ኤርትራውያን መራሕቲ መካይን፡"መንገዲ ራብዕቲ ልዕሊ ወርሒ ይወስደልና ኣሎ"
እተን ወደብ ዘይብለን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ካብ ደገ ዘእትውኦ ደረቅን ፈሳስን ጽዕነታት ብወደባት ሞምባሳን ናይ ኬንያን ዳረ-ሳላም ናይ ታንዛንያን እየን ዝጥቀማ።
ኣብ ዶብ ማላባ ካብ ኬንያ ናብ ኡጓንዳ ንምስጋር ዝተሰረዓ መካይን መራሕቲ ዓበይቲ መኻይን ድማ ካብዘን ወደባት እዚን ተበጊሶም ናብ ኡጓንዳ፡ ርዋንዳ፡ ብሩንዲ፡ ደቡብ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ንብረት የበጻጽሑ። እዘን ሃገራት ኣቋሪጽካ ዝግበር ጉዕዞ፡ ነቶም መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ንሓደጋ ኮሮናቫይረስ ዘቃልዕ ነዊሕ ጉዕዞ'ዩ። ኣብዚ መስመር እዚ ዝሰርሑ ድማ ሓያለ ኤርትራውያን መራሕቲ መካይን ኣለዉ። እታ ንመጀመርታ ግዜ 21 መጋቢት 2020 ናይ ፈለማ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፈ ሰብ ዝረኸበት ኡጋንዳ፡ ብመገዲ ሚኒሰትሪ ጥዕና እታ ሃገር ኣብ ዝወጽአ ሓበሬታ ኣብታ ሃገር ብኮሮናቫረስ ካብ ዘተለኸፉ እቶም ዝበዝሑ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ምኳኖም እዩ ዝሕብር። ሚኒስተር ጥዕና ኡጓንዳ ጄን ኣሰንግ ብሰንበት (31 ግንቦት 2020) ካብ ደቡብ ሱዳን ናብ ኡጓንዳ ኣብ ዝኣተዉ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን፡ እቶም 50 ኣብ ደሞም ኮሮናቫይረስ ምርካቡ ኣብ ዝሓበረትሉ'ውን ስግኣቶም ኣብ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ምዃኑ እያ ኣብሪሃ። ካብዚኦም ኣብ ወርሒ ግንቦት ዝተምርምሩ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን እቶም 10 ኤርትራውያን ከምዝኾኑ መግለጺ ሚኒስትሪ ጥዕና ኡጓንዳ የብርህ። ኤርትራዊ መራሒ መኪና ኢብራሂም ዑመር ካብ ናይሮቢ ናብ ደቡብ ሱዳን እናኸደ፡ ኣብ ዶብ ኡጋንዳን ኬንያን ኣብ ከባቢ ማላባ ጉምጎማ ኣብ ዝብሃል ምስ በጽሐ ኢና ብቴሌፎን ኣዘራሪብናዮ። "ሪጋ ገይርና ክንጽበ ሸውዓተ መዓልቲ ገይርና ኣለና፡ ሎሚ ካብ ኣፍናን ጎሮሮናን ቅምሶ ወሲዶሙልና ኣለዉ ምዓስ ኢና ውጽኢት ተነጊሩና ዶብ ክንሰግር ግን ኣይፈለጥናን" ይብል። ኢብራሂም እቲ ሪጋ ናብ ማላባ ክትበጽሕ ኣስታት 100 ኪሎ ሜተር ምስ ተረፈካ ከምዝጅምር እዩ ዝሕብር፡ እዚ ማለት እተን ዓበይቲ መካይን ኣብ ሪጋ ተሰሪዐን ክንድኡ ዝኣክል ርሕቀት ሸፊነን ኣለዋ ማለት እዩ። ካልእ ኣብ ዶብ ደቡብ ሱዳን ኡጋንዳን ኑሙል ኣብ ዝብሃል ቦታ ዝሰርሕ ኤርትራዊ ከኣ እቲ ኣብቲ ዶብ ዘሎ ሪጋ ነቶም መራሕቲ መካይን ንዝያዳ መልከፍቲ የቃልዖም ከይህሉ ስክፍትኡ ይገልጽ። ብምስዓብ "ብወገን ደቡብ ሱዳን ኩሉ ነገር ፍኑው'ዩ ዘሎ፡ ሰብ ባዕሉ እዩ ንነብሱ ዝከላኸል እምበር ብመንግስቲ ዝኾነ ዝውሰድ ስጉምቲ የለን" ይብል። ሪጋ ነዊሕዎ ኣብ ትሕቲ መኪንኡ ዝደቀሰ መራሒ መኪና ብመንግስቲ ኡጋንዳ ነቶም መራሕቲ መካይን መርመራ ስለዝግበረሎም ካብ ደቡብ ሱዳን ናብ ኡጋንዳ ዝኣትዋ መካይን ኣብ ሪጋ ተሰሪዐን ክሳብ ክልተ ሰሙን ከምዝገብራ እዩ ካብ ኑሙለ ዘዘራረብናዩ ሰብ ሓቢሩና። "እንታይ ዓይነት ጽዕነት ኣለካ ዝግድሶም ኣይኮነን፡ ብሰንኪ እዚ ክንደይ ንብረት ኣብ መኪና እንከሎ ይበላሾ ኣሎ" ድማ ይብል። 02 ሰነ 2020 (1) ኤርትራዊ መራሒ ዓባይ መኪና ብኮሮናቫይረስ ከምዝተለኽፈ መግለጺ ሚኒሰትሪ ዕጥና ኡጓንዳ ይሕብር። 27ግንቦት 2020 ካብ ደቡብ ሱዳን ዶብ ኢለጉ ናብ ኡጓንዳ ዝኣቱ ዝነብረ፡ ሓደ (1)ኤርትራዊ ብኮሮናቫይረስ ምልካፉን ናብ መበቆል ሃገሩ ምምላሱን መግለጺ ሚኒሰትሪ ጥዕና ኡጓንዳ ይሕብር። 20ግንቦት 2020ሰለስተ (3) ኤርትራውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ብኮሮናቫይረስ ምልካፎም መግለጺ ሚኒሰትሪ ዕጥና ኡጓንዳ ይሕብር። 16ግንቦት 2020 ካብ ደቡብ ሱዳን ዶብ ኢለጉ ናብ ኡጓንዳ ዝኣትዉ ዝነበሩ ኣርባዕተ (4) ኤርትራውያን ብኮሮናቫይረስ ምልካፎም መግለጺ ሚኒሰትሪ ጥዕና ኡጓንዳ ይሕብር። 14 ግንቦት 2020ሓደ (1) ካብ ታንዛንያ ናብ ኡጓንዳ ዝኣትው ዝነበረ ሓደ ኤርትራዊ ብኮሮናቫይረስ ምልካፉ መግለጺ ሚኒሰትሪ ጥዕና ኡጓንዳ ይሕብር። 6ግንቦት2020ሓደ (1) ኤርትራዊ ካብ ኬንያ ናብ ኡጓንዳ ብመንገዲ ዶብ ማላባ ናብ ኡጓንዳ ዝኣቱ ዝነበረ ብኮሮናቫይረስ ምልካፉ መግለጺ ሚኒሰትሪ ጥዕና ኡጓንዳ ይሕብር። ካልእ ኣብ ምምራሕ መኪና ልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ዝሰርሐ ካብ ኬንያ ናብ ጁባን ኡጓንዳን ደረቅ ንብረት ኣብ ምምልላስ ድማ ሸውዓተ ዓመታት ዘቁጸረ ኤርትራዊ "ካብ ሞምባሳ ተበጊሰ ንጁባ ክኣቱ ሕሙሽተ መዓልታት እንተነወሐ ከኣ ሸዱሽተ መዓልታት እዩ ዝወስደለይ፡ ሕጂ ግን ንብረት ኣራጊፈ ካብ ጁባ ናብ ናይሮቢ ንክኣቱ ወርሒ ወሲድልይ" ይብል። ንሱ ብምስዓብ ኣብቲ ሪጋ ካብ መዓልታት ምንውሑ ዝተለዓለ መራሕቲ መካይን ንሓድሕዶም ኣነ'የ ቀዳማይ ኣነ'ባ ብምባል ናብ ባእሲ ከምዝኣተዉን ብዙሓት መካይን ከምዝጋጨዋን ንቢቢሲ ሓቢሩ። መራሒ መኪና ኢብራሂም ዑመር "እዚ ዘለናዮ በረኻ እዩ ክትበልዕ ደሊኻ'ውን ዝብላዕ ትረኽበሉ ኣይኮነን፡ ብድሕረይ ብዙሕት ኤርትራውያን መራሕቲ መካይን ብሓባር ኮይኖም ጋዝ ገዚኦም እዮም ባዕሎም መግቢ ሰሪሖም ዝምገቡ ዘለዉ" ይብል። ብምስዓብ "እንጀራ ኮይንና ድኣ ንሰርሕ ኣለና'ምበር ጉዕዞና ኩሉ ስግኣት ዝመልኦ'ዩ" ይበል። መራሕቲ መካይን ኣብ እግሪ መኪንኦም ኮይኖም'ዮም መግቢ ሰሪሖም ዝምግቡ ዘለዉ