ኣብ ሊብያ ኣብ መዳጎኒ ኣቡሰሊም ዝጸንሑ ስደተኛታት 'ዉጽኡ ተባሂሎም'
ኣብ ሊብያ፡ ኣስታት 800 ስደተኛታት ካብ መዳጎኒ ኣቡሰሊም ሃንደበት ክወጽኡ ከም ዝተገበረ ገለ ካብኣቶም ንቢቢሲ ሓቢሮም።
እቶም ስደተኛታት ኣብ መዳጎኒታት ሊብያ ከቢድ ስቓይ ከም ዘሕለፉ'ዮም ዝዛረቡ ንሳቶም፡ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ተታሒዞም ከም ዝጸንሑ ብምሕባር፡ ንሰብመዚ እቲ መዳጎኒ መሰረታዊ ቀረባት ማይን መግብን ከወሃቦም ምስ ሓተቱ፡ ሓላፊ ናይቲ መዳጎኒ ሃንደበት "ዉጹለይ" ከም ዝበሎም ገሊጾም። ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ፡ ውሕስነት ንምርካብ ነዊሕ ሰዓታት ብእግሮም ብምጉዓዝ፡ ኣብ ኣፍደገ ሓደ ማዕርፎ ነፈርቲ ተዓቒቦም ከም ዘለዉ እቶም ቢቢሲ ዘዛራረቦም ኤርትራውያን ጠቒሶም። ቀሺ የውሃንስ ዝተባሃሉ ካብ ሑመራ ዝተበገሱ ስደተኛ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ "ንሰለስተ ሰዓት ብእግርና ተጓዒዝና፡ ሕሙማትና ጼርና መጺእና፡ ሕጂ ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ኤርፓርት [መዓርፎ ነፈርቲ] ኮፍ ኢልና ኣለና" ኢሉ። "ብቕንያቱ ማይ ስኢንና ቀኒና፡ ሕማቕ ቀኒና፡ ዓቕልና ጸቢቡና፡ ካብ ሽቓቕ ማይ ክንሰቲ ቀኒና" ክብል'ውን ተዛሪቡ። "ሎም መዓልቲ፡ እቶም ሓካይም ሕክምና ክገብሩ ኢሎም መጺኦም፡ ንዕኦም ሰጒጉ፡ ንዓና ድማ፡ 'እንታይ'ዩ እቲ ጸገም እንተበልናዮ'፡ 'ኪዱ ባዕልኹም ትፈልጡ' ኢሉ ማዕጾ ከፊቱ ኣውጺኡ ኣባሪሩና" ኢሉ። "ደኺምና፡ ብጥምየት ተሃሲና፡ ኮፍ ኢልና ኣለና። ኣብ ንኸዶ ስለዘይብልና፡ ናብ ውሑስ ቦታ ከነብል ኢልና፡ ኣብቲ መዕርፎ ነፈርቲ ኣእትውና ንብሎም ኣለና" ክብል ወሲኹ ገሊጹ። እቶም ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ዝወጽኡ ኣስታት 800 ክኾኑ እንከለዉ፡ እቶም ኣብቲ ኣፍደገ ማዕርፎ ነፈርቲ ዘለዉ ግን፡ 400 ከም ዝኾኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ታሕሳስ 2017 ካብ ሱዳን ተበጊሱ፡ ለካቲት 2018 ኣብ ሊብያ ዝኣተወ ቀሺ የውሃንስ ብዛዕባ ኣብቲ መዳጎኒ ዘሕለፎ ክዛረብ እንከሎ፡ "ለሚንና ኢና ንበልዕ፡ ብቤተሰብ ንዝመጸና ብገንዘብና ገዚእና ኢና ንበልዕ ኔርና። ኦሞን ሳሙናን ጥራይ'ዩ ኣብ ክልተ ሰለስተ ወርሒ ዝመጸና ነይሩ" ይብል። "ኣብ ዓይኒ ዛራ ሸውዓተ ወርሒ ጌርና ከይተመዝገብና፡ ሰለስተ ኣርባዕተ ግዜ ክጨውዩና መጺኦም ኣቢናዮም ኣብኡ ጸኒሕና። ኲናት ምስ ተወለዐ ናብ ኣቡሰሊም ወሲዶምና" ይብል ነቲ ኩነታት ክገልጽ ከሎ። ተኽለብርሃን ተኽሉ ብወገኑ፡ "ኣብ ኣቡሳሊም ካብ ንመጽእ ዓመትን ሹዱሽተ ወርሕን ጌርና። ማይ ሓሪሙና፡ ካብ ሓማም [ሽቓቕ] ማይ ስተዩ ኢሎሙና። ነቶም ዝሕክሙና ሓካይም'ውን ሰጒጎሞም። ገንዘብ ክፈሉ ይብሉና" ክብል ንኣተሓሕዛ ናይቶም ሰብመዚ ብምረት ነቒፉ። ኣስዕብ ኣቢሉ "መግቢ ዝበሃል ርኢና ኣይንፈልጥን ኢና። ኣሕዋትና ብዝሰደዱልና፡ ባዕልና ሰሪሕና ኢና ንበልዕ" ኢሉ። እቲ ሓላፊ እንታይ ከም ዝበሎም ክገልጽ ከሎ ድማ፡ "ኣነ ወላሓንቲ ክገብረኩም ኣይክልን'የ፡ ዉጹለይ' ጥራይ ኢሉና" ይብል። ተኽለብርሃን፡ ትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት፡ ከድሕኖምን ናብ ውሑስ ሳልሳይ ሃገር ክወስዶምን'ዩ ዝምሕጸን። "ዩ ኤን ኤች ሲ ኣር ነዛ ሂወትና ከድሕኑና ንደሊ፡ እዚ ዓዲ ውሕስነት የብሉን። መንግስቲ የለን። ተዂሲ 24 ሰዓት'ዩ፤ ነዛ ሂወትና ኣብ ኢድና ሒዝናያ ኢና ንኸይድ [ዘለና]።" ክብል ይዛረብ። እቲ ኣብ 2016 ካብ ኤርትራ ዝወጸ ተኽለብርሃን፡ ብዛዕባ'ቲ ክሳብ ሕጂ ዝሓለፎ ጉዕዞ ስደት ክዛረብ ከሎ፡ "ክልተ ዓመት ኣብ እንዳ ሰንሰርቲ ጸኒሐ፡ ኣብዚ መዳጎኒ ድማ ዳርጋ ዓመት ጌረ" ይብል። "እንታይ እሞ ክትብሎ፡ ንዕኡ ክትዝክር ዘሕምም'ዩ። የብክየካ፤ ክንደይ ተጨዊና፡ ብኤሌክትሪክ [ተሳቒና]፡ ኣሕዋትና ገንዘብ ሰዲዶምልና፡ ገንዘብ ተዋጺኡልና ኢና ወጺእና። ኣብዚ እንዳ ዩኤን ኤች ሲር ብኽንደይ ኣቲና" ኢሉ።