işğali devrinden qalüan bir miras.
Ukrayinler içün özlerini Dnipropetrovsk ya da Kirovoğrad vilâyetlerinen degil de, tarihiy bölgelernen aynılamaq daa tabiiy ve oñaytl olğanına inanamız. Bundan ğayrı, bu tarihiy bölge adlarınıñ devlet müessiseleri ya da brendlerniñ kommunikasiyasında daa sıq peyda olğanına quvanamız.
Ebet. Bu yerde eki yol bar:
– ticariy olmağan maqsatlarnen qullanuv (meselâ, derslerde, lektsiyalarda ve ilâhre) — böyle alda bizni müellif olaraq qayd etmekni unutmañız. Paylaşuv ve qaydlar içün minnetdar olurmız.
– öz leyhalarıñız içün qullanuv (meselâ, öz filmiñizni yaratmaq, fotoresim sergisini ya da hayriye tedbirlerini keçirmek kibi) — bu vaziyette Google-formasını toldurıñız.
Siziñnen kerekli malümatnı ve işbirlik teklifini paylacacaqmız.
Eger UA muarririyeti içün fikirleriñiz olsa, bu Google formasını toldurıñız.
Diger sualleriñiz olsa, bizim zenaatdaşlarımızğa yazıñız:
– ortaqlıq teklifleri ve (ya da) institusional destek: [email protected] (Oleksiy Oliyar)
– Ukraïner temsilcileriniñ offline/online tedbirlerde iştirak etmesi, izaatlar ve intervyü: [email protected] (Tetâna Françuk)
Al-azırda saytımıznıñ 13 til versiyası mevcut (ukrayince, inglizce, almanca, frenkçe, ispanca, türkçe, rusça, poloniyalıca, çehçe, yunanca, gürcice, yaponca, qırımtatarca), bundan ğayrı, bir sıra içtimaiy ağlardaki saifelerimizde qoşma tillerde (meselâ, portugalce, macarca, koreyce) kontent de yer almaqta. Tam cedvelnen “Ukraïner”niñ saifesinde tanışmaq mümkün.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:36.092784
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/dity-viyny/
|
CENKNİÑ BALALARI
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - CENKNİÑ BALALARI
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:15.333762
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/ridnyy-vkradenyy-krym/
|
Tuvğan hırsızlanğan Qırım
|
Qırım yarımadasınıñ işğali apansızdan olmadı. Çoq vaqıt malümat toplağan ve siyasiy ceetten azırlanğan Rusiye, 2014 senesiniñ başında müddetinden evel saylavlardan faydalanıp, Qırımnı işğal etmege cesaret etti. O vaqıttan berli, bir zamanları istiqballi turizm bölgesi Rusiye ordusı içün bir talim poligonına çevirilmege başladı. Qırımda işğalge qarşı olğan biñlerce kişi qalmaqta. Rusiye ükümeti sistematik olaraq olarnen küreşe ve medeniy memleketlerniñ sanktsiyaları altına ogramağa devam ete. Ukrayinanıñ qıta qısmında 7 yıldır evlerine barıp olamağan biñlerce Qırım sakini yaşamaqta.
*
Bu material 2020 senesi azırlanğan ediBağçasaray etrafındaki caplarda ösken qarabaş otunıñ, Aluşta yaqınlarındaki qartbabanıñ bağçasında pişken incirniñ, tavadan yañçıq çıqqan sıcaq yantıqlarnıñ, yarımadanıñ cenübiy yalısında ardıçnıñ qoquları ve yazda Qırım topraq yollarınıñ tozlu qoquları. Çoqumıznıñ evimiznen bağlı eñ sevimli qoquları, şeyleri, yerleri ve hatıraları bar.
Adetince, ev başlanğan yerde telâş ve bellisizlik yoq ola. Ev, küçlü tamır kibi bizni tuta, bizge kim olğanımıznı, ne yerden kelgenimizni ve qayda ketkenimizni köstere. Bu leyhanıñ qaramanları ve bir çoq diger ukrayin içün Qırım tuvğan evdir. Ve bugün olar eviñ eliñden alınğanı ve çoq vaqıt anda keri qaytıp olamağanıñ ne olğanını pek yahşı bileler. Balalıq hatıraları, sevimli manzaralar, tuvğan insanlar — bütün bular olarğa şimdi irişilmez olğan evni hatırlay. Ya biraz vaqıtqa o yerlerni ziyaret etip olsalar?
Tuvğan Qırım — biz Ukrayina institutı ile beraberlikte azırlağan bir seriyadır. Qaramanlarımız virtual kerçeklik közlüginen Qırımnıñ timsaliy yerlerini seyir eteler, tuvğan yarımada ile bağlı fikirlerini ve tüşüncelerini paylaşalar.
Saqlamaq
— Ağamnen Bağçasarayğa yaqınlaşa edik. Oraq ayı edi ve ava pek sıcaq edi. “Jiguli”niñ penceresini açtım. Bağçasarayğa yaqınlaşqanda landşaft deñişmege başladı — dağlarnı kördim ve qarabaş otunıñ, yani lavandanıñ qoqusını duydım. O vaqıtları Bağçasaraynıñ etrafında pek çoq qarabaş otu öse edi. O vaqıttan berli qarabaş otunıñ qoqusı menim içün Vatanğa qaytuvnı timsal etken ilk duyğu olğanını ayta bilem.
Ahtem Seitablayev. Foto: Oleğ Pereverzev.
Aktör ve rejissör Ahtem Seitablayev içün Bağçasaray ve hususan Hanlar Sarayı, ailesiniñ 1989 senesi sürgünlik yerlerinden Qırımğa qaytqan soñ kerçek bir “küç yerine” çevirilgen. On altı yaşındaki Ahtem yarımadağa kelgen ilk kününde ağaları tarafından kösterilgen yerler bular edi.
— Anda (Hanlar Sarayında — muar.) defalarca oldım: arqadaşlarımnı ketirdim, saray içerisinde filmlerimniñ bölümlerini çektim ve özüm de çekildim. Saraynıñ tam içerisinde “Bağçasaray çeşmesi” adlı spektaklimni sanalaştırdıq. Saraynen bağlı pek çoq güzel hatıram bar. Maña onı tamamınen tanığanım kibi kele.
İşğalniñ başlanuvından bugünge qadar urus işğal akimiyeti faal şekilde yarımadadan Rusiyege müzey fondunıñ obyektlerini alıp çıqara ve Qırımdaki medeniy miras obyektleriniñ sözde “rekonstruktsiyalar”nı başlatıp, olarnıñ saqlanmasını telüke altına qoya. Şimdi qırımtatarlarnıñ tarihı ve medeniyetiniñ esas abidelerinden biri, Ukrayina toprağında Qırım hanlarınıñ yekâne resmiy barğâğı ve dünyada Qırım Hanlığı devriniñ saray mimarlığınıñ yekâne nümünesi olğan Bağçasaraydaki Hanlar Sarayı bu vaziyettedir. Bugünde binalarınıñ bir parçasında inşaat keresteleri ve üst yapılar buluna.
— Bu bir Uçqan namalüm obyekt. Pek çılğın körüne, stadion kibi. İşğal memuriyeti bunı saraynıñ qorunması içün yapılğanını ayta. Şahsiy menbalarımdan ve bir zaman sarayda çalışqan ve bundan añlağanlardan ögrengenime köre, aslında bu Hanlar Sarayınıñ yıqılması demektir, çünki eski tosunlar ve kiramet yerine zemaneviy malzemeler qullanıla.
Qonuşmaq
Eviñ aqqında qonuşqanına qadar, o ev irişilmez olsa da, unutılmaz qalır. Qırım aqqında aytmaq ve eşitilmek içün bir yol sanat vastasınen qonuşmaqtır. Jamala qırımtatar asıllı ukrayin yırcısıdır. Ailesi, diger biñlerce qırımtatar ailesi kibi, onlarca yıl Orta Asiyada sürgünlikte yaşadı. Jamalanıñ 2016 senesi “Eurovision” finalında icra etken 1944 senesi quralayında qırımtatarlarnıñ yarımadadan sürgün etilmesi mevzusındaki “1944” yırı yarışmada Ukrayinağa ğalebe ketirdi. Yırcı bu şekilde öz evi, halqı aqqında ikâye ete.
— Bugün Qırım aqqında pek az qonuşılğanını tüşünem. Sanki er kes çoqtan vazgeçken kibi. Er kes bir sıñırnıñ olmasına alıştı, soñra eki sınırnıñ olmasına alıştı; soñra Qırım ile sıñırlı miqdarda temasqa alıştı; soñra anda qalğanlarnıñ hain olğanları kerçegine alıştı; soñra bu hainlerniñ daima bir şeyler içün apis etilmesine alıştı; soñra keri qaytıp kelmegenlerine, ğayıp olpanlarına ve kimse olarnıñ aqqında qonuşmağanına alıştı. Bu yaramay bir şeydir, insan istisnasız er şeyge alışır. İç bir şey aytıp olamaycaq bir yerde yaşasañ — alışırsıñ, aytıp olacaq bir yerde yaşasañ, o zaman da alışırsıñ. Vaziyetni deñiştirmek içün yekâne tarif — onıñ aqqında qonuşmaqtır. Çift standarlart olmadan. Ukrayina bir Avropa memleketidir, kelecekke birlikte ilerileymiz ve Qırım ve Donbasnıñ keri qaytacağını, anda yaşağanlarnıñ bizim insanlarımız olğanını bilemiz. Amma yavaş-yavaş olarnı unutamız. Bir zaman duşman olalar ve biz olarğa taş atamız, sırf bizim içün bu daa uyğun dep. Kederlimiz, cenk aqqıda qonuşmaqtan, işğal aqqında qonuşmaqtan yoruldıq. Yoruldıq. Yoruldıqmı? Ya qırımtatarlar 1944 senesi sürgünlikten soñ nasıl Qırımğa qayta ediler? Avdet qaç yıl devam etti? Ya olar da yorulsa edi? Olar da yorulsa edi? İşte, o zaman Qırımnıñ ne olğanını bilmeycek edim. Biz ise yedi yıl içinde yoruldıq. Kerçektenmi?
Bugün Ukrayinada Qırımnıñ qıtadaki “sesi” olğan bir sıra cemaat teşkilâtı bar. Olar işğal altındaki Qırımnıñ vaziyeti aqqında malümat bermek, yarımadadaki insan aqları bozuvlarını qayd etmek, memleket içinde yaşağan yerini deñiştirgen kişilerge uquq ve diger yardım köstermek içün teşkil etilgen. Bularnıñ eñ meşurı, işğalniñ ilk künlerinde 2014 senesi kiçik aynıñ soñunda göñülliler tarafından teşkil etilgen KrımSOS teşkilâtıdır.
Ukrayinanıñ malümat alanında Qırım aqqında medeniyet saasında faaliyet köstergen eñ belli teşkilât, 2017 senesinden başlap Ahtem Seitablayevniñ reberlik etken “Qırım evi”dir. Teşkilât, Qırımdan mecburen köçken kişilerni birleştire, olarğa tillerini, medeniyetini ve tarihını unutmamağa yardım ete.
Mustafa Cemilev. Foto: Oleğ Pereverzev.
Keri qaytmaq aqqını mudafaa etmek
Dünyaca belli uquq qoruyıcı, qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ qorantası Sovet devrinde eki kere Qırımdan sürgün etilgen edi. Bugün o, diger qaramanlarımız kibi, daa bir gibrid sürgünlikni başından keçire. Olarğa Mustafa Cemilev ve Oleğ Sentsovğa kibi Rusiye Federatsiyasınıñ topraqlarına (işğal ükümeti tarafından Qırım da onıñ bir parçası olaraq sayılır) resmiy olaraq kirmeleri yasaqtır ya da telükesizlik sebebi ile anda ketmeyler.
Mustafa Cemilev Qırımda soñki sefer 2014 senesi çeçek ayınıñ 19-nda oldı. Qırımnı qıta Ukrayinadan ayırğan kontrol noqtalarından birinde, bir Rusiye zabiti Mustafanıñ Rusiye Federatsiyasına beş yıl devamında kirmesini yasaqlağan emirni oqudı. Şimdi yasaq müddeti uzattırıldı.
— Soradım: “Ne içün memleketiñizge kirmemni yasaqlamağa qarar berdiñiz? Dediler ki: “Qırım da Rusiyedir”. Men de cevaplandım: “O zaman, mında (Qırımda — muar.) beş yıl qalacağıñıznı tüşünseñiz, optimistsiñiz. O zaman kerçekten öyle tüşüne edim. Bu işğalniñ çoq devam etmeycegine inana edim. Yañlıştım. Yedi yıldır anda barıp olamayım. Aman-aman bütün aqrabalarım ve dostlarım Qırımda qaldı. Bu altı yıl içinde pek çoq aqrabam vefat etti, men ise cenazelerine barıp olamadım.
Yarımadada işğalniñ başlamasından bugünge qadar ukrayin faalleriniñ ve qırımtatarlarnıñ tevqifleri ve evlerinde tintüvler devam ete. Qırımtatar resurs merkeziniñ malümatına köre, 2014 senesinden 2020 senesine qadar Qırımda 218 kişi (olardan 150 qırımtatardır) siyasiy mahküm ve uydurma ceza davaları sebebi ile taqip etilgen statusını alğan, bularnıñ yarısından ziyadesi alâ daa apishanedeler.
Sovet akimiyeti tarafından yedi kere tevqif etilgen ve neticede 15 yıl apis cezasına mahküm etilgen dissident Mustafa Cemilev, Sovet basqılarını Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ bugün yapqanları ile qıyaslay.
— Sovet akimiyeti başqa fikirde olğanlarnıñ evlerinde tintüvler keçire edi, menim evimde onğa yaqın tintüv keçirildi. Kelip “Bizde olğan malümatqa köre, eviñizde Sovet devlet sistemasını ve onıñ siyasiy qurulışını yamanlağan materiallar, basılğan eserler bar. Olarnı öz ihtiyarıñıznen bermeñizni teklif etemiz, akis alda tintüv keçirmegr mecbur olacaqmız” dey ediler. Elbette ki, bu, sadece resmiyetçilik edi, çünki olarğa bir şey berilse bile kene de tintüv keçire ediler. Şimdi böyle bir şey yoq. Şimdi evniñ etrafını sarıp alalar, maskalı taqalar, özüni tanıtmaylar, tintüv qararı da yoq. Böylece evge basıp kireler. Er kesni yerge yatqızalar. Araştırmağa başlaylar. Maddiy zarar ketirip, insan menligini aşalap tintüv keçireler.
Oleğ Sentsov. Foto: Oleğ Pereverzev.
Ukrayin kino rejissörı, yazıcı ve cemaat faali Oleğ Sentsov Qırımnıñ işğali başlamasından bugüngece eñ belli siyasiy mabüslerden biri oldı. Onıñ yaqalanması, suçlanması ve Rusiyeniñ cezahanesinde tutulması işğal etilgen Qırımdaki insan aqlarınıñ bozulması ile bağlı eñ rezonans adiselerinden biri oldı. 2014 senesi rejissör Aqmescitte bir sıra terror eylemini azırlamaqnen suçlanıp, urus quvetçileri tarafından yaqalandı. Oña qarşı şaatlıq etkenler iskence altında yalan şaatlıq etmege mecbur etildi. İşğal akimiyeti Oleğ Sentsovnı 20 yıl apis cezasına mahküm etti.
2018 senesi quralayda, apiste eken, Sentsov bütün ukrayin siyasiy mabüslerini azat etmek talabınen müddetsiz açlıqnı ilân ete. Açlıq, cezahaneniñ reberligi Oleğnı suniy şekilde aşatıp içirtmek qararını bergenine qadar 145 kün devam etti. Siyasiy mabüsni desteklemek içün dünyanıñ onlarca şeerinde kütleviy aktsiyalar keçirildi.
5 yıllıq qanunsız apis cezasından soñra Oleğ urus cinayetçileriniñ ukrayin arbiy esirlerinen deñişmesi çerçivesinde Ukrayinağa qaytarıldı. Qaçırıldı, tutuldı, qanunsızca mahkeme etildi, faqat biñlerce insan kibi Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırımğa alâ daа barıp olamay.
— Bizni aldatqan bu rejim ile aytışmaq yerine, Qırımnıñ qaytarılmasını talap etmelimiz ve işğalden azat etilmesine ketirecek esnaslarnıñ kerçekleştirilmesi içün çalışmalımız. Donbasnı da köz ögünde tutam, çünki menim içün bu aynı meseledir. Bu Rusiye Federatsiyasınıñ tecavuzınıñ bir kösterilüvidir. Toprağımız içün küreşmelimiz, bu qadar.
Çoq vaqıt yoqluqtan soñra evge qaytqanda, uzun müddet toqunmağan bütün tanış yüzlerde toplanğan toznı köresiñ. Belki kiriş qapusı artıq başqadır, birisi onı deñiştirgendir. Belki yaqınlarda başqa binalar qurulğandır ve tanış soqaqlar endi başqaca körünedir. Amma qarabaş otu, incir ve ardıçnıñ tanış qoquları, ev duyğusı ve anda qaytmaq istek kibi bazı şeyler deñişmez qala.
— Bu işğal biticeginden eminmiz, çünki başqa türlü olamaz. Amma bu zaman meselesi olsa kerek. Qırım azat etilgen soñ anda çoq şey başqaca olacağını tüşünem.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:35.079933
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/vzaiemodopomoha/
|
CENKTE QARŞILIQLI YARDIM
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - CENKTE QARŞILIQLI YARDIM
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:07.480445
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/poltavshhyna/
|
POLTAVŞÇINA
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - POLTAVŞÇıNA -
Sula, Psel ve Vorskla özenleriniñ orta aqımında yerleşken tarihiy bölgedir. XIX as. iqtisadiy taraftan Ukrayinanıñ eñ inkişaf etken bölgelerinden ve içtimaiy faaliyetniñ müim merkezlerinden biri edi. Anda kozak başlarınıñ torunları yaşağan. Bölgeniñ esas şeeri Poltavadır. Bu, zengin edebiyat ananeleri, autentik yemekleri, medeniyetler baylığı ve qadimiy zenaatlar bölgesidir. Opişnede çölmekçilikniñ büyük merkezi yerleşmekte. Reşetılіvka şeeri ise ananeviy nağış ve kilim toqumasınıñ adetini saqlamaqta. Poltavşçınada ukrayin ananeviy çalğı aletlerini işlep çıqaralar ve halqara kobzar festivalini keçireler.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:04.715487
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/inklyuziya/
|
İŞTİRAK ETÜV
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - İŞTİRAK ETÜV
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:31.380814
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/sotsialni-initsiatyvy/
|
İÇTİMAİY TEŞEBBÜSLER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - İÇTİMAİY TEŞEBBÜSLER
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:56.454517
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/osvita/
|
TASİL
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - TASİL
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:42.338697
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/krymchaky/
|
Ukrayinada yaşağan qırımçaqlar. Olar kimler?
|
Qırımçaqlar, qırımtatarlar ve qaraylarnen beraber Qırım yarımadasında peyda olğan Ukrayinanıñ tamır halqıdır. Din olarnı başqa halqlardan ayıra: qırımçaq diniy merasimlerinen ortodoks yeudilik. 2014 senesi Qırımnıñ Rusiye tarafından vaqtınca işğaliniñ başlamasınen, kiçik halqnıñ vekilleriniñ parçası yarımadadan Ukrayinanıñ qıta qısmına ketmege mecbur edi, anda olar öz ananelerini saqlamağa ve olarnıñ aqqında aytıp bermege devam eteler.
*
Bu material 2021 senesi azırlanğan ediEr kün Vyaçeslav Lombrozo ocaqqa cezve qoya, onıñ isitilmesini ve dımnıñ buvlanmasını bekley. Qave qoya ve bütün vaqıt onı qarıştıra. Qızartılğan qaveniñ yengil qoqusını duyıp, oña şeker qoşa. Bundan soñ qarışmağa suv da qoşa, ve bütün vaqıt qarıştıraraq qaveniñ köterilmesini bekley. Vyaçeslav, toyğun sıcaq içimlikni filcanlarğa tez-tez qoya, ve Aqmescit aqqında fikirlernen İlbavdaki kününi başlay, çünki «qırımçaq, Qırım onıñ evi olğanını daima hatırlay».
Qartbabasınıñ tarifine köre pişirilgen qave – qırımçaq Vyaçeslav Lombrozonıñ tuvğan evi aqqında müim hatıralarından biridir.
— Qartbabam qave pişirmekni seve edi. Оña Yusuf-can dey edim. Menim canım. Men oña Yusuf dey edim, çünki onıñ adı Yosıf edi. Pek sıcaq munasebetlerimiz bar edi. Pek kederlenem. Kelgenimde, er vaqıt soray edi: «Qave içeceksiñmi?».
Vyaçeslav. Aqmescitten İlbavğa
Vyaçeslav Aqmescitte dünyağa keldi. O, ana-babası ve qardaşınen evniñ ekinci qatında, qartanası ve qartbabası ise üçünci qatında yaşay ediler. Qartbaba torunlarına qırımçaqlar aqqında çoq ikâye ete, adetlerini ögrete edi ve maysalar — qırımçaq pritçalarını aytıp bere edi. O ve qartanası, Holokost vaqtında sağ qalğan yerli qırımçaqlardan biridir.
— Qartbabam cenkten evel Qarasuvbazarda yaşay edi. İşğal vaqtında anasınen ve eki qız qardaşınen Krasnodar ülkesine, soñra Kavkazğa ketti. Cenk zamanında qartanam ise Çeçenistanda, Groznıyda yaşay edi. Tek 1962 senesi olar Aqmescitke qaytıp keldiler.
Aqmescitte Vyaçeslavnıñ öz uquq şirketi bar edi. Ofisi, qırımçaq medeniyet-maarifçilik toplulığı “Qırımçaqlar” binasında yerleşe edi, ve bir vaqıt o, bu toplulıqnıñ idare azası edi. Onıñ müşterileri farqlı şeerlerden ediler, bu sebepten Vyaçeslav sıq-sıq İlbavğa ya da Kıyivge mahkeme toplaşuvı içün bara edi. Yevromaydan vaqtında o, İlbavda edi. O pek musafirçen bir müşterige rastkelgen edi.
— Aqşam Yevromaydanğa kete edik, kündüz ise mahkemede edim.
2014 baarinde Vyaçeslav qardaşınen Aqmescitte arbiy yerler yanında nevbetçilik ete ediler, ve urus nomeralı maşnalarnen kelgen adamlarnıñ ücümlerine qarşılıq köstermege tırışa ediler. O zaman, bu üçümlerniñ neticeleri aqqında iç bir fikirleri yoq edi. Yarımadada olğan vaqialarnıñ inkişafınen İlbavda yaşağan müşteri Vyaçeslavğ qorantasını alıp Qırımdan ketmege ve İlbavda, onıñ evinde qalmağa davet etti.
— Yarımadadan ketkende, tanklar ile trenniñ Qırımğa ketkenini kördim. Ailem, balalarım anda yaşay ediler. Şu anda ketecegime qarar berdim.
Şu zaman olğan vaqialar, qırımlı uquqçınıñ ne yapacağını tayin ettiler. Onıñ yanında olğanlar, oıñnen baraber Qırımnı qorçalağanlar, “Qırım dalğası” cemaat teşkilâtını teşkil ettiler. O, Vyaçeslavğa kibi, Şarqtan ve Qırımdan köçip kelgenlerge yardım ete edi.
Qırımda uquqçı olaraq bilingen Vyaçeslav İlbavda karyerasını yanından qurmaq kerek edi: munasebetler qurmağa, nam qazanmağa başladı.
— Meselâ, sen köçip kettiñ ve borşç pişirmek kereksiñ. Bunıñ içün adetince ne kerek? Sadece aşayt mallarını satın almaq ve olarnı pişirmek kerek. Borşç pişirmek içün köçip kelgen ise çanaqlar, qazan, qaşıqlar, çomuç satın almalı. Er şeyni yanıdan başlamaq kerek.
2015-ten 2017-ge qadar Vyaçeslav, “KrımSOS” cemaat teşkilâtında çalışa edi, “Qırım dalğası” teşkilâtında kibi, bu yerde de o, köçip kelgenlerge uquq yardımını köstere edi. 2018 senesinden başlap Vyaçeslav İlbav şeer şurasında, namuskârlıq ve qabarcılıq qarşısınıñ alınması saasında çalışa: qabarcılıq telükeleri peyda ola bilgeni içün yerli akimiyet sistemasını talil ete.
Qırımçaqlar kimler?
Ortodoks yeudilik dini sebebinden qırımçaqlarnıñ sıq-sıq Qırımdan yeudiler olğanını tüşüneler. Lâkin qırımçaq dua merasimleri yeudilik ceryanlarından farqlanalar. Qomşu toplulıqlarından ayrıca inkişaf etkende ve aynı zamanda qarşılıqlı areket etkende biri-biriniñ adetlerini ala ediler.
1941 senesinde atıp öldürülgen Holokost fedalarını — qırımçaqlarnı ve Qırımda yaşağan yeudilerni ürmetnen añmaq içün 2014 senesinde Qırımnıñ işğalinden evel, Vyaçeslav ve başqa qırımçaqlar er yıl, ilk qış ayınıñ 11-nde Aqmescit-Kefe taş yolunıñ 10 kilometrine kete ediler. O zaman qırımçaqlarnıñ 80 faizi atılıp öldürilgen edi. Bu hatıra kününde — Tkunda — qırımçaqlar ölgenler içün Kadış adlı ananeviy dua eteler.
— Qırımnıñ evel olğan işğali vaqtında Kefe taş yolunıñ 10 kilometrinde çoq qırımçaq atıp öldürülgen edi. Tek bu yerde degil, amma mında eñ büyük miqdar. Qırımnıñ azat etilüvinden soñ qırımçaqlar öz başına bu yerni taptılar. Aqça topladılar ve anda abide qoydılar. Bir qaç yıl soñra bu yerde qırımçaqlar ve atılıp öldürülgen yeudiler de içün memorial qoyuldı.
Bir versiyağa köre, qırımçaq halqınıñ tarihı yeudilerniñ bir qaç icreti dalğasından başlandı: Bizans Devleti, Yaqın Şarq memleketleri ve atta Cenübiy Avropadan — Qırımğa. Qırımçaq adları ve soyadları bunı köstereler: Lombrozo ve Anjelo — İtaliya adları; Bakşı ve İzmirli — Türkiye adları; Gurci — Kavkaz adları… XIII asırından başlap Qırım yarımadasında yaşamağa başladılar.
Başqa fikirge köre, eñ eski Qırımçaq dua kitabı X asırda peyda olğan eken. Buña köre qırımçaqlar, yeudilerniñ Qırımğa köçüvinden evel meydanğa keldi ve belki olarnıñ türk tamırı bar.
Aqmescitten qırımçaq rabin Doron Hondo, qırımçaq yeudilik ananesiniñ 1000 yıldan ziyade olğanını ayta.
Qırımçaq ananesi bir qaç yeudilik urf-adetini birleştire ve bu onıñ hususiyetidir. Qırımçaqlarnıñ dua merasimine “Kafa ananesine köre dua” deyler ve bu vaqıtqa qadar onı küteler. Kadıştan ğayrı dualar Muaddeş Mektüpniñ tilinde oqula.
Kefe (şimdi Feodosiya), Qırımda qırımçaqlarnıñ birinci yeri olaraq sayıla. XIII—XIV asırlarda bu, İtaliyada Cenova Cumhuriyetiniñ müstemlekesi edi. XV asırda olğan Qırımnıñ cenüp toqraqlarınıñ osmanlılar tarafından işğal etilmesinen qırımçaqlar şimalge kettiler ve qırımtatarlarğa daa yaqın yerleşmege başladılar. Qarasuvbazar (şimdi Bilogirsk) qırımçaqlarnıñ yañı yeri oldı.
XIX asırında başta matbuatta, bundan soñ resmiy vesiqalarda “qırımçaq” sözü birinci kere peyda oldı. Şu zaman qırımçaq toplulığı Qırım şeerlerinde faal sürette inkişaf ete edi. Qırımçaqlarnıñ çoqluğı esnafçılar edi, bu olarnıñ qorantalarını bereketnen temin etti. Lâkin XX asır Qırımda yaşağan başqa halqlar kibi qırımçaqlar içün facialı oldı.
1920 senelerde Qırımda qırımçaq ibadethaneleri — qaali — qapatıldı. Açlıq ve tar-marlar sebeplerinden qırımçaqlarnıñ qısmı Qırımdan Filistinge, daa soñ Amerika Birleşken Devletlerine ketti.
Qırımçaq tiliniñ ve medeniyetiniñ inkişafı, tek qırımçaq ealisiniñ yoq etilmesinden degil, qırımçaqlar içün til müitini şekillendirgen qırımtatarlarnıñ 1944 senesi sürgün etilgeninden de toqtadı. Bunıñ yerine Qırımğa başqa milletlerni yerleştirip başladılar. Yañı qomşularnen yahşı munasebetler qurmaq içün qırımçaqlar rus tilinde laf ete ediler. Em de Şuralar Birligi pasportında qırımçaqtan ğayrı er bir milletni yazmaq mümkün edi. Qırımçaqlar yeudi ya da qırımtatar olaraq yazıldı. Meselâ, Vyaçeslav Lombrozonıñ qartanası Ekinci Dünya Cenkinden soñ yeudi olaraq qayd etildi.
— Sovetler Birligi bürokratiyası böyle edi: “Eger siz işğal altında olğan olsañız, demek yoq etilgeniñizni tüşünemiz. Eger de siz yoq etilgen olsañız, demek qırımçaqlar artıq yoqtır”.
Sovetler Birliginiñ siyaseti, Vyaçeslav nesliniñ qırımçaq tilinde — çağatay tilinde – laf etmegeniniñ sebebi oldı.
Nesiller arasında laqırdılar
Çağatay tili türk tilleriniñ qıpçaq gruppasına kire. Başta, yazma içün İvrit elifbesi qullanılğan edi, onı eski qırımçaq elyazmalarında — conqlarda körmek mümkün. 1920 senesinden başlap qırımçaq eserlerini yazmaq içün latin elifbesini, soñ ise kiril elifbesini qullanmağa başladılar.
Bazıda qırımçaq tiliniñ, qırımtatar tiliniñ çeşiti olğanını tüşüneler, çünki olarnıñ leksikası ve sarfı pek beñzey. Lâkin qırımçaq tilinde soñki laf etkenlerden biri olğan Davıd Rebi böyle tüşünmey edi. O, Qırımçaq tili dersligi ve Qırımçaq tili luğatlarını neşir etti.
1900 senelerinde Rebi, “Qartbaba ve torun” bazar mektebini teşkil etti, anda er istegenge qırımçaq tilini ögretti.
— Adetince, 90-larda, neslimizde, qartbabalar tilni daa hatırlay edi, ana-babalar ise endi böyle yahşı degil, torunlarğa da endi ögretmek kerek edi, bunıñ içün Davıd Rebiniñ, em balalarnıñ, em de qartbabalarınıñ rale başında oturacağı böyle mektep aqqında fikri peyda oldı. O ise anda ocalıq yaptı.
Qırımçaqlarnıñ til ameliatından ğayrı nesillerniñ körüşüvi de mektepniñ maqsadı edi. Anda soy-soplar ve dostlar beraberlikte mevzularnı muzakere ete ediler.
slaydlar
Qırımçaq qorantasında munasebetlerniñ qaideleri bar, aile azasınıñ yaşına baqmadan qarşılıqlı sayğığa esaslanalar. Toplulıqta atta böyle sözler bar: “Balağa suv, qartqa ise söz”. Demek, resurslarnıñ bölüvinde er vaqıt balalarnıñ imtiyazı bar, qarar alınğanda ise eñ üyken qoranta azası soñki sözni aytа.
Qartbabanıñ qırımçaq medeniyetiniñ saqlama ve soñ kelgen nesillerge onıñ berme istegi yerine keldi. Öz balaları olğan Vyaçeslav, qartbabasınıñ işinen oğraşmağa devam ete.
— Yavaş-yavaş balalarıma “qırımçaq” sözüniñ manasını añlatam. Bu sözni bileler ve qırımçaqlar olğanını da añlaylar.
Dünyağa qırımçaqlar aqqında
Vyaçeslav Lombrozo, öz esas vazifesini halqı aqqında aytıp bermesini saya. Onıñ fikrince qırımçaqlarğa medeniyet mirasınıñ saqlanmasınen bağlı açıq-aydın strategiya ve cemaatnen daimiy munasebet kerek.
— Malümat qıtlığı olsa, onı kim alaçağını bilesiñiz. Bunıñ içün qırımçaq halqınen bağlı müim vaqialarnıñ, esas adamlarnıñ ve medeniyet mirasınıñ saqlanmasınen nasıl oğraşqanı aqqında malümatnıñ ilk ağızdan kelgeni bizim vazifemizdir.
Vyaçeslav, Qırım yerli halqları içün tedqiq ve destek fondunen çalışa. Bu halqara ükümetke bağlı olmağan teşkilât Qırım halqlarınıñ, qırımçaqlarnıñ da uquqlarınıñ saqlanmasınen oğraşa. Fond er yıl farqlı halqara tedbirler içün Jenevağa ya da Nyu Yorkqa Qırım tamır halqlarınıñ vekillerini yibere. 2018-de Vyaçeslav da stajlav içün Jenevağa ketti, anda tamır halqlarınıñ uquqlarınıñ saqlanmasınen bağlı muvaziy esabatlar yapmağa ögrendi. Ecnebiy memleketlerge barıp kelmelerden ğayrı o Vatanında da müim şeyler yapa.
— Qırımdan malümat toplayım ve etnosiyaset devlet hızmetlerine onı bermege tırışam. İmkânım olsa, qırımçaqlar aqqında çoqça bildirmek içün farqlı konferentsiyalarda, “tögerek masalarda” iştirak etem.
Bu faaliyette ise oña “Qırımçaqlar” Qırım medeniyet ve maarif cemiyatiniñ işleri yardım eteler. 1982 senesinde onıñ teşkil etilmesinden berli qırımçaq toplulığı içün Aqmescitte (Krılov soqağında) müim vaqialar oldılar: Qırımçaqlarnıñ tarihı, yaşayışı, adetleri aqqında almanahnıñ neşir etilmesi, Qırımçaqlar tarihı ve qavmiyatı müzeyiniñ açılması, muntazam körüşüvler, Ukrayina, Amerika Birleşken Devletleri, İsrail, Rusiye ve başqa memleketlerde yaşağan qırımçaqlar arasında tecribe ve hatıralar deñişüvi.
slaydlar
Qırım lezetleri
1990 yılında “Qırımçaqlar” toplulığınıñ sımarışı ve parasına qırımçaq aşları aqqında, ananeviy ve zemaneviy retseptlernen yekâne kitap dünya yüzü kördi. Qırımçaq aşlarınıñ qırımtatar ve qaraylar yemeklerinen çoq oşaması bar. Bu halqlar, bu aşlarnıñ kimniñ olğanını dostane şekilde tartışalar. Qırımçaq aşlarında qatmerli hamır müim yer ala, ondan aileviy ve milliy bayramlar içün eñ rağbetli yemek – qapalı kübete böregini pişireler.
— Qoy etini alasıñ, parçaçıqlarğa kesesiñ, soñ soğan, qartop ve yeşillik doğraysıñ. Bundan soñ qatmerli hamır alıp, ondan qapalı pitsa yapasıñ. Em altta, em üstte hamır olmalı. İçinde ise — qartop, soğan, sebze, et ve yeşillik. Börekniñ ortasında delik yapıla. Belli bir vaqıtta içiniñ qurumaması, biraz pişirilmesi içün bu delikke suv qoymaq kerek.
Qırımçaqlar qatmerli hamırdan da çöçe — farqlı tuzlu ve tatlı börekler yapalar. Olarğa karaim börekleri de deyler.
Er kün içün yemekler arasında — qulaq ve süzme botqaları. Ekisi de kiçik pelmenlerge oşağanlar. Birinci yemekke domatis salcasını qoşalar, ekinci yemek içün ise alede — ceviz salcasını pişireler.
Qırımçaq lezetleri arasında Vyaçeslav Lombrozonıñ sevimlisi bar:
— Balalığımnıñ lezetini sağınam: qoy etini aşağan soñ elleriñ qoyçıq kibi qoquylar.
Qırımdan biñ kilometr uzaqta bile Vyaçeslav özüni ve qorantasını olarnıñ bilgen qoqularınen ve lezetlerinen çevrelemege tırışa. Er zaman Qurban bayramında, evde qırımtatarlarnıñ qırımçaqlarnen qoy etinen paylaşqanını ayta. Ekincileri ise Pesah ya da yeudilik Pashasında olarğa matsa — mayalısız ötmeknen teşekkür bildirdiler. Qırımtatar dostları urf-adetlerini kütüp er yıl Vyaçeslavğa taze et ketireler, şimdi ise İlbavdaki dairesine.
Bazıda erkek İlbavda milliy yemekler “evde kibi” pişirilmesini soray bilecek qırımtatar aşları işhanelerine kete. İç bir vaqıt oña red etmeyler.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:15:38.521201
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/tradyciyi/
|
ANANELER
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - ANANELER
EÑ POPULÂR İKÂYE
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:58.019295
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/remesla/
|
ESNAFLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - ESNAFLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:48.539614
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/holosy-okupatsii/
|
İŞĞALNİÑ SESLERİ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - İŞĞALNİÑ SESLERİ
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:10.623049
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/spilnoty/
|
CEMAATLAR
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CEMAATLAR
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:51.680128
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/muzyka/
|
MUZIKA
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - MUZIKA
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:39.232649
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/mystecztvo/
|
SANAT
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - SANAT
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:36.072295
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/pryazovya/
|
PRIAZOVYA (AZAQ DEÑİZİ TOPRAQLARI)
|
BAŞ SAİFE - BÖLGELERNİÑ EPİSİ - PRIAZOVYA (AZAQ DEÑİZİ TOPRAQLARI) -
Azaq deñiz yalısındaki Ukrayinanıñ cenüp-şarqiy bölgesi. Bölgeniñ eñ müim ve eñ büyük şeeri, onıñ sanayı ve medeniyet merkezi Mariupoldir. Tamam Prıazovyada unikal yunan toplulığı (sözde Mariupol yunanları) yaşay. Mında sanayıdan ğayrı, kurort şeerçikleri de bar. Arabat beliniñ uzun plâjı, şifalı çamurlar ve termal çoqraqlar bar. Eski zamanlardan berli Ğeniçesk gölünde tuz işlep çıqarıla. Prıazovyada dünyanıñ eñ qadimiy qoruğı Askaniya-Nova yerleşmekte. Bölge inkişaf etken liman infrastrukturasına saiptir. Mında alâ daa eski zamanlardan qalğan deñiz fenerleri çalışmaqta.
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:16:06.351966
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/thread/viyna/istoriia-viyny/
|
CENKNİÑ TARİHI
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
BAŞ SAİFE - MEVZULAR - CENK - CENKNİÑ TARİHI
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:17:23.321504
| null | null | null |
https://www.ukrainer.net/crh/regions/
|
BÖLGELERNİÑ EPİSİ
|
Ukrayin ziyalılarınen keçirilgen bütün intervyüler (ukrayin tilinde)
Ukrayinlerniñ tirenüv ikâyelerini vesaqalaştıramız (ukrayin tilinde)
Devam etmek içün bizge siziñ destegiñiz kerek Ukraїner tarihınıñ bir parçası oluñız.
crh
| null |
web_parsing
|
crh_Latn
|
2026-01-04T01:14:20.722053
| null | null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usmanovskiy
|
Usmanovskiy
|
# Usmanovskiy
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 54°49′54″ ş. e. 54°42′05″ ş. b. / 54.831667° ş. e. 54.701389° ş. b. 54.831667, 54.70138954°49′54″ ş. e. 54°42′05″ ş. b. / 54.831667° ş. e. 54.701389° ş. b. |
| Eali | 103 kişi (2010) |
* Usmanovskiy
* Usmanovskiy
Usmanovskiy (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Büzdek rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 103 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
35951.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usolus%C4%B1
|
Usolusı
|
# Usolusı
| Bayraq | Tuğra |
| Bayraq | Tuğra |
| Memleket | Ukraina |
| Vilâyet | Jıtomır vilâyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 50°40′45″ ş. e. 28°12′12″ ş. b. / 50.679167° ş. e. 28.203333° ş. b. 50.679167, 28.20333350°40′45″ ş. e. 28°12′12″ ş. b. / 50.679167° ş. e. 28.203333° ş. b. |
| Temeli qoyulğan tarihı | 1861 |
| Meydanlıq | 0,17 km² |
| Yükseklik | 230 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 421 kişi |
| Eali sıqlığı | 2476,47 kişi/km² |
| Saat quşağı | , yaz vaqtında |
| Telefon kodu | +380 4149 |
| Poçta indeksi | 11261 |
* Usolusı
* Usolusı
Usolusı (ukraince ) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Yemilçıne rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 421 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
33871.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usmanovo_(Blagovar_rayon%C4%B1)
|
Usmanovo (Blagovar rayonı)
|
# Usmanovo (Blagovar rayonı)
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 54°51′03″ ş. e. 54°54′40″ ş. b. / 54.850833° ş. e. 54.911111° ş. b. 54.850833, 54.91111154°51′03″ ş. e. 54°54′40″ ş. b. / 54.850833° ş. e. 54.911111° ş. b. |
| Eali | 54 kişi (2010) |
* Usmanovo
* Usmanovo
Usmanovo (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Blagovar rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 54 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
35699.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usmanovo_(Turumbetovskiy)
|
Usmanovo (Turumbetovskiy)
|
# Usmanovo (Turumbetovskiy)
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 54°04′13″ ş. e. 55°32′42″ ş. b. / 54.070278° ş. e. 55.545° ş. b. 54.070278, 55.54554°04′13″ ş. e. 55°32′42″ ş. b. / 54.070278° ş. e. 55.545° ş. b. |
| Eali | 279 kişi |
* Usmanovo
* Usmanovo
Usmanovo (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Avurğazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 279 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
34726.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usmanovo_(%C4%9Eafuriy_rayon%C4%B1)
|
Usmanovo (Ğafuriy rayonı)
|
# Usmanovo (Ğafuriy rayonı)
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 54°08′07″ ş. e. 56°38′28″ ş. b. / 54.135278° ş. e. 56.641111° ş. b. 54.135278, 56.64111154°08′07″ ş. e. 56°38′28″ ş. b. / 54.135278° ş. e. 56.641111° ş. b. |
| Eali | 246 kişi |
* Usmanovo
* Usmanovo
Usmanovo (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Ğafuriy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 246 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
36236.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usmanovo_(Ta%C5%9Ftamakskiy)
|
Usmanovo (Taştamakskiy)
|
# Usmanovo (Taştamakskiy)
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 53°55′45″ ş. e. 55°44′37″ ş. b. / 53.929167° ş. e. 55.743611° ş. b. 53.929167, 55.74361153°55′45″ ş. e. 55°44′37″ ş. b. / 53.929167° ş. e. 55.743611° ş. b. |
| Eali | 165 kişi |
* Usmanovo
* Usmanovo
Usmanovo (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Avurğazı rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 165 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
34725.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usogorsk
|
Usogorsk
|
# Usogorsk
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Komi Cumhuriyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 63°26′00″ ş. e. 48°42′00″ ş. b. / 63.433333° ş. e. 48.7° ş. b. 63.433333, 48.763°26′00″ ş. e. 48°42′00″ ş. b. / 63.433333° ş. e. 48.7° ş. b. |
| Eali | 5.189 kişi (2014) |
* Usogorsk
* Usogorsk
Usogorsk (rusça ) - Rusiyeniñ Komi Cumhuriyetinde Udorsk rayonında bir şeer şeklinde qasaba. Ealisiniñ sayısı 4936 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
42066.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usolye
|
Usolye
|
# Usolye
| Memleket | Rusiye |
| Ülke | Perm ülkesi |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 59°25′00″ ş. e. 56°41′00″ ş. b. / 59.416667° ş. e. 56.683333° ş. b. 59.416667, 56.68333359°25′00″ ş. e. 56°41′00″ ş. b. / 59.416667° ş. e. 56.683333° ş. b. |
| Meydanlıq | 16 km² |
| Yükseklik | 140 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 6.323 kişi (2018 yanvar 1) |
| Eali sıqlığı | 398 kişi/km² |
| Saat quşağı | UTC+05:00 |
| Telefon kodu | 34244 |
* Usolye
* Usolye
Usolye (rusça ) - Rusiyeniñ Perm ülkesinde bir şeer. Usolye rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 6619 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
44300.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Usolye-Sibirskoye
|
Usolye-Sibirskoye
|
# Usolye-Sibirskoye
| Bayraq | Tuğra |
| Bayraq | Tuğra |
| Memleket | Rusiye |
| Vilâyet | İrkutsk vilâyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 52°45′00″ ş. e. 103°39′00″ ş. b. / 52.75° ş. e. 103.65° ş. b. 52.75, 103.6552°45′00″ ş. e. 103°39′00″ ş. b. / 52.75° ş. e. 103.65° ş. b. |
| Meydanlıq | 74 km² |
| Yükseklik | 440 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 77.989 kişi (2017) |
| Eali sıqlığı | 1046,04 kişi/km² |
| Saat quşağı | UTC+08:00 |
| Telefon kodu | 39543 |
* Usolye-Sibirskoye
* Usolye-Sibirskoye
Usolye-Sibirskoye (rusça ) - Rusiyeniñ İrkutsk vilâyetinde bir şeer. Usolye-Sibirskoye şeer bölgesinıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 76 047 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
41428.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/Vil%C5%9Fanka_(Yemil%C3%A7%C4%B1ne_rayon%C4%B1)
|
Vilşanka (Yemilçıne rayonı)
|
# Vilşanka (Yemilçıne rayonı)
| Memleket | Ukraina |
| Vilâyet | Jıtomır vilâyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 50°43′04″ ş. e. 27°38′46″ ş. b. / 50.717778° ş. e. 27.646111° ş. b. 50.717778, 27.64611150°43′04″ ş. e. 27°38′46″ ş. b. / 50.717778° ş. e. 27.646111° ş. b. |
| Meydanlıq | 0,486 km² |
| Yükseklik | 204 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 30 kişi |
| Eali sıqlığı | 61,73 kişi/km² |
| Saat quşağı | , yaz vaqtında |
| Telefon kodu | +380 4149 |
| Poçta indeksi | 13701 |
* Vilşanka
* Vilşanka
Vilşanka (ukraince ) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Yemilçıne rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 30 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
32772.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2tu%C5%9F
|
Râtuş
|
# Râtuş
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 55°05′37″ ş. e. 56°54′33″ ş. b. / 55.093611° ş. e. 56.909167° ş. b. 55.093611, 56.90916755°05′37″ ş. e. 56°54′33″ ş. b. / 55.093611° ş. e. 56.909167° ş. b. |
| Eali | 7 kişi |
* Râtuş
* Râtuş
Râtuş (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Nuriman rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 7 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
38356.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2zan_(Arhangelsk_vil%C3%A2yeti)
|
Râzan (Arhangelsk vilâyeti)
|
# Râzan (Arhangelsk vilâyeti)
| Memleket | Rusiye |
| Vilâyet | Arhangelsk vilâyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 61°14′31″ ş. e. 47°44′19″ ş. b. / 61.241944° ş. e. 47.738611° ş. b. 61.241944, 47.73861161°14′31″ ş. e. 47°44′19″ ş. b. / 61.241944° ş. e. 47.738611° ş. b. |
| Eali | 1 kişi |
* Râzan
* Râzan
Râzan (rusça ) - Rusiyeniñ Arhangelsk vilâyetinde, Vilegodsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
32381.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2snopil
|
Râsnopil
|
# Râsnopil
| Memleket | Ukraina |
| Vilâyet | Ades vilâyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 47°04′22″ ş. e. 31°11′08″ ş. b. / 47.072778° ş. e. 31.185556° ş. b. 47.072778, 31.18555647°04′22″ ş. e. 31°11′08″ ş. b. / 47.072778° ş. e. 31.185556° ş. b. |
| İlk añıluv | 1779 |
| Meydanlıq | 3,138 km² |
| Yükseklik | 15 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 945 kişi (2001) |
| Eali sıqlığı | 301,15 kişi/km² |
| Saat quşağı | UTC+02:00, UTC+03:00 ve DAZD |
* Râsnopil
* Râsnopil
Râsnopil (ukraince ) - Ukrainanıñ Ades vilâyetinde Berezivka rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 945 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
40081.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2zanovka_(Altay_%C3%BClkesi)
|
Râzanovka (Altay ülkesi)
|
# Râzanovka (Altay ülkesi)
| Memleket | Rusiye |
| Ülke | Altay ülkesi |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 51°03′17″ ş. e. 82°15′56″ ş. b. / 51.054722° ş. e. 82.265556° ş. b. 51.054722, 82.26555651°03′17″ ş. e. 82°15′56″ ş. b. / 51.054722° ş. e. 82.265556° ş. b. |
| Yükseklik | 384 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 8 kişi |
| Saat quşağı | OMST ve KRAT |
* Râzanovka
* Râzanovka
Râzanovka (rusça ) - Rusiyeniñ Altay ülkesinde Zmeinogorsk rayonında bir qasaba. Ealisiniñ sayısı 8 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
28296.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2zanovka_(Ba%C5%9Fq%C4%B1rtistan)
|
Râzanovka (Başqırtistan)
|
# Râzanovka (Başqırtistan)
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 53°40′05″ ş. e. 55°45′53″ ş. b. / 53.668056° ş. e. 55.764722° ş. b. 53.668056, 55.76472253°40′05″ ş. e. 55°45′53″ ş. b. / 53.668056° ş. e. 55.764722° ş. b. |
| Eali | 616 kişi |
* Râzanovka
* Râzanovka
Râzanovka (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Sterlitamaq rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 616 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
38643.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2sne_(Yemil%C3%A7%C4%B1ne_rayon%C4%B1)
|
Râsne (Yemilçıne rayonı)
|
# Râsne (Yemilçıne rayonı)
| Bayraq | Tuğra |
| Bayraq | Tuğra |
| Memleket | Ukraina |
| Vilâyet | Jıtomır vilâyeti |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 50°46′41″ ş. e. 28°06′47″ ş. b. / 50.778056° ş. e. 28.113056° ş. b. 50.778056, 28.11305650°46′41″ ş. e. 28°06′47″ ş. b. / 50.778056° ş. e. 28.113056° ş. b. |
| Temeli qoyulğan tarihı | 1771 |
| Meydanlıq | 1,521 km² |
| Yükseklik | 198 m (deñizge nisbeten) |
| Eali | 425 kişi |
| Eali sıqlığı | 279,42 kişi/km² |
| Saat quşağı | , yaz vaqtında |
| Telefon kodu | +380 4149 |
| Poçta indeksi | 11251 |
* Râsne
* Râsne
Râsne (ukraince ) - Ukrainanıñ Jıtomır vilâyetinde Yemilçıne rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 425 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
33536.0
| null | null |
https://crh.wikipedia.org/wiki/R%C3%A2tamak
|
Râtamak
|
# Râtamak
| Memleket | Rusiye |
| Cumhuriyet | Başqırtistan |
| Coğrafik koordinatalar | Koordinatlar: 54°05′00″ ş. e. 53°32′00″ ş. b. / 54.083333° ş. e. 53.533333° ş. b. 54.083333, 53.53333354°05′00″ ş. e. 53°32′00″ ş. b. / 54.083333° ş. e. 53.533333° ş. b. |
| Eali | 705 kişi (2017) |
| Telefon kodu | 34741 |
* Râtamak
* Râtamak
Râtamak (rusça ) - Rusiyede, Başqırtistan Cumhuriyetiniñ Yermekey rayonında bir köy. Ealisiniñ sayısı 705 kişi.
| null |
wikipedia
|
crh_Latn
|
2026-01-11 00:54:03.739111
|
36540.0
| null | null |
End of preview. Expand
in Data Studio
README.md exists but content is empty.
- Downloads last month
- 19