Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Ikiwa punde baadaye maneno hayo hayanivutii tena, naweza kushika tena kitabu na kurudia kusoma palepale au kwenda mbele kidogo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Naweza pia kumshirikisha Bikira Maria anisaidie kutafakari maneno hayo kama alivyokuwa akifanya mwenyewe kuhusu maneno ya Yesu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kutumia vipawa vyangu Kusudi nisikate tamaa nikiona mawazo yanaendelea kutawanyika, niwe na hakika ya kuwa Mungu ananisikiliza na kunielewa kuliko mama yeyote kwa mtoto mchanga aliyemzaa na kumpenda.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kwa hiyo atanijibu na kunijalia ninayomuomba walau baadaye kama si mara moja.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hata hivyo nijitahidi kutumia kumbukumbu yangu na ubunifu wangu katika sala, vifanye kazi kwa kunisaidia, la sivyo vitafanya kazi kwa kunizuia nisisali.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nimtegemee hasa Roho Mtakatifu, ambaye yumo ndani mwangu akigusa kumbukumbu ili nikumbuke mambo ya kufaa, na akigusa ubunifu ili nijichoree matukio nisiyoyashuhudia n.k. Sala ya moyo haitumii akili tu, bali inashirikisha sana utashi, yaani uwezo wa kutaka na kupenda.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Roho Mtakatifu akiwa upendo wa Mungu hasa anatuelekeza kwenye upendo: ndiyo sababu kilele cha sala ya moyo ni hatua ya mapenzi.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Chini ya imani, kazi ya akili, kumbukumbu na ubunifu ielekee kazi ya utashi ambayo iko chini ya upendo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kukabili magumu ya sala Nikiona nashindwa kukusanya mawazo na kumuambia lolote, na kitabu hakinisaidii, maana yake Mungu anataka kitu kingine kutoka kwangu: nisikubali hata mara moja kishawishi cha kujiona eti, napoteza muda tu, afadhali nifanye kazi nyingine.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Siyo kweli hata kidogo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kukaa na Mungu si kupoteza muda hata kama tunaonekana tumenyamaza wote wawili.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikiri mbele yake unyonge wangu, nimnyenyekee kwa maneno au kwa kumnyoshea mikono yangu mitupu kama maskini anayeomba msaada nikiamini Mungu hawezi kunikatalia.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Naweza pia kukariri maneno machache, k.mf. Bwana unihurumie.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Muhimu hasa ni kudumu kwa imani na tumaini hata katika hali ya ukavu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kuandika Kabla sijafunga sala ni vema niandike chochote: muhtasari wake au neno nililolitafakari au sala iliyochipuka moyoni mwangu au azimio nililolifikia au wazo fulani ambalo linaweza kunisaidia hapo baadaye.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Matatizo ya sala ya moyo Kama vile kazi yoyote ile, sala ya moyo pia ina matatizo yake.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hasa naweza kupatwa na mawili: mtawanyiko wa mawazo na matakaso ya Kimungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nisichanganye hayo mawili kwa kuwa asili yake ni tofauti, hivyo itikio langu pia linatakiwa kuwa tofauti.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

La kwanza linadai niongeze bidii, la pili nijiachilie kwa Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mtawanyiko wa mawazo Hakuna anayeweza kukwepa kabisa tatizo hilo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kwa wote ni vigumu kukusanya mawazo yamuelekee mfululizo Mungu asiyeonekana wala kusikilikana.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kinyume chake ni rahisi kuacha mawazo yaende huko na huko kama vipepeo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nahitaji mazoezi mengi, sio wakati wa sala tu, bali saa yoyote; hata hivyo tawanyiko la mawazo litaendelea kunisumbua kwa kiasi fulani.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hilo si dhambi, mradi nisikubali kumsahau Mungu wangu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Pengine ni vizuri nitumie mawazo yanayojitokeza yenyewe na kuyaongelea na Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikiona sala inataka kushindikana naweza pia kutumia mbinu mbalimbali.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mojawapo ni kufuata saa kwa kujipangia dakika kadhaa kwa kila hatua ya sala ya moyo: k.mf. dakika moja kwa kuabudu Utatu Mtakatifu, nyingine kwa kujiombea imani, nyingine kwa kumtolea Mungu matendo ya siku nzima, nyingine kwa kumuambia jinsi ninavyompenda n.k.  Mbinu nyingine ni kufuata pumzi katika kuomba neema mbalimbali: k.mf. kuandika maadili kumi na kuyaomba mojamoja wakati wa kuingiza hewa mapafuni.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Matakaso ya Kimungu Kila mmojawetu ana kiasi fulani cha umimi ambao unamfanya ajijali mno.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Ndicho kizuio kikubwa kwa sala halisi na maisha maadilifu, kwa kuwa kinasababisha nijifanye lengo la yote badala ya Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Ni lazima nijikane siku kwa siku ili yeye atawale kweli moyo wangu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Sio katika sala tu, bali katika matendo yangu yote nimweke Mungu mbele kuliko mimi na yeyote yule.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Litukuzwe jina lake kuliko jina langu, ufike utawala wake kuliko utawala wangu, yatimizwe matakwa yake kuliko matakwa yangu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikifaulu kufanya hivyo, sala itakuwa rahisi sana.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kadiri nitakavyoendelea katika njia ya utakatifu nitatambua kuwa umimi huo ni mkubwa mno, nisiweze kuufuta kwa nguvu zangu wala kwa neema za kawaida.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Ndiyo sababu natakiwa kutegemea kazi ya Mungu ndani mwangu: yeye anakuja kunitakasa ingawa kwa kunitia uchungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Daktari wangu huyo ananifanyia operesheni ninayohitaji sana, lakini nisipoelewa chanzo chake na lengo lake nitakata tamaa.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Basi, nijue kwamba pengine Mungu mwenyewe anapangua mipango yangu ya sala.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Katika matakaso hayo nahitaji uongozi wa kiroho, niambiwe mara nyingi kuwa natakiwa kuendelea kusali hata nikiona eti, ni kazi bure.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nivumilie uchungu wa kibinadamu unaotokana na kazi hiyo ya Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Niamini kuwa faida yake ni kubwa na kuwa baada ya giza kutapambazuka, na baada ya kiangazi mvua itanyesha tena.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nidumu kwa utulivu mbele ya Mungu nikimtolea muda wangu, unyonge wangu na utashi wangu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

“Ee Mungu, moyo wangu u thabiti, moyo wangu u thabiti” (Zaburi 57:7).


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Vishawishi vya kuacha sala ya moyo Tangu zamani shetani anawashawishi watu wasifanye sala ya moyo, akiwatia hoja zilezile kama kwamba zinatoka akilini mwao.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Afadhali nizijue pamoja na majibu ya kufaa nisije nikashindwa na ujanja wake pamoja na udhaifu wangu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mbona sina muda?


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mtu yeyote, hata akitingwa na shughuli, anaweza na kuhitaji kujipatia nafasi muhimu za kuongea na Mungu, ambaye daima ni wa kwanza katika mafungamano ya maisha.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Ni afadhali aache shughuli mbalimbali kuliko sala hiyo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hapo tunaweza kupima imani yetu: kama tunamzingatia zaidi Mungu au maisha ya hapa duniani.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Shida nyingine ni kushindwa kupanga ratiba ya siku.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Shughuli zenyewe hazina mwisho, lakini nisiongozwe nazo, bali maisha yangu yote yafuate mapenzi ya Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hivyo katika mambo yote nitakuwa na mpangilio mzuri, nikifanya kila kitu kwa wakati wake.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Tena shughuli zenyewe zinafanyika vizuri zaidi na kwa urahisi zaidi nisipoacha sala ya moyo, kwa sababu inasafisha na kunyosha nia yangu isiwe na mchanganyiko wowote, kama ilivyo kawaida.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kwa mfano, napenda kuokoa watu, lakini pia najisifu nikipata mafanikio; kumbe nitawaokoa kweli ikiwa tu nitaongozwa na upendo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nisipojipatia muda wa kufanyia sala ya moyo, mwisho nitakuwa kama mtu anayetaka kufanya kazi bila ya kula.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mbona sipendezwi?


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Katika sala ya moyo pengine naonja utamu wa kuwa na Mungu, lakini si lazima wala si muhimu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Lengo si kupendezwa bali kumpendeza.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Naye anapendezwa hasa akiniona namuomba kama maskini, ninaposhindwa kusali vizuri na kukusanya mawazo hata nikataka kukata tamaa.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hivyo nikidumu kusali atanijalia neema ingawa kwa siri au baada ya muda.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Niwe na imani kuwa Mungu anaona na kujali sio tu mawazo yanayotawanyika, bali hasa hamu na nia yangu ya kukaa naye.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikiona imani yangu haimpati Mungu, nizidi kumuomba aniongezee imani, badala ya kuacha sala.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mbona sina moyo huo?


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kila mmoja anatakiwa kufanya juhudi alivyotuonya Yesu, katika sala na kazi yoyote, katika kujikana na kubeba msalaba nyuma yake.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kama sina moyo huo, dawa ni kuzidi kumuomba Mungu aimarishe utashi wangu, si kuacha sala.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mbona sijui?


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Ingawa zipo njia mbalimbali za kujifunza sala ya moyo, watu wengi wanyofu wanafundishwa na Roho Mtakatifu mwenyewe.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kila mmojawetu anaweza akajisikia kumfikiria Mungu na matendo yake kwa upendo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hata hivyo ni vizuri nijifunze njia hizo kutokana na mang’amuzi ya wengine walionitangulia, kwa sababu vilema vinanitawala na pengine nimeanza vibaya.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mitindo ya sala ya moyo Njia za kufanya sala ya moyo ni tofauti kwa sababu watu ni tofauti, na kila mmojawetu ana namna yake ya kutenda, kusema, kuwaza na kusali pia.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Watakatifu walifundisha kusali walivyozoea na kupenda wenyewe.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Pamoja na hayo, kueleza sala ya moyo ni vigumu kama kueleza kazi ya kupumua: inaonekana kuwa na hatua mbalimbali za kufuata, kumbe ni kitu cha kawaida kwa mtu aliyezoea, asihitaji kuhangaika afikirie hatua hizo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mitindo ya sala ya moyo ilifundishwa hasa kuanzia karne ya XVI.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kati yake tunayo hii ifuatayo: Mtindo wa Kifransisko (kadiri ya Petro wa Alcantara) a.	kujiandaa b.	kusoma c.	kutafakari d.	kushukuru e.	kumtolea Mungu kitu f.	kuomba.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mtindo wa Karmeli a.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mwanzo kujiandaa: kumfikiria Mungu kwa upendo, unyenyekevu na tumaini kujikumbusha lengo: kuwa rafiki wa Mungu kusoma kidogo b.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Sala yenyewe kuamini kwamba Mungu yupo kutafakari somo kuongea na Mungu kwa upendo au kunyamaza tu mbele yake c.	Mwisho shukrani kwa neema zote kumtolea Mungu nguvu zetu katika kumtumikia azimio na ombi la nguvu za kulitekeleza Mtindo wa Alfonsi Maria wa Liguori a.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mwanzo kumuamini Mungu na kumuabudu kumnyenyekea na kutubu kuomba mwanga wake Salamu Maria b.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Sala yenyewe mawazo mafupi ya imani kwa kutumia pengine kitabu mapenzi, yaani unyenyekevu, tumaini, upendo, sikitiko n.k. maombi: ya mwanga, ya kudumu mpaka mwisho na hasa ya kujaa upendo c.	Mwisho kumshukuru Mungu kuweka azimio  kuomba neema ya kulitekeleza Mambo ya kukwepa katika salaya moyo Inafaa tusisitize mambo kadhaa yanavyoweza yakazuia sala ya moyo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kujikaza mno Sala inadai bidii kwa sababu ni kazi ya kumtafuta Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Lakini nisijikaze mno kiasi cha kujichosha kwa muda mrefu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Utulivu wa roho unasaidia zaidi.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

“Mara nyingi shetani anatushawishi upande huu; asipoweza kufanya tutende mabaya, anatuvuta kutaka tutende mambo makuu kupita uwezo wetu, na kututwisha zaidi na zaidi mpaka tulemewe chini ya mzigo mzito mno” (Vinsenti wa Paulo).


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kukosa kimya Nikisema mfululizo sitamuachia Mungu nafasi.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Basi niwe tayari kunyamaza akilini na kusikiliza atakayoniambia yeye.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

“Tunapotaka kumuambia Mungu maneno mengi bila ya kumsikiliza, tunapoteza faida kubwa mno na kuwa viziwi” (Teresa wa Yesu).


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Maneno ya Mungu yanahitaji nafasi kubwa yaweze kujitokeza.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kusinzia Nikiri kuwa inaweza ikanitokea kusinzia wakati wa sala.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kama ni hivyo nimnyenyekee Mungu nikikumbuka lawama ya Yesu kwa Petro usiku wa Alhamisi Kuu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Lakini nikiona inanitokea mara nyingi ni lazima nijitahidi zaidi kwa kubadili mtindo wa sala au namna ya kukaa au muda wake.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Pengine nahitaji kutibiwa tu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kukata tamaa Nijihadhari sana na kishawishi hicho ambacho Shetani anataka niache sala au niifupishe.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kumbe nikistahimili Mungu ameniandalia neema na anaweza kunimulika kwa mwanga wake.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikiwa na nia ya kumpenda na kumpendeza kuliko nafsi yangu, itakuwa rahisi kudumu katika sala.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kiburi Mungu anachukia kabisa kilema hicho cha Kishetani.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kujisifia neema zake ni sawa na kukufuru.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kujipongeza ni sawa na kusema uongo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nipokee neema za Mungu kwa unyenyekevu na kwa mikono miwili.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikizitumia kwa faida yangu, nisishangae akininyang’anya.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Kutenganisha sala na maisha Sala ya moyo inatakiwa kuwa kilele cha bidii zangu zote za kumtafuta Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Vilevile nikitoka kwenye sala nisimuache bali niende naye kwenye shughuli.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hivyo sala ya moyo itapenya maisha yote kwa kuniangazia namna ya kumtumikia Mungu.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Vipimo vya sala ya moyo Naweza nikafikiri kuwa sala ya moyo iliyofanikiwa ni ile yenye mawazo mazuri, kumbe sivyo.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Naweza nikaona nimeshindwa kwa sababu ilinibidi nijitahidi mno kukusanya mawazo, kumbe baadaye, wakati wa shughuli, huwa namkumbuka Mungu na kuelewa kwa urahisi ninavyoweza kumtumikia.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Hapo nitambue kwamba nimesali vizuri.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Vipimo vitatu vya sala ya moyo ni hivi vifuatavyo: 1.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Urahisi wa kumkumbuka Mungu saa zote.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Utekelezaji wa wajibu kwa upendo mkubwa.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Utayari wa kutumia nafasi za kujikatalia na kumsaidia jirani.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Nikipima sala yangu na kuona sijaendelea vya kutosha, nisikate tamaa, bali nijitahidi zaidi kwa kuwa ndiyo njia ya kujipatia neema nyingi zaidi.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Mungu hamuachi mtu anayefanya bidii katika kusali na kutenda mema.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Malipo yake yanapita tumaini lolote.


Question: Mlima Karmeli una urefu gani?

Sala ya moyo

Viungo vya nje  Jamii:Ukristo Jamii:Sala Jamii:Maisha ya kiroho


Question: Jina Falsafa linatokana na nini?

Falsafa ya elimu

Falsafa ya elimu ni utafiti wa kifalsafa juu ya kusudi, utaratibu na ubora wa elimu, kwa kuchunguza ufafanuzi, malengo na maana ya elimu kwa jumla au ya mtazamo mmojawapo juu yake.


Question: Jina Falsafa linatokana na nini?

Falsafa ya elimu

Falsafa ya elimu kwa kawaida huonwa kama tawi la falsafa na la elimu vilevile.


Question: Jina Falsafa linatokana na nini?

Falsafa ya elimu

Tanbihi  Marejeo Classic and Contemporary Readings in the Philosophy of Education, by Steven M. Cahn, 1997, ISBN 978-0-07-009619-6 A Companion to the Philosophy of Education (Blackwell Companions to Philosophy), ed. by Randall Curren, Paperback edition, 2006, ISBN 1-4051-4051-8 The Blackwell Guide to the Philosophy of Education, ed. by Nigel Blake, Paul Smeyers, Richard Smith, and Paul Standish, Paperback edition, 2003, ISBN 0-631-22119-0 Philosophy of Education (Westview Press, Dimension of Philosophy Series), by Nel Noddings, Paperback edition, 1995, ISBN 0-8133-8430-3 The quarterly review of comparative education: Aristotle  Andre Kraak,Michael Young Education in Retrospect: Policy And Implementation Since 1990  Viungo vya nje  kwa kuchunguza ufafanuzi, malengo na maana ya elimu kwa jumla au ya mtazamo mmojawapo juu yake.


Question: Jina Falsafa linatokana na nini?

Falsafa ya elimu

Jamii:Falsafa Jamii:Elimu


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo  ndio kiini cha mfumo wa neva katika wanyama wote wenye ugwemgongo, na wengi wa wanyama wasio na ugwemgongo.[1]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi ya wanyama wasiositawi, kama vile konyeza na  kiti cha pweza, wana mfumo wa neva uliogatuliwa bila ubongo, huku tipwatipwa wa bahari wakikosa mfumo wa neva kabisa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika wanyama wenye ugwemgongo, ubongo umo katika kichwa ukilindwa na mifupa ya fuvu na ukiwa karibu na viungo vya hisia za msingi yaani kuona, kusikia, kugusa, ladha na harufu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo unaweza kuwa changamani sana.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Gamba la ubongo wa binadamu lina takribani neuroni bilioni 15-33, labda zaidi, kutegemea jinsia na umri,[2] zilizounganishwa na takribani miunganiko ya sinapsi 10,000 kila mmoja.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila milimita ya kizio cha ukubwa wa gamba la ubongo lina takribani sinapsi bilioni moja.[3]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neuroni hizi huwasiliana na nyingine kwa njia ya fumwele ndefu za protoplazimu ziitwazo akzoni, ambazo hubeba mifuatano ya mipigo ya vichocheo vitwavyo matendo tarajiwa kuelekea sehemu mbali za ubongo au mwili na kulenga seli maalumu itakazovipokea.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo hudhibiti mifumo mingine ya viungo vingine vya mwili, iwe kwa kusisimua misuli au kwa kusababisha kutolewa kwa kemikali kama vile homoni ambayo ni homoni ya pituitari.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Udhibiti huu kutoka mahali moja unaruhusu majibu ya haraka na yaliyoratibiwa kwa mabadiliko katika mazingira.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi ya mwitikio wa kimsingi inawezekana bila ubongo: hata viumbe walio na chembe moja wanaweza kufasiri yaliyo katika mazingira na kutenda kulingana na mabadiliko hayo.[4]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Tipwatipwa wa bahari, wasio na mfumo mkuu wa neva, wanaweza kujikunyata na hata kusonga kwa namana iliyotibiwa.[5]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika wauti, uti wa mgongo wenyewe una viungo vya neva vinavyoweza kuanzisha tendohiaria pamoja na kuelekeza mifumo rahisi ya kusonga kama vile kuogelea au kutembea.[6]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata hivyo, udhibiti changamani wa tabia kwa msingi ya mchango wa hisia tete unahitaji uwezo-unganishaji wa ubongo wa kati.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Licha ya maendeleo ya kasi ya sayansi, mengi kuhusu jinsi ubongo unavyofanya kazi bado ni siri.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Majukumu ya neva na sinapsi zikiwa pekee sasa inaeleweka kwa undani makubwa, lakini jinsi yanavyoshirikiana katika majumuia ya maelfu au mamilioni imekuwa vigumu sana fumbua.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu za uchunguzi kama vile unakili wa EEG na upigaji picha ubongo unaofanya kazi umetuambia kwamba utendaji wa ubongo unatendeka kwa utaratibu sana, huku kunakili kitengo kimoja kukiweza kufichua shughuli za neva moja, jinsi chembe moja inavyo inavyochangia michakato changamani haijulikani.[7]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Muundo Hadubini Ubongo ndio umbile la kibayolojia changamani zaidi inayojulikana,[8] na kulinganisha bongo za spishi mbalimbali kwa msingi wa jinsi zinavyoonekana aghalabu ni vigumu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata hivyo, kuna kanuni za kawaida ya muundo wa ubongo zinazotumika kote katika spishi mbalimbali.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hizi huwekwa wazi hasa kwa njia tatu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu ya mageuko inamaanisha kulinganisha miundo ua bongo za spishi mbalimbali, na kwa kutumia kanuni kwamba mionekano inayopatikana katika matawi yote ambayo alipokelewa kutoka kwa muundo fulani wa kale na kwamba pengine ilikuwa  katika watangulizi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu ya ukuaji ina maananisha kuchunguza jinsi umbo la ubongo unavyobadiliko ya wakati wa ukuaji kutoka kipindi cha kiinitete hadi utu uzima.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu ya kijenetiki ina maanisha kuchunguza jeni zinazopatikana katika maeneo mbalimbali ya ubongo miongoni mwa spishi anuwai.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila mbinu hukamilisha nyingine na huchangia hayo mengine mawili.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wenzipacha  Isipokuwa aina chache za tipwatipwa na konyeza wasiostawi, wanyama wote wenye uhai wana wenzipacha, kumaanisha wanyama walio na maumbo ya miili iliyo linganifu (yaani, pande za kushoto na kulia ni karibu taswira akisi ya kila moja).[9]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wenzipacha wote wanadhaniwa kuwa walitokana na mhenga mmoja aliyeishi mapema katika kipindi cha Kambria, miaka milioni 550-600 iliyopita.[9]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mhenga huyo alikuwa na umbo neli la mnyoo sahili mwenye mwili uliokuwa na mikato, katika kiwango cha kidhahania, umbo hilo kama la mnyoo unaendelea kujitokeza katika mwili na mfumo wa neva wa wanyama wenzipacha wa kisasa, ikiwa ni pamoja na binadamu.[10]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Umbo la kimsingi la mwili enzipacha ni neli iliyo na kijishimo wazi cha utumbu kinachotoka mdomoni hadi kwenye mkundu, na ukano wa neva ulio na uvimbe (ganglioni) kwa kila sehemu ya mwili, huku kukiwa na ganglioni mahsusi kubwa  mbele, iitwayo ubongo. wasouti  Kwa wasouti (k.m, wadudu, konokono, minyoo, n.k) sehemu za ubongo hutofautiana sana na muundo wa wauti hivi kwamba ni vigumu kufanya ulinganishi wowote wa maana isipokuwa kwa misingi ya jenetiki.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Makundi mawili ya wasouti hasa yana bongo changamani: athropoda (wadudu, krasteshia, araknida, na wengine), na sefalopoda ( pweza,  ngisi, na moluska )wengine kama hao.[11]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo wa athropoda na sefalopoda huchimbuka kutoka katika kano mbili sambamba za neva zinazosambaa kote katika mwili wa mnyama.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Athropoda wana ubongo mmoja kuu ulio na tabaka tatu na  ndewe za macho  kubwa nyuma ya kila jicho kwa uchakataji maono.[11]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sefalopoda wana bongo kubwa zaidi kati ya wasouti wote.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo wa pweza hasa umesitawi sana, unalinganika kwa uchangamano na ubongo wa baadhi ya wauti.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kuna wasouti wachache sana ambao bongo zao zimetafitiwa kwa makini.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Babaje mkubwa wa bahari wa Aplisia  alichaguliwa na mshinda wa Tuzo Nobel mwanafiziolojia Eric Kandel, kwa sababu ya usahili na upatikanaji wa mfumo wake wa neva, kama mfano wa kutafiti chembe kama msingi wa kujifunza na kumbukumbu, na ukafanyiwa mamia ya majaribio.[12]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bongo za wasouti zilizotafitiwa kwa undani zaidi, hata hivyo, ni za nzi-tunda Drosofila  na minyoo wadogo sana Caenorhabditis elegans (C. elegans).


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa sababu ya aina nyingi ya mbinu za kutafiti jenetiki zao, nzi-tunda wamekuwa watafitiwa asili katika majukumu ya kutafiti jeni na ukuaji wa ubongo.[13]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Inashangaza kuwa, vipengele vingi vya nyurojenetiki ya Drosofila  yametambuliwa kuwa muhimu kwa binadamu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Jeni za kwanza za majira ya kibayolojoa, kwa mfano, yalitambuliwa kwa kuchunguza Drosofila  zilizobadilika zilioonyesha kuvurugwa kwa mpangilio wa shughuli za kila siku.[14]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Uchunguzi katika jinomu za wauti uligundua jozi linganifu za jeni, zilizopatikana kutekeleza majukumu sawa katika majira ya kibayolojia ya panya-na hiyo kwa uhakika wa kiwango kikubwa katika majira ya kibayolojia ya binadamu pia.[15]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sawa na Drosofila,  mnyoo nematoda C. elegans  umechunguzwa kwa kiasi kikubwa kwa sababu ya umuhimu wake katika jenetiki.[16]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mapema miaka ya 1970, Sydney Brenner aliuchagua kama mfano elekezi kwa kuchunguzia jinsi jeni hudhibiti ukuaji.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Moja ya faida za kufanya kazi na mnyoo huu ni kwamba mpangilio wa mwili wake ni wa kawaida: mfumo wa neva wenye umbo huntha una neuroni 302 kamili, neuroni kila mara huwa katika sehemu sawa, na hufanya miungano yakufanana ya sinapsi katika kila mnyoo.[17]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika mradi wa kishujaa, kikosi cha Brenner kilimpasua mnyoo kuwa maelfu ya sehemu nyembamba zaidi na kupiga picha kila sehemu ya chini ya hadubini meme, kisha kwa kutazama akalinganisha fumwele kutoka sehemu moja na sehemu nyingi, ili kuonyesha kila neuroni na sinapsi katika mwili mzima.[18]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hakuna kinachokaribia ngazi hii ya utondoti kuhusu viumbe wengine wowote, na ujumbe huo umetumika kuwezesha tafiti kadhaa ambayo haingewezekana bila utafiti huo. wauti  Bongo za wauti zimeundwa kwa tishu laini sana, ikiwa na na texture ambao imelinganishwa na Jell-O.[19] Tishu ya ubongo hai ni ya rangi waridi kwa nje na nyeupe kwa wingi ndani, huku kukia na mabadiliko utofauti mdogo wa rangi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bongo za wauti zimezungukwa kwa mfumo wa tandu za tishu unganishi ziitwazo meninji zinazo tofautisha fuvu na ubongo.[20]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kifuniko hiki chenye safu tatu kinajumuisha (kutoka nje) dura mama ("mama mgumu"), mama araknoida ("mama mwembamba"), na mama pia ("mama laini ").


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Araknoida na pia zimeshikana kimaumbo na hivyo huchukuliwa kuwa safu moja, ya pia-araknoida.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Chini ya araknoida kuna nafasi ya araknoida ndogo ambayo ina ugiligili wa ubongo na uti wa mgongo (CSF), ambayo huzunguka katika nafasi nyembamba kati ya chembechembe na penyu ziitwazo ventrikali, jukumu lake ni kurutubisha, kukimu, na kulinda tishu za ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mishipa ya damu huingia mfumo mkuu wa neva kupitia nafasi isiyo na mishipa juu ya mama pia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Chembe katika kuta za mishipa ya damu zimeshikana kwa nguvu sana, na hivyo kuunda mpaka wa damu na ubongo ambayo huilinda ubongo dhidi ya sumu inayoweza kuingia kupitia damu. wauti wa kwanza walionekana zaidi ya miaka milioni 500 iliyopita  (mmi ), katika kipindi cha Kambri, na huenda walifanana kwa kiasi fulani na umbo la kisasa la samaki balika (hagfish).[21]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Papa walionekana takribani miaka milioni 450 iliyopita, amfibia yapata miaka milioni 400 iliyopita, reptilia yapata miaka milioni 350 iliyopita, na mamalia yapata miaka milioni 200 iliyopita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hakuna spishi ya kisasa inayoweza kuelezewa kuwa "isiyositawi" zaidi ikilinganishwa na nyingine, kwa kuwa zote zina historia ndefu ya mageuko, lakini bongo za samaki balika wa kisasa, mikunga, papa, amfibia, reptilia na mamalia huonyesha tofauti katika ukubwa na uchangamani ambayo kwa kiasi fulani hufuata utaratibu wa mageuko.[22]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bongo hizo zote zina mkusanyiko sawa wa vipengele muhimu vya kianatomia, lakini nyingi hazijakamilika katika balika, ambapo katika mamalia sehemu za kwanza kabisa zimesitawika na kupanuka sana.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bongo zote za wauti huwa na umbo moja la kimsingi, ambayo inaweza kuelewekwa kwa urahisi zaidi kwa kuchunguza jinsi zilivyokua.[23]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Dalili ya kwanza ya mfumo wa neva hujitokeza kama utepe mwembamba wa tishu unaoonekana katika mgongo wa kiinitete.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Utepe huo hunenepa na kisha kujikunja kuunda neli tupu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Upande wa mbele wa neli hiyo hukua kuwa ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika muumdo wake wa kwanza, ubongo huonekana kama vivimbe vitatu, ambayo hatimaye huwa ubongombele, ubongokati, na ubongonyuma.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika aina nyingi za wauti sehemu hizi tatu hubakia sawa kwa ukubwa katika mnyama mzima, lakini katika mamalia ubongombele hukua kubwa zaidi kuliko sehemu nyingine, na ubongokati mdogo kabisa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Uhusiano kati ya ukubwa wa ubongo, ukubwa wa mwili na vipengee vingine vya kubadilika vimetafitiwa miongoni mwa aina mbalimbali za wauti.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ukubwa wa ubongo huongezeka na ongezeko la ukubwa wa mwili lakini si Proportionellt sett.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ikifanyiwa wastani katika aina zote za mamalia, inafuata sheria nguvu, ikiwa na kipeo husisho cha takribani 0.75.[24]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Fomyula hii inatumika katika bongo wastani ya mamalia lakini kila jamii hujitofautisha kutokana nayo, kuonyesha tabia zao changamno.[25]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa mfano, jamii ya nyani ina bongo zilizo mara 5-10 kubwa zaidi ya jinsi fomyula inavyotabiri.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wanyama wa kuwinda aghalabu huwa na bongo kubwa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wakati ubongo wa mamalia unapoongezeka kwa ukubwa, si sehemu zote zinazoongezeka kwa kiwango sawa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kadri ubongo wa spishi unavyokuwa mkubwa, ndivyo gamba la ubongo linavyokuwa na jukumu kubwa.[26]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sehemu za ubongo wa wauti Wana-anatomia wa neva kawaida huchukulia ubongo kuwa na sehemu sita kuu: gamba-nje la ubongo (vizio vya ubongo), gamba-ndani la ubongo (thelamasi na haipothelamasi), gamba-kati la ubongo (ubongokati), ubongonyuma, ponsi, na medula oblongata.[27]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila moja ya sehemu hizi vilevile zina muundo changamani ndani.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi ya sehemu, kama vile gamba na ubongonyuma, huwa na safu, zilizokunjwa au zilizoviringishwa kutoshea katika nafasi iliyopo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sehemu zingine huwa na mikusanyiko ya  viini vingi vidogo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ikiwa utofautishaji wa kina ungefanywa kwa msingi wa muundo wa neva, kemia, na miunganiko, maelfu ya maeneo tofauti yanaweza kutambuliwa ndani ya ubongo wa wauti.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi ya matawi ya mageuzi ya wauti yameleta mabadiliko makubwa katika sura za ubongo, hasa katika ubongombele.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo wa papa unaonyesha sehemu za kimsingi katika njia ya moja kwa moja, lakini katika samaki wenye mifupa (wengi wa kisana ni wa aina hii), ubongombele "umepiduliwa", kama soksi imepinduliwa ndani nje.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika ndege, pia kuna mabadiliko makubwa katika umbo.[28]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Moja ya miundo mikuu katika ubongombele wa nedege, kigongo cha ventrikali ya nyuma, kwa muda mrefu kilidhaniwa kulingana na ganglia ya msingi kwa wanyama, lakini sasa inadhaniwa kulingana na zaidi na gamba la nje.[29]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sehemu kadhaa za ubongo zimehifadhiwa maumbo zao katika aina zote za wauti, kutoka kwa balika hadi kwa binadamu.[1]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hii ni orodha ya baadhi ya sehemu muhimu, pamoja na maelezo mafupi sana ya kazi zao jinsi inavyoeleweka sasa (lakini kumbuka kuwa kazi za nyingi yazo bado zina utata kwa kiasi fulani): Medula, pamoja na uti wa mgongo, ina viini vingi vodogo vinavyohusika katika aina nyingi za hisia na usogevu wa misuli.[30]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haipothelamasi ni eneo dogo katika shina la ubongombele, ambao uchangamani na umuhimu wake haulingani na ukubwa wake.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Inajumuisha viini vingi vidogo, kila mmoja ikiwa na viunganisha tofauti na nyurokemia tofauti.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haipothelamasi ndio kituo kuu cha kudhibiti mzunguko wa usingizi/kuamka, udhibiti wa kula na kunywa, udhibiti wa kutolewa kwa homoni, na majukumu mengine mengi muhimu ya kibayolojia.[31]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sawa na haipothelamasi, thelamasi ni mkusanyiko wa viini vilivyo na kazi mbalimbali.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi yavyo vinahusika katika kupitisha habari kutoka na kuelekea vizio vya ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Vingine vinashiriki katika kutia motisha.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Eneo lilo chini ya thelamasi (zona insarta) inaonekana kuwa na mifumo ya kuzalisha utendaji wa aina mbalimbali za tabia "kamilishi", ikiwa ni pamoja na kula, kunywa, kunya, na kujamiiana.[32]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongonyuma unadhibiti utendaji wa mifumo mingine ya ubongo ili kuzifanya sahihi zaidi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kuondolewa kwa ubongonyuma hakumzuii mnyama kufanya kitu chochote hasa, lakini hufanya matendo kuchelewa na isiyo elekevu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Usahihi huu si wa kuzaliwa, bali ni wa kujifunza kwa majaribio na makosa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kujifunza jinsi ya kuendesha baiskeli ni mfano wa aina ya unyumbufu wa neva unaoweza kufanyika kwa kiasi kikubwa ndani ya ubongonyuma.[33]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Tektama, mara nyingi huitwa "ganda la uonaji", unaruhusu vitendo kuelekezwa katika meneo hewani.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika mamalia inaitwa "kolikyulasi kuu", na kazi yake iliyotafitiwa sana ni kuelekeza mielekeo ya macho.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Pia anaongoza mielekeo ya kufikia vitu pia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hupoke vichangamshi vikuu vya kuonekana, pia hupokea vichangamshi kutoka katika hisi nyigine ambayo ni muhimu katika kuongoza vitendo, kama vile vichangamshi vya kusikia katika bundi, vichangamshi kutoka katika viungo vya kutambua joto katika nyoka, n.k katika baadhi ya samaki, kama vile mkunga, ndio sehemu kubwa ya ubongo.[34]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Paliamu ni safu ya dutu kijivu unao kaa juu ya ubongombele.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika reptilia na mamalia inaitwa gamba.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Paliamu hushiriki katika kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na unusaji na kumbukumbu ya anga.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika mamalia, inapo anza kutawala ubongo, hujumuisha majukumu kutoka katika maeneo yaliyo chini ya gamba la ubongo.[35]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hipokampasi, kwa hakika, inapatikana kwa mamalia tu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata hivyo, sehemu ambapo inatoka, paliamu ya kati, ipo katika wauti wote.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kuna ushahidi kwamba sehemu hii ya ubongo hushiriki katika kumbukumbu za masuala yasiyoshikika na uongozaji katika samaki, ndege, reptilia, na mamalia.[36]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ganglia ya chini ni kundi la viungo vinayoshikana katika ubongombele, ambavyo uelewa wetu kuvihusu umeongezeka pakubwa sana zaidi katika miaka michache iliyopita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Jukumu la msingi ganglia ya chini inaonekana kuwa uteuzi wa vitendo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ganglia ya chini hutuma onyo zuizi kwa sehemu zote za ubongo zinazoweza kuanzisha utendaji, na katika hali ya nzuri inaweza kuzuia tendo lenyewe, hivyi kwamba mifumo ya kuanzisha utendaji viweze kushughulikia majukumu mengine.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Utuzaji na adhabu hutekeleza zaidi athari zao muhimu katika neva ndani ganglia ya chini.[37]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kivimbe cha unusaji ni kiungo maalum kinachochakata hisia kutoka katika hisi za unusaji, na kuelekeza matokeo yake katka sehemu ya paliamu inayohusika na hisi harufu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ni sehemu kubwa ya ubongo katika wauti wengi, lakini imepunguzwa sana katika jamii ya nyani.[38]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mamalia Gamba la ubongondio ni sehemu ya ubongo inayotofautisha tofauti kati ya mamalia na wauti wengine, jamii ya nyani kutoka kwa wanyama wengine, na binadamu na wanyama wengine wa jamii ya nyani.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongonyuma na ubongokati wa mamalia kijumla huwa sawa na yale ya wauti wengine, lakini tofauti kubwa hutokea katika ubongombele, ambao haujakuwa kwa ukubwa tu, bali pia umebadilika katika umbo.[39]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Miongoni mwa wauti wasio mamalia , sehemu ya juu ya ubongonyuma imefunikwa kwa safu zisizo tete kwa ulinganisho ziitwazo paliamu.[40]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika mamalia, paliamu hugeuka na kuwa katika muundo moja changamani wa safu 6 iitwaye gamba-jipya au gamba-sawa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika jamii ya nyani, gamba-jipya imekuwa kubwa sana, hasa sehemu iitwayo ndewe ya mbele.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa binadamu, upanukaji huu wa ndewe ya mbele hukithiri, na sehemu nyingine za gamba pia huwa kubwa kabisa na changamani.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haipokampasi ya mamalia pia ina muundo tofauti.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa bahati mbaya, historia ya mabadiliko ya sehemu hizi katika mamalia, hasa gamba lenye safu sita, ni vigumu kufuatilia.[41]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hii kwa kiasi kikubwa ni kutokana na tatizo la kukosa kiungo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wahenga wa mamalia, waitwao sinapsidi, waligawanyika kutoka kwa wahenga wa wanyama watambaao na ndege wa kisasa yapata miaka milioni 350 iliyopita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata hivyo, mgawanyiko wa hivi karibuni ulio na mabadiliko dhahiri miongoni mwa mamalia ulikuwa mgawanyiko kati ya monotrimata (kinyamadege na ekidna), wambeleko (panya opusu, kangaruu, n.k) na wanyamakondo (wengi mamalia wanaoishi), ambayo ilifanyika takribani miaka milioni 120 iliyopita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bongo za  monotrimata na wambeleko ni tofauti na zile za wanyamakondo kwa namna fulani, lakini zina gamba na haipokampasi zenye umbo la kimamali.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hivyo, maumbo haya lazima yaligeuka kati ya miaka milioni 350 na 120 iliyopita, kipindi ambacho hakijaacha ushahidi wowote ila visukuku ambavyo havihifadi tishu laini kama ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Jamaa ya nyani  Bongo za binadamu na jamaa wengine wa nyani huwa na miundo sawa na bongo za mamalia wengine, lakini ni kubwa ikilinganishwa na ukubwa wa mwili.[26]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wingi wa ukubwa huu hutokana na upaukaji mkubwa wa gamba, ukilenga hasa katika maeneo yanayohudumia kuona na mawazo ya awali.[42]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mtandao wa mchakato wa kuona katika jamaa ya nyani ni chanagamano sana, ikijumuisha angalau maeneo 30 yanayoweza kutofautika, ikiwa na miunganiko ya mitandao ya kuajabia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haya yote yakichukuliwa pamoja, uchakataji wa hisi za kuona hutumia zaidi ya nusu ya gamba-jipya ya wanyama jamaa ya nyani.[43]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sehemu nyingine ya ubongo ambayo imekuwa kubwa zaidi ni gamba-mbele ya ubongombele, ambayo kazi ni vigumu kueleza kwa maneno machache, lakini inayohusika na upangaji, kumbukumbu inayotumika, motisha, tahadhari, na udhibiti utendaji.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Muundo hadubini  Ubongo unajumuisha aina mbili kuu za chembechembe: neuroni na glia.[44]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Aina hizi mbili kijumla ni nyingi katika ubongo, ingawa chembe glia zinazidi neuroni kwa uwiano wa 4 kwa 1 katika gamba la ubongo.[45]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Glia huwa katika aina mbalimbali, ambazo hufanya kazi kadhaa muhimu, ikiwa ni pamoja na kuhimili mwili, kudhibiti metaboli kudhibiti halijoto, na uongozaji wa kukua.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kipengee kinachofanya neuroni kuwa muhimu sana ni kwamba, tofauti na glia, zina uwezo wa kutuma vichocheo kwa nyingine zilizo hatua ya mbali.[46]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Glia hutuma vichocheo hizi kwa njia ya akzoni, fumwele nyembamba ya protoplazimu inayotoka katika mwili wa chembe na kuelekea, kwa kawaida ikiwa na matawi kadhaa, maeneo mengine, wakati mwingine ya karibu na wakati mwingine katika sehemu mbali ya ubongo au mwili.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Umbali ambao akzoni inaweza kwenda ni ya kustaajabisha: kwa mfano, ikiwa chembechembe yenye umbo haram za gamba-jipya zikikuzwa ili mwili wa chembe hiyo iwe sawa kwa ukubwa na binadamu, akzoni yake, ikikuzwa kwa kiwango sawa, inaweza kuwa kebo yenye sentimita kadhaa katika kipenyo wenye urefu wa zaidi ya kilomita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Akzoni hizi husambaza vichacheo katika umbo la mipigo ya kemikali-meme  aitwaye vtendo tarajiwa, vinayodumu muda usiozidi kipande kimoja cha  mmoja juu ya sehemu moja ya sekunde na kusafiri katika akzon katika kasi ya kati ya mita 1-100 kwa sekunde.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi neuroni huzua vitendo tarajiwa kila wakati, katika viwango vya 10-100 kwa kiala sekunde, kwa kawaida katika mifumo isiyotabirika na isiyo ya kudumu; neuroni nyingine huwa tulivu wakati mwingi, lakini mara chache kwa ghafla huzua vitendo tarajiwa ya uwezo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Akzoni huelekeza vichocheo kwa neuroni nyingine, au kwa chembe nyingine zisizo za neuroni, kwa njia ya makutano maalumu yaitwayo sinapsi.[47]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Akzoni moja inaweza kuwa na mikutano ya sinapsi elfu kadhaa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wakati kitendo tarajiwa, kinachosafiri kupitia akzoni, kinapofika katika sinapsi, kinasababisha kutolewa kwa kemikali itwayo niurotransmita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Niurotransmita hujifungamanisha katika molekyuli pokezi iliyo katika utando wa chembe inayolengwa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Baadhi ya neuroni pokeza ni sisimuzi,  kumaanisha kwamba zinaongeza kiwango cha vitendo tarajiwa katika chembe inayolengwa; vipokezi vingine ni zuizi,  kumaanisha kwamba vinapunguza viwango vya vitendo tarajiwa, vingine vina athari changamano ya udhibiti.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa kweli akzoni huchukua nafasi kubwa katika ubongo.[48]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mara nyingi makundi makubwa hukusanyika pamoja katika kile ni kinachoitwaye viungo fumwele vya neva.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Akzoni nyingi zimefunikwa katika vifuniko vyenye maki nene ya mafuta iitwayo miyelini, ambazo huchangia kuongeza kasi ya msukumo kwa vitendo tarajiwa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Miyelin ni nyeupe, hivyo sehemu za ubongo zilizojazwa kwa fumwele za neva  huonekana kama dutu nyeupe,  tofauti na dutu ya kijivu  vinazoonyesha maeneo yaliyo na idadi kubwa ya miili ya chembe za neuroni.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Urefu wa jumla wa akzoni iliyo na miyelini katika ubongo wa mwanadamu mzima wastani ni zaidi ya 100,000 kilometres (62,000mi).[49]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ukuaji   ubongo haukui tu, bali hustawi kwa njia changamani inayofuata mipangilio ya hatua.[50]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neuroni nyingi hutengenezwa katika kanda maalum zilizo na chembe tete, na kisha kuhamia kupitia tishu ili kufikia yanapohitajika.[51]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika gamba, kwa mfano, hatua ya kwanza ya ustawi ni kuundwa kwa "dungu" na kundi maalum la chembe za glia, ziitwazo glia ya miali, ambazo huelekeza fumwele kiwima katika gamba.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neuroni mpya za gamba hutengenezwa chini ya gamba, na kisha "hupanda" kupitia fumwele-miali mpaka zifike katika safu ambamo zinafaa kukaa katika utu uzima.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika wauti, hatua za kwanza za ustawi wa neuroni ni sawa kwa spishi zote.[50]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kadri kiini tete kinavyobadilika kutoka kibonge mviringo cha chembechembe na kuwa na umbo kama la mnyoo, utepe mwembamba wa ngozi ya nje unaoenea katikati ya mgongo inasababishwa kuwa bamba la neuroni, mtangulizi wa mfumo wa neva.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bamba la neuroni hujikunja na kuunda mfuo wa neuroni, na kisha mikunjo inayofunika mfuo huungana na kufunika neli ya neuroni, mkanda wazi wa chembe ulio na ventrikali uliojaa umajimaji katikakati.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika ncha ya mbele, ventrikali na mkanda hufura kuunda vilengelenge vitatu ambavyo ndivyo mwanzo wa ubongombele, ubongokati, na ubongonyuma.[50]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika hatua nyingine, ubongombele hugawanyika katika vilengelenge viwili viitwavyo ubongomwisho (ambayo ina gamba la ubongo, ganglia ya msingi, na viungo vinavyohusiana navyo) na diencephalon (ambayo ina thalamasi na haipothalamasi).


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Karibu wakati huo huo, ubongokando hugawanyika kuwa ubongometeni (ambayo ina ubongonyuma na ponsi) na ubongomyeleni (ambayo ina medula oblongata).


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila moja ya maeneo haya yana sehemu za usambaaji ambapo chembe za neuroni na glia huzalishwa; chembechembe zinazopatikana kisha huhama, wakati mwingine kuelekea mbali sana, kufikia sehemu zao ya mwisho.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mara tu neuroni inapofika mahali pake, inaanza kueneza dendraiti na akzoni kuelekea eneo linaloizingira.[52]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa sababu kawaida akzoni huenea mbali sana kutoka katika mwili wa chembe na huhitaji kuungana na viungo maalum, hua zinakua kwa njia changamani.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ncha ya akzoni inayokua huwa na kibonge cha protoplazimu iitwayo "sonobari ya ukuaji", iliyofungwa kwa vipokezi vya kemikali.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Vipokezi hivi huhisi mazingira ya karibu, na kusababisha sonobari ya ukuaji kuvutiwa au kukataliwa na viungo mbalimbali vya chembe, na hivyo kuvutwa kuelekea upande mmoja maalum katika kila njia yake.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Matokeo ya makakati huu wa utafutaji njia ni kwamba sonobari ya ukuaji hujipenyeza kupitia ubongo mpaka ifikie mahali pake pa mwisho, ambapo viashiria vingine vya kikemikali huifanya  kuanza kukuza sinapsi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa kuzingatia ubongo mzima, maelfu kadhaa ya jeni huzalisha  protini zinazoathiri utafutaji wa njia kwa akzoni.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mtandao wa sinapsi ambayo hatimaye hujitokeza huathiriwa kwa kiwango tu na jeni.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika maeneo mengi ya ubongo, akzoni huanza kwa "kukua kupita kiasi", na kisha "kupunguzwa" kwa utaratibu unaotegemea shughuli za kiniuro.[53]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa mfano, katika kuelekeza kutoka machoni hadi ubongokati, , mfumo ulio miongoni mwa watu wazima una ramani sahihi sana, unaounganisha kila sehemu katika uso wa retina na sehemu husika katika safu ya ubongokati.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika hatua za kwanza za ukuaji, kila akzoni kutoka retina huelekezwa katika eneo jirani la kijumla katika ubongokati na viashiria kemikali, lakini hupinduka sana na kugusana kwa awali na rundo pana la neuroni za ubongokati.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kabla ya kuzaliwa, retina huwa na taratibu maalum zinazoifanya kuzalisha mawimbi ya shughuli zinazotokea kwa wakati moja na kisha kujiendeleza polepole kote katika safu ya retina.[54]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mawimbi haya ni muhimu kwa sababu husababisha neuroni jirani  kufanya kazi kwa wakati mmoja: yaani, zinazalisha mifumo ya shughuli za niuro zilizo na taarifa kuhusu mpangilio wa kieneo wa niuro.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Taarifa hii hutumika katika ubongo kati kwa utaratibu ambao husababisha sinapsi kulegea, na hatimaye kutoweka, ikiwa shughuli katika akzoni haifuatiwa na shughuli katika chembe iliyo lengwa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Matokeo ya utaratibu huu changamani ni uonishaji kitaratibu na imarishaji wa ramani, ili hatimaye kuiacha katika hali yake halisi ya utu uzima.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Vitu sawa na hivyo hufanyika katika maeneo mengine ya ubongo: matriki awali ya sinapsi huzalishwa kutokana na mwongozo wa kikemikali unaoamuliwa kijenetiki, lakini baadaye hatua kwa hatua huboreshwa kwa utaratibu unaotegemea utendaji, kwa kiwango inayotegemea mabadiliko ya kindani, kwa kiwango fulani michango ya nje ya kihisia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika hali zingine, kwa mfumo katika mifumo ya retina-ubongokati, mipangilio ya matukio hutegemea taratibu zinazotokea tu katika bongo zinazostawi, na yamkini huwepo kwa madhumuni ya kuongoza ustawi pekee.[54]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika binadamu na mamali wengine wengi, neuroni mpya hutengenezwa mara nyingi kabla ya kuzaliwa, na ubongo wa mtoto mchanga kwa hakika huwa na neuroni zaidi kuliko ya ubongo wa watu wazima.[55]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata hivyo, kuna maeneo machache ambapo neuroni mpya huendelea mwezi kuzalishwa katika maisha yote.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Maeneo mawili ambapo hili limejidhihirisha kikamilifu ni katika ya kilenge cha kunusa, ambacho kinahusika katika hisia za harufu, na jairasi yenye menomeno ya hipokampasi, ambapo kuna ushahidi kwamba neuroni mpya hutekeleza jukumu katika kuhifadhi kumbukumbu mpya zinazopatika.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kando na hali hizi tofauti, hata hivyo, idadi ya neuroni iliyopo mapema utotoni, ndio hiyo hiyo inayopatikana katika maisha yote.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Chembe za glia ni tofauti, kama na aina nyingi za chembe mwilini, hizi huzalishwa katika kipindi chote cha maisha.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ingawa mkusanyiko wa neuroni huwa kwa kiwango kikubwa zipo za ktosha kufikia wakati wa kuzaliwa, miunganiko ya akzoni huendelea kukua kwa muda mrefu baadaye.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika binadamu, ukuaji kamili wa neva hukamiliki wakati wa kubaleghe.[56]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kumekuwa na majadala wa muda mrefu kuhusu ikiwa ubora wa akili, hulka na uwerevu kwa kiwango kikubwa huhusishwa na urathi au malezi; mjadala wa maumbile dhidi ya malezi.[57]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Huu si suala falsafa tu: una umuhimu mkubwa wa kuvitendo kwa wazazi na waalimu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ingawa maelezo mengi hayajakamilishwa, wanaelimu neva wanaonyesha waziwazi kwamba sababu zote mbili ni muhimu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Jeni huamua hali ya kijumla ya ubongo, na jeni huamua jinsi ubongo unavyoitikia uzoefu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Uzoefu, hata hivyo, unahitajika kuboresha matriksi ya miunganiko ya sinapsi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wakati mwingine huwa kwa suala la kuwepo au kutokuwepo kwa uzoefu katika vipindi muhimu vya ukuaji.[58]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wakati mwingine, wingi na ubora wa uzoefu unaweza kuwa muhimu zaidi; kwa mfano, kuna ushahidi mkubwa kuwa wanyama waliokua katika mazingira  mazuri huwa na magamba manene, kuonyesha idadi kubwa ya miungano ya sinapsi, kuliko wanyama ambao viwango vyao vya kusisimka ni mdogo.[59]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Majukumu Kwa mtazamo wa kiviumbe, kazi ya msingi ya ubongo ni kudhibiti utendaji wa mnyama.[60]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ili kufanya hivyo, huwa inachuja taarifa muhimu za kutosha kutoka katika viungo vya hisi ili kuboresha vitendo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Vichocheo vya hisia vinaweza kuamsha majibu ya papo kwa papo kwa mfano wakati mfumo wa kunusa wa kulungu unaponusa harufu ya mbwa mwitu; pia zinaweza kudhibiti tendo linaloendelea kwa mfano katika athari ya mzunguko wa mwanga-giza kwa tabia ya kulala na kuamka kwa viumbe, au taarifa zao zinaweza kuhifadhiwa kwa madhumuni ya umuhimu baadaye.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo husimamia kazi zake changamani kwa kuanzisha  mifumo ya utendaji, ambazo zinaweza kuanishwa katika njia nne: kimaubile, kikemikali, na kiutendakazi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mifumo tendakazi Njia rahisi zaidi ya kuainisha sehemu za ubongo ni kuzingatia maumbile, lakini pia kuna njia kadhaa kuianisha zaidi kutegemea utendakazi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Moja wa njia muhimu zaidi kati ya hizo ni kutegemea kemikali za nyurotransmita zinazotumiwa na neuroni kuwasiliana na kila moja.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Nyingine ni katika namna eneo ubongo huchangia uchakataji ujume: maeneo ya hisia huleta taarifa ubongoni na kurekebisha umumbo lake; vichochezi vya matendo ya mwili hutuma ujumbe nje ya ubongo ili kudhibiti misuli na tezi, mifumo sisimuzi hudhibiti utendaji wa ubongo kulingana na muda wa siku na mambo mengine.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mifumo ya nyurotramsita  Isipokuwa katika hali chache, kila neuroni katika ubongo huendelea kutoa kemikali za niurohamishi, isiyobadilika au mchanganyiko wa niurohamishi, katika miunganiko yoyote ya sinapsi inayofanya na neuroni nyingine, kanuni hii inajulikana kama kanuni ya Dale.[61]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hivyo, niuron anaweza kuainishwa kutegemea niurohamisho iinayotoa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Niurohamishi mbili zinazoomekana mara nyingi zaidi ni glutamati, ambayo aghalabu huwa sisimuzi,  na sidi ya gama-aminobutri (GABA), ambayo aghalabu huwa pingamizi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neuroni zinazotumia transmita hizi zinaweza kupatikana katika karibu kila sehemu ya ubongo, zikibuni asilimia kubwa ya mkusanyiko wa sinapsi za ubongo.[62]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata hivyo, idadi kubwa ya madawa yanayoathiri ubongo huelekeza athari zao kwa  kubadili mfumo wa niurohamishi zisizohusiana moja kwa moja na glutamati au uhamishaji wa GABA.[63]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Madawa kama vile kafeini, nikotini, heroini, kokeini, Prozac, Thorazine, n.k,  huathiri neiurohamishi nyingine.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Nyingi ya transmita hizi hutoka katika neuroni ambazo zinakaa katika sehemu fulani ya ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Serotonini, kwa mfano- lengo la msingi la madawa ya kulevya ya kinza huzuni na viamsha hamu-huja kimahsusi kutoka eneo dogo la shina la ubongo iitwayo kiini Rafe.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Norepainifrini, ambayo hushiriki katika usisimuzi, hutoka kimahsusi kutoka eneo dogo karibu liitwalo lokasi serulesi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Histamini, kama niurohamishi, hutoka katika sehemu ndogo ya hypothelamasi iitwayo kiini tubaromamilari (histamini pia ina kazi zisizo za mfumo kuu wa neva, lakini kjukumu la niurohamishi ndio sababu kwa kinzahisatami kuwa na athari za kutuliza).


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Niurohamishi nyingine kama vile asetilkolini na dopamini huwa na vyanzo mbalimbali katika ubongo, lakini hazijasambazwa kwa wingi kama glutamati na GABA.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mifumo ya hisi  Moja ya majukumu ya kimsingi ya ubongo ni kudondoa ujumbe muhimu kutoka katika viungo vya hisia.[64]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata katika ubongo wa binadamu, mifumo ya hisi huwa nyingi zaidi ya hisi tano za kawaida zinazojulikana za maono, sauti, ladha, mguso, na harufu: bongo zetu hupokea taarifa kuhusu joto, usawa, mkao wa miguu na mikono, na vijenzi kemikali vya mfumo wa damu, kati ya mambo mengine.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hali hizi zote hutambuliwa na viungo maalum vya hisi vinavyoelekeza vichoche ndani ya ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika wanyama wengine, milango zaidi ya hisi vinaweza kuwepo, kama vile hisi ya miale ya joto isiyoonekana miongoni mwa wanyama wanaoishi shimoni kama nyoka, au "hisi za kawaida" zinaweza kutumika katika njia isiyo ya kawaida, kama jinsi usikiaji unavyotumiwa na katika popo sona.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haya hapa kanuni chache zinazotumika katika mifumo nyingi ya hisi, ikitumia mfumo sikizi katika mifano maalum.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila mfumo wa hisi huanza kwa chembechembe mahsusi za "vipokea hisia".


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hizi ni neuroni, lakini tofauti na neuroni nyingi, hazijadhibitiwa na mchango wa sinapsi kutoka katika neuroni nyingine: badala yake zinaamilishwa na vipokezi vilivyofungamana na zinazohisi baadhi ya hisi za mguso, kama vile mwanga, joto, au mikazo ya kimwili.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Akzoni za chembe pokezi-hisia husafiri katika utiwa mgomgo au ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hisia ya kusikia, vipokezi viko katika sikio la ndani, katika konokono la sikio, na  huamilishwa na mtikiso.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hisi nyingi, kuna " kiini cha msingi" au seti ya viini, vilivyo katika shina la ubongo, zinazokusanya vichocheo kutoka katika chembe pokezi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika hisia sikizi, hizi ni viini vya konokono la sikio.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mara nyingi, kuna maeneo ya mengine yaliyo chini ya ubongo ambayo hudondoa habari maalum ya aina fulani.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hisi ya kusikia, eneo bora la unusaji na eneo hafifu ya kalikulusi hushiriki katika kulinganisha vichocheo kutoka katika masikio mawili kudondoa kuhusu  ujumbe kuhusu mwelekeo wa chanzo cha sauti, miongoni mwa kazi nyingine.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila mfumo wa hisi pia ina sehemu maalum ya thelamasi iliyotengwa kwayo, ambayo huhudumu kama kiunganishi na gamba la ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika hisi ya kusikiliza, hii ni kiini kati chenye umbo la goti.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa kila mfumo wa hisi, kuna eneo "msingi" la gamba la ubongo linalopokea ujumbe moja kwa moja kutoka eneo la thelamasi linalopokea na kutuma ujumbe.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika mfumo wa kusikia, huu ni gamba msingi la usikizi, ulio katika sehemu ya juu ya ndewe la ubongo.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kawaida pia huwa kuna seti ya maeneo ya gemba yenye hisi za "ngazi ya juu", zinazochanganua ujumbe wa hisi zinazoingai kwa njia maalum.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa mfumo wa usikiaji, kuna maeneo ambayo huchambua ubora wa sauti, mahadhi, na mielekeo ya mabadiliko kwa muda, miongoni mwa sifa nyingine.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mwisho, kuna maeneo ya hali nyingi  yanayochanganya jumbe kutoka hisi mbalimbali, kwa mfano kusikia na kuona.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika hatua hii, vichocheo huwa vimefikia sehemu za ubongo zinazoweza kuelezeka vizuri kuwa jumuishi  wala si  hisishi  hasa.[65]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kanuni hizi zote zina ukiushi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa mfano, hisi ya mguso (ambayo kwa kweli ni mkusanyiko wa angalau nusu dazeni ya hisi tendi mbalimbali), kichocheo cha hisi kinachoingia humalizika hasa katika uti wa mgongo, katika neuroni ambazo kisha huzielekeza katika shina la ubongo.[66]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hisi ya harufu, hakuna mawasiliano katika thelamasi; badala yake kichocheo huenda moja kwa moja kutoka eneo msingi la ubongo-kibonge cha kunusa-hadi kwenye gamba.[67]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mifumo ya mwendo  Mifumo ya mwendo ni maeneo ya ubongo ambayo kwa njia moja au nyingine yanahusika moja kwa moja katika kuanzisha mienendo ya mwili, yaani, katika amilisha misuli.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Isipokuwa misuli inayodhibiti macho, misuli yote inayofanya kihiari[68]katika mwili imeunganishwa moja kwa moja na neva za mwendo  katika uti wa mgongo, ambayo ndiyo njia ya mwisho ya pamoja kwa mfumo wa kuzalisha uendaji.[69]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neva za uti wa mgongo zinadhibitiwa na saketi za neva asili za uti wa mgongo, na kwa michango inayoteremka kutoka ubongoni.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sakati asili za uti wa mgongo hutekeleza majukumu mengi ya tendohiari na pia huwa na mifumo ya kuanzisha miendo  kama vile kutembea au kuogelea.[70]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Miunganiko inayoshuka kutokana ubongoni hufanikisha udhibiti changamano zaidi .


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo una baadhi ya maeneo ambayo huwasiliana moja kwa moja na uti wamgongo.[71]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika ngazi ya chini kabisa ni maeneo ya mienendo katika medula na ponsi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika ngazi za juu ni maeneo ya ubongokati, kama vile viini vyekundu, ambayo inawajibikia kuratibu usogezaji mikono na miguu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika ngazi ya juu zaidi ambayo ni  gamba msingi la mwendo, utepe wa tishu ulioupande wa nyuma wa ndewe la mbele ya ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Gamba msingi la mwendo hituma ujumbe katika ameneo chini ya gamba yanayohusika na mwendo, lakini pia hutuma jumbe kubwa moja kwa moja katika uti wa mgongo, kupitia kinachojulikana kama njia piramidi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Uelekezaji huu wa moja kwa moja kati ya gamba na uti wa mgongo huruhusu udhibiti sahihi wa hiari wa miendo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Maeneo mengine ya "upili" ya ubongo yanayohusiana na mwendo  hayawasiliani moja kwa moja na uti wa mgongo, na badala yake hugusa maeneo ya mwendo katika gamba au maeneo ya msingi chini ya gamba.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Miongoni mwa maeneo muhimu ya upili ni gamba linaloshughulikia mwendo, ganglia ya msingi, na ubongonyuma: Gamba-awali ya mwendo (ambayo kwa kweli ni maeneo kubwa changamani) inakaribiana na gamba msingi la mwendo, na kuielekeza.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Huku vitengo vya gamba msingi ya mwendo hulingana na sehemu maalum ya mwili, vitengo vya gamba-awali ya mwendo mara nyingi hushirikishwa katika usogezwaji wa sehemu nyingi za mwili kwa wakati moja.[72]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ganglia ya msingi ni mkusanyiko wa viungo vya chini ya ubongembele zinazoelekeza katika maeneo mengine yanayohusiana na mwendo.[73]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kazi zao imekuwa vigumu kuelewa, lakini mmoja ya nadharia maarufu ya sasa ni kuwa yanatekeleza jukumu muhimu uteuzi wa utendaji.[74]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mara nyingi, huwa zinazuia vitendo kwa kutumamara k wa mara vichochezi vizuizi kwa mifumo ya kuzalisha mwendo, lakini katika hali nzuri, huwa zinatoa vizuizi hivyo na kuruhusu maeneo yaliyolengwa kudhibiti tabia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongonyuma una muundo tofauti sana na upo katika sehemu ya nyuma ya ubongo.[33]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haidhibiti au kuanzisha tabia, bali huzalisha vichocheo rekebishi kufanya miendo iwe sahihi zaidi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Watu walio na bongonyuma zilizo haribika hawapoozi kwa njia yoyote, bali miili yao huwa na miendo isiyokuwa na uhakika na isiyo ratibika.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Pamoja na hayo yote hapo juu, ubongo na uti wa mgongo zina mitandao pana ya kudhibiti mfumo wa neva wa kujiendesha, ambayo hufanya kazi kwa kunyunyiza homoni na kwa kurekebisha " misuli laini" ya tumbo.[75]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mfumo wa neva wa kujiendesha huathiri mipigo ya moyo, mmeng'enyo;, kiwango cha kupumua, kutoa mate, jasho; kukojoa, na hisia za ngono japo majukumu yake mengi hayako chini ya udhibiti wa hiari moja kwa moja.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mifumo ya kusisimua  Labda kipengele cha wazi zaidi cha tabia ya mnyama yoyote yule ni mzunguko wa kila siku kati ya kulala na kuamka.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Usisimuaji na utahadhari pia huongozwa kwa kiwango sahishi zaidi cha muda, ingawa, kwa mtandao mkubwa wa maeneo ya ubongo.[76]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sehemu muhimu ya mifumo ya kusisimua ni kiini suprakiasmatiki (SCN), sehemu ndogo ya haipothelamasi iliyo juu ya sehemu ambapo neva ya kuona kutoka macho mawili inapopitia.[77]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

SCN ina majira kuu ya kibayolojia ya mwili.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neuroni hapa huonyesha kupanda na kushuka kwa viwango vya shughuli katika kipindi cha saa 24, mipigo ya moyo: mabadiliko katika shughuli hizi yanaendeshwa na mabadiliko ya kiurari katika maelezo kwa mkusanyiko wa jeni za saa".


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

SCN huendelea kupima saa hata ikikatwa kutoka ubongoni na kuwekwa katika bakuli lililo na myeyusho wa madini fuvutende, hata hivyo kwa kawaida huwa inapokea ujumbe kutoka katika neva ya kuona, kupitia njia ya retinohaipothelamiki (RHT), ambayo huruhusu mzunguko wa kila siku wa mwanga-giza kunakiliwa katika saa hiyo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

SCN huwasiliana na seti ya maeneo katika haipothelamasi, na shina la ubongo, na ubongokati zinazohusika katika utekelezaji wa mzunguko usingizi- na kuamka.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kiungo muhimu katika mfumo huo ni kile kinachoitwa muundo menomeno, kundi la neva zilizosambazwa kwa usawa kote katika shina la ubongochini.[76]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Neva menomeno hutuma vichocheo kwa thelamasi, ambayo kwa upande wake hutuma vichocheo vya ngazi ya kudhibiti kwa kila sehemu ya gamba la ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kuharibika kwa muundo menomeno kunaweza kusababisha hali ya kudumu ya kukosa fahamu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Usingizi huhusisha mabadiliko makubwa katika utendakazi wa ubongo.[78]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hadi miaka 1950 iliaminika kijumla kwamba ubongo kimsingi huacha kufanya kazi wakati wa kulala[79], lakini hii sasa inajulikana kuwa si kweli: shughuli huendelea lakini mwelekeo huwa tofauti sana.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa hakika, kuna aina mbili ya usingizi, usingizi REM  (ulio na ndoto) na usingizi NREM  (usio-REM, kwa kawaida bila ndoto), ambao hujirudia katika mifumo tofauti kidogo katika kipindi chote cha kulala.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Aina tatu tofauti za mwelekeo mpana wa shughuli za ubongo zinaweza kupimika: REM, NREM nyepesi na NREM nzito.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wakati wa usingizi mzito wa NREM, ambao pia hujulikana kama usingizi wenye wimbi pole, shughuli katika gamba huchukua mfumo wa mawimbi makubwa yenye urari, ambapo katika hali ya kuamka huwa na kelele na bila urari.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Viwango vya niurohamishi norepainefrini na serotonini hupungua wakati wa usingizi wenye wimbi pole, hupungua hadi kukaribia sufuri wakati wa usingizi wa REM; viwango vya asetilikolini huonyesha mfumo ulio kinyume na huu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Utumiaji nishati kwa ubongo  Ingawa ubongo wa binadamu unawakilisha 2% tu ya uzito wa mwili, unapokea 15% cha kinachozalishwa na moyo, 20% ya jumla ya matumizi ya oksijeni mwilini, na 25% ya jumla ya matumizi ya glukosi mwilini.[80]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haja ya kupunguza uzito wa mwili ili, kwa mfano, kuweza kuruka, imesababisha uamuzi wa kupunguza ukubwa wa ubongo katika spishi fulani, kama vile popo.[81]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo sanasana hutumia glukosi kupata nguvu, na kuinyima glukosi, kama inavyoweza kutokea katika haipoglukemia, unaweza kusababisha kupoteza fahamu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Matumizi ya nishati katika ubongo haubadiliki sana katika muda, lakini maeneo ya gamba yanayofanya kazi hutumia nishati zaidi kuliko maeneo yasiyoshughulika: ukweli huu ndio msingi wa mbinu za upigaji picha akisi wa ubongo kama vile PET na fMRI.[82]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hizi ni mbinu za matibabu nyuklia  ya upigaji picha zinazotoa picha zenye pande olwa tatu kwa shughuli za kimetaboli.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo na akili  Kuelewa uhusiano kati ya ubongo na akili ni changamoto inayotatiza kifalsafa na kisayansi.[83]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ushahidi wa kisayansi wa moja kwa moja kwamba kuna uhusiano kati ya kiungo ubongo na akili ni kiwango cha athari kinachojidhihirisha baada ya ubongo kubadilishwa, kama vile maumivi ya ubongo yanayosababisha kiwewe na matumizi ya madawa yanayoathiri ubongo.[84]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Tatizo la uhusiano wa akili-mwili ni moja kati masuala ya ndani ya historia ya falsafa,[85] inayotuliza kufikiria ikiwa ubongo na akili ni kitu kimoja, kinachotofautiana kidogo, au kinachohusiana kwa njia fulani isiyojulikana.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kuna mitazamo mitatu mikubwa tatu kuhusu jibu hili: uwili, uyakinifu, na udhanifu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Uwili unashikilia kwamba akili inajisimami kivyake bila kutegemea ubongo,[86] uyakinifu unashikilia kwamba matukio ya akili yanafanana na matukio la neva[87] na udhanifu unashikilia kwamba matukio ya akili tu ndio zipo.[87]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Pamoja na maswali ya kifalsafa, uhusiano kati ya akili na ubongo unahusisha idadi kubwa ya maswali ya kisayansi, ikiwa ni pamoja na uelewa wa uhusiano kati ya shughuli za kiakili na shughuli ubongo, taratibu kamili ambazo kwazo dawa huathiri ufahamu, na mahusiano ya neva kwa dhamira.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika kipindi kingi cha historia wanafalsafa waliliona jambo la kutofikirika kwamba ufahamu unaweza kutekelezwa na kitu dutu ye umbile kama vile tishu ya ubongo (yaani neuroni na sinapsi).[88]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wanafalsafa kama vile Patricia Churchland wanadai kuwa mwingiliano wa akili na dawa ni dalili ya uhusiano wa karibu sana kati ya ubongo na akili, si kwamba hivi viwili ni kitu kimoja.[89]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Descartes, aliyewazia sana kuhusu uhusiano wa ubongo-  akili, aliweza kuelezea matendohiari na tabia nyingine sahili katika mtazamo wa kimekaniki, ingawa hakuamini kuwa mawazo tata, na hasa lugha, inaweza kuelezwa kwa rejelea za umbo la ubongo pekee.[90]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Utafiti Fani ya taaluma ya elimuneva inajumuisha mbinu zote zinazotafuta kuelewa ubongo na mifumo nyinginezo za neva.[117]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Elimunafsia hutaka kuelewa akili na tabia, na nyurorojia ni fani ya matibabu inayotibu magonjwa ya mfumo wa neva.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ubongo pia ni kiungo muhimu sana kinachotafitiwa na tiba-akili, tawi la matibabu inayofanya kazi ya kutafiti, kuzuia na kutibu magonjwa ya akili.[91]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sayansi ya ufahamu hutaka kuunganisha elimuneva na elimunafsia pamoja na fani nyingine zinazojuhusisha na ubongo, kama vile sayansi ya tarakilishi (akili ya kuundwa na mwanadamu na mashamba sawa) na falsafa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu kongwe kabisa ya kuutafiti ubongo ni kianatomial, na hadi katikati ya karne ya 20, sehemu kubwa ya maendeleo katika elimuneva ilitokana na kutengenezwa kwa rangi bora na hadibuni bora -mwana elimuveva Floyd Bloomni maarufu kwa kutania kuwa "ufanisi katika utafiti wa ubongo unategemea zaidi rangi."[92]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wana-anatomia wa elimuneva hutafiti muundo wa ubongo kwa kiwango pamoja na muundo wake wa kimaikroskopu wa neuroni na vijenzi vyao, hasa sinapsi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Pamoja na zana nyingine, wao hutumia rangi nyingi sana zinazodhihirisha muundo wa neva, kemia, na miunganisho.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika miaka ya hivi karibuni, ukuaji katika mbinu za elimu kingamaradhi inayotumia rangi imeruhusiwa kutiwa rangi kwa neuroni zinazoonyesha aina fulani maalum ya jeni.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Pia, uchunguzi amilifu wa neva  unatumia mbinu za upigaji picha wa kimatibabu kuhusisha tofauti katika muundo wa ubongo wa binadamu na tofauti katika ufahamu au tabia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Wanafiziolojia hutafiti vipengee vya kemikali, famakolojia, na mienendo ya meme ya ubongo: zana zao za msingi ni dawa na vifaa vya kunakili.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Maelfu nyingi ya dawa za zilizoundwa kimajaribio huathiri mfumo wa neva, baadhi ya njia ya juu mahsusi sana.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kurekodi shughuli za ubongo unaweza kufanywa kwa kutumia elektrodi, ikiwa imeshikiliwa kwenye fuvu kama katika uchunguzi wa EEG, au uliodungwa ndani ya bongo za wanyama kwa ajili ya kurekodi nje ya chembe, ambayo inaweza kuchunguza uwezekano wa utendaji unaotokana na kila niurni kibifansi.[93]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa sababu ubongo hauna vipokezi vya maumivu, inawezekana kutumia mbinu hizi kunakili kutoka katika wanyama walio macho huku wanaendelea na tabia zao kama kawaida bila kuwasababishia kuwasumbua.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu sawa na hiyo zimetumika mara nyingine kuchunguza utendakazi wa ubongo katika wagonjwa binadamu wanaougua na kifafa isoyokamili, katika matukio ambapo kulikuwa na haja ya kimatibabu kuiweka elektrodi ili kubaini eneo la ubongo ulioathirika na  kifafa s.[94]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Pia inawezekana kuchunguza utendaji wa ubongo bila kutumia mbinu za kuingilia binadamu kwa mibu amilifu za kupiga picha kama vile MRI uwanda huu umepanuka sana katika kipindi cha miongo miwili iliyopita.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Njia tofauti ya kubaini kazi ya ubongo ni kuchunguza madhara ya kuharibu maeneo maalum ya ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Inagawa umelindwa kwa fuvu na utando ukizungukwa na ugiligili wa ubongo na uti wa mgongo, nakutengwa na mfumo wa damu kwa kizuizi cha kati ya ubongo na damu, ulaini wa ubongo unaufanya kuwa rahisi kuvamiwa na magonjwa mbalimbali na aina tofauti za maumivu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa binadamu, athari za kupooza na aina nyingine ya uharibifu wa ubongo zimekuwa chanzo muhimu cha habari kuhusu majukumu ya ubongo.[95]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa sababu hakuna uwezo wa kudhibiti hali ya uharibifu kimajaribio, hata hivyo, habari hii aghalabu huwa vigumu kufafanua.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika tafiti zinazowahusisha wanyama, kwa kawaida panya, inawezekana kutumia elektrodi au kudunga kemikali katika mahali maalum ili kuleta uharibifu kwa mfumo unaohitajika na kisha kuchunguza matokeo ya tabia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Nyurosayansi ya kitarakilishi inajumuisha njia mbili: kwanza, matumizi ya tarakilishi kuuchunguza ubongo, pili, utafiti wa jinsi ubongo hutarakilisha.[96]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa upande mmoja, inawezekana kuandika programu ya tarakilishi kuigiza kazi ya kundi la neva kwa kutumia mifumo ya milinganyo yanayoeleza shunguli zao kielektrokemikali; miigizo kama hiyo hujulikana kama mitandao ya neuroni amilifu kibayalojia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa upande mwingine, inawezekana kuchunguza algorithimi ili kukokotoa neva kwa uigizaji, au kuchanganua kihesisabati, utendakazi wa  vitengo vilivyosahilishwa vilivyo na baadhi ya sifa za neuroni lakini vimetoa nyingi ya uchangamani wao wa kibayolojia.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Majukumu ya ukokotooaji wa ubongo huchunguzwa na wanaelimuneva na wanasayansi wa tarakilishi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Miaka ya hivi karibuni imeshuhudia utumizi wa kwanza wa mbinu za uhandisi wa kijenetiki kutafitia ubongo.[97]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Utafiti mwingi kwa kawaida hufanywa kwa panya, kwa sababu zana za kiufundi zimeimarika zaidi kwa spishi hawa zaidi ya wengine wowote.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Sasa inawezekana kwa urahisi wa kiwango cha haja "kuchambua" au kugeuza aina mbalimbali za jeni, na kisha kuchunguza athari katika utendakazi wa ubongo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mbinu changamani zaidi pia zina anza kutumika: kwa mfano, kutumia mbinu ya uchanganyishaji upya wa Cre-Lox inawezekana kusisimua au kituliza jeni katika sehemu maalumu ya ubongo, kwa wakati maalumu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Historia  Maoni ya awali yaligawanyika ikiwa makao makuu ya nafsi yako katika ubongo au moyo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa upande mmoja, ilikuwa vigumu kutoona ukweli kwamba ufahamu unahisiwa kuwa katika kichwa, na kwamba kupigwa kwa kishindo kikubwa katika kichwa kunaweza kusababisha kupoteza fahamu kwa urahisi zaidi kuliko kupigwa kifuani, na kwamba kichwa kutikisa kichwa husababisha kizunguzungu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa upande mwingine, uchunguzi wa juujuu wa ubongo unadhihirisha kiungo ajizi, ukilinganishwa na moyo ambao hupigapiga kila wakati.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kukoma kwa mpigo wa moyo unamaanisha kifo; hisia kali huleta mabadiliko katika mpigo wa moyo, na mara nyingi hisia za huzuni husababisha hisia ya maumivu katika sehemu za moyo ("maumivu ya moyo").


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Aristotle alipendelea moyo, na kudhania kwamba kazi ya ubongo ilikuwa tu kupoesha damu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Democritus, mvumbuzi wa nadharia ya atomiki ya dutu, alipendelea nafsi yenye sehemu tatu, akili ikiwa katika kichwa, hisia katika moyo, na tamaa katika sehemu karibu na ini.[98]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Haipokrates,  "baba wa matibabu" , alikuwa aliupendelea ubongo kabisa.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika On the Sacred Disease,  maelezo yake kuhusu kifafa, aliandika:  Wanadamu wanapaswa kujua kwamba furaha, nderemo, kicheko na michezo, masikitiko, utegemezi, na maombolezo hayatoki kwingine ila tu katika ubongo. ...


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Na kwa kiungo hicho hicho tunakuwa wendawazimu na kupagawa, na woga na hofu kubwa hutuandama, wakati mwingine mchana na wakati mwingine usiku, na ndoto na wasiwasi isiyotarajiwa, na majukumu yasiyo mazuri, na kutojua hali za kisasa, kutoaminika, na kutokuwa na ujuzi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mambo haya yote tunayavumilia kutoka kwenye ubongo, wakati hauna afya ...


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

- Hippocrates, On the Sacred Disease [99] Daktari maarufu wa Roma Galen pia alitetea umuhimu wa ubongo, na akatunga dhahania kwa kina kuhusu jinsi inavyo weza kufanya kazi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hata baada ya madaktari na wanafalsafa kukubaliwa kuhusu ukuu wa ubongo, haidhuru, dhana ya moyo kuwa makao makuu ya ufahamu uliendelea kudumu katika nahau maarufu, kama vile "kujitolea kwa moyo".[100]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Galen alifanya kazi kubwa ya kueleza uhusiano wa kianotomi baina ya ubongo, neva na misuli, na kuonyesha kwamba misuli yote katika mwili imeshikana na ubongo kwa njia ya mtandao wa matawi ya neva.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Alidai kwamba neva huamsha misuli moja kwa moja, kwa kubeba dutu ya ajabu aliyoita pneumata psychikon,  ambayo kwa kawaida hutafsiriwa kuwa "mazimwi ya wanyama".


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Mawazo yake yalijulikana pakubwa wakati wa Zama ya Kati, lakini mafanikio mengi zaidi hayakuja hadi katika kipindi cha Mvuvumko, wakati utafiti wa kina wa kianatomia uliporejea, pamoja na makadirio ya kinadharia ya Descartes na wafuasi wake.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Descartes, kama Galen, aliwazia mfumo wa neva katika msingi wa kihadroliki.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Aliamini kwamba kazi kubwa za kiutambuzi- hasa lugha- hufanywa na viungo visiyoonekana res cogitans   lakini kwamba nyingi ya tabia za binadamu na wanyama zinaweza kuelezeka kwa mambo yanayoshikika.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hatua ya kwanza kuelekea uelewa wa kisasawa kazi wa neva, hata hivyo, ulitokana na uchunguzi wa Luigi Galvani, aliyegundua kwamba wimbi la umeme tuli ukielekezwa katika neva iliyo wazi ya chura aliyekufa inaweza kusababisha mguu wake kujikunja.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kila uelewa mpana umefuatia moja kwa moja au kidogo kutoka kwa uundwaji wa mbinu mpya ya uchunguzi.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Hadi miaka ya mapema ya karne ya 20, maendeleo muhimu zaidi yalitokana na rangi mipya.[101]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Muhimu hasa ulikuwa uvumbuzi wa rangi Golgi, ambayo (ikitumika kiusahihi) hupaka sehemu ndogo tu, na kwa usahihi bila kubagua, baadhi ya neuroni, huzipaka kikamilifu, ikiwa ni pamoja na mwili wa chembe, dendraiti, na akzoni.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Bila rangi kama hiyo, tishu ya ubongo chini ya hadubini huonekana kama mshikamano wa fumwele ya protoplazimu isiyopenyeka, ambayo ni vigumu kubaini muundo wowote.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika mikono ya Camillo Golgi, na hasa kwa mwana-antomia wa neva wa Kihispania Santiago Ramon y Cajal, rangi hiyo mpya ilifichua mamia ya aina tofauti za neuroni, kila mmoja ikiwa na muundo wa kipekee wa dendriti na mtindo wa mwunganisho.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Katika karne ya 20, maendeleo katika uwanda wa elektroniki yaliwezesha uchunguzi wa sifa za kielektroniki za chembe za neva, kilele kilikuwa kazi za Alan Hodgkin, Andrew Huxley, na wengi kuhusu bayofizikia ya  tendo tarajiwa, na kazi ya Bernard Katz na wengine kuhusu uelektrokemia wa sinapsi.[102]


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Chunguzi za awali zilitumia maandalizi maalum, kama vile mfumo wa "mwitikio wa kutorika haraka" wa ngisi, ambayo inahusisha akzoni kubwa wewe unene kama kaa la penseli, na sinapsi kubwa inayoungana na akzoni hii.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Maboresho thabiti katika elekrodi na vifaameme viliwezesha umadhubuti wa hali ya juu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Chunguzi hizi zilichangia picha ya kianatomia wa ubongo kukiwa na mtazamo kuwa ubongo ni kiungo kinachobadilika.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Akiangazia uelewa mpya, mnamo 1942 Charles Sherrington alielezea kufanya kazi kwa ubongo katika hatua kwa maelezo ya kushangaza:  Sehemu kuu ya juu ya umbo, kwamba sehemu ambapo ni nadra mwanga imewahi kumulika au kugusa, sasa inakuwa sasa kitengo cha uangavu unaorindima kwa urari kukiwa idadi kubwa ya vimulimuli vinavyosafiri hapa na huko. ...


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Ni kana kwamba Kilimia ilianza kwa namna fulani ya kucheza kwanulimwengu.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Kwa haraka kichwa kizima kinakuwa na maliwazo ambapo mamilioni ya vipisha uzi vinashona mtindo usioonekana, kila mara mtindo wenye maana ingawa si wa kudumu; na mwingiliano mtulivu wa vijimiundo.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

-Sherrington, 1942, Man on his Nature [103]  Miaka ya 1990 ilijulikana katika Marekani kuwa "Muongo wa Ubongo" ili kuadhimisha maendeleo yaliyopigwa katika utafiti wa ubongo, na ili kuendeleza ufadhili kwa ajili ya tafiti kama hizo.[104][105] Tazama Pia  Uhusiano wa ubongo-tarakilishi Kufanyisha kicha Maelezo  Marejeo   Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)  CS1 maint: multiple names: authors list (link)       Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help) CS1 maint: uses editors parameter (link) CS1 maint: uses editors parameter (link)      Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)CS1 maint: multiple names: editors list (link)  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help) CS1 maint: uses editors parameter (link)           Check date values in: |year= (help)  |contribution= ignored (help)    Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)   Check date values in: |year= (help)  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)     Explicit use of et al. in: |editor= (help)     Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)  Attention: This template ({{cite pmid}}) is deprecated.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

To cite the publication identified by , please use {{cite journal}} with |pmid=17544173 instead.


Question: Chordata iko na maana gani?

Ubongo

Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)            CS1 maint: multiple names: authors list (link)    Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)   Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)   Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)      Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)    Marejeo zaidi Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)       Yameandikwa kwa ajili ya watoto wa zaidi ya miaka 8:  Viungo vya nje     at       , atlasi yenye mwingiliano na yenye umadhubuti wa juu wa kidititali wa ubongo ulioundwa kwa msururu wa picha zilochunguliwa za bongo za wanyama wa jamii ya nyani wa wasio wa jamii ya nyani  The Department of Neuroscience  at Wikiversity   History of the Brain from PBS  3D animations of brain regions - click through from "Click for copyright"    Jamii:Ubongo Jamii:Neva Jamii:Anatomia Jamii:Kichwa


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Examples Mawili yamegongana, idadi kamili.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Vichache vimepatikana, idadi ya jumla.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Wanne wamekamatwa, idadi kamili.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Wengi hawakula ugali, idadi ya jumla.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Watano wamekimbia, idadi kamili.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Viwakilishi vya idadi/kiasi ni aina ya neno au maneno yanayojulisha idadi ya watu au vitu ambavyo havikutajwa majina.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Idadi hiyo inaweza kuwa ya jumla au idadi hali/kamili.


Question: Je,nchi ya India ina idadi ya watu wangapi?

Viwakilishi vya idadi

Tazama pia Lango:Lugha Viwakilishi  Jamii:Isimu Jamii:Sarufi


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

"Natural Born Killaz" ni single kutoka kwa muungano wa wasanii wawili ambao ni Dr. Dre na Ice Cube.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Awali ilinuiwa kwa ajili ya albamu iliyotiwa kapuni ya 'Heltah Skeltah'.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Hii ndio mara ya kwanza kwa wawili hawa kuwa pamoja katika single moja tangu enzi za kundi lao la rap   N.W.A lilipogawanyika.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Single ilitolewa mnamo mwaka wa 1994 huko nchini Marekani na mwaka wa 1995 huko nchini Uingereza.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Kwenye upande wa matayarisho kunashirikishwa Soopafly katika upande wa vinanda na Jewell kwenye upande sauti.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Kitangulizi (makadirio yake sekunde 30 kuzidi urefu halisi) wanaoneshwa mume na mke wakielekea nyumbani kupitia kichochoro kisichokaliwa na watu, ambapo walikuwa wakifuatwa kwa nyuma wakaanza kulumbana na na wakazi wa pale.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Japokuwa kitangulizi ni tofauti kwenye video na toleo la sauti yote mawili yanahusisha mauaji na mwishowe kuna sikika sauti ya bunduki.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Japokuwa wimbo na video zilitolewa na zimepata umaarufu mkubwa tu sawa na kutolewa kwa filamu ya Oliver Stone, Natural Born Killers, lakini wimbo haujaonekana kwenye filamu hiyo.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Toleo la EP la UK Ice Cube and Dr. Dre - Natural Born Killaz (Radio Edit) (4:16) Ice Cube and Dr. Dre - Natural Born Killaz (Video Edit) (6:33) Ice Cube and Dr. Dre - Natural Born Killaz (LP Version) (4:52) Tha Dogg Pound - What Would You Do?


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

(LP Version) (5:09) Toleo la EP la Marekani Dr. Dre & Ice Cube - Natural Born Killaz (Radio Version) (4:15) Dr. Dre & Ice Cube - Natural Born Killaz (LP Version) (4:50) Sam Sneed feat. Dr. Dre - U Better Recognize (LP Version) (3:55); #16 Billboard Hot Dance Music/Maxi-Singles Sales chart, #18 Hot Rap Singles chart.


Question: Je, mke wa Ice Cube anaitwa nani?

Natural Born Killaz

Albamu zenye wimbo huu Murder Was The Case soundtrack, ya Snoop Dogg na marafiki zake Featuring...Ice Cube, ya Ice Cube The N.W.A. Legacy, Vol. 1: 1988-1999 , kompilesheni Chronicle: Best of the Work, ya Dr. Dre Death Row Greatest Hits, kompilesheni 15 Years on Death Row, kompilesheni In the Movies ya Ice Cube Viungo vya Nje  on IMDb  on YouTube    on YouTube   Jamii:Nyimbo za 1994 Jamii:Nyimbo za Ice Cube Jamii:Nyimbo za Dr. Dre Jamii:Nyimbo zilizotayarishwa na Dr. Dre


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Soka kwa ajili ya Urafiki ni mpango wa kila mwaka wa watoto wa kimataifa unaotekelezwa na PJSC Gazprom.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Lengo la programu ni kukuza maadili ya vijana na kuwa na shauku ya kujenga afya kupitia soka[1].


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Katika mfumo wa programu hii, wachezaji wa mpira wa miguu wenye umri wa miaka 12 kutoka nchi mbalimbali[2] hushiriki katika jukwaa la watoto la kimataifa, Kombe la Dunia katika "Soka kwa ajili ya Urafiki", Siku ya Kimataifa ya Soka na Urafiki[3].


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Mwandalizi wa kimataifa wa programu hiyo ni AGT Communications Group (Russia).[4]


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Historia Soka kwa ajili ya Urafiki 2013 Jukwaa la kwanza la kimataifa la Soka kwa ajili ya Urafiki la watoto lilifanyika tarehe 25 Mei 2013, huko London.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Watoto 670 kutoka nchi 8 walishiriki: kutoka Bulgaria, Uingereza, Hungaria, Ujerumani, Ugiriki, Urusi, Serbia na Slovenia.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Urusi iliwakilishwa na timu 11 za mpira wa miguu kutoka majiji 11 ambayo yataandaa mechi za Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2018.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Timu za watoto za  Zenit, Chelsea, Schalke 04, vilabu vya Crvena Zvezda, washindi wa siku ya michezo ya watoto wa Gazprom na washindi wa tamasha ya Fakel pia walishiriki kwenye jukwaa hilo.[5]


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Wakati wa jukwaa, watoto walizungumza na wenzao kutoka nchi nyingine na wanasoka maarufu na pia walihudhuria fainali ya Ligi ya Mabingwa wa Ulaya mwaka 2012/2013 katika uwanja wa Wembley.[6]


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Matokeo ya jukwaa ilikuwa barua ya wazi ambayo watoto waliunda viwango vinane vya programu: urafiki, usawa, haki, afya, amani, uaminifu, ushindi na mila.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Baadaye barua hiyo ilipelekwa kwa wakuu wa UEFA, FIFA na IOC[7].


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Mwezi Septemba 2013, wakati wa mkutano na Vladimir Putin na Vitaly Mutko, Sepp Blatter alithibitisha kupokea barua na kusema kuwa alikuwa tayari kuisaidia programu ya Soka kwa Urafiki.[8]


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Soka kwa ajili ya Urafiki 2014 Kipindi cha pili cha programu ya Soka kwa ajili ya Urafiki kilifanyika Lisbon tarehe 23-25 Mei, 2014 na kushirikisha vijana zaidi ya 450 kutoka nchi 16: Belarus, Bulgaria, Uingereza, Hungaria, Ujerumani, Italia, Uholanzi, Poland, Ureno, Urusi , Serbia, Slovenia, Uturuki, Ukraine, Ufaransa na Kroatia.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Wachezaji vijana walishiriki katika jukwaa la kimataifa la Soka kwa ajili ya Urafiki, mashindano ya soka la mtaani na walihudhuria fainali ya Ligi ya Mabingwa wa Barani Ulaya mwaka 2013/2014.[9]


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Mshindi wa mashindano ya Kimataifa ya Soka la Mtaani mwaka 2014 ilikuwa timu ya Benfica (Ureno). [9]


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Matokeo ya msimu wa pili wa programu ulikuwa uchaguzi wa kiongozi wa harakati za Soka kwa Urafiki.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Alikuwa Felipe Suarez kutoka Ureno.


Question: Je,katika ligi kuu ya soka ya Kenya timu ngapi hucheza katika msimu mmoja?

Soka kwa ajili ya Urafiki

Mwezi Juni 2014, kama kiongozi wa harakati, aliyatembelea mashindano ya kimataifa ya tisa ya soka la vijana ili kumbukumba  Yuri Andreyevich Morozov.[10]