ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ይሕግዙ
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ብመንገዲ ዝተፈላለያ ምንቅስቓሳትን ማሕበራትን ኣብ ሕማቐ ኩነታት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብቐንዱ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርከቡ ንምሕጋዝ ናይ ገንዘብ ምትእኸኻብ ተበግሶ ጀሚሮም ይንቀሳቐሱ ኣለው።
'ኤሪትሪያን ኮሚዩኒቲ ኮኔክሽንስ'፡ ግሎባል ምንቅስቓስ ይኣክል፡ ማሕበር ሞያውያን ሕክምና ከምኡ'ውን 'ሬሊዝ ኤሪትሪያ' ዝተባህላ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን ናይ 'ጎ'ፈንድሚ' ማዕኸን ብምኽፋት ተመሳሳሊ ንጥፈታት ከካይዳ ጀሚረን ኣለዋ። ወላኳ ነናተን ናይ ጎ'ፈንድሚ ማዕከን የበግሳ እምበር፡ ኣብዚ እዋን እዚ ናይ ሓባር ኮሚተ ብምቛም ብሓባር ንሓደ ዕላማ ይሰርሓ ከም ዘለዋ ኣብቲ ፕሮጀክት ኣብ ጎስጓስን ሓበሬታን ዝነጥፍ ጋዜጠኛ ተመስገን ደበሳይ ንቢቢሲ ሓቢሩ። ንሱ፡ ዕላማ እቲ ተበግሶ "ነቶም ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታትና ኣብዚ ንዓለምና ብሓፈሻ ሓደጋ ኣንጸላልይዋ ኣብ ዘሎ እዋን ህጹጽ ረድኤት ንምግባር'ዩ" ይብል። እቲ ለበዳ ኣብ ምዕቡላት ሃገራት'ውን ካብ ምቁጽጻር ወጻኢ ኮይኑ ከምዘሎ ዝገልጽ ተመስገን፡ "እዚ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ንዝርከብ ህዝቢ ምስቲ ዘሎ ዋሕዲ ቀረብ ማይን መግብን ከምኡ'ውን መሰረታዊ ዝኾነ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት" ሳዕቤኑ ከቢድ ክኸውን ከም ዝኽእል ስለዝኣመኑ ኣብኡ ኣቶኲሮም ክሰርሑ ከም ዝወሰኑ ገሊጹ። ኣብዚ ናይ ምንቅስቓስ እገዳታትን ዕጽዋታትን ነጊሱ'ሉ ዘሎ እዋን፡ እቶም ስደተኛታት ቀረብ መግብን ናይ ጽሬትን ንጽሕናን ኣቕሑት ከም ዘድልዮም ብምግላጽ፡ ድሮ ብምትሕግጋዝ ኣቐዲሞም ክነጥፉ ዝጸንሑ ማሕበራት ነቶም ስደተኛታት ክበጸሖም ከም ዝጀመረ'ውን ሓቢሩ። "ኣብዚ እዋን ነቶም ስደተኛታት ዘድልዮም ዘሎ ጥረ ገንዘብ ዘይኮነ ከም ሩዝ፡ ፓስታ፤ በርበረ ዝኣመሰለ ቀረብ መግቢ ከምኡ'ውን ናይ ጽሬትን ንጽህናን ኣቕሑት እዩ። እቲ ምኽንያት ድማ ኩሉ ሰብ ኣብ ዘለዎ ቦታ ክጸንሕን ምስ ካልኦት ሰባት ብኣካል ካብ ምርካብ ንግዚኡ ክቑጠብ ወይ ድማ ክውሸብ ኣለዎ እዩ ዝበሃል ዘሎ" ይብል ተመስገን። "ገንዘብ ብጥሪኡ ክትህቦም እንተኾንካ ከኣ ክንቀሳቐሱን ምስ ካልኦት ሰባት ክራኸቡን ኣለዎም ማለት እዩ። እዚ ድማ ኣብ ምልባዕ ናይቲ ሕማም ዓብዪ ተራ ክጻወት ስለዝኽእል፡ እቲ ዝበለጸ ኣማራጺ ነቲ ኩነታት ክሳብ እንሰግሮ ኣብ ዘለውዎ ዘድልዮም ስንቂ ምቕራብ እዩ።" ድሮ፡ ከም ዘይቲ፣ ሩዝ፣ ኮሚደረ፣ ድንሽ፣ ፓስታ፣ ሽጉርቲ፣ በርበረ ዝበሉ መሰረታዊ ዝኾኑ ቀረባት ሃለኽቲ ናብቶም ኣብ ኢትዮጵያ፡ ክልል ትግራይ፡ ክባቢ ሸራሮ ተዓቚቦም ዘለዉ ሓተቲ ዕቑባ ተዋሂቡ ከም ዘሎ እቶም ኣወሃሃድቲ ሓቢሮም። ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ርእሲ'ቲ ናይ ለበዳ ሓደጋ፡ ካልእ ጸገማት'ውን ዘለዎም'ዮም። ወግዓዊ ዕቑባ ዘይተዋህቦምን፡ መስርሖም ዘይተወድአን'ዮም። "ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ውሕዳት ኣይኮኑን። እዚ ኮይኑ ግን ብቐዳማይ ደረጃ፡ ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት ዝርከቡ ኤርትራውያን እቶም፡ ብላዕለዋይ ተጸዋዒ ኮምሽን ስደተኛታት ከምኡ'ውን ብእንዳ ኣራ ዘይተመዝገቡ ኣስታት 1,000 ዝኾኑ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ'ዮም" ይብል። ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ንስደተኛታት፡ ኩነታት መንበሪኦም ብዘየገድስ ህጹጽ ሓገዛት ኣብ ዝህባሉ ዘለዋ እዋን "መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዞም ኣብ መሬቱ ዘለው ስደተኛታት ካልእ ኩሉ ይትረፍ ከም ስደተኛታት ተመዝጊቦም እቲ ንስደተኛታት ዝወሃብ ንኡስ ሓገዝውን እንተኾነ ከረኸቡ ከፍቅድ ነይርዎ። ነዚ ከፍቅድ ብዘይምኻኣሉ ኣብዚ ግዜ ቅቡል ክኸውን ኣይኽእልን እዩ" ይብል ተመስገን። ኣማሓዳሪ ዞባ ምዕራብ ክልል ትግራይ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣራ ስደተኛታት ይቕበል ከምዘየለን፡ እቲ ትካል ናይ 'ድሕነት' ስግኣት ንዘለዎ ስደተኛ ጥራይ ኢና እንቕበል ዝብል ምላሽ ከምዝሃብዎ ይገልጽ። ኣራ ግን ብዛዕባ እዚ ኣመልኪቱ ዝሃቦ ሓበሬታ የለን። ተመስገን፡ ብዛዕባ እቶም ኣብ ሊብያን የመንን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘለዉ ስደተኛተት ኣመልኪቱ ክምለስ እንከሎ፡ "እቲ ናይ ምሕጋዝ ድልየት ኣብ ቦትኡ ኣሎ። እንተኾነ ግን ኣብ ተግባራውነት ሎጆስቲካውን ምምሕዳራውን ብድሆታት ዘለዎ እዩ። ምሳታቶም ብቐጥታ ርክባት ክንገብር ከጽግመና እዩ። እቶም ብቐጥታ ምስኦም ምትእስሳር ክንገብር ዝኸኣልና ግን እዞም ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ ሱዳንን ዘለው ስለ ዝኾኑ እቲ ኣተኩሮ ድማ ኣባታቶም ክኸውን ተገዲድና ማለት እዩ" ኢሉ። እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ተበግሶ፡ ግብረ መልሲ ናይቲ ንመንግስቲ ዝግበር ዘሎ ምውጻእ ድዩ ንዝብል ሕቶ ክምለስ እንከሎ ድማ "መልሰይ ኣበይ ዘሎ መንግስቲ ዝብል እዩ። እዚ ዘብለኒ ዘሎ ድማ፡ እዚ ከምዚ ዓይነት ቫይረስ ኣብ ሓንቲ ሃገር ኣትዩ ክሳብ እዛ ሰዓት'ዚኣ ናብ ቅድሚ ህዝቢ ወጽዩ ንህዝቢ ኣጆኻ ክብል ዝኽእል መራሒ ዘይብሉ ስርዓት መንግስቲ ኣሎ ኢልካ ክትዛረብ ኣይትኽእልን ኢኻ። "ይኹን እምበር ነዚ መሪሕነት ኣሚኖም ገንዘብ ዘዋጽኡ ዘለው እቲ ገንዘብ'ውን ኣብቲ ግቡእ መዓላ ውዒሉ ዶ ኣይወዓለን ናይ ምክትታል ሓላፍነት ይህልዎም ማለት እዩ። እቶም ኣብ ካምፕታት ዘለው ዜጋታትና ግን ሓላፍነት ዝወስደሎም ኣካል ስለዘየለ፡ ከም ሓላፍነትና ጌርና ወሲድና፡ ይብዛሕ ይውሓድ ብዓቕምና ክንሕግዞም ተበጊስና ኣሎና ማለት እዩ" ይብል። እንተኾነ ግና ካልኦት ኣብ ዝተፈላለየ ክፋላት ዓለም ዝነብሩ ኤርትራውያን ብወገኖም፡ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣንጻር'ቲ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዝገብሮ ዘሎ ንጥፈታት ንምድጋፍ ሚልዮናት ዶላራት ኣወፊዮም ኣለዉ።