Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu walio na UKIMWI wako katika hatari kuu zaidi ya kupata saratani nyingi zinazosababishwa na virusi, kama vile: Sakoma ya Kaposi, limfoma ya Burkitt, limfoma ya mfumo mkuu wa neva na saratani ya seviksi.[8]Sakoma ya Kaposi ndiyo saratani inayotokea mara nyingi, yaani katika asilimia 10 hadi 20 ya watu wenye VVU.[15]Saratani inayoifuata ni limfoma, ambayo imesababisha vifo vya karibu 16% ya  watu wanaoishi na UKIMWI, na ndiyo dalili ya kwanza ya UKIMWI katika asilimia 3 - 4 ya watu.[15]Saratani hizi mbili huhusishwa na virusi vya hepesi ya binadamu aina ya 8.[15]Saratani ya seviksi hutokea mara nyingi zaidi katika watu walio na UKIMWI kwa sababu ya jinsi inavyohusiana na virusi vya papiloma ya binadamu.[15]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Isitoshe, watu hao mara nyingi huwa na dalili za kimfumo, kama vile homa ya muda mrefu, jasho (hasa usiku), tezi za limfu zilizofura, ubaridi, udhaifu na kupoteza uzito.[16]Kuharisha ni dalili nyingine inayotokea katika takriban 90% ya watu wenye UKIMWI.[17]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Lini na wapi VVU vilianza UKIMWI huchukuliwa kama janga — yaani mlipuko wa ugonjwa katika eneo kubwa, na ambao ungali unaenea.[18]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

UKIMWI ulitambuliwa mara ya kwanza na Vituo vya Kuzuia na Kudhibiti Magonjwa huko Marekani mwaka 1981[15], ilhali kisababishi chake - VVU - kilitambuliwa mwanzoni mwa muongo huo nchini huko. [19]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matukio ya kwanza yalikuwa katika kikundi kidogo cha waraibu wa dawa za kudungia na wanaume shoga wasiokuwa na visababishi bayana vya udhaifu wa kingamwili na walioonyesha dalili za numonia ya Pneumocystis carinii, maambukizi nyemelezi yanayotokea kwa nadra na maarufu katika watu wenye kingamwili dhaifu sana.[20]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Punde baadaye, idadi isiyotarajiwa ya mashoga wakapata Sakoma ya Kaposi (SK), saratani ya ngozi iliyokuwa nadra sana hapo awali.[21][22]Visa vingine vingi vya NPC na SK vilitokea huku vikitahadharisha Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa nchini Marekani, hivyo kikosi cha kiutendaji kikaundwa ili kuudhibiti mzuko huu.[23]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika siku za kwanza, kituo hicho hakikuwa na jina rasmi la ugonjwa huu, mara nyingi wakitumia majina ya magonjwa mengine yaliyohusishwa nao, kwa mfano, limfadenopathi, jina ambalo baadaye wavumbuzi wa VVU waliviita virusi hivi.[24][25] Wavumbuzi pia walitumia “Sakoma ya Kaposi na Maambukizi nyemelezi”, jina lililokuwa la kikosi cha kiutendaji kilichoanzishwa mwaka wa 1981.[26]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wakati mmoja, Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kiliunda msemo "ugonjwa wa 4H", kwani sindromu hii ilionekana kuwaathiri watu wa Haiti, mashoga (homosexuals), wenye hemofilia na watumiaji wa heroini.[27]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika vyombo vikuu vya habari liliundwa neno "GRID" (lililosimamia "gay-related immune deficiency", yaani "ukosefu wa kinga uliohusishwa na mashoga".[28]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, baada ya kutambua kuwa VVU havikuwaathiri jamii ya mashoga pekee,[26] ilibainika kuwa neno GRID lilikuwa likipotosha, hivyo neno UKIMWI likaanzishwa kwenye mkutano mnamo Julai 1982.[29]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufikia Septemba 1982, Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kilianza kuuita UKIMWI.[30]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mnamo 1983, vikundi viwili tofauti vya watafiti vilivyoongozwa na Robert Gallo na Luc Montagnier bila kutegemeana vilitangaza kuwa retrovirusi mpya ilikuwa ikiwaambukiza wagonjwa wa UKIMWI, hivyo wakachapisha matokeo yao katika jarida la Science.[31][32] Gallo alidai kuwa virusi vilivyokuwa vimetambuliwa kwa mara ya kwanza na kikundi chake kilikuwa sawa katika umbo na virusi vya binadamu vya limfotrophia-T. Kikundi cha Gallo kiliviita virusi hivi HTLV-III.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wakati huohuo, kikundi cha Montagnier kilitambua virusi kutoka kwa mgonjwa aliyekuwa na uvimbe wa tezi za limfu kwenye shingo na udhaifu wa mwili ambazo ni dalili mbili bainifu za UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Huku wakikanusha ripoti ya kikundi cha Gallo, Montagnier na wenzake walionyesha kuwa viini vya protini vya virusi hivyo vilikuwa tofauti na HTLV-I kiukingamwili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kikundi cha Montagnier kiliviita virusi walivyovitambua virusi vinavyohusishwa na limfadenopathi.[23]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Virusi hivi vilibainika kuwa sawa mwaka wa 1986 na kubadilishwa na kuitwa VVU.[33]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Leo wanasayansi wengi wanaamini VVU-1 na VVU-2 vimetokana na jamii ya sokwe huko Afrika Magharibi na ya Kati mwishoni mwa karne ya 19 au mwanzoni mwa karne ya 20, wakati virusi vya SIV kutoka kwa nyani au sokwe vilikwenda kwa binadamu.[34]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU-1 vinaaminika kutoka kusini mwa Cameroon kupitia kugeuka kwa VSVU(cpz), (virusi vya sokwe vinavyosababisha ukosefu wa kinga mwilini) vinavyoambukiza sokwe wa mwituni (VVU-1 hutokana na mzuko wa magonjwa ya VSVUcpz katika nususpishi ya sokwe iitwayo Pan troglodytes troglodytes).[35][36] Virusi vinavyohusiana kwa karibu na VVU-2 ni VSVU(smm) ambavyo ni virusi vya mangabi mwenye masizi (Cercocebus atys atys), tumbili wa kale anayeishi Afrika Magharibi (kutoka kusini mwa Senegali hadi magharibi mwa Côte d'Ivoire).[37]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tumbili wa kisasa kama vile tumbili bundi wana ukinzani wa maambukizi ya VVU-1 kwa sababu ya uunganishaji wa jeni mbili zinazokinzana na virusi.[38]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU-2 inadhaniwa kuruka kizuizi cha spishi katika angalau matukio matatu tofauti, hivyo kupelekea vikundi vitatu vya virusi hivi ambavyo ni M, N na O. [39] Kuna ushahidi kuwa wanadamu wanaoshughulikia nyama za mwituni kwa kuwinda au kuziuza, kwa kawaida hupata VSVU.[39]Hata hivyo, virusi hivyo ni dhaifu na hukandamizwa na mfumo wa kingamwili baada ya wiki kadhaa za kuambukizwa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Inadhaniwa kuwa maambukizi kadhaa ya virusi hivyo kutoka kwa mtu hadi mwingine katika mfululizo wa haraka huhitajika ili vipate wakati unaotosha kubadilika na kuwa VVU.[40]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Zaidi ya hayo, kwa sababu ya kiwango chake kidogo cha kuambukiza kutoka kwa mtu hadi mwingine, virusi hivyo vinaweza tu kuenea katika wingi wa watu iwapo kuna njia moja au mbili za hatari ya kuambukizana ya kiwango cha juu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Njia hizi zinadhaniwa kutokuwepo barani Afrika kabla ya karne ya 20.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Njia maalumu za hatari kubwa ya maambukizi zinazoruhusu virusi hivi kubadilika ili kuweza kuishi katika wanadamu na kuenea katika jamii yote hutegemea wakati uliopendekezwa wa kuvuka kutoka kwa mnyama hadi mwanadamu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tafiti za kijeni za virusi hivi zinadokeza kuwa chanzo cha hivi karibuni zaidi cha VVU-1 ya kikundi M kilitokea mnamo 1910. [41]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wanaotaja kipindi hicho maalumu huhusisha mzuko wa janga la VVU na kuibuka kwa ukoloni na ukuaji wa miji mikubwa ya kikoloni ya Afrika, huku ukisababisha mabadiliko ya jamii pamoja na kiwango kikubwa cha uasherati, uenezi wa ukahaba na matukio mengi ya vidonda vya viungo vya uzazi (kama vile kaswende) katika miji iliyochipuka.[42]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ingawa viwango vya uambukizaji wakati wa ngono ya kupitia uke viko chini katika hali ya kawaida, kuna ongezeko kubwa iwapo mmoja wa wapenzi hao ana ugonjwa wa zinaa unaosababisha vidonda vya viungo vya uzazi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Miji ya kikoloni ya miaka ya kwanza ya 1900 ilijulikana kwa maambukizi ya viwango vya juu kutokana na ukahaba na vidonda vya viungo vya uzazi, hivi kwamba, kufikia mwaka 1928, 45% ya wanawake wakazi wa mashariki mwa Kinshasa walidhaniwa kuwa makahaba.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufikia mwaka 1933, takriban 15% ya wakazi wote wa mji huo walikuwa wameambukizwa aina mojawapo ya kaswende.[42]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Maoni mengine yanadokeza kuwa hatua zisizo salama za uuguzi barani Afrika katika miaka ya baada ya Vita vya pili vya dunia, kama vile kutumia tena na tena sindano zisizosafishwa kuchanja umati, antibayotiki na kampeni dhidi ya malaria ndizo njia za kwanza zilizoruhusu virusi hivyo kujibadilisha vikiwa ndani ya wanadamu kisha kuenea.[40][43][44] Visa vilivyonakiliwa vyema vya VVU katika mwanadamu ni vya mwaka 1959 katika eneo la nchi ya Kongo.[45]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna uwezekano kuwa virusi hivyo vilikuwemo huko Marekani mwaka 1966,[46]lakini maambukizi mengi yanayotokea nje ya Kusini kwa Sahara yanaweza kufuatiliwa hadi kwa mtu mmoja aliyeambukizwa na VVU katika nchi ya Haiti na kisha kuyapeleka maambukizi hayo nchini Marekani takriban mwaka 1969.[47]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Janga hili kisha lilienea kwa haraka katika vikundi vilivyo katika hatari kubwa ya kuambukizwa (mwanzoni ilikuwa ni wanaume waliofanya ngono na wanaume).


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufikia mwaka 1978, maambukizi ya VVU-1 katika mashoga wenyeji wa New York na San Francisco yalikadiriwa kuwa 5%, kuonyesha kuwa maelfu ya watu nchini Marekani tayari walikuwa wameambukizwa.[47]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Uambukizaji VVU husambaa hasa kupitia njia tatu kuu: ngono (ikiwa ni pamoja na ulawiti na hata ngono ya mdomoni), kuingiliana na viowevu vya mwili vilivyoambukizwa (hasa kuongezewa damu au kudungwa sindano) na kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyesha[48]Baadhi ya viowevu vya mwili, kama vile mate na machozi, havisambazi VVU.[49]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kupitia ngono Kufanya ngono zembe kumepelekea visa vingi zaidi vya maambukizi ya VVU kote ulimwenguni, huku mwingiliano baina ya watu wa jinsia tofauti ukichangia visa zaidi ya mwingiliano wa mashoga kote ulimwenguni (kwa sababu mashoga ni wachache zaidi).[48]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, mtindo wa usambazaji hutofautiana pakubwa baina ya mataifa mbalimbali.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Nchini Marekani, visa vingi zaidi vya usambazaji wa kingono vilitokea katika wanaume wanaofanya ngono na wanaume (kwa sababu huko ushoga umeenea zaidi)[48]huku idadi hii ikichangia 64% ya visa vyote vipya.[50]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuhusu ngono zembe baina ya watu wa jinsia tofauti, makadirio ya hatari ya kusambazwa kwa VVU kwa kila kitendo cha ngono yanaonekana kuwa zaidi kwa mara 10 katika mataifa yasiyostawi kuliko mataifa yaliyostawi.[51]Katika mataifa yasiyostawi, hatari ya usambazaji wa mwanamke hadi mwanamume imekadiriwa kuwa 0.38% kwa kila kitendo, huku usambazaji wa mwanamume hadi mwanamke ukiwa 0.30%; makadirio mbadala katika mataifa yaliyostawi ni 0.04% kwa kila kitendo katika usambazaji wa mwanamke hadi mwanamume, na 0.08% kwa kila kitendo katika maambukizi ya mwanamume hadi mwanamke.[51]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hatari ya kuambukizwa kutokana na ngono ya kinyeo (ulawiti) iko juu sana, ikikadiriwa kuwa 1.4–1.7% kwa kila kitendo (katika ngono ya watu wa jinsia moja na tofauti pia).[51][52] Ingawa hatari ya kuambukizwa kupitia ngono ya mdomoni iko chini, bado ipo. [53]Hatari ya kila kitendo imekadiriwa kuwa 0–0.04% kwa ngono pokezi ya mdomoni.[54][55] kwa kuwa visa vichache vimeripotiwa.[56]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika miktadha inayohusisha ukahaba kote ulimwenguni, hatari ya maambukizi ya mwanamke hadi mwanamume imekadiriwa kuwa 2.4% kwa kila kitendo, huku maambukizi ya mwanamume kwa mwanamke yakiwa 0.08% kwa kila kitendo.[51]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hatari ya kuambukizwa huongezeka katika wingi wa magonjwa ya zinaa[57] na vidonda vya uzazi.[51]Vidonda vya sehemu za uzazi vimekisiwa kuongeza hatari hadi mara tano. [51]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Maambukizi mengine ya zinaa, kama vile kisonono, klamidia, trikomoniasi, vaginosi ya kibakteria, huhusishwa na aghalabu ongezeko dogo la hatari ya kuambukizwa.[54]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wingi wa virusi kwa mtu aliyeambukizwa ni suala kuu la hatari katika usambazaji wa kingono na pia wa kutoka kwa mama hadi mtoto.[58]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika miezi 2.5 ya kwanza baada ya kuambukizwa VVU, uwezo wa mtu kuambukiza ni mara 12 zaidi kwa sababu ya wingi wa virusi. [54]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Iwapo mtu yuko katika awamu za mwisho za VVU, viwango vya kuambukizana ni takriban mara 8 zaidi.[51]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ngono shari inaweza kuwa suala linalochangia ongezeko la hatari ya kuambukizwa. [59]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ubakaji pia unaaminika kuongezeka hatari ya kusambaza VVU kwa sababu ni nadra kondomu kutumika, huwa na uwezekano wa kujeruhiwa ukeni au kinyeo, na pia kuna uwezekano wa magonjwa ya zinaa yanayoambatana na VVU. [60]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Viowevu vya mwili  Njia ya pili maarufu zaidi ya usambazaji wa VVU ni kupitia kwa damu na mazao yake.[48]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Usambazaji wa kupitia damu unaweza kuwa kupitia sindano inayotumiwa na watu wengi wanapoongezwa viowevu mwilini, majeraha ya sindano, kuongezwa damu chafu au mazao ya damu, au kudungwa kwa vifaa visivyotakaswa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hatari inayotokana na kutumia sindano baina ya watu wengi wakati wa kudungwa dawa ni kati ya 0.63-2.4% kwa kila kitendo, wastani wake ukiwa 0.8%[61] Hatari ya kuambukizwa VVU kwa sindano iliyotumiwa na mtu aliyeambukizwa VVU hukadiriwa kuwa 0.3% (takriban mara 1 kwa 133) kwa kila kitendo, ilhali hatari inayofuatia tando za ute kuingiliana na damu iliyoambukizwa ni 0.09% (takriban 1 kwa 1000) kwa kila kitendo.[62]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Nchini Marekani, watu wanaodungwa dawa ndani ya misuli walichangia 12% ya visa vyote vipya vya VVU mwaka wa 2009, [50] huku 80% ya watu katika sehemu fulani wanaodungwa dawa wakiwa wameambukizwa VVU. [48]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuongezewa damu iliyoambukizwa huchangia maambukizi kwa takriban 93% ya visa vyote.[61]Katika mataifa yaliyostawi, hatari ya kuambukizwa VVU kutokana na kuongezewa damu iko chini sana (chini ya 1 kwa 500,000) ambapo viwango vya juu vya kuchagua mtu atakayetoa damu na pia upimaji VVU hufanywa.[48]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kule Uingereza, hatari iliyoripotiwa ni 1 kwa milioni 5.[63]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, katika mataifa yenye mapato ya chini, nusu tu ya damu inayoongezwa huwa imepimwa vyema (kufikia mwaka wa 2008). [64]Inakadiriwa kuwa hadi 15% ya maambukizi ya VVU katika maeneo hayo hutokana na kuongeza damu au mazao ya damu yaliyoambukizwa, hii ikiwa ni asilimia 5 - 10 ya maambukizi ya ulimwengu mzima. [48][65] Sindano za tiba zisizo salama huchangia pakubwa katika kueneza UKIMWI katika eneo la Kusini kwa Sahara.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mnamo 2007, kati ya 12% na 17% ya maambukizi katika eneo hilo yalichangiwa na matumizi ya sindano hizo.[66]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Shirika la Afya Duniani linakadiria hatari ya kuambukizwa kupitia sindano hizo barani Afrika kuwa 1.2%.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hatari kuu huhusishwa na taratibu vamizi, kusaidiwa kuzaa na utunzaji wa meno katika sehemu hii ya dunia.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu wanaochanja au kuchanjwa chale, chale za mwili na kutia kovu hudhaniwa kuwa katika hatari ya kuambukizwa, ingawa hakuna visa vilivyothibitishwa ambavyo vimenakiliwa.[67]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Haiwezekani mbu au wadudu wengine kusambaza VVU. [68]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mtu anaweza pia kupata VVU kwa kuchanga sindano na wenzake.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hii ina maana ya kutumia sindano ambayo haijawahi kusafishwa baada ya mtu mwingine kuitumia.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baadhi ya watu ambao, kinyume cha sheria, huchukua madawa ya kulevya kama heroin na cocaine huchukua dawa hizo kwa sindano.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baadhi yao wanachanga sindano moja.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kama mmojawao ana virusi ya UKIMWI na anashirikisha sindano yake, anaweza kuambukiza HIV kwa watu wengine.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mama hadi mtoto VVU vinaweza kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyesha.[69][70] Njia hii ni ya tatu kwa umaarufu wa kusambaza VVU kote duniani.[48]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Bila matibabu, hatari ya kusambazwa wakati wa au baada ya kuzaliwa ni takriban 20%, na 35% kwa watoto wanaonyonya.[69]Kufikia mwaka wa 2008, usambazaji wima ulichangia takriban 90% ya visa vya VVU katika watoto.[69]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hatari ya kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto inaweza kupunguzwa hadi 1% kwa kutumia matibabu mwafaka.[69]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu ya kukinga hujumuisha mama kutumia dawa za kudhibiti virusi wakati wa ujauzito na kuzaa, kuchagua kuzaa kwa kupasuliwa, kutonyonyesha na kumpa mtoto dawa za kudhibiti VVU.[71]Hata hivyo, idadi kubwa ya mbinu hizi hazipatikani katika mataifa yanayostawi.[71]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Iwapo damu itachafua chakula wakati wa mtoto kutafuna, itaongeza hatari ya kuambukiza.[67]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU na UKIMWI Virusi vyenyewe  VVU ndivyo kisababishi cha mkusanyiko wa magonjwa yanayojulikana kijumla kama VVU/UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU ni retrovirusi ambavyo hasa huambukiza vipengele vya mfumo wa kingamwili ya binadamu kama vile seli za CD4+T, makrofaji na seli za dendraiti.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Virusi hivi huharibu seli za CD4+ T moja kwa moja au vinginevyo.[72]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU ni mshirika wa jenasi ya Lentivirus,[73] sehemu ya familia ya Retroviridae.[74]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Virusi vyote vya lenti huwa na sifa sawa za kimofolojia na biolojia.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Spishi nyingi za mamalia huambukizwa na virusi vya lenti, ambavyo haswa huwa ndivyo visababishi vya maradhi ya muda mrefu yaliyo na kipindi cha kupevuka kirefu.[75]Virusi vya lenti husambazwa kama virusi vya RNA chanya za uzi mmoja hisia zilizo ndani ya kigamba.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Inapoingia ndani ya seli iliyolengwa, jenomu ya RNA ya virusi hugeuzwa (hubadilishwa kinakala) na kuwa DNA ya nyuzi mbili ambayo husafirishwa pamoja na jenomu ya virusi katika chembe ya virusi vile.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

DNA ya virusi inayoundika huingia katika kiini cha seli ambapo huchangamana na seli ya DNA kwa kutumia integresi iliyofasiliwa kama virusi, na pia vipengele husika vya kiini kikuu.[76]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vinapochangamana na DNA ya seli, virusi hivi vinaweza kuingia katika awamu fiche, hivyo kuwezesha virusi hivi pamoja na seli inayovipokea kuepuka kutambuliwa na mfumo wa kingamwili.[77]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Aina mbili za VVU zimetambulika: VVU-1 na VVU-2.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU-1 ni virusi vilivyotambulika kwanza (na ambavyo mwanzoni vilijulikana pia kama LAV au HTLV-III).


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Virusi hivi vina sumu kali, vyenye kuambukiza,[78] na ndivyo visababishi vikuu vya visa vingi vya maambukizi ya VVU kote ulimwenguni.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kiwango cha chini zaidi cha uambukizaji wa VVU-2 ikilinganishwa na VVU-1 huonyesha kuwa watu wachache zaidi walio katika hatari ya VVU-2 wataambukizwa kila wanapokumbana na virusi hivi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU-2 hupatikana zaidi Afrika Magharibi kwa sababu ya uwezo wake wa chini wa kuambukiza.[37]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baada ya virusi kuingia mwilini, kuna kipindi cha kugawanyika kwa virusi, hali inayopelekea wingi wa virusi katika damu ya pembeni.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika kipindi cha kwanza cha maambukizi, kiwango cha VVU kinaweza kufika milioni kadhaa za chembe za virusi kwa kila mililita ya damu.[79]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwitikio huu huandamana na kiwango kikubwa cha kushuka kwa idadi ya seli za CD4+ T zinazozunguka.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Viremia kali mara nyingi huhusishwa na kuwezeshwa kwa CD8+ seli za T, ambazo huangamiza seli zilizoambukizwa VVU na kisha kuhusishwa na kuzalishwa kwa zindiko, au kuzalishwa kwa zindiko mpya.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwitikio wa seli za CD8+ T huchukuliwa kuwa muhimu katika kudhibiti viwango vya virusi, ambavyo hupanda na kushuka, huku viwango vya seli za CD4+ T vikirejea.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwitikio bora wa seli za CD8+ T umehusishwa na kupungua kwa mwendo wa ugonjwa na pia prognosi bora zaidi, ingawa mwitikio huu hauondoi virusi.[80]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Pathofisiolojia ya UKIMWI ni tata.[81]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwishowe, VVU husababisha UKIMWI kwa kuharibu CD4+seli za T. Hali hii hudhoofisha mfumo wa kingamwili hivyo kuwezesha mambukizi vamizi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Seli za T ni muhimu kwa mwitikio wa kingamwili, hivyo bila ya seli hizi, mwili hauwezi kukabiliana na maambukizi wala kuharibu seli za saratani.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Utendakazi wa kuharibiwa kwa seli za  CD4+ T hutofautiana katika awamu kali na za muda mrefu.[82]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika awamu kali, lisisi ya seli inayosababishwa na VVU, na pia kuangamizwa kwa seli za T angamizi huchangia katika kuharibiwa kwa seli za CD4+ T, ingawa apoptosi pia inaweza kuchangia hali hii.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika awamu ya muda mrefu, matokeo ya uwezeshaji wa kijumla wa kingamwili ukiandamana na udhaifu wa pole pole wa uwezo wa mfumo wa kingamwili kuzalisha seli mpya za T hukisiwa kuchangia kupungua kwa pole pole kwa idadi ya seli za  CD4+ T. [83] Ingawa dalili za udhaifu wa kingamwili kama ulivyo katika UKIMWI hazitokei kwa miaka  mingi baada ya kuambukizwa, kiwango kikubwa cha kuharibika kwa seli za CD4+ T hutokea katika wiki za kwanza baada ya kuambukizwa, hasa katika ute wa utumbo, ambao huwa na kiwango kikubwa cha limfosaiti zote za mwili.[84]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Sababu ya kiwango hiki kikubwa cha kuharibiwa kwa seli za CD4+ T ni kuwa kiwango kikubwa cha seli za ute za CD4+ T huzalisha protini ya CCR5 inayotumika na VVU kama kipokezi kishiriki ili kuweza kufikia seli hizo, ilhali kipande kidogo tu cha seli za CD4+ T katika mkondo wa damu hufanya hivyo.[85]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU hutafuta na kuharibu CCR5 inayotolesha seli za CD4+ T katika awamu kali ya maambukizi. [86]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwitikio mkubwa wa kingamwili hatimaye huyadhibiti maambukizi hayo kisha kuanzisha awamu fiche ya kiutambuzi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Seli za CD4+ T katika tishu za ute husalia zikiwa zimeathiriwa sana. [86]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ugawanyikaji endelevu wa VVU husababisha hali ya uwezeshaji wa kijumla wa kingamwili, ambao hudumu katika awamu yote ya muda mrefu.[87]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Uwezeshaji wa kingamwili, ambao hutambulika kwa ongezeko la uwezeshaji wa hali ya seli za kingamwili na kutoleshwa kwa saitokini inayosababisha inflemesheni, husababishwa na utendakazi wa zao la jeni na mwitikio wa kingamwili dhidi ya ugawanyikaji wa VVU unaoendelea.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Uwezeshaji wa kingamwili pia huhusishwa na kuharibika kwa mfumo wa uchunguzi wa kingamwili wa kizuizi cha ute wa tumbo na utumbo, hali inayosababishwa na kuangamizwa kwa seli za CD4+ T za ute katika awamu kali ya ugonjwa huu.[88]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hivyo si kila mtu aliye na VVU ana UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wakati watu wanapata VVU, wanaweza kuwa na afya kwa miaka mpaka akakutwa na aina maalumu ya magonjwa na vipimo vya damu vikionyesha kuwa ina idadi ndogo sana ya seli nyeupe za damu ambazo ndizo zinazopambana na maambukizi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna maradhi ambayo kwa kawaida ni ishara kwamba mtu ana UKIMWI kwa kuwa watu wenye afya njema hawapati magonjwa haya, kwa sababu mfumo wa kinga mwilini una nguvu ya kutosha ya kupigana na magonjwa hayo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hivyo kupata ugonjwa wa aina hiyo ni ishara kwamba mfumo wa kinga umeharibika.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baadhi ya magonjwa hayo ni: Sarkoma ya Kaposi - aina ya kansa ambayo kwa kawaida huathiri ngozi (mara nyingi husababisha vidonda vyekundu au zambarau, au majeraha juu ya ngozi).


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wakati mwingine huathiri tu ngozi, bali pia mifumo mingine katika mwili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Retinitis - virusi zinashambulia nyuma ya jicho.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Pneumocystis carinii (kifupi PCP) - aina ya pneumonia, magonjwa ya kuambukiza ya mapafu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

PCP ni maambukizi ya kawaida kwa wagonjwa wa UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Toxoplasmosis - ugonjwa unaosababishwa na vimelea, ambao unaweza kusababisha matatizo katika  mifumo ya ubongo na mingine katika mwili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kansa ya kizazi - ambayo huwa inaenea.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Utambuzi  VVU hutambuliwa kupitia uchunguzi wa kimaabara kisha kuainishwa kiawamu kwa msingi wa uwepo wa dalili au ishara fulani.[5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu walio katika hatari kubwa ya kuambukizwa hupendekezwa kupimwa VVU, ikiwa ni pamoja na mtu yeyote aliye na ugonjwa wa zinaa[8] Katika maeneo mengi ya ulimwengu, 1/3 ya watu wenye VVU hutambua kuwa wameambukizwa katika awamu za mwishoni mwa ugonjwa huu wakati UKIMWI au ukosefu mkuu wa kingamwili umekuwa wazi.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Uchunguzi wa VVU Watu wengi walioambukizwa VVU huzalisha zindiko maalum (yaani kuzalisha zindiko mpya) katika wiki 3 hadi 12 tangu maambukizi ya kwanza. [7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Utambuzi wa VVU vya kimsingi hufanywa kabla ya kuzalishwa kwa zindiko mpya kwa kupima RNA ya VVU au antijeni ya p24.[7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matokeo chanya yanayopatikana kwa kupima MAP au zindiko huthibitishwa kwa zindiko au MAP tofauti.[5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vipimo vya zindiko kwa watoto wa umri wa chini ya miezi 18 kwa kawaida huwa kasoro kwa sababu ya uwepo endelevu wa zindiko za mama.[89]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa hivyo, maambukizi yanaweza kutambulika tu kwa vipimo vya MAP vya VVU, RNA au DNA, au kupitia kupima uwepo wa antijeni ya p24.[5]Sehemu kubwa ya ulimwengu haina uwezo wa kupata vipimo bora vya MAP huku watu wa sehemu nyingi wakisubiri hadi dalili za watoto wao kuendelea au watoto hao kukua hadi kuwa na uwezo wa kupimwa kikamilifu.[89]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufikia mwaka wa 2007-2009 katika eneo la Kusini mwa Jangwa la Sahara, kati ya asilimia 30-70 ya watu walikuwa wakifahamu hali yao ya VVU.[90]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mnamo mwaka wa 2009, kati ya asilimia 4-42 ya watu hawa walipimwa. [90]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Takwimu hizi zinaonyesha ongezeko kubwa kutoka miaka ya awali.[90]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Uainishaji wa maambukizi ya VVU Mifumo miwili mikuu ya uainishaji hutumika kuainisha VVU na magonjwa husika kwa ajili ya uchunguzi: mfumo wa uainishaji wa magonjwa wa Shirika la Afya Duniani,[5] na mfumo wa VKM wa uainishaji wa maambukizi ya VVU.[91]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

The VKM hutumika zaidi katika mataifa yaliyostawi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa vile mfumo wa uainishaji wa SAD hauhitaji vipimo vya mahabara, mfumo huu ni mwafaka kwa mataifa yanayostawi ambayo kwa kawaida yana upungufu wa vifaa, ambapo unaweza pia kutumika kuongoza udhibiti wa kimatibabu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ingawa mifumo hii miwili ni tofauti, yote huwezesha ulinganishaji kwa ajili ya malengo ya kitakwimu.[3][5][91] Shirika la Afya Duniani lilipendekeza ufasili wa UKIMWI mara ya kwanza mwaka wa 1986.[5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tangu hapo, ufasili wa Shirika hili umedurusiwa na kurefushwa mara kadhaa, toleo la hivi karibuni likiwa la mwaka wa 2007. [5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mfumo wa SAD hutumia vikundi vifuatavyo: Maambukizi ya kimsingi ya VVU: Yanaweza kuwa bila dalili au yakihusishwa na sindromu kali ya retrovirusi. [5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Awamu ya I: Maambikizi ya VVU huwa bila dalili yakiwa na kiwango cha seli za CD4+ T (ambacho pia huitwa kiwango cha CD4) cha zaidi ya 500/uL.[5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Maambukizi haya yanaweza kujumuisha kuvimba kwa tezi za mwili wote.[5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Awamu ya II: Dalili ndogo zinaweza kuhusisha kiwango cha chini cha kudhihirika kwa za tando za ute na maambukizi yanayorejea ya sehemu ya juu ya njia ya pumzi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kiwango cha seli za CD4 cha chini ya 500/uL..[5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Awamu ya III: Dalili kuu zinazoweza kujumuisha hali ya kuharishaya muda mrefu isiyo na kisababishi maalum kwa zaidi ya mwezi mmoja, maambukizi makali ya bakteria ikiwa ni pamoja na tiibii ya mapafu na pia kiwango cha seli za CD4 cha chini ya 350/uL. [5]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Awamu ya IV ya UKIMWI: dalili kali zinazojumuisha toksoplasmosi ya ubongo, ukungu wa umio, trakea,  bronkasi au mapafu na  sakoma ya Kaposi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kituo cha Kukinga na Kudhibiti Magonjwa cha Marekani pia kilianzisha mfumo wa uainishaji wa VVU, kilichoudurusu mwaka wa 2008.[91]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika mfumo huu, maambukizi ya VVU yameainishwa kulingana na kiwango cha CD4 na dalili za kiutambuzi, [91] nayo hueleza maambukizi kwa awamu tatu: Awamu ya 1: Kiwango cha CD4 cha seli ≥ 500/uL na hakuna hali zinazoashiria UKIMWI Awamu ya 2: Kiwango cha seli za CD4 200 hadi 500/uL na hakuna hali zinazoashiria UKIMWI Awamu ya 3: Kiwango cha seli za CD4≤ 200cells/uL au hali zinazoashiria UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tashwishi: iwapo habari iliyopo haitoshi kufanya uainishaji uliopo juu Kwa sababu za kiuchunguzi, utambuzi wa UKIMWI hubakia iwapo baada ya matibabu kiwango cha seli za CD4+ T kitapanda zaidi ya 200 kwa kila µL ya damu au iwapo maradhi mengine yanayoashiria UKIMWI yataponywa.[3]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu Hakuna tiba au chanjo; hata hivyo, matibabu ya kudhibiti virusi yanaweza kupunguza mwendo wa ugonjwa huu na huenda yakapelekea urefu wa maisha kuwa karibu na kawaida.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ingawa matibabu ya kupunguza makali hupunguza hatari ya kifo na matatizo yanayotokana na ugonjwa huu, matibabu haya ni ya bei ghali, hivyo yanaweza kuhusishwa na madhara mbadala.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna dawa za kusaidia watu wenye UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hizi zinaitwa dawa za kurefusha maisha.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dawa za kurefusha maisha haziwezi kutibu UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hii ina maana kwamba haziwezi kufanya virusi vyote kuondoka mwili wa mtu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Lakini zinaweza kuwasaidia watu kupambana na virusi vya UKIMWI kwa mifumo yao ya kinga kufanya kazi vizuri zaidi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hivyo dawa za kurefusha maisha si tiba kabili kwa virusi ya UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu wenye VVU/UKIMWI ambao huchukua dawa za kurefusha maisha wanaweza kuishi muda mrefu, bila kupata maradhi yanayothibitisha UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Lakini baada ya muda mrefu, virusi za HIV zisizouawa na dawa hizo hujifunza jinsi ya kupambana nazo na hivyo zinakuwa sugu kwa dawa hizo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wakati mwingine VVU ni sugu kwa dawa moja, lakini dawa nyingine inaweza kutumika.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ili kupunguza uwezekano wa upinzani kutokea, watu wenye UKIMWI huchukua dawa zaidi ya moja kwa wakati mmoja.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wanaweza kuchukua madawa 2-4 kwa mara moja.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hii wakati mwingine inaitwa cocktail ya UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Lakini baada ya muda mrefu, VVU kujifunza kuwa sugu kwa dawa nyingi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hapo hakuna zaidi ya kuwatibu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hivyo wanasayansi kuendelea kujaribu kupata dawa mpya ya kupambana na VVU.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dawa tano muhimu za wenye VVU ni: D4T (stavudine) 3TC (Lamivudine) NVP (nevirapine) AZT (zidovudine) EFZ (efavirenz) Bila dawa hizo, kwa kawaida mtu mwenye VVU anaweza akaishi miaka 9-11.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Njia za kujikinga na UKIMWI   Kuna njia nyingi za watu kupambana na janga hilo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuzuia maambukizi ya VVU, hasa kupitia kondomu na miradi ya kubadilishabadilisha sindano, ni mikakati mikuu inayotumika kudhibiti kuenea kwa ugonjwa huu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Lakini wengine wanahoji kwamba bila kubadili tabia, teknolojia peke yake haitaweza kushinda ugonjwa huo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Chanjo Njia bora ya kuzuia VVU ni wazo la kuwa na chanjo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wanasayansi wengi wanatafuta chanjo ya VVU ili kuokoa uhai wa mamilioni ya watu, lakini kufikia mwaka 2012, hakuna chanjo mwafaka dhidi ya VVU/UKIMWI.[92]Jaribio moja la chanjo ya RV 144 iliyotolewa mwaka 2009 lilipelekea kupunguza hatari ya kuambukiza kwa takriban 30%, hivyo kuchochea matarajio ya jamii ya utafiti ya kutengeneza chanjo mwafaka zaidi.[93]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Majaribio zaidi ya chanjo ya RV 144 yanaendelea.[94][95] Kondomu Vitendo vya kijinsia ni njia kuu ya kupata VVU.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kama watu wanatumia kondomu wanapofanya mapenzi, kuna nafasi ndogo zaidi ya kuambukizana VVU, lakini ukweli kamili ni kwamba hakuna ngono salama kwa hakika.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matumizi ya kondomu ya kila mara hupunguza hatari ya kuambukizana UKIMWI kwa takriban 80% katika muda mrefu wa usoni.[96]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Iwapo mwenzi mmoja ameambukizwa, kutumia kondomu kila mara hupelekea viwango vya chini ya 1% kwa mwaka vya huyo mwingine kuambukizwa.[97]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna ushahidi mdogo unaoonyesha kuwa kondomu za wanawake una kiwango sawa cha kinga.[98]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dawa za ukeni Kutumia mafuta ya ukeni yanaliyo na tenofovir muda mfupi kabla ya ngono hukisiwa kupunguza viwango vya maambukizi kwa takriban 40% miongoni mwa wanawake wa Kiafrika.[99]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kinyume na hili, matumizi ya spemisidi nonoxynol-9 yanaweza kuongeza hatari ya kuambukizwa kwa sababu ya uwezo wake wa kuleta mwasho wa uke na rektamu.[100]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tohara Tohara katika eneo la Kusini kwa Sahara "hupunguza uambukizaji wa VVU katika wanaume wanaohusiana na wanawake kimapenzi kwa kati ya 38% na 66% kwa muda wa miezi 24". [101]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa msingi wa tafiti hizi, mashirika ya SAD na UNAIDS yalipendekeza tohara kama mbinu ya kuzuia uambukizaji VVU kutoka kwa mwanamke hadi mwanamume mwaka 2007.[102]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Haijabainika wazi iwapo njia hii huzuia uambukizaji kutoka kwa mwanamume hadi mwanamke[103][104] na iwapo mbinu hii ina manufaa katika mataifa yaliyostawi na haijabainika miongoni mwa mashoga.[105][106][107] Baadhi ya wataalamu wanahofia kuwa dhana ya kiwango cha chini cha hatari miongoni mwa wanaume waliotahiriwa inaweza kupelekea mienendo hatari zaidi, hivyo wanapinga faida ya mbinu hii katika kukinga.[108]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wanawake waliofanyiwa ukeketaji wana hatari zaidi ya kuambukizwa.[109]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mawaidha na elimu Njia muhimu ya kuzuia VVU/UKIMWI ni elimu kwa kuwa hiyo inawezesha kuelewa maana ya jinsia na kukwepa sababu za maambukizi yake.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ni kwamba watu wanaweza kupata VVU kutokana na ngono na kutokana na damu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watoto wanaweza pia kupata VVU kutoka kwa mama zao (wakati wa kukua ndani ya akina mama wajawazito na wakati wa kunyonya maziwa ya mama.)


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna baadhi ya watu ambao hawataki watu wajue kuhusu kondomu na sindano safi, au hawataki wawe na kondomu au sindano safi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hao wanaamini kuwa watu wakijua kuhusu kondomu na kuwa na kondomu watafanya ngono zaidi na hivyo kuzidisha maambukizi badala ya kuyapunguza kwa sababu kinga hiyo si madhubuti.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vilevile wanaamini kuwa watu wakiwa na sindano safi watatumia dawa za kulevya zaidi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wengi wa wanaodhani hivyo ni pia kwa sababu ya dini zao kukataza uzinifu na ulevi kama tabia zinazoharibu binadamu binafsi na jamii kwa jumla.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hao huhimiza upendo na uaminifu katika ndoa, usafi wa moyo na utunzaji wa afya.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Miradi inayohimiza kujinyima ngono haijatambulika inaathiri vipi hatari ya kupata VVU.[110]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ushahidi wa manufaa ya elimu ya rika pia hautoshi.[111]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Elimu ya ngono inayotolewa shuleni inaweza kupunguza mitindo hatari,[112] lakini inaweza pia kuchochea wanafunzi wakajaribu wenyewe ngono.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vijana wengi wanajihusisha katika vitendo hatari licha ya kufahamu kuhusu VVU/UKIMWI, huku wakipuuza hatari ya kuambukizwa.[113]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dawa kabla ya hatari Asilimia 96 ya watu walikingwa dhidi ya maambukizi iwapo wenzi wao walioambukizwa walipata mapema dawa za kudhibiti VVU[114][115] Proflaksisi ya kabla ya hatari pamoja na kipimo cha kila siku cha dawa ya tenofovir (ikiwa na au bila emtricitabine) ni mwafaka kwa vikundi fulani, ikijumuisha: mashoga, wachumba wa wenye VVU na vijana wa Afrika wanaovutiwa na watu wa jinsia tofauti. [99]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hadhari za jumla katika mandhari ya utunzaji wa afya zinaaminika kufaulu kupunguza hatari ya VVU.[116]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matumizi ya dawa zinazodungwa mishipani ni kipengele muhimu cha hatari, hivyo mikakati ya kupunguza madhara kama vile miradi ya kubadilisha sindano na matibabu ya kubadilisha opioidi yanaonekana kufaulu kupunguza hatari.[117]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dawa baada ya hatari Vipimo vya dawa za kudhibiti VVU zinazotolewa kati ya saa 48 hadi 72 baada ya hatari kwa damu yenye VVU au viowevu vya uzazi hujulikana kama proflaksisi ya baada ya hatari.[118]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matumizi ya dawa moja ya zidovudine hupunguza mara tano hatari ya kupata VVU kutokana na jeraha la sindano.[118]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu hupendekezwa baada ya ubakaji iwapo mshukiwa anatambulika kuwa na VVU lakini yanakumbwa na utata iwapo hali yake haijulikani.[119]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Taratibu za matibabu ya sasa hutumia lopinavir/ritonavir na lamivudine/zidovudine au emtricitabine/tenofovir na yanaweza kupunguza hatari zaidi.[118]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa kawaida, muda wa matibabu huwa wiki nne [120]na mara nyingi huhusishwa na athari kali (zidovudine ikiwa na takriban 70% ya visa, ikijumuisha 24% kichefuchefu, 22% uchovu, 13% mafadhaiko na 9% maumivu ya kichwa.[62]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuzuia maambukizi ya mama kwa mtoto Hatua za kuzuia kusambaza VVU kutoka kwa mama hadi mtoto zinaweza kupunguza kiwango cha maambukizi kwa asilimia 92-99.[69][117] Kimsingi, hatua hizi hujumuisha kutumia mwungano wa dawa za kudhibiti VVU katika ujauzito na baada ya kuzaa, na pia kunywesha kwa chupa badala ya kunyonyesha.[69][121]Ikiwa itakubaliwa kulisha, inafaidi, inawezekana kumudu gharama yake, na ni salama, kina mama hawapaswi kuwanyonyesha watoto wao.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, iwapo haiwezekani, kina mama hushauriwa kunyonyesha tu katika miezi ya kwanza.[122]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ikiwa kunyonyesha pekee kutatekelezwa, kumpa mtoto proflaksisi ya kudhibiti VVU kwa muda mrefu zaidi hupunguza hatari ya kuambukizwa.[123]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dawa za kudhibiti virusi  Kwa sasa hakuna tiba au chanjo ya VVU mwafaka.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu hujumuisha dawa tendi za kudhibiti VVU za kiwango cha juu zinazopunguza mwendo wa ugonjwa huu.[124]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufikia mwaka 2010, zaidi ya watu milioni 6.6 wa nchi za mapato ya chini na ya kati walikuwa wakitumia dawa hizo.[125]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu pia huhusisha hatua za kuzuia na kutibu maambukizi nyemelezi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Chaguo za kisasa za KNKN ni michanganyiko ya angalau dawa tatu za angalau aina au "vikundi" viwili vya ajenti za dawa za kudhibiti VVU.[126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwanzoni, matibabu kwa kawaida huhusisha kizuizi kisicho cha nukliosidi kinachozuia kugeuzwa kwa nakala (KKNKN) pamoja na vidonge viwili vya kifanani cha nukliosidi kinachozuia kugeuzwa kwa nakala (KNKN).[126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

KNKN kwa kawaida hujumuisha: zidovudine (AZT) au tenofovir (TDF) na lamivudine (3TC) au emtricitabine (FTC).[126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwungano wa ajenti zinazojumuisha kizuizi cha protisi (KP) hutumika utaratibu huu ukipoteza utendakazi.[126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wakati wa kuanzisha matumizi ya dawa za kudhibiti VVU ni mada ambayo ingali inajadiliwa.[8][127] Shirika la Afya Duniani, miongozo ya Ulaya na pia Marekani hupendekeza dawa za kudhibiti VVU kwa vijana waliobalehe, watu wazima na kina mama wajawazito walio na kiwango cha CD4 cha chini ya 350/uL au walio na dalili, bila kuzingatia kiwango chao cha CD4.[8][126]Hali hii huwezeshwa na ukweli kwamba kuanzisha matibabu wakati huu hupunguza hatari ya kifo.[128]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Isitoshe, Marekani imependekeza matibabu hayo kwa watu wote wenye VVU bila kuzingatia kiwango cha CD4 au dalili, ingawa inatoa pendekezo hili ikiwahofia watu wenye kiwango cha juu cha CD4.[129]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Shirika la Afya Duniani pia linapendekeza matibabu kwa watu wenye maambukizi nyongeza ya kifua kikuu na hepatitisi B tendi ya muda mrefu.[126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu yanapoanzishwa, inapendekezwa yaendelezwe bila "kupumzika".[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu wengi hutambuliwa punde tu baada ya wakati ambao matibabu yalipaswa kuanzishwa.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika matibabu, matokeo yanayotarajiwa ni kiwango cha HIV-RNA ya plasma ya muda mrefu cha chini ya nakala 50/mL.[8]Viwango vya kuthibitisha ikiwa matibabu ni mwafaka hupendekezwa kwanza baada ya wiki nne na punde viwango hivi vinaposhuka chini ya nakala 50/mL.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vipimo vya kila baada ya miezi 3-6 kwa kawaida huwa mwafaka.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Udhibiti usio mwafaka huchukuliwa kuwa zaidi ya nakala 400/mL.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kulingana na kigezo hiki, matibabu huwa mwafaka kwa zaidi ya 95% ya watu katika mwaka wa kwanza.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Manufaa ya matibabu hujumuisha upungufu wa hatari ya kuendelezwa kwa VVU na kupunguka kwa hatari ya kifo.[130]Katika mataifa yaliyostawi matibabu pia huboresha afya ya mwili na ya akili.[131]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu hupelekea kupunguza kwa 70% hatari ya kupata kifua kikuu.[126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Manufaa ya nyongeza hujumuisha upungufu wa hatari ya kusambazwa kwa ugonjwa huu hadi kwa wenzi kingono, na upungufu wa kusambazwa kwa maambukizi kutoka kwa mama hadi mtoto. [126]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ubora wa matibabu hutegemea pakubwa maafikiano.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Sababu za kutoafikiana hujumuisha: ufikiaji duni wa huduma za kimatibabu,[132]huduma duni za kijamii, ugonjwa wa akili na uraibu wa madawa.[133]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Isitoshe, utata wa utaratibu wa matibabu (kufuatia idadi ya tembe na idadi ya marudio ya kumeza tembe) na athari kali zinaweza kusababisha kutoafikiana kwa kimakusudi.[134]Hata hivyo, viwango vya uafikiano ni sawa katika nchi zinazostawi na zilizostawi[135] Matukio makuu huhusishwa na ajenti inayotumika.[136]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baadhi ya visa vinavyotokea mara nyingi hujumuisha: sindromu ya lipodistofi, dislipidemia na kisukari tamu hasa pamoja na vizuizi vya protisi.[3]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dalili zingine zinazotokea mara nyingi hujumuisha: kuhara,[136][137] na ongezeko la hatari ya ugonjwa wa moyo na mishipa.[138]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, athari kali huwa katika matibabu mapya yaliyopendekezwa.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Gharama huenda ikawa tatizo kwani baadhi ya dawa huwa ghali[139].


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, hadi mwaka wa 2010, 47% ya watu waliohitaji dawa hizo walikuwa wakizitumia katika nchi zinazostawi na za mapato ya wastani[125] Dawa fulani zinaweza kuhusishwa na ulemavu wa kuzaliwa hivyo hazifai kutumiwa na wanawake wanaopanga kupata watoto.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu yanayopendekezewa watoto hutofautiana kidogo na ya watu wazima.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika nchi zinazoendelea, kufikia mwaka wa 2010, 23% ya watoto waliohitaji dawa hizi walikuwa wakizitumia.[140]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Shirika la Afya Duniani na Marekani inapendekeza matibabu kwa watoto wote wa umri wa chini ya miezi 12.[141][142]Marekani hupendekeza matibabu kwa watoto wa umri wa mwaka 1-5 walio na kiwango cha VVU-RNA cha zaidi ya nakala 100,000/mL na kwa walio zaidi ya miaka mitano watibiwe iwapo kiwango cha CD4 ni chini ya 500/ul.[141]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuzuia maambukizi nyemelezi Mikakati ya kuzuia maambukizi nyemelezi hufaa watu wengi wenye VVU/UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu ya dawa za kudhibiti virusi huboresha na kupunguza hatari ya kupata maambukizi nyemelezi kwa wakati huo na baadaye.[136]Chanjo dhidi ya hepatitisi A na B hupendekezwa kwa watu walio katika hatari ya VVU kabla ya maambukizi, ingawa yanaweza kutolewa baada ya kuambukizwa.[143]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kinga ya Trimethoprim/sulfamethoxazole kati ya wiki 4-6 na kukoma kunyonyesha watoto waliozaliwa na mama mwenye VVU hupendekezwa katika sehemu zenye upungufu wa raslimali.[140]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Pia inapendekezwa kuzuia PCP kiwango cha CD4 kikiwa chini ya 200/uL na kwa wenye PCP au waliokuwa nayo awali.[144]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu wenye ugandamizaji wa kingamwili pia hushauriwa kupata kinga ya toksoplasmosisi na Meninjitisi ya kriptokokasi.[145]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mikakati mwafaka ya kinga imepunguza kiwango cha maambukizi kwa 50% katika miaka 1992-1997.[146]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu mbadala Takriban 60% ya watu wenye VVU nchini Marekani hutumia mbinu mbalimbali za matibabu mbadala.[147]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ubora wa matibabu hayo hata hivyo haujathibitishwa.[148]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa kuzingatia ushauri wa kilishe na UKIMWI, kuna ushahidi unaoonyesha manufaa ya nyongeza za virutubishi vidogo.[149]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ushahidi wa manufaa ya nyongeza za seleniamu unaonyesha kuwa manufaa yake si mengi sana.[150]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna ushahidi mdogo kuwa nyongeza ya vitamini A kwa watoto hupunguza vifo na kuboresha ukuaji.[149]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Nyongeza ya vitamini nyingi kwa kina mama wajawazito wenye lishe duni na wanaonyonyesha imeboresha afya ya kina mama na watoto barani Afrika[149] Kutumia virutubishi vidogo ndani ya lishe katika viwango vya KMS kwa watu wazima wenye VVU kumependekezwa na Shirika la Afya Duniani.[151][152] SAD linasema kuwa takwimu kadhaa zimeonyesha nyongeza ya vitamini A, zinki na ayoni inaweza kuwaathiri pakubwa watu wazima walio na VVU.[152]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hakuna ushahidi wa kutosha kuonyesha manufaa ya miti shamba.[153]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matarajio ya kuishi   Katika sehemu nyingi ulimwenguni UKIMWI umekuwa ugonjwa wa muda mrefu, si ugonjwa mkali tu.[154]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Prognosi ni tofauti katika watu mbalimbali, na kiwango cha CD4 pamoja na wingi wa virusi huwa muhimu katika kutabiri matokeo.[7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wastani wa muda wa kuishi baada ya kuambukizwa unakadiriwa kuwa kati ya miaka 9-1 bila matibabu, ikitegemea aina ya VVU.[155]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baada ya utambuzi wa UKIMWI, iwapo matibabu hayapo, uwezo wa kuishi huwa kati ya miezi 6-19.[156][157] KKNKN na uzuiaji mwafaka wa Maambukizi nyemelezi hupunguza kima cha vifo kwa 80% na kuongeza matarajio ya urefu wa maisha hadi miaka 20-50 kwa mtu mzima wa kimo aliyetambuliwa na maambukizi karibuni.[154][158][159] Hii ni kati ya 2/3[158] na karibu na kiwango cha umma.[8][160] Matibabu huwa hayafaulu yanapoanzishwa yakiwa yamechelewa katika prognosi,[8] kwa mfano, matibabu yakianzishwa kufuatia utambuzi katika kiwango cha UKIMWI, matarajio ya urefu wa maisha huwa miaka~10–40.[8][154] Wasipotibiwa, nusu ya watoto wachanga wanaozaliwa na VVU hufa kabla ya miaka miwili.[140]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Sababu kuu ya vifo vinavyotokana na VVU/UKIMWI ni Maambukizi nyemelezi na saratani ambayo mara nyingi hutokana na matatizo endelevu ya mfumo wa kingamwili.[146][161] Hatari ya saratani huonekana kuongezeka ikiwa kiwango cha CD4 kitashuka chini ya 500/uL.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kiwango cha kuendelea kwa ugonjwa wa kiutambuzi hutofautiana pakubwa katika watu mbalimbali na kimedhihirika kuathiriwa na vipengele kadhaa, kama vile uhatarisho na utendaji wa kingamwili;[162] uwezo wa kufikia huduma ya afya na uwepo wa maambukizi pacha;[156][163] pamoja na aina ya (au za) virusi husika.[164][165] Maambukizi pacha ya kifua kikuu ni mojawapo ya visababishi vikuu vya vifo vya watu wenye VVU/UKIMWI, huku yakipatikana katika 1/3 ya watu walioambukizwa VVU na husababisha 25% ya vifo vinavyohusiana na VVU.[166]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU pia ni kipengele kikuu zaidi cha hatari ya kifua kikuu.[167]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hepatitisi C ni maambukizi mengine pacha yanayotokea mara nyingi, ambapo kila ugonjwa huongeza uendeleaji wa ugonjwa mwingine[168] Saratani zinazotokea mara nyingi zaidi ambazo huhusishwa na VVU ni sakoma ya Kaposi na limfoma isiyo ya Hodgkin.[161]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata wakitibiwa kwa dawa za kudhibiti VVU, watu walio na VVU huenda wakakumbwa na matatizo ya kiniuroni ya ufahamu,[169] osteoporosi,[170] nuropathia,[171] saratani,[172][173] nefropathi,[174] na ugonjwa wa moyo na mishipa baada ya muda mrefu.[137]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Haijulikani ikiwa hali hizi hutokana na kuambukizwa kwa VVU kwenyewe au ni athari kali za matibabu yake.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Watu wangapi wana UKIMWI?


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU/UKIMWI ni janga la kimataifa.[176]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufikia mwaka 2015 walau watu wapatao 36,700,000 walikuwa wakiishi na VVU[125] na kila mwaka watu milioni 2 wengine wanambukizwa[177][178].


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Zaidi ya nusu ni wanawake na milioni 2.6 ni watoto chini ya miaka 15.[125]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo watu wengi wenye VVU hawajui kuwa navyo[179].


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa sababu hiyo, idadi halisi ya watu wanaoishi na VVU haijulikani.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hali hii ilisababisha karibu vifo milioni 1.8 mwaka 2010 ikilinganishwa na milioni 3.1 katika mwaka 2001.[125]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wengi kati ya watu wenye VVU huishi Afrika kusini kwa Sahara.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wengi kati ya watoto ambao hufariki dunia kutokana na UKIMWI pia wanaishi barani Afrika.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika mwaka wa 2010, kadirio la 68% (milioni 22.9) la visa vyote vya VVU na 66% ya vifo (milioni 1.2) vilitokea katika eneo hili.[180]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hii inamaanisha kuwa karibu 5% ya watu wazima wana virusi hivi[181] na vinaaminika kuwa kisababishi cha 10% ya vifo vyote vya watoto.[182]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wanawake wa eneo hili huchangia karibu 60% ya visa vyote tofauti na maeneo mengine.[180]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Afrika Kusini ina idadi kubwa zaidi ya watu wenye VVU ulimwenguni kote, ikiwa ni watu milioni 5.9.[180]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kiwango cha matarajio ya urefu wa maisha kimepungua katika nchi zilizoathirika zaidi kutokana na VVU; kwa mfano, mwaka wa 2006, ilikadiriwa kuwa kiwango hiki kilipungua kutoka miaka 65 hadi 35 nchini Botswana.[18]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Asia Kusini na Kusini Mashariki ni eneo la pili lililoathirika zaidi; mwaka wa 2010, eneo hili lilikuwa na kadirio la visa milioni 4 au 12% ya watu wote wanaoishi na VVU, hivyo kupelekea vifo vya takriban watu 250,000.[181]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Takriban milioni 2.4 ya visa hivi viko India[180] Ukithiri wa VVU uko chini katika maeneo ya Uropa Magharibi na Kati ikifikia 0.2% na Mashariki mwa Asia ikiwa na 0.1%.[181]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwaka wa 2008 nchini Marekani, takriban watu milioni 1.2 walikuwa wakiishi na VVU, hivyo kupelekea takriban vifo 17,500.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kilikadiria kuwa, mwaka wa 2008, 20% ya Wamarekani waliokuwa na VVU hawakujua hali yao. [183]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Nchini Uingereza, kufikia 2009 kulikuwa na takriban visa 86,500 vilivyopelekea vifo 516.[184]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Nchini Kanada, kufikia 2008 kulikuwa na visa 65,000 vilivyopelekea vifo 53.[185]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Jamii na utamaduni Unyanyapaa  Unyanyapaa dhidi ya watu walio na UKIMWI zipo kote ulimwenguni kwa namna mbalimbali, zikiwemo kutengwa, kukataliwa na jamii, ubaguzi na kuepuka watu walioambukizwa VVU, kulazimishwa kupimwa VVU bila idhini au ulinzi wa usiri, vurugu dhidi ya watu walioambukizwa au waliodhaniwa kuambukizwa VVU; na karantini ya watu waliombukizwa VVU.[186]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vurugu zinazohusiana na unyanyapaa au hofu ya vurugu huzuia watu wengi kupima VVU, kurudia matokeo ya vipimo na kutotafuta matibabu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hali hizi hugeuza ugonjwa wa muda mrefu unaoweza kudhibitiwa kuwa hukumu ya kifo na kuendeleza ueneaji wa VVU.[187]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Unyanyapaa dhidi ya watu wanaoishi na UKIMWI, umegawanywa zaidi katika vikundi vitatu kama ifuatavyo: Unyanyapaa Mkuu wa UKIMWI -mawazo ya woga na wasiwasi unaoweza kuhusishwa na ugonjwa wowote aunaoua au kuambukiza.[188]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Unyanyapaa wa kiishara wa UKIMWI -kutumia VVU/UKIMWI kuonyesha mitazamo fulani dhidi ya vikundi vya jamii au mitindo ya maisha inayohusishwa na ugonjwa huu.[188]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Unyanyapaa wa kihisani wa UKIMWI- Unyanyapaa dhidi ya watu wanaohusishwa na suala la VVU/UKIMWI au watu walio na VVU.[189]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mara nyingi, unyanyapaa wa UKIMWI huonyeshwa pamoja na unyanyapaa wa aina moja au nyingine, hasa unyanyapaa unaohusiana na ushoga, uasherati, ukahaba na kutumia dawa za kulevya.[190]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika nchi nyingi zilizostawi, kuna uhusiano kati ya UKIMWI na ushoga.[191][188]Hata hivyo, njia kuu ya kuenea kwa UKIMWI ulimwenguni kote inabakia kuwa maambukizi kati ya wanaume na wanawake, kwa kuwa ndio ngono ya kawaida. [192]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Athari za kiuchumi  VVU/UKIMWI huathiri uchumi wa watu na nchi.[182]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Pato la ndani la uzalishaji la nchi zilizoathiriwa zaidi limepungua kufuatia ukosefu wa rasilimali ya kibinadamu.[182][193]Bila lishe bora, huduma za afya na dawa, watu wengi hufariki kutokana na matatizo yanayohusiana na UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kando ya kutoweza kufanya kazi, watu hao pia huhitaji kiwango kikubwa cha huduma za afya.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

UKIMWI hupunguza idadi ya watu wanaoweza kulipa ushuru Kwa kuwaathiri hasa vijana, hivyo kupunguza raslimali zilizopo za matumizi ya umma kama vile huduma za elimu na afya ambazo hazihusiki na UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hali hii husababisha upungufu wa pesa za nchi na wa ukuaji wa uchumi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hali hii kisha hupelekea upungufu wa ukuaji wa msingi wa ushuru, athari ambayo huongezeka iwapo kuna matumizi zaidi katika matibabu, mafunzo (ili kuchukua nafasi ya wafanyakazi wanaougua), kuwalipa wafanyakazi wagonjwa na kuwatunza mayatima wa UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hali hii hutokea hasa iwapo ongezeko kubwa la vifo vya watu wazima litapelekea kubadilika kwa wajibu wa kuwatunza mayatima hawa kutoka kwa familia hadi kwa serikali.[194]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika kiwango cha familia, UKIMWI husababisha upungufu wa mapato na pia ongezeko la matumizi katika huduma za afya.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Utafiti katika nchi ya Côte d'Ivoire ulionyesha kuwa familia zilizo na mgonjwa aliye na VVU/UKIMWI zilitumia pesa mara mbili zaidi ya familia nyingine.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matumizi hayo ya ziada pia hupelekea kiwango kidogo zaidi cha mapato ya kutumia katika elimu au uwekezaji wa kibinafsi au wa kifamilia.[195]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mayatima   Watu wengi ambao wanakufa kutokana na UKIMWI, hasa katika Afrika, huacha watoto ambao bado ni hai, na ambao wanaweza wanahitaji msaada na huduma.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Inakadiriwa kuwa kufikia mwaka wa 2007, diadi ya watoto yatima kutokana na UKIMWI milioni 12.[182]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Wengi wao hutunzwa na nyanya na babu wazee. [194]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dini na UKIMWI Mada kuhusu dini na UKIMWI imekuwa ikikumbwa na utata mwingi katika miaka thelathini iliyopita, hasa kwa sababu baadhi ya viongozi wa dini wametangaza hadharani kwamba wanapinga utumiaji kondomu.[196]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mashirika mengine ya dini yamedai kuwa maombi yanatosha kutibu VVU/UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwaka 2011, BBC iliripoti kuwa baadhi ya makanisa huko London yalikuwa yakidai kuwa maombi yanatibu UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kituo cha Utafiti wa Afya ya Kiuzazi na VVU cha Hackney kiliripoti kuwa watu wengi waliachma kutumia matibabu, wakati mwingine kwa kushauriwa na wachungaji wao.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Jambo hili lilipelekea vifo vya watu wengi.[197]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Synagogue Church Of All Nations ilitangaza maji ya upako ili kuwezesha uponyaji kutoka kwa Mungu, ingawa ilikana kuwa iliwashauri watu kukoma kutumia matibabu.[197]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika vyombo vya habari Kimojawapo kati ya visa maarufu zaidi vya UKIMWI kilikuwa cha Mmarekani Rock Hudson, muigizaji shoga aliyekuwa ameoa kisha kutalaki hapo awali.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hudson alifariki tarehe 2 Oktoba 1985 baada ya kutangaza ana VVU tarehe 25 Julai mwaka huohuo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Yeye alikuwa ametambuliwa kuwa na ugonjwa huo mwaka 1984.[198]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mgonjwa mashuhuri kutoka Uingereza mwaka huo alikuwa Nicholas Eden mwanasiasa shoga na mwana wa Waziri Mkuu, marehemu Anthony Eden.[199]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tarehe 24 Novemba 1991, virusi hivi vilipelekea kifo cha mwanamuziki wa aina ya muziki wa rock, Mwingereza Freddie Mercury.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mercury, aliyeongoza bendi iliyojulikana kama Queen alifariki kutokana na magonjwa yanayohusiana na UKIMWI baada ya kujulikana kuwa na ugonjwa huo siku iliyopita tu.[200]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, Mercury alikuwa ametambuliwa kuwa na ugonjwa huo mwaka 1987.[201]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kimojawapo kati ya visa maarufu zaidi vilivyotokana na ngono kati ya watu wa jinsia tofauti ni kile cha Arthur Ashe, mchezaji tenisi Mmarekani.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ashe alitambuliwa kuwa na VVU tarehe 31 Agosti 1988; baada ya kuambukizwa alipokuwa akiongezewa damu akifanyiwa upasuaji wa moyo awali miaka ya 1980.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Vipimo zaidi katika saa 24 baada ya utambuzi wa kwanza vilionyesha kuwa Ashe alikuwa na UKIMWI, lakini hakuwambia watu kuhusu utambuzi huu hadi Aprili 1992.[202]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ashe alifariki kutokana na UKIMWI akiwa na umri wa miaka 49 tarehe 6 Februari 1993.[203]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Picha ya Therese Frare ikionyesha mwanaharakati wa ushoga David Kirby akifariki kutokana na UKIMWI huku akizungukwa na familia yake, ilipigwa Aprili mwaka wa 1990.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

LIFE magazine ilisema kuwa picha hiyo ilikuja kufahamika kama picha maarufu zaidi kuwahi kuhusishwa na janga la UKIMWI/VVU.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Picha hiyo iliyochapishwa na gazeti hilo ilishinda tuzo la World Press Photo, kisha kupata umaarufu ulimwenguni kote baada ya kutumiwa na United Colors of Benetton katika kampeni ya utangazaji ya mwaka 1992.[204]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ukanushaji, njama na hila Kikundi kidogo cha watu kingali kinakana uhusiano wa VVU na UKIMWI, [205] uwepo wa VVU au ubora wa vipimo vya VVU na njia za matibabu.[206][207] Madai hayo, yanayojulikana kama ukanaji UKIMWI, yamechunguzwa na kukataliwa na jamii ya kisayansi.[208]Hata hivyo, madai hayo yana athari kuu kisiasa, hasa nchini Afrika Kusini.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hatua ya serikali ya nchi hiyo kukubali kirasmi ukanaji wa UKIMWI ilipelekea mwitikio usiofaa wa janga hili, na imelaumiwa kupelekea visa vingi vya maambukizi ya VVU na mamia ya maelfu ya vifo ambavyo vingeepukwa.[209][210][211] Urusi ulianzisha Operesheni INFEKTION, uhamasisho wa ulimwengu mzima kueneza habari kuwa VVU/UKIMWI ulitengenezwa na Marekani.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Takwimu zinaonyesha kuwa idadi kubwa ya watu wanaamini na wanaendelea kuamini madai hayo.[212]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna aina nyingi za dhana potovu kuhusu VVU na UKIMWI.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dhana tatu kuu ni kwamba UKIMWI unaweza kusambazwa kwa kumgusa mtu, kuwa ngono na bikira itatibu UKIMWI na kuwa VVU vinaweza tu kuambukiza mashoga na watumiaji wa madawa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dhana nyingine potovu ni kuwa tendo lolote la ngono ya kinyeo kati ya mashoga wasioambukizwa linaweza kupelekea maambukizi.[213][214] Utafiti unavyoendelea Utafiti wa kuboresha matibabu ya kisasa unajumuisha kupunguza madhara ya ziada ya dawa zilizopo, kurahisisha kanuni za kutumia dawa na kuboresha ubora na kuamua utaratibu bora wa kanuni ili kudhibiti ukinzani wa dawa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, chanjo pekee ndiyo inayodhaniwa kuweza kusitisha janga hili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hii ni kwa sababu chanjo ni ya bei nafuu, hivyo mataifa yanayostawi yanaweza kuimudu, na haitahitaji matibabu ya kila siku.[215]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata hivyo, baada ya miaka 20 ya utafiti, imekuwa vigumu kupata chanjo dhidi ya VVU-1,[215][216] hivyo tiba bado haijapatikana.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Upandikizaji seli kuu Mwaka wa 2007, Timothy Ray Brown,[217] mwanaume wa umri wa miaka 40 aliyekuwa na VVU, pia anayejulikana kama "the Berlin Patient" alipewa huduma ya pandikizo la seli kuu kama mojawapo ya matibabu ya lukemia sugu ya mieloidi (LSM).[218]Pandikizo la pili lilifanyika mwaka uliofuata baada ya kuugua tena.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mfadhili alichanguliwa sio tu kwa kuwa ana upatanifu wa kijeni lakini pia kwa kuwa alikuwa na  utangamano wa kubadilika kwa CCR5-Δ32 ambayo huwezesha ukinzani dhidi ya maambukizi ya VVU.[219][220] Baada ya miezi 20 bila matibabu ya dawa za kudhibiti VVU, iliripotiwa kuwa viwango vya VVU kwenye damu ya Brown uboho na matumbo vilikuwa chini ya kiwango cha kutambulika.[220]Virusi hivi vilibakia katika kiwango hicho kwa miaka mitatu baada ya upandikizo wa kwanza.[218]Ingawa watafiti na baadhi ya wachambuzi wanasema kuwa matokeo haya ni tiba, wengine wao wanadokeza kuwa virusi hivi vinaweza kuwa vimejificha ndani ya tishu[221]kama vile ubongo (unaotumika kama hifadhi).[222]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Matibabu ya seli kuu yamebakia chini ya kuchunguzwa kwa sababu ya asili yake ya kinadharia, ugonjwa wenywe na hatari ya kufa inayohusishwa na upandikizaji wa seli kuu na ugumu wa kupata wafadhili mwafaka.[221][223] Matibabu ya kuboresha kingamwili Matibabu saidizi za kudhibiti uigaji wa virusi, matibabu ya kingamwili zinazoweza kusaidia kuboresha mfumo wa kingamwili zilizochunguzwa awali, na juhudi zinazoendelea ni pamoja na IL-2 na IL-7.[224]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kutofaulu kwa chanjo kadhaa kukinga dhidi ya maambukizi ya VVU na kuendelea kwa UKIMWI kumepelekea mwelekeo mpya wa kuzingatia taratibu za kibayolojia zinazosababisha ufiche wa VVU.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kipindi kifupi cha matibabu ya kuunganisha dawa za kudhibiti VVU na dawa zinazolenga hifadhi fiche siku moja kinaweza kutokomeza maambukizi ya VVU.[225]Watafiti wamegundua abusaimu inayoweza kuharibu eneo la kufungia protini ya gp120 CD4.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Protini hii hupatikana katika aina zote za VVU kwa sababu ndiyo ncha ambapo limfosaiti za B hujishikisha kisha kuafikiana kwa mfumo wa kingamwili.[226]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tanbihi  Marejeo  Viungo vya nje   at Curlie  – HIV/AIDS Treatment Information, U.S. Department of Health and Human Services             Jamii:Maradhi ya zinaa Jamii:Maradhi ya kuambukiza Jamii:Dalili Jamii:Ukimwi


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavier Hernandez  Creus (anajulikana kama Xavi; amezaliwa mjini Terrassa, Barcelona, Catalonia, 25 Januari 1980) ni mchezaji wa kandanda Mhispania, ambaye kwa sasa anacheza kama kiungo wa kati katika klabu ya Kihispania katika La Liga huko Barcelona.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Kufikiriwa sana miongoni mwa wanakandanda bora katika dunia, Xavi alitajwa kama rasmi Mtu mwenye ushawishi mwingi katika mechi katikaa fainali ya Ligi ya Mabingwa 2009  kwani alisaidia Barcelona kushinda Manchester United na kuibuka washinid wa Kombe Ulaya kwa mara ya tatu.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Alitajwa kama mchezaji bora na UEFA katika Euro 2008 [1] na alikuwa mmoja wa wagombeaji watano 2007-08 wa tuzo la FIFA Mchezaji bora duniani.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Kwa jumla  ameteuliwa mara 80 na timu ya taifa ya Kihispania na  amechezea nchi yake katika 2000 Olimpiki, 2002 FIFA Kobe la Dunia, Uefa Euro 2004, 2006 FIFA Kombe la Dunia, Uefa Euro 2008, na 2009 FIFA Kombe la Mashirikisho.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Wasifu wa Klabu  Xavi ametoka kwa mfumo wa vijana ya Barcelona na ametumia muda wake wote wa kandanda katika Kambi ya Nou tangu umri wa miaka 11.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye alipenya kati ya timu ya vijana na timu ya hifadhi na alikuwa ni mwanachama wa timu ya Barcelona B ya Jordi Gonzalvo's  timu ambayo ilipata cheo hadi Daraja la Segunda.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Maendeleo yake kwa njia ya timu imemwezesha ajiunge na timu ya kwanza mnamo  tarehe 18 Agosti 1998 katika fainali ya Kombe Kuu, ambayo yeye alifunga dhidi ya Mallorca.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye haraka akaenda kuwa mwanachama timu ya ushindi ya Louis van Gaal.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavi anahesabiwa kama mwandamizi wa Josep Guardiola katika chumba cha injini cha Barca baada ya GUARDIOLA kutoka klabu, Xavi akawa mchezaji mkuu katika upande.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Tangu ushindi wa msimu wa 2004-05, yeye imekuwa makamu nahodha wa timu.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Katika msimu wa 2005-06, Xavi alijeruhi misuli  katika goti lake la kushoto katika mazoezi; na hakuchezi kwa miezi mitano, na kuhata msimu mkubwa wa michezo, lakini alirudi Aprili na alikuwa kwenye benchi la wasaidizi katika fainali ya ligi Mabingwa wa UEFA 2006.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Msimu wa 2008-09 ulikuwa msimu bora wa Xavi, kwa kucheza na mafanikio.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye alikuwa sehemu kuu ya utatu wa Barcelona, alicheza kwa umaarufu katika mashindano yote matatu: Yeye alifunga lengo la 4 katika ushindi wa 4-1 katika Copa del Rey 2008-09 fainali dhidi ya Athletic Bilbao, na mkwaju.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Katika La Liga, miongoni mwa michezo mingi, labda ya muhimu zaidi ni moja katika El Clásico waliposhinda 6-2 dhidi ya Real Madrid tarehe 2 Mei.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye alisaidia kufunga mabao 4 juu ya 6 (mara moja kwa Puyol, mara nyingine kwa Henry na mara mbili kwa Messi), na utendaji huu na kazi hii ilisababisha Barcelona kushinda taji la 2009.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Hatimaye, Xavi alisaidia Barcelona kushinda fainali ya 2009 Ligi ya Mabingwa  dhidi ya Manchester United, iliyomalizika 2-0, akisaidia bao la pili kwa kuuinua mpira kwa kichwa cha Leo Messi baada ya dakika 69 na pia karibu alifunga kama mkwaju kutoka nje ya sanduku uligonga chuma cha lango.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavi hivi karibuni alichaguliwa kama "kiungo bora wa Ligi ya Mabingwa ya UEFA" kwa mchango wake wakati wa ushindi wa Barcelona katika kampeni ya 2008-09 Ligi ya Mabingwa wa UEFA.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavi yuko chini ya mkataba na Barca mpaka 2014 baada ya kuendeleza mkataba wake wakati wa msimu wa 2008-09.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Mkataba huu mpya utamfanya awe mmoja wa wanaolipwa zaidi katika klabu, akiwa na mshahara wa € milioni 7.5 kila mwaka.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavi alisawazisha maonekano ya Carles Rexach katika muda wote kuonekana kuchezea Barcelona wakati yeye alionekana mara yake ya 452 katika msimu wake wa 11 katika klabu tarehe 14 Februari 2009.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye anamfuata sasa Migueli, ambaye ameonekana mara 548.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Wasifu wa Kimataifa  Xavi aliitwa mara ya kwanza katika 1999 Ushindani wa vijana wa kimataifa wa FIFA, akifunga mabao mawili na uhispania ilishinda taji.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye alifanya mwandamizi yake makuu tarehe 15 Novemba 2000 dhidi ya Uholanzi na tangu siku hiyo amekuwa akichezea  kikosi cha Kihispania.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Ziara yake ya 2006 FIFA Kombe la Dunia ilitiliwa shaka kutokana na kuumia kwa misuli ya goti lake, lakini yeye alipata nafuu na akajiunga na kikosi cha Luis Aragonés.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Umuhimu wake kwa timu ulisemwa na Aragonés wakati alisema, "Watu wanasema ni kamari kuchukua Xavi pamoja nasi, lakini nasema itakuwa kichaa kumwacha nyumbani." [2]


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavi aliteuliwa kama Mchezaji bora wa mechi katika mechi ya Uhispania dhidi ya Ukraine na kucheza katika mechi zote tatu za Uhispania, kabla wabwagwe nje na timu ya Kifaransa timu katika mzunguko wa pili.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Wakati wa Uefa Euro 2008, Xavi alichangia vikubwa katika mafanikio ya kampeni ya Uhispania.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Akishirikiana na wenzake Andrés Iniesta katika kiungo, alikuwa kati ya ulinzi na mstari wa mbele akisambaza mpira kwa Washambuliaji na kuwapatia nafasi muhimu.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye alifunga bao la ufunguzi katika dakika ya 50 katika nusu fainali dhidi ya Urusi ambayo ilikuwa bao la 500 tangu mwanzo wa michezo ya Mabingwa wa Ulaya. [3]


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Katika fainali dhidi ya Ujerumani, alimpatia mpira Fernando Torres ambaye alifunga bao la ushindi.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Yeye alichaguliwa kama Mchezaji wa Mashindano na maafisa wa UEFA.[4]


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Xavi aliitwa up tena kwa majaribio ya 2010 FIFA Kombe la Dunia  na meneja mpya Vicente del Bosque na aliendelea na fomu nzuri kutoka Euro 2008.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Katika ushindi wao wa 3-0 dhidi ya Estland, mabao mawili yalitoka kwa mikwaju yake.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Alichaguliwa katika kikosi cha watu 23 kwa Shirikisho la Kombe la FIFA la 2009 na kuanza katika michezo yote mitatu ya Uhispania.


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Takwimu za Klabu Kufikia 12 Desemba 2009 [5][6]  Kuonekana Kitaifa Kama ya 22 Novemba 2009. [7]


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Mabao ya kimataifa Kufikia 12 Agosti 2009. [8]


Question: Je,rais wa kwanza wa Uhispania anaitwa nani?

Xavi

Tuzo Barcelona Kihispania Ligi (4): 1998-99, 2004-05, 2005-06, 2008-09 Kihispania Kombe: (1) 2008-09 Kihispania Kombe Kuu (3): 2005, 2006, 2009 UEFA Kombe la Mabingwa (2): 2005-06, 2008-09|UEFA Kombe la Mabingwa (2):  2005-06, 2008-09 UEFA Kombe Kuu (1): 2009 Uhispania U20 FIFA U-20 Kombe la Dunia: 1999 Uhispania U23 Michezo ya Olimpiki: 2000 Nishani ya Dhahabu Uhispania UEFA Mashindano ya Soka Ulaya: 2008 Kibinafsi Don Balón tuzo Mchezaji wa Mwaka: 1999 Don Balón tuzo kwa Mchezaji mhispania  wa Mwaka katika La Liga: 2005 [9] Euro 2008 Mchezaji wa Mashindano FIFPro World XI: 2007-08 IFFHS Mchezaji bora duniani: 2008 UEFA Timu ya Mwaka: 2008, 2009 FIFA.com Timu ya Mwaka: 2008 Ushindani wa mabingwa wa UEFA 2008-09 Msaidizi mkuu UEFA kiungo bora wa klabu: 2008-09 LFP kiungo bora wa klabu: 2008-09 Ballon d'Or: 3 Nafasi ya 2009 Marejeo Lugha ya timu ya taifa na malengo: Historia DEL futbol ESPAÑOL, SELECCIONES ESPAÑOLAS (in Spanish) ISBN 978-84-8229-123-9  Viungo vya nje     Takwimu za timu ya Taifa [16]  – FIFA competition record        Jamii:Waliozaliwa 1980 Jamii:Watu walio hai Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Britania ni kisiwa kikubwa cha Ulaya chenye eneo la 229,850km² pia kisiwa kikubwa cha nane duniani.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Kwenye kisiwa hiki kuna nchi tatu za Uingereza, Welisi na Uskoti.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Britania iko katika Atlantiki kati ya Bahari ya Ueire (Ireland) na Bahari ya Kaskazini.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Pamoja na visiwa vya Ueire (Eireland), Faroe, Isle of Man Man na visiwa vingi vidogo ni sehemu ya funguvisiwa ya Britania.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Britania huteganishwa na Ulaya bara kwa Mfereji wa Kiingereza.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Mji wa Dover katika Uingereza ya kusini una umbali wa 34km na mji wa Calais katika Ufaransa.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Jina la Britania limetokana na Waroma wa Kale waliovamia kisiwa na kufanya sehemu ya kusini kuwa jimbo la dola lao.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Jimbo la Britania ya Kiroma liliunganisha nchi za Uingereza na Welisi za leo.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Kisiwa chote ni sehemu ya Ufalme wa Muungano unaoitwa mara nyingi "Uingereza" kutokana na nchi kubwa ndani yake.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Lakini ufalme huu ni kubwa kushinda Britania, uko pamoja na Eire ya Kaskazini, visiwa vya Hebridi, Orkney na Shetland, halafu maeneo ya ng'ambo.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Hizi zote si sehemu ya Britania lakini ziko pamoja katika Ufalme wa Muungano.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Visiwa katika mfereji wa Kiingereza na kisiwa cha Isle of Man viko chini ya malkia au mfalme wa Uingereza lakini si sehemu za Ufalme wa Muungano.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Britania huitwa pia "Britania Kuu" kwa sababu ya "Britania ndogo" katika Ufaransa (Kiingereza: "Brittany"; Kifaransa: "Bretagne").


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Mara nyingi neno la "Uingereza" linatumiwa kutaja kisiwa chote kwa sababu Uingereza ni nchi kubwa kisiwani.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Waja William Murdock Tanbihi:  Redio Tanzania imependekeza neno moja la "Uingereza“ kwa ajili ya nchi, kisiwa na pia dola  TUKI imependekeza maneno mawili ya Uingereza (kwa nchi pia kwa ajili ya Ufalme wa Muungano) na Briteni (kwa ajili ya kisiwa); lakini "Briteni“ ina matatizo kwa maandishi ya kihistoria na kijiografia kwa sababu inafanana mno na jina la "Brittany“ au "Bretagne“.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Makala hii inajaribu kutumia neno la "Britania“ na kusubiri michango ya wanawikipedia.


Question: Je, historia ya Britania ni gani?

Britania

Jamii:Visiwa vya Atlantiki Jamii:Uingereza


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Idi Amin Dada (/ˈiːdi ɑːˈmiːn/;  1923–1928 – 16 Agosti 2003) alikuwa mwanasiasa na afisa wa jeshi ambaye alipata kuwa Rais wa Uganda kuanzia mwaka 1971 hadi 1979.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Alitawala kidikteta ilhali uchumi wa nchi uliporomoka na makosa mengi ya jinai dhidi ya haki za kibinadamu yalitendwa.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Idadi ya watu waliouawa Uganda chini ya utawala wake imekadiriwa kuwa kati ya 100,000[1] na 500,000.[2]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Katika miaka yake ya kushika serikali Amin alibadilika kutoka uhusiano wa kirafiki na nchi za magharibi, na hasa Israeli, kuhamia upande wa Muammar Gaddafi wa Libya, Mobutu Sese Seko wa Zaire, Umoja wa Kisovyeti na Ujerumani ya Mashariki.[3][4][5] Hata hivyo Amin alipata usaidizi wa ofisi ya upelelezi ya Marekani CIA iliyotuma silaha na vifaa vingine kwa jeshi lake.[6]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mwaka 1977 Amin alivunja uhusiano wa kidiplomasia na Ufalme wa Maungano (Uingereza) akajitangaza kuwa alishinda na kujiongezea sifa ya CBE ("Conqueror of the British Empire").


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Kuanzia wakati ule cheo chake rasmi kilikuwa "His Excellency President for Life, Field Marshal Alhaji Dr. Idi Amin Dada, VC, DSO, MC, CBE".[2]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Jaribio la Amin la kutwaa sehemu za Mkoa wa Kagera wa Tanzania kwenye mwaka 1978 lilisababisha Vita ya Kagera baina ya Tanzania na Uganda na mwisho wa utawala wake.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Amin alikimbia kukaa ugenini Libya na baadaye Saudia alipoishi hadi kifo chake mwaka 2003.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Maisha Alikotoka Hakuna uhakika juu ya mwaka na mahali alikozaliwa.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Amin mwenyewe hakuandika kumbukumbu ya maisha yake wala hakuagiza taarifa rasmi juu ya maisha yake.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Vyanzo mbalimbali vinasema ya kwamba alizaliwa mnamo 1925 Koboko au Kampala. [7]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mtafiti  Fred Guweddeko amedai Amin alizaliwa 17 Mei 1928,[8] lakini hii imepingwa.[9]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mwanawe Amin Hussein alisema babake alizaliwa Kampala mwaka 1928.[10]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Kufuatana na Fred Guweddeko wa Chuo Kikuu cha Makerere Idi Amin alikuwa mwana wa Andreas Nyabire (1889–1976) wa kabila la Wakakwa, ambaye alikuwa Mkatoliki aliyehamia Uislamu mnamo 1910 akibadilisha jina lake kuwa Amin Dada na kumpa mwana wa kwanza jina hilo pia.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Iddi Amin alilelewa na mama yake bila baba kijijini katika Uganda ya Kaskazini-magharibi.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Kufuatana na Gudewekko mamake Amin Assa Aatte (1904–1970) alikuwa Mlugbara aliyetibu watu kwa mitishamba.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Amin alisoma miaka kadhaa kwenye shule ya Kiislamu huko Bombo kuanzia mwaka 1941.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Amin mwanajeshi Baada ya miaka michache ya shule na kazi ndogondogo aliajiriwa mwaka 1946 na afisa Mwingereza wa jeshi la kikoloni King's African Rifles (KAR).[8]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Aliingia jeshini huko Jinja akifanya kazi ya msaidizi jikoni akiendelea kupokea mafunzo ya kijeshi.[11]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Baadaye Amin alidai ya kwamba alilazimishwa kuhudumia huko Burma katika Vita Kuu ya Pili ya Dunia.[2][12][13] Mwaka 1947 alihamishiwa Gilgil, Kenya.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mwaka 1949 alitumwa kaskazini kwa kupigania waasi Wasomalia huko.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Tangu mwaka 1952 kikosi chake kilihudhuria katika juhudi za kupambana na wanamgambo wa Maumau karibu na Mlima Kenya.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Aliendela kupanda vyeo vilivyopatikana kwa Waafrika katika jeshi la KAR na muda mfupi baada ya uhuru alipewa cheo cha luteni yaani afisa kamili kama mmoja wa Wauganda wawili.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Baada ya uhuru wa Uganda mwaka 1962 alikuwa kapteni halafu mwaka 1963 meja.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mwaka 1964 alikuwa makamu wa mkuu na mwaka 1965 mkuu wa jeshi, mwaka 1970 mkuu wa mikono yote ya kijeshi.[8]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

In 1970, he was promoted to commander of all the armed forces.[14]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mkuu wa Jeshi na mapinduzi Amin alipandishwa cheo na waziri mkuu Milton Obote baada ya uasi wa wanajeshi katika Afrika ya Mashariki wa 1964 uliokomeshwa na askari Waingereza katika Tanganyika, Kenya na Uganda akawa makamu wa mkuu wa Jeshi aliyekuwa bado Mwingereza.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Kutoka hapa alishirikiana na Obote katika hatua za kuimarisha utawala wa waziri mkuu.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Wakati bunge la Uganda lilitaka utafiti kuhusu mashtaka ya Obote kushiriki katika biashara ya siri ya pembe za ndovu kutoka Kongo Obote iliamua kubadilisha katiba na jeshi la Amini lilimfukuza Mkuu wa Dola Kabaka Mutesa kwa nguvu, halafu Obote alijitangaza kuwa rais.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Sasa Amin alikuwa kanali na Mkuu wa Jeshi.[15][16] Amin alianza kuajiri hasa askari kutoka kaskazini ya Uganda mpakani mwa Sudani.[17]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mwaka 1970 Obote aliendelea kumpa Amin cheo cha mkuu wa mikono yote ya jeshi na ulinzi.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Lakini Amin alisikia pia ya kwamba kulikuwa na mashtaka dhidi yake kutokana na matumizi ya makisio ya jeshi na mipango ya Obote kumfanyia utafiti.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Hapo Amin alitumia nafasi ya safari ya Obote kwenda nje kuhudhuria mkutano wa Jumuiya ya Madola, akatwaa mamlaka ya serikali tarehe 25 Januari 1971.[18]


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mtawala wa Uganda Mwaka 1971 alimpindua rais Milton Obote akajitangaza kuwa rais mpya, lakini wengine hawakumtaka.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mara moja alianza kuwatesa wafuasi wa Obote na watu wote waliompinga.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Kuna makadirio ya kwamba jumla ya watu 100,000 hadi 500,000 waliuawa katika miaka minane ya utawala wake.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Aliharibu uchumi wa Uganda kwa ufisadi na majaribio ya kuongoza biashara.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Hatua kubwa ya uharibifu ilikuwa kufukuza watu wote wenye asili ya Kihindi na kugawa maduka na biashara yao kwa ndugu au wafuasi wa rais.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Takriban watu 80,000 walipaswa kuondoka kwao wakihamia Uingereza, Marekani au Kanada hasa.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Mnamo Oktoba 1978 Amin alianzisha vita dhidi ya Tanzania kwa kuvamia sehemu za mkoa wa Kagera.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Rais Julius Nyerere wa Tanzania aliamua kumwondoa Amin kabisa na jeshi la Tanzania likatwaa Kampala tarehe 11 Aprili 1979.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Amin alitorokea Libya, halafu Irak na mwishowe Saudia alikopewa kimbilio kwa masharti ya kutoshughulikia siasa tena.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Alikufa mjini Jeddah tarehe 16 Agosti 2003.


Question: Je, Iddi Amin alitawala Uganda kwa miaka ngapi?

Idi Amin

Marejeo    Jamii:Marais wa Uganda Jamii:Wanasiasa wa Uganda


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Unene wa kupindukia (kwa Kiingereza "obesity" kutokana na neno la Kilatini obesitas, linalomaanisha "gumu, nono au nene” [1]; jina la kisayansi kwa Kilatini ni "adipositas") ni hali mbaya ambapo mafuta ya ziada ya mwili hulimbikizana hadi kiwango kinachoweza kuathiri vikubwa afya, ikipelekea ongezeko la maradhi na kupungua kwa matarajio ya kuishi. [2][3] Kipimo cha mwili kuwa mnene na mzito mno ni uwiano kati ya urefu wa mtu na uzito wake.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Watu hutajika kuwa na unene wa kupindukia wakati nambapeo ya mata ya mwili (NMM), kipimo kinachopatikana kwa kugawanya uzito wa mtu kwa kilogramu kwa mraba wa urefu wake katika mita, kimezidi 30kg/m2.[4]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Kuwa mneme mno kunaleta hatari ningi kwa afya na kusababisha au kuongeza uwezekano wa magonjwa kama vile:  Shinikizo la juu la damu Ugonjwa wa kisukari Maradhi ya moyo Ugonjwa wa kupooza Shida za kupumua na pumu[5][3] Matatizo ya viungo vya miguu na ya uti wa mgongo Maradhi ya mishipa, Apnea pingani ya usingizi Osteoathritisi[3].


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Watu wakinenepa mno hufa mapema na kuwa na magonjwa mengi kuliko watu wembamba wanaokula kiasi tu, jinsi wanavyohitaji chakula.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Tatizo la unene duniani hukumba wanaume zaidi ya wanawake.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Unene wa kupindukia mara nyingi husababishwa na ujumuisho wa kula chakula kilicho na nguvu nyingi, ukosefu wa mazoezi ya mwili, na urithi wa jeni maalumu, ingawa visa vichache vina msingi wa jeni, matatizo ya kiendrosini, matibabu au maradhi ya akili.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Ushahidi wa kuthibitisha dhana kuwa baadhi ya watu hunenepa ingawa hula kiasi kidogo hautoshi; kwa wastani, watu wanene hutumia nguvu nyingi kuliko watu wenye mwili mdogo kwa sababu ya nguvu zinazohitajika kuimarisha mata kubwa ya mwili.[6][7] Chakula bora na mazoezi ya mwili ndiyo njia kuu za kutibu unene wa kupindukia.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Ubora wa chakula unaweza kuimarishwa kwa kutumia vyakula vilivyo na nguvu nyingi, kama vile vyakula vilivyo na kiwango cha juu cha mafuta na sukari, na kwa kutumia unyuzi wa chakula kwa wingi zaidi.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Dawa za kukabiliana na unene zinaweza kutumiwa kupunguza hamu ya chakula au kuzuia ufyonzaji wa mafuta, huku mtu akila chakula kinachofaa.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Iwapo chakula bora, mazoezi na matibabu hayatoshi, mpira wa utumboni unaweza kusaidia kupunguza uzito wa mwili, au upasuaji unaweza kufanywa ili kupunguza ukubwa na/au urefu wa matumbo.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Upasuaji huo hupelekea mtu kushiba upesi na kupunguza uwezo wa kufyonza virutubishi vilivyomo katika chakula.[8][9] Unene wa kupindukia ni kisababishi kinachozuilika cha kifo kilicho kikuu ulimwenguni kote, huku kiwango chake cha ueneaji kikiongezeka kwa watu wazima na watoto.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Viongozi huamini kuwa hili ni mojawapo ya matatizo makuu zaidi ya afya ya umma katika karne ya 21.[10]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Unene wa kupindukia hufedheheshwa katika sehemu nyingi za ulimwengu wa kisasa (hasa katika Ustaarabu wa Magharibi[11]), ingawa hali hii ilitazamwa na watu wengi kama ishara ya utajiri na afya bora katika nyakati za awali za historia, na pia huonekana hivyo katika baadhi ya sehemu za dunia.[3][12] Uainishaji Unene wa kupindukia ni hali ya kimatibabu ambapo mafuta ya mwili ya ziada hulimbikizana hadi kiwango kinachoathiri afya kwa vikubwa.[2]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Hali hii hufasiliwa kwa Kielezo cha Uzani wa Mwili na kukadiriwa zaidi kwa kupima ugawaji wa mafuta kupitia kwa uwiano wa kiuno na nyonga na ujumla wa vipengele hatari vya magonjwa ya mishipa na moyo.[13][14] Kielezo cha Uzani wa Mwili kinahusiana kwa karibu na asilimia ya mafuta ya mwili na jumla ya mafuta ya mwili.[15]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Katika watoto, uzito ulio bora hutofautiana kwa sababu ya umri na jinsia.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Katika watoto na vijana baleghe, unene wa kupindukia hufasiliwa si kwa nambari kamili, lakini kulingana na kundi la kawaida la wakati huo, hivi kwamba unene wa kupindukia ni wa Kielezo cha Uzani wa Mwili kilichozidi asilimia 95 [16]Data ya marejeleo ambayo ilitumiwa kukadiria hesabu hii ni ya kutoka mwaka 1963 hadi 1994, hivyo haijaathiriwa na ongezeko la uzito la hivi karibuni.[17]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Kielezo cha Uzani wa Mwili hukadiriwa kwa kugawanya uzito wa mtu kwa kipeo cha uzito wake, na kwa kawaida huandikwa aidha kwa Mfumo wa mita au kwa vipimo vya Marekani: Metric:    B M I = k i l o g r a m s  /  m e t e r  s  2     {\displaystyle BMI=kilograms/meters^{2}}   US customary and imperial:     B M I = l b ∗ 703  /  i  n  2     {\displaystyle BMI=lb*703/in^{2}}   ambapo     l b   {\displaystyle lb}   ni uzito wa mtu katika pauni na    i n   {\displaystyle in}   ni urefu wa mtu katika inchi.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Fasili zinazotumika mara nyingi, ambazo zilitolewa na Shirika la Afya Duniani mwaka wa 1997 na kuchapishwa mwaka wa 2000, hutoa ukadiriaji kama ilivyoorodheshwa katika jedwali lililo upande wa kulia.[4]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Baadhi ya mashirika yamerekebisha kidogo fasili zilizotolewa na SAD.


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Habari ya kiupasuaji hugawanya unene wa kupindukia wa "daraja la 3" katika vikundi zaidi, ambavyo ukadiriaji wake ungali unakumbwa na utata.[18]


Question: Je,mto Don ina urefu wa mita ngapi?

Unene wa kupindukia

Any BMI ≥ 35 or 40 is severe obesity A BMI of ≥ 35 or 40–44.9 or 49.9 is morbid obesity A BMI of ≥ 45 or 50 is super obesity Kwa sababu watu wa asili ya Asia wameendelea kuathiriwa vibaya katika kiwango cha KUM cha chini kuliko kile cha Wazungu, baadhi ya mataifa yamefasili upya unene wa kupindukia; Wajapani wameufasili kama kiwango chochote cha KUM kinachozidi 25[19] huku China ikitumia kipimo cha KUM cha juu ya 28.[20]