Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Wastani wa uwiano wa kijinsia ni 4.3:1 na inaweza kuathirika sana na ulemavu wa kitambuzi: inaweza kuwa na ukaribu wa 2:1 na walio na akili taahira na zaidi ya 5.5:1 psipo na akili taahira.[8]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Ingawa ushahidi hauhusishi hatari zozote zinazofungamanishwa na ujauzito na kusababisha ya tawahudi, hatari ya tawahudi inahusishwa na umri mkubwa wa mmoja wa wazazi, ugonjwa wa kisukari, kutokwa na damu, na matumizi ya dawa za magonjwa ya akili kwa mama wakati wa ujauzito.[149]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Hatari ni kubwa zaidi kwa baba mwenye umri mkubwa kuliko mama mwenye umri mkubwa, maelezo mawili ya uwezekano yanajulikana, kuongeza kwa uwezekano wa mabadiliko ya kijenetiki katika manii kongwe, na nadharia tete kwamba wanaume huchelewa kuoa ikiwa wana upungufu wa kijenetiki na kuonyesha baadhi ya ishara za tawahudi.[36]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Wataalam wengi wanaamini kuwa rangi, kabila, na usuli wa kiuchumi haziathiri uwepo wa tawahudi.[150]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Hali nyingine kadhaa ni ya kawaida kwa watoto walio na tawahudi.[2]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Hizi ni pamoja na: Matatizo ya Kijenetiki.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Takribani 10-15% ya matukio ya tawahudi yana hali ya Mendeli (jeni moja) inayoweza kutambulika, ulemavu wa kromosomu, au dalili nyingine za kijenetiki,[151] na ASD inahusishwa na matatizo kadhaa ya kijenetiki.[152]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Akili taahira.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kiwango cha watu watu walio na tawahudi ambao pia wanatimiza  vigezo vya akili taahira kimeripotiwa kuwa popote kati ya  25%-70%, utofauti mkubwa unaashiria ugumu wa kutathmini akili ya walio na tawahudi.[153]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kwa maradhi mengie ya ASD mbali na tawahudi, uhusiano na akili taahira ni dhaifu sana.[154]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Matatizo ya wasiwasi s  ni ya kawaida miongoni mwa watoto walio na ASD, hakuna takwimu imara, lakini uchunguzi umeripoti ueneze wa kuanzia 11% hadi 84%.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Matatizo mengi ya wasiwasi yana dalili yanayoelezeka vyema kwa ASD yenyewe, au ni vigumu kutofautisha na za dalili ASD.[155]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kifafa,  kukiwa na tofauti katika uwezekano wa  kupata kifafa kutegemea umri, kiwango cha utambuzi, na aina ya tatizo la lugha.[156]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Ulemavu kadhaa wa  kimetaboli,  Kama vile feniliketonuria, unahusishwa na dalili za kitawahudi.[79]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Ulemavu mdogo wa kimwili  huongezeka kwa kiasi kikubwa miongoni mwa walio na tawahudi.[157]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Uaguzi wa mbelembele.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Ingawa sheria ya DSM-IV inafutilia mbali uaguzi wa pamoja wa hali nyingine nyingi pamoja na tawahudi, kigezo kamili cha ADHD, ugonjwa wa Tourette, na hali nyingine kama hizi mara nyingi huwa zipo na uaguzi wa pamoja unazidi kukubalika.[158]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Matatizo ya usingizi   huathiri takribani thuluthi mbili ya watu walio na ASD wakati fulani katika utoto.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kwa kawaida haya huwa ni pamoja na dalili za Kukosa usingizi kama vile matatizo ya kupata usingizi, kuamka usiku, na kupoteza usingizi mapema asubuhi.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Matatizo ya usingizi yanayohusishwa na tabia zisizo za kawaida na msongo wa kifamilia, na mara nyingi huangaziwa katika matibabu mbali na uaguzi wa kimsingi wa ASD.[159]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Historia Mifano michache ya dalili za tawahudi na matibabu yalifafanuliwa kitambo kabla ya tawahudi kutajwa.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kitabu cha Table Talk  cha Martin Luther kina hadithi ya mvulana wa umri wa miaka 12 ambaye yawezekana alikuwa tawahudi shadidi.[160]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kwa mujibu wa katibu wa Luther, Mathesius, Luther alidhani mvulana huyo alikuwa pande la mtu aliye na roho ngumu aliyepagawa shetani, na akashauri kwamba asongwe pumzi.[161]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kumbukumbu nzuri ya awali ya tukio la tawahudi ni ile ya Hugh Blair wa Borgue, kama inavyoelezwa katika kesi ya mahakama ya 1747 ambapo ndugu yake kwa ufanisi alibatilisha ndoa ya Blair ili kupata urithi wa Blair.[162]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

The Wild Boy of Aveyron, mtoto mwitu aliyekamatwa mwaka wa 1798, alionyesha ishara kadhaa za tawahudi; mwanafunzi wa fani ya kimatibabu Jean Itard alimtibu kwa kutumia mipangilio ya kitabia iliyoundwa kumsaidia kuwa na utangamano wa kijamii na kuchochea uzungumzaji kwa njia ya kuiga.[163]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Neno la Kilatini Kipya autismus (Tafsiri ya Kiingereza Autism) liliasisiwa na mtaalamu wa magonjwa ya akili wa Kiswizi Eugen Bleuler mwaka wa 1910 alipokuwa akifafanua dalili za skizofrenia.


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Aliunyumbua kutoka neno la Kigiriki autós  (αὐτός, maana yake -mwenyewe),  na kulitumia kumaanisha uvutiwaji wa kibinafsi usio mwema, akimaanisha "kujitenga kwa mgonjwa wa tawahudi na kuwa katika kaputi zake mwenyewe,  ambapo ushawishi mwingine kutoka nje unakuwa ni usumbufu usiovumilika".[164]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Neno Autism  kwa mara ya kwanza lilichukua maana yake ya kisasa mwaka wa 1938 wakati Hans Asperger wa Chuo Kikuu cha Vienna Hospital alipochukua istilahi ya Bleuler autistic psychopaths  katika mhadhara nchini Ujerumani kuhusu saikolojia ya watoto.[165]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Asperger alikuwa akichunguzi aina ya ASD ambayo sasa inajulikana kama dalili za Aspaja, japo kwa sababu mbalimbali haikutambuliwa kuwa uaguzi tofauti hadi 1981.[163]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Leo Kanner wa John Hopkins Hospital kwa mara ya kwanza alitumia Autism  katika maana yeke ya kisasa katika Kiingereza wakati alipoanzisha kauli  infantile Autism  katika ripoti ya 1943 ya watoto 11 waliokuwa na tabia zinazofanana sana.[30]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Takribani sifa zote zilivyoelezewa katika maandiko ya kwanza ya Kanner kuhusu, hasa "upweke wa kitawahudi" na "matukio ya kutobadilika" bado yanachukuliwa kuwa matatizo ya wigo wa tawahudi.[56]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Haijulikani ikiwa Kanner alibuni neno hilo bila kutegemea mtazamo wa Asperger.[166]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Utumizi upya wa Kanner wa Autism  ulisababisha miongo kadhaa ya kuchanganyikiwa kiistilahi kama vile skizofrenia ya utotoni,  na mkazo wa wataalamu wa akili za watoto kuhusu mapungufu ya ulezi wa mama yalipelekea uelewa mbaya wa tawahudi jisni mtoto alivyoitikia akina "mama majokofu ".


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1960 tawahudi ilitengwa kuwa ugonjwa tofauti kwa kudhihirisha kuwa ni tatizo la maisha yote, na kuutofautisha na taahira ya akili na skizofrenia na tofauti na matatizo mengine ya ukuaji, na kuonyesha faida ya kuwashirikisha wazazi katika mipango kakamavu ya matibabu.[167]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Hata katikati ya miaka ya 1970 kulikuwa na ushahidi mdogo wa wa athari ya kijenetiki katika tawahudi, sasa inadhaniwa kuwa mmoja ya matatizo ya akili inayoweza kurithika.[168]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Ingawa kuchipuka kwa mashirika ya wazazi na kutonyanyapaliwa kwa ASD ya utotoni yameathiri pakubwa jinsi tunavyoichukulia ASD,[163] wazazi wanaendelea kuhisi unyanyapaa wa kijamii katika hali ambapo tabia za watoto wao wenye tawahudi yanachukuliwa vibaya na wengine,[169] na wengi wa madaktari wa huduma za msingi na madaktari bingwa bado huonyesha baadhi huzingati amani inayooana na utafiti wa zamani kuhusu tawahudi.[170]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Mtandao imewasaidia watu wenye tawahudi kusambaziana jumbe zisizo za mazungumzo na kubadilishana hisia ambazo wao hupata ugumu kukabiliana nazo, na imewapa njia ya kuunda jamii za tovuti na kazi kutoka mbali.[171]


Question: Uhalisia uligunduliwa mwaka gani?

Tawahudi

Mielekeo ya kijamii na kidesturi ya tawahudi imesitawi: wengine katika jamii hutafuta tiba, huku wengine wakiaamini kwamba tawahudi ni njia nyingine tu ya maisha.[12][172] Marejeo  Viungo vya nje   at Curlie  Jamii:Saikolojia Jamii:Magonjwa Jamii:Ulemavu


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Part of a series on theHistory of Tanzania Timeline History of Zanzibar Colonial period Scramble for Africa German East Africa Heligoland–Zanzibar Treaty Maji Maji Rebellion East African Campaign British East Africa Modern history Zanzibar Revolution Tanganyika Ujamaa Uganda–Tanzania War  Tanzaniaportalvt Mwalimu Julius Kambarage Nyerere (Butiama, mkoani Mara, pembezoni mwa Ziwa Nyanza, 13 Aprili 1922 - London, Uingereza, 14 Oktoba 1999) alikuwa rais wa kwanza wa Tanzania, na mara nyingi anatajwa kama "baba wa taifa".


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kwa hakika aliiathiri kuliko yeyote yule.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Ndiye mwasisi wa itikadi ya ujamaa na kujitegemea iliyotangazwa hasa katika Azimio la Arusha.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kabla ya kuingia kwenye siasa alikuwa ni mwalimu.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kazi hiyo ndiyo iliyompatia jina ambalo lilimkaa maisha yake yote la "Mwalimu."


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kwanza aliongoza Tanganyika toka mwaka 1961 hadi 1964 kama waziri mkuu, halafu kama rais; baada ya muungano wa Tanganyika na Zanzibar, aliongoza Tanzania kuanzia mwaka 1964 hadi mwaka 1985 kama rais.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mwalimu Nyerere ni kati ya viongozi wachache wa Afrika ambao wameacha madaraka kwa hiari baada ya kutawala kwa muda mrefu, akiwa bado anapendwa na wananchi walio wengi katika nchi.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Alipostaafu urais mwaka 1985 alirudi kijijini kwake Butiama ambako aliendesha shughuli za kilimo.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Hata hivyo aliendelea kuwa na athari kubwa katika siasa ya Tanzania hadi kifo chake.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kwa ruhusa ya makao makuu ya Kanisa Katoliki duniani, Jimbo Katoliki la Musoma linashughulikia kesi ya kumtangaza mwenye heri na hatimaye mtakatifu.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kwa sababu hiyo anaitwa pia "mtumishi wa Mungu".


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Maisha yake Julius Kambarage Nyerere alizaliwa mwaka 1922 katika kijiji cha Butiama, wilaya ya Musoma, mkoa wa Mara, Tanzania (wakati ule: Tanganyika).


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Alikuwa mmojawapo kati watoto 26 wa Nyerere Burito, chifu wa kabila la Wazanaki.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Alipokuwa mtoto Nyerere alichunga mifugo ya baba yake; katika umri wa miaka 12 aliingia shule akitembea kilomita 30 hadi Musoma.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Baada ya kumaliza shule ya msingi aliendelea kusomea shule ya wamisionari Wakatoliki huko Tabora.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Katika umri wa miaka 20 alibatizwa akawa Mkristo Mkatoliki hadi mwisho wa maisha yake.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mapadri wakiona akili yake kubwa walimsaidia kusomea ualimu huko Makerere, Kampala, Uganda kuanzia mwaka 1943 hadi 1945.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Akiwa Makerere alianzisha tawi la Umoja wa Wanafunzi Watanganyika, pia alijihusisha na tawi la Tanganyika African Association (TAA).


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Baada ya kumaliza masomo ya ualimu alirudi Tabora akifundisha shule ya St.Mary.  Mwaka 1949 alipata skolashipu ya kwenda kusoma kwenye Chuo Kikuu cha Edinburgh, Uskoti, Ufalme wa Muungano, akapata M.A. ya historia na uchumi (alikuwa Mtanganyika wa kwanza kusoma katika chuo kikuu cha Uingereza na wa pili kupata shahada ya elimu ya juu nje ya Tanganyika).


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Aliporejea kutoka masomoni, alifundisha Historia, Kiingereza na Kiswahili katika shule ya St. Francis iliyo karibu na Dar es Salaam.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mwaka 1953 alichaguliwa kuwa rais wa chama cha Tanganyika African Association (TAA), chama ambacho alikisaidia kukijenga alipokuwa mwanafunzi katika chuo kikuu cha Makerere.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mwaka 1954 alibadilisha jina la chama cha TAA kwenda chama cha Tanganyika African National Union (TANU), ambacho pia kilikuwa cha kisiasa zaidi kuliko TAA.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Ndani ya mwaka mmoja chama cha TANU kikawa tayari chama cha siasa kinachoongoza nchini Tanganyika.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Uwezo wa Nyerere uliwashtua viongozi wa kikoloni akalazimika kuchagua kati ya siasa na kazi ya ualimu.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Nyerere alisikika akijisemea kuwa mwalimu kwa kuchagua na mwanasiasa kwa bahati mbaya.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Alijiuzulu ualimu[1] na kuzunguka nchi nzima ya Tanganyika kuzungumza na watu wa kawaida na machifu ili kuleta umoja katika kupigania uhuru.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Pia alizungumza kwa niaba ya TANU katika Trusteeship Council na Fourth Committee ya Umoja wa Mataifa (UN) huko New York.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Uwezo wake wa kuongea na wa kuunganisha watu ulimwezesha kufanikisha Tanganyika kupata uhuru bila umwagaji wa damu.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Ushirikiano mzuri aliouonyesha aliyekuwa gavana wa wakati huo, Richard Turnbull, ulisaidia pia kuharakisha upatikanaji wa uhuru.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Nyerere aliingia katika bunge la kikoloni mwaka 1958 na kuchaguliwa kuwa waziri mkuu mwaka 1960.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mwaka 1961 Tanganyika ilipata uhuru wake na tarehe 9 Desemba 1961 Nyerere alichaguliwa kuwa waziri mkuu wa Tanganyika huru;  mwaka mmoja baadaye akawa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Tanganyika.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Nyerere alikuwa kiungo muhimu katika muungano wa Tanganyika na Zanzibar kutengeneza Tanzania mara baada ya mapinduzi ya Zanzibar mwaka 1964 yaliyomtoa madarakani sultani wa Zanzibar Jamshid bin Abdullah.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Tarehe 5 Februari 1977 aliongoza chama cha TANU kuungana na chama tawala cha Zanzibar Afro Shirazi Party na kuanzisha chama kipya cha CCM (Chama cha Mapinduzi) akiwa mwenyekiti wake wa kwanza.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Nyerere aliendelea kuongoza taifa hadi 1985 alipomwachia nafasi rais wa pili, Ali Hassan Mwinyi.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Aliacha kuongoza Tanzania ikiwa ni mojawapo kati ya nchi maskini zaidi duniani, ingawa yenye huduma za elimu na afya zilizoenea kwa wananchi wengi.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Hata hivyo aliendelea kuongoza CCM hadi mwaka 1990 na kuwa na athari kubwa katika siasa ya Tanzania hadi kifo chake.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kwa mfano, inasadikika kuwa Nyerere alishawishi uteuzi wa Benjamin W. Mkapa kama mgombea wa urais mwaka 1995, ambaye alichaguliwa kuwa rais kwenye uchaguzi.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Nyerere alikaa muda mwingi kwake Butiama akilima shamba lake.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Pamoja na haya alianzisha taasisi yenye jina lake; mwaka 1996 alionekana akiwa mpatanishi wa pande mbalimbali za vita vya wenyewe kwa wenyewe huko Burundi.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Tarehe 14 Oktoba 1999 aliaga dunia katika hospitali ya St Thomas mjini London baada ya kupambana na kansa ya damu.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mafanikio  Kati ya mafanikio makubwa ya Nyerere kuna: kujenga umoja wa taifa kati ya watu wa makabila na dini tofauti, na hivyo kudumisha amani ya muda mrefu tofauti na hali ya nchi jirani, iliyofanya Tanzania iitwe "kisiwa cha amani".


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Pia kustawisha utamaduni wa Kiafrika pamoja na lugha ya Kiswahili, kushinda ubaguzi wa rangi, kutetea usalama wa taifa katika vita dhidi ya mvamizi Idi Amin wa Uganda.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kutoa mchango kwa vyama vya ukombozi vya nchi za Kusini mwa Afrika kama vile: Zimbabwe (ZANU), Afrika Kusini (ANC na PAC), Namibia (SWAPO), Angola (MPLA) na Msumbiji (Frelimo).


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Ukosoaji dhidi yake  Nyerere analaumiwa kwa siasa yake ya kiujamaa kuwa ilichelewesha maendeleo ya kiuchumi wa Tanzania.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Siasa yake ya ujamaa ilishindikana kwa kiasi kikubwa baada ya mwaka 1976 kwa sababu mbalimbali za nje na za ndani ya nchi.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Baada ya kuona kuwa uchumi wa Tanzania hautaweza kusimama kwa siasa ya kijamaa na kuwa hataweza kuvumilia kuendesha nchi kwa siasa nyingine ambazo yeye hakuwa na imani nazo, Nyerere kwa hiari yake mwenyewe aliamua kustaafu nafasi ya urais kuanzia uchaguzi wa mwaka 1985 na kumwachia usukani Ali Hassan Mwinyi, aliyetawala kwa siasa ya uchumi wa soko huria.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Katika hali ya kukubali ukweli, Nyerere katika tafrija ya kumwaga alitamka juu ya siasa yake upande wa uchumi: “Nimefeli.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Tukubali hivyo.”


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kosa lingine ambalo wengine wanaona Nyerere alilifanya ni kumhadaa aliyekuwa Rais wa Zanzibar Mzee Abeid Amaan Karume kwa kuziunganisha Tanganyika na Zanzibar, na kuanza kupora mamlaka ya Zanzibar kidogokidogo.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Kwa hivi sasa Wanzanzibari wengi wamechoka na Muungano huo, na wanataka uhuru wa nchi yao ili wapumue.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Hata upande wa bara wananchi wengi wanalalamikia kutoweka kwa Tanganyika na serikali yake.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Pia kuna makundi ya Waislamu wanaomtuhumu kwa kuendesha kwa siri vita dhidi ya dini yao na kupendelea Wakristo katika utoaji wa elimu na madaraka,japo wasomi wengi kwa kipindi cha utawala wake walikuwa Wakristo.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Sifa zake  Pamoja na hayo, Nyerere bado anakumbukwa na Watanzania hasa wa hali ya chini kutokana na sera zake za kujali utu.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Pia ataendelea kukumbukwa na Waafrika barani kote hasa kwa mchango wake mkubwa wakati wa harakati za kupigania uhuru katika nchi mbali mbali barani Afrika.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Ni mmoja wa viongozi wachache waadilifu waliokwepa kujilimbikizia mali pamoja na kutawala kwa miaka zaidi ya 24.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mwishoni mwa maisha yake Nyerere aliishi kama mkulima wa kawaida kijijini kwake Butiama.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Alipatwa na kansa ya damu (leukemia) akafariki Uingereza wakati wa kutibiwa katika mji wa London tarehe 14 Oktoba 1999.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Alizikwa mahali pa kuzaliwa kwake, kijiji cha Butiama.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Heshima na Tuzo Nishani  Tuzo 1973: Jawaharlal Nehru Award for International Understanding[12] 1982: the Third World Prize 1983: Nansen Refugee Award 1986: Sir Seretse Khama SADC Medal 1987: Lenin Peace Prize 1988: Joliot-Curie Medal of Peace 1992: International Simón Bolívar Prize 1995: Gandhi Peace Prize Kisha kufa 2000: Statesman of the 20th century by the Chama cha Mapinduzi 2009: World Hero of Social Justice by the 63rd President of UNGA, Miguel d'Escoto Brockmann[13] 2011: Tanzania Professional Network Award[14] Machapisho ya mwl.Julius K. Nyerere Freedom and Unity (Uhuru na Umoja): Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1952–1965  (Oxford University Press, 1967) Freedom and Socialism (Uhuru na Ujamaa).


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1965-1967 (1968) Ndamo zimo: "The Arusha Declaration"; "Education for self-reliance"; "The varied paths to socialism"; "The purpose is man"; and "Socialism and development."


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Freedom & Development (Uhuru na Maendeleo).


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1968-73 (Oxford University Press, 1974) Ndani zimo mada za elimu kwa watu wazima; uhuru na maendeleo; kujitegemea; na miaka kumi ya uhuru.


Question: Je,William Wallace aliaga dunia lini?

Julius Nyerere

Ujamaa - Essays on Socialism' (1977) Crusade for Liberation (1979) Julius Kaisari, Tafsiri ya mchezo wa William Shakespeare unaoitwa Julius Caesar Mabepari wa Venisi, Tafsiri ya mchezo mwingine wa William Shakespeare, The Merchant of Venice Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Mathayo, Tafsiri ya kishairi ya Injili ya Mathayo Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Marko, Tafsiri ya kishairi ya Injili ya Marko Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Luka, Tafsiri ya kishairi ya Injili ya Luka Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Yohana, Tafsiri ya kishairi ya Injili ya Yohane Utenzi wa Matendo ya Mitume, Tafsiri ya kishairi ya Matendo ya Mitume Marejeo  Viungo vya nje            from the ANC     MercatorNet, 10 November 2006    by Gacheke Gachihi, All Africa, 11 June 2009        Jamii:Wanasiasa wa Tanzania


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Historia ya Kanisa ni fani inayochunguza historia ya Ukristo na ya miundo yake mbalimbali tangu Kanisa lilipoanzishwa na Yesu Kristo katika karne ya 1 hadi leo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida historia hiyo hugawanywa katika hatua nne: kipindi cha Mitume wa Yesu na Mababu wa Kanisa (karne I-karne IX) Karne za kati (karne IX-karne XV) kipindi cha marekebisho (karne XVI-karne XVIII) kipindi cha sasa (karne XIX-karne XXI) Pande mbili za Kanisa Kwa mtazamo wa imani, historia hiyo yote inaonyesha upande mmoja udhaifu na ukosefu wa Wakristo hata katika ngazi za juu, lakini pia uwezo wa neema ya Mungu wa kuleta watakatifu wapya katika mazingira yoyote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba kwa Wakristo, Kanisa ni kitu kizuri na muhimu sana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ni bibiarusi wa Yesu, ni mwili wa Kristo, ni chombo cha Mungu cha kuunganisha waumini wake kwa Roho Mtakatifu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Limepewa na Mungu wito wa kuwaletea watu Neno lake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hivyo linatangaza Habari Njema, ambayo ni faraja kwa watu wanaotaka kukata tamaa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Linaombea watu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Linasaidia wenye dhiki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Linatetea haki za binadamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu ya kusema: Nasadiki Kanisa takatifu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini Kanisa lina upande mwingine.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati ya habari za siku zetu tunaweza kusikia juu ya magomvi ndani ya madhehebu fulani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Viongozi wanaweza kushindana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Vikundi vinaweza kujitokeza na kujitenga na Kanisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mambo ya hela yanaweza kupata uzito kuliko mambo ya kiroho.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Masharti ya ajabuajabu yasiyo na msingi katika imani na mafundisho ya mitume, yanaweza kuzushwa ghafla na kutangazwa kuwa ya lazima mbele za Mungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tukiingia katika historia ya Kanisa kwa undani tunapata habari nyingi za kusikitisha.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba Wakristo ni binadamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waliopokea wokovu katika Kristo wako njiani kwenda mbinguni.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini bado ni wanadamu wenye dhambi na wenye kasoro.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kasoro hizo za kibinadamu zinaonekana katika historia ya Kanisa pia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wa Kanisa  Mwanzo wa Kanisa ni kule Yerusalemu, mji mkuu wa nchi inayoitwa kwa majina mbalimbali katika historia yake ndefu, kama Kanaani, Israeli, Palestina au Uyahudi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 30 BK Yesu wa Nazareti alikufa msalabani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Aliuawa na serikali ya kikoloni ya Kiroma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Liwali (gavana) Mroma, kwa jina Pontio Pilato, alitoa dhidi yake hukumu ya mauti kwa sababu ya maombi ya viongozi wa Kiyahudi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Yesu alishtakiwa mbele yake kuwa anataka kujipatia cheo cha Mfalme wa Wayahudi yaani kupindua utawala wa Kiroma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wayahudi wenyewe waliona kosa lake ni kwamba amejitangaza kwa uongo kuwa Masiya au Mwana wa Mungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini hilo halikuwa kosa machoni pa Waroma (ambao walikuwa Wapagani), hivyo wakatumia mashtaka yaliyoeleweka mbele za Pontio Pilato.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Biblia ya Kikristo inatuambia jinsi wafuasi wa Yesu walivyoanza kukata tamaa lakini baadaye wakakutana na Yesu aliyefufuka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Akaonana nao na kuwafundisha katika kipindi cha siku arobaini baada ya Pasaka na hatimaye akapaa mbinguni.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwanzo wa Kanisa  Siku ya hamsini baada ya Pasaka mji wa Yerusalemu ulijaa wageni kutoka sehemu nyingi za dunia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walikuwa Wayahudi na watu waliovutiwa na dini yao: walikuwa wamefika kushiriki sikukuu za Kiyahudi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Siku hiyo wanafunzi wa Yesu walimpokea Roho Mtakatifu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Matokeo yake ni kwamba walitoka nje ya mkutano wao wakaanza kumshuhudia Bwana wao mbele ya watu wote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wengi wakasikia na wengi wakaamini wakabatizwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati ya wasikilizaji wa mahubiri ya wafuasi wa Yesu walikuwepo watu kutoka Asia, Ulaya na Afrika Kaskazini, na baadhi yao wakabatizwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndio mwanzo wa ushirika wa Kikristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Siku ile inaitwa "Pentekoste": neno hilo la Kigiriki, maana yake ni "hamsini", yaani siku 50 baada ya Pasaka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Pentekoste ni sikukuu ya kuzaliwa kwa Kanisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wote waliobatizwa siku ya Pentekoste "waliendelea kujifunza kutoka kwa mitume, kuishi pamoja kindugu, kumega mkate na kusali".(Mdo 2:42).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

"Waumini wote waliendelea kuwa kitu kimoja na mali zao waligawana pamoja".(Mdo 2:44) "Jumuiya yote ya waumini ilikuwa moyo mmoja na roho moja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hakuna hata mmoja aliyekuwa na kitu chochote akakiweka kuwa mali yake binafsi, ila waligawana vyote walivyokuwa navyo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mitume walishuhudia kwa nguvu nyingi kufufuka kwa Bwana Yesu, naye Mungu akawapa baraka nyingi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hakuna mtu yeyote aliyetindikiwa kitu, maana waliokuwa na mashamba au nyumba walikuwa wanaviuza na kukabidhi mitume fedha hizo, zikagawiwa kila mmoja kadiri ya mahitaji yake".


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

(Mdo 4:32-35).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ushirika wa Wakristo leo unaonekana tofauti katika mambo mbalimbali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tusishangae: Yesu alitumia mfano wa mbegu ndogo inayotarajiwa kuwa mti mkubwa baadaye.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watu 120 wa kwanza wamekuwa leo 2,500,000,000!


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Picha aliyotuachia Luka si sheria ambayo ni lazima tuifuate, bali ni mfano bora tu kwetu, ambao tuzingatie kwamba kila mahali mazingira ni tofauti.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tangu miaka 2000 Wakristo wamepata kusikia tena na tena habari hizo wakapata mawazo mazuri jinsi gani ya kujenga jumuiya ya kindugu na ya kusaidiana katika mazingira yao hapa duniani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo tabia kadhaa zilizotajwa katika Biblia zinakubalika kuwa alama za Kanisa:  a. kujifunza toka kwa mitume wa Yesu b. kuishi pamoja kindugu na kuwasaidia wanyonge c. kumega mkate, yaani kushiriki sakramenti d. kusali Hali ya kushirikiana mali zote haikuendelea kama utaratibu wa kawaida wa Wakristo wote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini kutokana na mfano huo zimejitokeza jumuiya mbalimbali katika maisha ya Kanisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Maendeleo wakati wa Mitume Wakati wa maisha ya Mitume, dhuluma zilizotabiriwa na Yesu zilianza kutoka kwa Wayahudi wasiomuamini na kutoka kwa watu wengine.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wa kwanza kuuawa alikuwa Stefano, na kati ya Mitume Yakobo Mkubwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kabla ya kufa, wengi kwa kuuawa, mitume waliweka waandamizi wao, ambao kati yao walitajwa maaskofu mapadri na mashemasi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mapema ulipatikana muundo mmoja wa uongozi kila jimbo, yaani askofu mmoja akisaidiwa na mapadri na mashemasi, badala ya mitindo mbalimbali iliyojitokeza awali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ni hasa Ignas wa Antiokia ambaye katika barua zake anathibitisha muundo huohuo kila mahali alipopitia kutoka Siria hadi Italia mwanzoni mwa karne ya 2.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika barua hizo Ignas anaonyesha heshima ya pekee kwa Kanisa la Roma akiandika kuwa "linasimamia upendo".


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hiyo ilichangiwa na kwamba mjini Roma ndiko Mitume Petro na Paulo walipomfia Yesu katika dhuluma ya Kaisari Nero (64-68).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati ya mambo muhimu zaidi yaliyojitokeza wakati wa Mitume ni maandishi mbalimbali ambayo baadhi yake yalianza kukusanywa na katika karne zilizofuata yalikuja kuunda Agano Jipya kama sehemu ya pili ya Biblia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Maandishi ya kwanza ni barua zilizoandikwa na Mtume Paulo na wengineo tangu mwaka 50 hivi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 65 hivi zilianza kupatikana Injili, ambazo ni vitabu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Luka mwinjili aliiongezea ile ya kwake kitabu cha pili (Matendo ya Mitume) kuhusu uenezi wa Kanisa kutoka Yerusalemu hadi Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hatimaye kuna kitabu cha Ufunuo ambacho peke yake ni kwa kinabii, kikitumia mtindo wa kiapokaliptiko.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uandishi (na halafu uteuzi) wa vitabu hivyo 27 kati ya vingine vyote ni sehemu muhimu ya maendeleo ya Kanisa chini ya Roho Mtakatifu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo vitabu viliendelea kuandikwa kwa kutetea, kutangaza na kufafanua imani sahihi: hivyo havikukusanywa katika Agano Jipya, lakini ndivyo mwanzo wa teolojia kama fani maalumu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tofauti za ufafanuzi huo, kama zile kati ya shule ya Aleksandria na shule ya Antiokia, ndizo chanzo cha mabishano yaliyochangia mafarakano makubwa yaliyotokea hasa katika karne ya 5, ingawa kuanzia mwaka 325 mitaguso mikuu ilikusanya maaskofu wengi kutoka sehemu mbalimbali ili kumaliza migogoro.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tofauti za lugha na utamaduni, pamoja na utaifa, zilichangia sana mafarakano.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uenezi katika karne za kwanza  Ukristo katika karne za kwanza ulienea haraka katika mabara matatu: Asia Magharibi, Afrika Kaskazini na Ulaya ya Kusini na Magharibi, mbali ya maeneo ya mbali zaidi kama Nubia, Ethiopia, Persia hadi India.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Siri mojawapo ya uenezi huo ni kuwepo kwa Dola la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Serikali yake ilitawala nchi nyingi kuanzia kando ya Sahara upande wa kusini mpaka Uholanzi na Uingereza wa leo upande wa kaskazini, halafu kutoka milima ya Mesopotamia (leo Iraq) upande wa mashariki mpaka Ureno wa leo upande wa magharibi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watu wa Roma walifaulu kujenga dola hilo kubwa katika muda wa karne nyingi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla walitawala kwa hekima, hivyo wakafaulu kuendelea muda mrefu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni uraia ulikuwa kwa wakazi huru wa mji wa Roma tu, lakini polepole hata wakazi wa maeneo mengine chini ya Roma wakapewa haki za uraia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uwepo wa dola hilo ulisaidia sana uenezaji wa Ukristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ingawa watawala wake walijaribu muda mrefu kupinga imani mpya, kuwepo kwa utaratibu mmoja katika eneo kubwa hivyo kulisaidia kazi ya mitume na wahubiri wa Injili.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Sababu ni kwamba: a. katika eneo kubwa hakuna mipaka inayoweza kuzuia usafiri na mawasiliano.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ukisafiri leo kutoka Moroko kuelekea Misri unavuka mipaka minne, unahitaji paspoti na vibali vingi kila safari.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

b.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

kulikuwa na usafiri.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Merikebu zilizunguka pote katika Mediteranea zikibeba mizigo na watu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waroma pia walikuwa hodari kujenga barabara kwenye nchi kavu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walihitaji barabara hizo kwa matumizi ya kijeshi lakini zilisaidia pia mawasiliano mengine ya kiuchumi na usafiri.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

c.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walitumia popote hela moja, wakawasiliana katika lugha zilezile za Kigiriki na Kilatini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mashariki Kigiriki kilikuwa lugha ya elimu ya juu na ya biashara.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Magharibi walitumia zaidi lugha ya Kilatini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo lugha hizo ni muhimu kama lugha za elimu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano maneno mengi ya sayansi (fizikia, kemia, biolojia, jiografia n.k.) yanayotumiwa katika lugha mbalimbali, asili ni ileile ya Kigiriki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Utawala wa Kiroma ulileta kipindi kirefu cha amani na cha maendeleo ya kiuchumi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini maendeleo hayo yalijengwa juu ya utaratibu mkali wa unyonyaji wa nchi na mikoa ndani ya dola.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kila sehemu wakazi walipaswa kulipa kodi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kama kabila fulani lilijaribu kupinga utawala wa Roma wanajeshi wake wakafika haraka na kuzima ghasia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano Wayahudi walipojaribu kujipatia uhuru tena mnamo mwaka 70 B.K. mji wa Yerusalemu uliharibiwa kabisa na wakazi wote wakauzwa utumwani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watoto wa watumwa wakawa watumwa vilevile.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Njia nyingine ya kugeuzwa mtumwa ilikuwa kutolipa madeni.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mdaiwa aliweza kushtakiwa na aliposhindwa kulipa aliuzwa mwenyewe kama malipo ya madeni yake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Idadi ya watumwa ilikuwa kubwa: katika mikoa kadhaa ya Dola la Roma watumwa walikuwa asilimia 20 za wakazi wote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wengi wao walikuwa na maisha mabaya, lakini wengine waliweza kupata maendeleo na hata kupewa uhuru na mabwana wao.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wale watumwa walifurahia sana kusikia mafundisho mapya ya kwamba kila mtu ni mtoto wa Mungu na anapendwa naye.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakashangaa sana kusikia ya kwamba Yesu Kristo alikufa msalabani kwa ajili ya dhambi za watu wote, na Mungu hajali sifa au cheo cha mtu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakiingia katika ushirika wa Kikristo waliweza kushangaa wanavyoruhusiwa kukutana na watu huru na hata matajiri.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ibada za kipagani zilitenga matabaka ya kijamii.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Haikuwa kawaida kwa tajiri kusali pamoja na watumishi wake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watumwa walisikia katika ibada za Wakristo nyaraka za Mtume Paulo zinazokazia usawa kati ya Wakristo wote, akisititiza ya kwamba Wakristo wote watazamane kama ndugu na viungo vya mwili mmoja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

"Maana katika Roho mmoja tulibatizwa sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja, ikiwa tu watumwa au ikiwa tu huru"(1Kor 12:13) Ndiyo sababu ujumbe wa Kristo ulienea hasa kati ya maskini na watumwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini hata watu wa matabaka ya juu walivutwa na neno la Injili na mfano mzuri wa maisha ya Wakristo, uhodari wao katika mateso mbalimbali na utaratibu wao wa kusaidiana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Dhuluma za muda mrefu katika Dola lote la Roma (64-313) Dola la Roma lilikuwa na eneo kubwa sana katika nchi zinazozunguka Mediteranea katika mabara matatu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mataifa mengi waliishi chini ya utawala wake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Utawala huo ulianza kabla ya Yesu kuzaliwa ukaendelea mpaka karne ya 5 baada ya Kristo upande wa magharibi wa bahari ya Kati na hadi karne ya 15 upande wa mashariki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla serikali ya Roma iliwaachia watu uhuru waendelee na desturi au mila zao ila tu ilikuwa lazima walipe kodi na kukubali utawala mkuu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watu wengi sana walikuwa na imani ya miungu mingi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waliabudu mahekaluni mbele ya sanamu za miungu ile.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walikuwa na imani ya kwamba miungu ilifanana kiasi na wanadamu ila ni mikubwa na yenye nguvu zaidi na inaishi milele.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Vinginevyo waliamini miungu kuwa na tabia nyingi zinazofanana na tabia za kibinadamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa upande mwingine waliamini ya kwamba hata mtu anaweza kupanda ngazi na kuwa kama mungu akiwa na sifa za kutosha zinazokubalika mbele za miungu yote na hasa mungu mkuu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya kumtangaza mtawala mkuu au Kaisari wa Roma kuwa na sifa za kimungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Dhuluma ya kwanza yalitokea mwaka 64 BK, ya mwisho mwaka 309 BK.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi hicho kirefu, vilirudia tena na tena vipindi vya mateso vikifuatana na vipindi vya amani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini miaka yote Ukristo ulikuwa dini isiyo halali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kila mara mateso yaliweza kuanza upya.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwishoni mwa karne ya 1 B.K. Kaisari Domitiano alianza kudai ibada za kimungu kwake mwenyewe.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Popote katika eneo kubwa la Dola la Roma watu waliitwa kusimamisha sanamu zake na kumwabudu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa wakazi wengi jambo halikuwa geni sana maana yake kwao jina moja liliongezeka katika orodha ya miungu iliyoabudiwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa Wakristo tendo hili lilikuwa gumu mno.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Imani ya Kikristo hukataa kuwepo kwa miungu mingi, vilevile hukataza kuiabudu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Basi, Wakristo walikataa kuabudu sanamu za Kaisari.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tendo hili lilionekana kama kusaliti serikali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakuu wa mikoa na majimbo walianza kuwaadhibu wale wanaokataa ibada hiyo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini katika mwendo wa miaka ibada za sanamu za Kaisari zikaongezeka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Matatizo yakakua, vita vikaongezeka, uchumi na biashara vikashuka chini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Thamani ya fedha ikapungua.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watu wengi wakaanza kukata tamaa na kutafuta msaada katika dini mbalimbali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hivyo mafundisho ya kidini yalizidi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hapo wazo lilikua la kuwa anayekana kuwepo kwa miungu ni hatari kwa umma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ni mwasi atakayesababisha hasira ya miungu juu ya watu wote: ni lazima aadhibiwe.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika hali hiyo Wakristo walijenga utaratibu mzuri wa kufundishana na kusaidiana katika matatizo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Halafu wakakaza sana mafundisho ili waumini wasimame imara katika matatizo na dhuluma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakaendelea kuombea serikali na watu wote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakajitahidi kuonyesha kwa maisha na matendo yao ya kwamba Ukristo ni imani yenye amani na upendo isiyoharibu umma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakakutana katika nyumba za watu binafsi, au kule Roma pia kwenye "katakombi" yaani makaburini chini ya ardhi kwani polisi haikuruhusiwa kuingia makaburini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Pia wasomi walijitokeza kuandika vitabu ili kutetea Ukristo dhidi ya masingizio na chuki ya wengi; walifafanua imani ilivyo na kuonyesha kwamba maisha ya wafuasi wa Yesu hayaendi kinyume cha sheria za dola, hivyo dhuluma dhidi yao hazikubaliki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uhuru wa dini katika dola na matokeo yake  Mateso ya Wakristo yaliendelea mpaka mwaka 311.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini idadi yao iliendelea kuongezeka kote katika Dola la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 312 B.K. mtu kwa jina Konstantino alitafuta Ukaisari (cheo cha mtawala mkuu) akishindana na mgombea mwingine.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Inasemekana siku moja aliota ndoto, akaona alama ya msalaba akasikia sauti iliyosema: "Kwa alama hii utashinda".


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hapo aliwaruhusu wanajeshi wake waliokuwa Wakristo kusali akamshinda mgombea mwingine katika vita.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 313 B.K. Kaisari Konstantino akatangaza sheria iliyoruhusu Wakristo kuabudu kwa uhuru.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ukristo ukawa dini inayokubaliwa katika Dola la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kipindi kipya kikaanza katika historia ya Ukristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa wengi hali hiyo ilikuwa ajabu la Mungu mwenyewe aliyemaliza matatizo yao, jinsi Biblia ilivyosema katika kitabu cha Ufunuo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakristo wakazidi kujenga na kupamba makanisa kila mahali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Vilevile ibada zilizidi kupangwa kwa utaratibu mzuri wa matini na vitendo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Maaskofu waliweza kukutana bila matatizo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mikutano ya maaskofu (mitaguso ya ngazi mbalimbali) iliamua juu ya masuala na matatizo yaliyojitokeza.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 325 mkutano wa kwanza wa Kanisa zima ukafanyika kule Nisea (Asia Ndogo).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi mbalimbali walikuwa wanatofautiana katika maelezo yao juu ya tabia ya Kimungu na ya kibinadamu za Kristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Yaani kiasi gani Yesu ni mwanadamu na kiasi gani yeye ni Mungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kama alikuwa mwanadamu, je aliumbwa kama wanadamu wote?


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini kama anaitwa Mungu ndiye Muumba mwenyewe.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kama yeye ni Mungu - aliwezaje kuumia msalabani?


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Au ni Mungu aliyejificha tu katika umbo la mwili, kumbe hakuteswa kweli, ilikuwa kama igizo tu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Maaskofu waliokutana kule Nikea wakapatana juu ya mafundisho ya "Kanuni ya Imani ya Nisea" yanayosema "Twamwamini Bwana mmoja, Yesu Kristo, mwana pekee wa Mungu, mwana wa azali wa Baba, yu Mungu kutoka kwa Mungu, yu nuru kutoka kwa nuru, yu Mungu kweli kutoka kwa Mungu kweli, Mwana wa azali, asiyeumbwa; aliyeshuka kutoka mbinguni kwa ajili yetu wanadamu na kwa wokovu wetu; akatwaa mwili kwa uwezo wa Roho Mtakatifu katika Bikira Maria, akawa mwanadamu; akasulibiwa kwa ajili yetu zamani za Pontio Pilato; aliteswa, akazikwa, siku ya tatu akafufuka kama yanenavyo maandiko matakatifu; akapaa mbinguni, ameketi mkono wa kuume wa Baba; kutoka huko atakuja tena kwa utukufu kuwahukumu walio hai na wafu; na ufalme wake hauna mwisho."


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Maneno hayo hutumika mpaka leo katika ibada za kikristo (pamoja na "kanuni ya Imani ya Mitume").


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Baada ya Konstantino Kanisa lilikua sana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watu wengi walijiunga na Ukristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Zamani ilikuwa hatari kuwa Mkristo, kumbe sasa imekuwa faida, hata watu wenye imani haba waliosita zamani wakajiunga na Kanisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Baada ya Konstantino makaisari wenyewe walikuwa Wakristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 380 mambo yaligeuka kinyume cha hali ya awali: serikali ya Kaisari Theodosi I ilitangaza Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilipewa hela na serikali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kaisari mpya aliwekwa wakfu katika ibada kanisani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kabla yake Armenia ilikuwa nchi ya kwanza kupokea Ukristo kama dini ya taifa (301).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ushindi huo ulifanya wengi watamani vyeo ndani ya Kanisa, kwa kuwa viliendana sasa na heshima na mali: hivyo ubora ulipungua.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwishoni serikali ilianza kufunga na kubomoa mahekalu ya Wapagani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Asiyekuwa Mkristo alianza kupata matatizo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ilitokea mara kadhaa ya kwamba walimu wapagani walipigwa na kuuawa na umati wa Wakristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika miji mbalimbali watu walianza kuwatesa hata kuwaua Wayahudi wakiwashutumu kwamba ndio waliomwua Yesu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Sisi tunaweza kushangaa jinsi hali hiyo ilivyoweza kutokea.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Yesu mwenyewe alikuwa Myahudi na mpaka msalabani alifuata taratibu za taifa la Israeli.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mtume Paulo alifundisha ya kwamba Wayahudi hawawezi kupoteza ahadi na agano la Mungu kwao hata wakimkataa Yesu Kristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Bila shaka Yesu hakutaka watu walazimishwe kujiunga na Kanisa lake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini katika mawazo na uzoefu wa Waroma dini na serikali zilikuwa kitu kimoja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ikiwa sasa Kaisari, wakubwa wa serikali na watu wengi walikuwa Wakristo walihisi ni kawaida kwa wote kufuata dini hiyo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kumbe Kanisa lilianza kutumiwa na wanasiasa kwa malengo yao ya kidunia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Atanasi na mababu wengine wa Mashariki Ni huko Aleksandria ulikotokea uzushi mkuu wa historia yote ya Kanisa: padri Ario alikanusha umungu wa Yesu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mafundisho yake yalienea kote mashariki na kuungwa mkono na watawala kwa nguvu za dola.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini ni Kanisa la Misri lililompinga kwa uimara wa pekee, bila kujali dhuluma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote, alijitokeza Atanasi wa Aleksandria anayeitwa Mkuu (Aleksandria, Misri, 295 hivi - Aleksandria, 2 Mei 373), Patriarki wa Kanisa Katoliki la madhehebu ya Misri kati ya mitaguso mikuu miwili ya kwanza: Nisea I (325) na Konstantinopoli I (383).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Maisha yote ya Atanasi yalihusika na juhudi kubwa za Kanisa kwa ajili ya kufafanua na kutetea imani sahihi juu ya Yesu na juu ya Utatu hata akaitwa mapema “nguzo ya Kanisa” (Gregori wa Nazianzo).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Pamoja na kupatwa na vurugu nyingi maishani (hasa kufukuzwa mara tano kutoka mji wake), Atanasi aliandika sana: hotuba na barua, lakini pia vitabu juu ya imani, historia, ufafanuzi wa Biblia, pamoja na maisha ya Kiroho.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kitabu chake maarufu kimojawapo kinahusu umwilisho wa Neno; humo aliandika kuwa Neno wa Mungu “alifanyika mtu ili sisi tuweze kufanywa Mungu”.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini kitabu ambacho kilienea na kuathiri zaidi maisha ya Kanisa labda ni "Maisha ya Antoni" ambacho kilieneza umonaki haraka mashariki na vilevile magharibi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mbali ya Atanasi, katika karne ya 4 na ya 5 Kanisa la Mashariki lilizaa mababu wengine bora: Basili Mkuu (Kaisarea wa Kapadokia, leo Kayseri, nchini Uturuki, takriban 329 – Kaisarea wa Kapadokia, 1 Januari 379, Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) na Yohane Krisostomo (Antiokia wa Siria, leo Antakya, nchini Uturuki, 347 hivi - Comana Pontica, Uturuki, 14 Septemba 407).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wote walikuwa maaskofu na wote walipitia kwanza umonaki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndio waliofafanua kwa dhati zaidi mafumbo ya Ukristo, kuanzia lile la Utatu mtakatifu, na ndio waliobaki kielelezo kwa liturujia na uchungaji bora.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Umonaki - maisha ya pekee Watawa ni Wakristo walioamua kuishi kwa njia ya pekee.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Leo hii mashirika ya watawa ni maelfu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida kila shirika lina mkazo wake wa pekee, kama vile maisha ya kimya katika sala au huduma za upendo: hospitali, nyumba za mayatima, ufundishaji, uinjilishaji, misheni, au n.k. Hivyo mtawa anaweza kuwa na maisha ya kutotoka katika nyumba ya shirika lake au anaweza kuishi kati ya Wakristo na wasio Wakristo akiwatolea huduma zake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi tumezoea kuwaona katika Kanisa Katoliki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini wako vilevile kati ya Waanglikana na Walutheri, ingawa si wengi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ulaya wako hata masista Wamoravian na Wabaptisti.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mtawa amepokea katika maisha yake ushauri wa mtume Paulo (ambaye hakuoa): «Nawaambia wale wasiooa bado, Ni heri wakae kama nilivyo» 1Kor 7:8.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Yesu mwenyewe aliwahi kueleza ya kwamba watakuwepo wale watakaochagua maisha ya pekee bila familia na uzazi kwa ajili ya Ufalme wa Mungu (Mt 19:12: "Wako matowashi waliojifanya kuwa matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni»).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla watawa ni kundi muhimu linalosaidia sana kazi ya kiroho katika Ukristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wako huru kuliko wengine kujitolea katika huduma za Kanisa, kwani hawalazimiki kufikiria maendeleo ya watoto wao.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watawa wanaweza kuishi peke yao lakini mara nyingi wanajiunga na shirika au jumuiya na kuweka nadhiri za useja mtakatifu, ufukara na utiifu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Asili ya jumuiya hizo iko Misri.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 3 mateso yalizidi chini ya serikali ya Waroma Wapagani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakristo wengine walijificha jangwani wakiogopa kulazimishwa kutoa sadaka kwa sanamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona jinsi familia yao ilivyouawa katika dhuluma za kidini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wengine karibu walikata tamaa wakiona Wakristo wengine walivyokana imani kwa kuogopa mateso.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kumbe wengine hawakuona raha tena katika maisha ya kawaida, wakajitenga na dunia wakaenda porini kuishi kule maisha ya kufunga na kusali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watawa hao waliitwa kwa jina la Kigiriki "wamonaki" (monos= moja; monakos= anayekaa peke yake).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walikaa jangwani katika maeneo yaliyokuwa mbali na miji na vitovu vya utawala wa Kiroma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini waliheshimiwa sana na wananchi wa kawaida.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walitumia muda mwingi wakisali na kusoma Biblia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Watu wakazoea kuwaendea kuomba ushauri wao katika mambo ya kiroho au maisha kwa ujumla, kuombewa katika magonjwa n.k. Wengine walizoea kupokea zawadi za wanavijiji wakaelekea maisha ya kuombaomba.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wamonaki wa kwanza walikaa kila mmoja peke yake bila kushirikiana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Antoni wa Misri alikuwa mmojawao, naye akaona umuhimu wa kuweka utaratibu fulani kati ya wamonaki wenzake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwanafunzi wake Pakomi aliendeleza mkazo wake akawaunganisha wamonaki mahali pamoja akawapa utaratibu wa kazi na sala.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika utaratibu huo kila mmonaki (pia masista katika mashirika yao) hutoa ahadi au nadhiri tatu: 1.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Useja mtakatifu: atachagua maisha bila ndoa; badala yake kujiunga na shirika la wenzake kama familia ya kiroho.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ufukara: ataacha mali yake ya binafsi na hatatafuta tena utajiri wa kidunia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Utii: atamtii mkuu wa shirika hilo aliyechaguliwa kati yao (huitwa "Abba/Abati") na kutii taratibu za ushirika wake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Utaratibu huo wa umonaki ulienea haraka: watawa wakaanza kukaa na kufanya kazi pamoja ili kujipatia mahitaji yao wenyewe.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Baadaye vituo vya wamonaki vilikuwa vitovu vya elimu ambapo sehemu ya wamonaki walisoma, kuandika (au kunakili) vitabu, kuanzisha shule n.k.  Tangu karne IV umonaki ulijitokeza magharibi pia: huko Italia, Ufaransa na Hispania kulikuwa na monasteri za kike na za kiume zilizosimamiwa na maaskofu watakatifu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati yao wa kwanza kupitia umonaki ni Martino wa Tours (316-397).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hasa maandishi ya Yohane Kasiano (360-435) yalieneza hekima ya wamonaki wengi wa mashariki alioongea nao.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Augustino wa Hippo (354-430), babu wa Kanisa muhimu kuliko wote, baada ya kuongoka na kutembelea baadhi ya monasteri, alirudi Afrika Kaskazini aanzishe maisha ya pamoja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwanza aliishi na walei wenzake, halafu akiwa askofu aliishi na mapadri wake, akawashirikisha utajiri wake wa akili na roho ili wafanye vizuri utume.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika kanuni yake, iliyotumika kwa wanawake pia, umoja uliwekwa kuwa lengo lenyewe la utawa, si jambo lake mojawapo tu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hata yeye aliathiri sana maisha ya kitawa ya magharibi kote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Benedikto wa Nursia (480-547) ndiye aliyeunda umonaki wa magharibi kwa namna ya kudumu hasa kwa njia ya kanuni aliyoitunga polepole, kutokana na mang’amuzi yake, Kanuni ya Mwalimu asiyejulikana na mafundisho ya Bazili na mababu wengine wa jangwani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kanuni yake iliunganisha vizuri maelekeo mawili ya umonaki wa zamani: kumtafuta Mungu kwa juhudi upwekeni na kuishi kwa umoja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Sifa yake nyingine ni mchanganuo mzuri wa sala na kazi mbalimbali ambazo ziliokoa elimu ya zamani na kufufua uchumi wa Ulaya Magharibi baada ya makabila ya Kijerumani kuvuruga kote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Yeye alidumisha ubaba wa Kiroho katika jumuia nzima: ndiyo maana abati ana nafasi ya pekee na ya kudumu kwa wamonaki, ambao aliwafafanua kuwa watu “wanaoishi katika monasteri na kutii kanuni moja na abati mmoja”.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwake monasteri ni shule ya utumishi wa Bwana, ambapo abati ndiye mwalimu, na kanuni ndiyo kitabu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kinyume cha watawa wazururaji wa zamani hizo za misusuko, Benedikto alidai udumifu katika monasteri.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kutokana na kila monasteri kujitegemea, Wabenedikto wakapata sura tofautitofauti bila ya kuachana na kanuni.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ushirikiano kati ya monasteri mbalimbali unategemea asili yake na mitindo yake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati ya aina nyingine za umonaki wa magharibi inakumbukwa hasa ile ya Wakristo wa Kiselti (Ulaya visiwani).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hao hawakuwa na majimbo bali walimtegemea askofu-abati wa monasteri ya jirani na kufuata desturi za kimonaki, hasa maisha magumu ya malipizi na maungamo ya mara kwa mara.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko wamonaki wengi walihamia Ulaya bara kama wasafiri wa Kristo na wamisionari wakieneza desturi hizo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati yao anasifiwa hasa Kolumbani (540-615).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hatimaye wakaja kukubali kanuni ya Benedikto pamoja na desturi za Kanisa la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wamonaki wengine pia walichangia sana uenezaji wa Ukristo Ulaya, k.mf. Augustino wa Canterbury (+605), aliyetumwa Uingereza na Papa Gregori I (540-604), mmonaki wa kwanza kufikia Upapa, halafu Bonifas (672-754), mtume wa Ujerumani na mfiadini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wamisionari Wamisri katika mabara matatu Panteno wa Chuo cha Aleksandria alikwenda India kuhubiri Injili.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wamisionari wa Kanisa la Misri walianzisha Kanisa katika Sudan na Ethiopia za leo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hata sehemu mbalimbali za Ulaya zinakumbuka wamisionari kutoka Afrika waliohubiri huko Injili wakati wa Dola la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Askari Wamisri katika jeshi la Roma walikaa miaka mingi Uswisi na kwingineko.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati yao kulikuwa na Wakristo waliohubiri huko Injili kwa mara ya kwanza.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kule Ireland Wamisri waliunda monasteri mnamo mwaka 500 na kufundisha Injili.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waireland wanafunzi wa Waafrika hao ndio wainjilisti wa Ujerumani na Uholanzi baadaye.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Augustino na mababu wengine wa Magharibi  Augustino (Thagaste, leo Souk Ahras nchini Algeria, 13 Novemba 354 – Hippo, leo Annaba, Algeria, 28 Agosti, 430) alikuwa mtawa, mwanateolojia, padri na hatimaye askofu mkuu wa Hippo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndiye kiongozi mkuu wa Kanisa Katoliki katika Afrika Kaskazini mwanzoni mwa karne ya 5.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika historia yote Augustino ni kati ya watu wenye akili kubwa zaidi, iliyopenya masuala yoyote, pamoja na ubunifu wa ajabu na moyo mpana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Aliunda upya teolojia ya mapokeo akiitia chapa yake mwenyewe.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kati ya mababu wa Kanisa, ndiye aliyetuachia maandishi mengi zaidi, kuanzia yale maarufu sana yanayoitwa "Maungamo", kwa kuwa humo miaka 397-400 aliungama sifa za Mungu na ukosefu wake mwenyewe kwa kusimulia alivyoishi hadi miaka ya kwanza baada ya kuongoka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kila wakati ulifurahia zaidi kitu fulani katika Augustino.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Siku hizi anapendwa hasa kwa unyofu wake katika kujichunguza na kutoa siri zake, akikiri makosa yake na kuyageuza yawe sifa kwa Mungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uzingatifu wake wa fumbo la nafsi yake ambamo fumbo la Mungu limefichama, ni mzuri ajabu kiasi cha kubaki hata leo kilele cha kujitafiti kiroho.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Aliandika: “Usiende nje, rudi ndani mwako; ukweli unakaa katika utu wa ndani; na ukiona umbile lako ni geugeu, panda juu yako.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini kumbuka, unapopanda juu yako, unapanda juu ya roho inayofikiri.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Basi, ufikie pale mwanga wa akili unapowaka”.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tena: “Naona ni lazima wanadamu warudishiwe tumaini la kupata ukweli”.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Posidi, mtu wa kwanza kuandika habari za maisha ya Augustino (kwa Kilatini, “Vita Augustini”), alisema “waamini wanamkuta daima hai” katika vitabu vyake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kweli havionyeshi imepita miaka 1600 tangu viandikwe: humo anaonekana kama rafiki yetu wa wakati huu anayesema nasi kwa imani isiyozeeka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Augustino mwenyewe aliviorodhesha 1,030, ambavyo si vyote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kazi yake kubwa haikuwa kuandika maelezo juu ya vitabu na maneno ya Biblia yenyewe alivyofanya Origene, bali kuingiza Biblia katika mazingira ya kiroho, ya kijamii na ya kisiasa ya wakati wake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hapo, akitegemea mamlaka ya imani inayodhihirishwa na Biblia, maandiko ya Kimungu yasiyoweza kukosea yakisomwa katika mapokeo ya Kanisa lililoorodhesha vitabu vinavyoiunda, aliuliza maswali na kutoa majibu yaliyo muhimu mpaka leo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Akilinganisha imani na akili, Augustino alichunguza hasa fumbo la Mungu (Ukweli mkuu na Upendo wa milele, unaohitajiwa na roho ili kupata amani) na la binadamu (ambaye ni sura na mfano wa Mungu).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Huyo katika roho yake isiyokufa, bado ana uwezo wa kuinuka hadi kwa Mungu, ingawa uwezo huo umeharibiwa na dhambi na unahitaji kabisa kurekebishwa na neema.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Teolojia yake kuhusu Utatu inaendeleza ile ya mapokeo na kuathiri Kanisa lote la Magharibi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Augustino anaweka wazi kuwa Nafsi tatu ni sawa lakini hazichanganyikani; tena anajaribu kuufafanua Utatu kwa kutumia saikolojia (mfano wa kumbukumbu, akili na utashi).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kitabu muhimu zaidi kuhusu Utatu (kwa Kilatini kinaitwa “De Trinitate”) alikiandika miaka 399-420.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kilichukua muda mrefu kwa kuwa alisimamisha uandishi wake miaka minane “kwa sababu ni kigumu mno na nadhani wachache tu wanaweza kukielewa; basi kuna haraka zaidi ya kuwa na vitabu vingine tunavyotumaini vitafaidisha wengi”.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hivyo alielekeza nguvu zake kutunga vitabu vya katekesi kwa wasio na elimu (hasa “De Catechizandis Rudibus”).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Akijibu hoja za Wadonati, ambao walitaka Kanisa la Kiafrika na kuchukia mambo ya Kilatini, alikubali kurahisisha lugha hata kufanya makosa ya kisarufi kusudi wamuelewe zaidi akifafanua umoja wa Kanisa ulivyo muhimu kwa mahusiano na Mungu na kwa amani duniani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hasa hotuba zake, zilizoandikwa na wengine wakati alipokuwa anazitoa kwa watu akiongea nao kirahisi, zimechangia kueneza ujumbe wake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tunazo bado karibu 600, lakini zilikuwa zaidi ya 3,000.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Pia alifafanua upya imani kuhusu umwilisho wa Mwana wa Mungu, akiwahi kutumia misamiati iliyokuja kupitishwa na Mtaguso wa Kalsedonia (451): uwepo wa hali mbili (ya Kimungu na ya kibinadamu) katika nafsi moja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lengo la umwilisho lilikuwa wokovu wa watu, hivyo hakuna anayeweza kuokoka bila Kristo aliyejitoa sadaka kwa Baba, “akitakasa, akifuta na kutangua makosa yote ya binadamu, akiwakomboa kutoka mamlaka ya shetani”.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mbali ya Augustino, Kanisa la Magharibi katika karne ya 4 hadi ya 6 lilizaa mababu wa Kanisa wengine walioathiri moja kwa moja imani, maadili, liturujia na uchungaji: kwanza askofu Ambrosi (Trier, leo nchini Ujerumani, 340 hivi - Milano, Italia, 4 Aprili 397), ambaye ndiye aliyembatiza Augustino, halafu padri Jeromu (Strido, leo nchini Korasya 347 - Bethlehemu, Israeli, 420) na Papa Gregori I (Roma, Italia, 540 hivi – Roma, 12 Machi 604) .


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mafarakano ya mataifa mazima na umoja wa Kanisa Katika karne ya 4 dola kubwa la Roma lilianza kupata matatizo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Makabila kutoka Ulaya kaskazini yalianza kuhamia kusini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hali ya hewa kule ilibadilika: watu wakakosa chakula cha kutosha.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hiyo ilisababisha kipindi kirefu cha vita na vurugu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waliohama wakawasukuma majirani wao walioanza kuhamahama vilevile.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Matembezi hayo yalifika kwenye mipaka ya Dola la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waroma walishindwa kuwazuia kutokana na uzazi wao kupungua na polepole mataifa yale yasiyostaarabika yakaingia katika eneo la dola na kutwaa mikoa mbalimbali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waroma wakatumia hela nyingi sana kwa ajili ya jeshi lao lakini bila kufanikiwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 395 Kaisari akagawa dola la Roma katika sehemu mbili, yaani Magharibi (makao makuu Roma) na Mashariki (makao makuu Bizanti).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mpaka wa katikati ulifuata tofauti ya utamaduni kati ya maeneo yaliyotumia zaidi lugha ya Kigiriki na maeneo yaliyotumia zaidi Kilatini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ugawaji huo ulikuwa na kusudi la kurahisisha utawala na utetezi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini mwaka 410 makabila yasiyostaarabika yaliteka na kuharibu mji wa Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 476 Kaisari wa mwisho wa Magharibi aliuawa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Makabila ya Kijerumaniki yalichukua utawala katika sehemu zote za Ulaya mpaka Afrika Kaskazini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Dola la Roma la Magharibi likagawanywa katika nchi nyingi ndogondogo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kila sehemu makabila toka Kaskazini yalitawala kama tabaka dogo la juu wakiwategemea wenyeji kuendelea kuzalisha mali na wenyewe kupokea kodi zao.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini utaratibu, mawasiliano na usalama viliharibika kabisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uchumi na utamaduni vilirudi nyuma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Umoja wa kisiasa uliharibika, badala yake yalitokea maeneo mengi madogo ya kikabila.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ulaya Magharibi ilibaki na chombo kimoja tu chenye umoja uliovuka mipaka: Kanisa Katoliki chini ya uongozi wa Askofu wa Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndiye aliyetunza urithi wa jina kubwa la Roma akiheshimiwa pia kama mwandamizi wa Mtume Petro.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Yeye kama mchungaji mkuu alilazimika kuwajibika ili kuokoa jahazi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndivyo walivyofanya hasa Papa Leo I na Papa Gregori I. Wafaranki, kabila kubwa la Kigermanik waliwahi kujiunga na Kanisa Katoliki wakawa msaada mkubwa kwa Mapapa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Isipokuwa, kwa kuwaachia watawale Italia ya Kati, walisababisha Papa aanze kuwa kama mfalme wa dunia hii, jambo lililoathiri sana majukumu yake ya kiroho hadi mwaka 1870.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu elimu ilishuka chini popote Ulaya Magharibi, ni ndani ya Kanisa tu kwamba mapadri na wamonaki wakaendelea kusoma na kutunza elimu ya kale.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa juhudi za wamonaki Wabenedikto na wengineo, ustaarabu wa kale uliokolewa katika vitabu vyake na uinjilishaji uliendelea katika Ulaya ya Kati.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba watu kutoka Ulaya kaskazini hawakuwa wasomi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hivyo watawala wao walitegemea watu wa Kanisa wakitaka kuandika au kusomewa barua au mikataba.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Polepole watawala wapya pamoja na makabila yao wakapokea Ukristo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walifundishwa kwamba mfalme hupewa madaraka yake na Mungu, hivi anapaswa kufuata shauri la Kanisa ambalo linatangaza mapenzi ya Mungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kutokana na hali hiyo ya kiutamaduni na ya kiroho Kanisa lilikuwa na athari kubwa sana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Utamaduni na utaratibu wa kale viliendelea katika sehemu ya mashariki ya dola.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mtawala wa Bizanti akaendelea kutumia cheo cha Kaisari wa Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Taratibu za siasa, serikali na uchumi ziliendelea.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Makaisari wengine wa Mashariki walijaribu kutawala tena eneo lote la zamani hata upande wa magharibi lakini ilishindikana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kanisa huko liliendelea kuwa dini rasmi ya serikali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu serikali ilikuwa yenye nguvu zaidi, Kanisa lilikuwa chini yake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kaisari alikuwa mlezi mkuu wa kanisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ndiye aliyemthibitisha Askofu Mkuu wa Bizanti na maaskofu wa dayosisi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu ya matatizo ya ndani ya dola la Roma la Mashariki (= Bizanti) mafarakano yalitokea katika nchi za Misri na Siria zilizokuwa chini ya Kaisari wa Bizanti.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika nchi hizo, baada ya mtaguso wa Kalsedonia (451), sehemu kubwa ya Wakristo walijitenga na kuendelea kama Kanisa la kitaifa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Misri lilifuatwa na Kanisa la Nubia na la Ethiopia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa namna hiyo makanisa hayo ya kale ya Afrika yameendelea hadi leo kwa namna ya pekee.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ilitokea vilevile kwa Kanisa la Siria, la Armenia n.k. Hawakuwa tena waamini binafsi walioshika msimamo tofauti na ule rasmi, bali Wakristo karibu wote wa nchi fulani chini ya maaskofu wao waliojitenga na umoja wa Kanisa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kabla ya hapo, kufuatana na mtaguso wa Efeso (431), Wakristo wa nje ya Dola la Roma upande wa mashariki (Mesopotamia, Uajemi n.k.) walikuwa wameshajitenga na kuendeleza maisha ya Kikristo chini ya dhuluma za Dola la Uajemi, huku wakieneza habari njema mbali zaidi na zaidi, hadi China na Indonesia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kumbe Kanisa Katoliki liliendelea tofautitofauti katika sehemu hizo za mashariki na magharibi za Dola la Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa Magharibi (nchi za Ulaya magharibi pamoja na Afrika kaskazini) wakafuata uongozi wa Papa yaani Askofu wa Roma.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kanisani walitumia lugha ya Kilatini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa Mashariki wakafuata maaskofu wao waliokuwa chini ya serikali ya Kaisari wa Bizanti.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kama lugha walitumia Kigiriki.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Pamoja na magomvi katika uenezaji wa Ukristo kwenye maeneo ya Ulaya yaliyokuwa bado ya Kipagani (hasa kati ya Waslavi), tofauti hizo zilisababisha desturi na mawazo yaliyozidi kutofautiana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ziliweka msingi wa kutokea kwa madhehebu mawili makubwa yanayoendelea mpaka leo yaani Kanisa Katoliki la Kiroma (magharibi) na Kanisa la Kiorthodoksi (mashariki).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Baada ya mafarakano ya muda (hasa la miaka 863-867 kuhusu upatriarki wa Fosyo), mwaka 1054 wajumbe wa Askofu wa Roma walimtembelea Askofu Mkuu wa Bizanti.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walianza kupingana vikali na mwishoni wakalaaniana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka ule farakano lilikuwa rasmi kati ya Ukristo wa Magharibi na Waorthodoksi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Ilichukua miaka mingi kushinda laana hizo.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1967 Papa Paulo VI wa Roma alimtembelea Askofu Athenagoras wa Bizanti (leo: Istanbul) wakapatana tena na kusameheana makosa ya zamani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uelewano umeanza kujengwa pia kati ya makanisa yaliyofarakana zamani na Bizanti kama vile Wakopti na Wasiria.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uenezi wa Uislamu ulivyorudisha nyuma Ukristo na umisionari wake  Mwaka 622 B.K. Mwarabu kwa jina Muhammad alikimbia mji wa Maka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakazi wa Maka walikuwa wamemkasirikia Muhamad.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa miaka 12 aliwahi kuhubiri juu ya ufunuo aliodai ameupokea kutoka kwa malaika wa Mungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Alipinga desturi na maadili ya watu wa mji wake.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Akatangaza "Uislamu" yaani imani katika Mungu mmoja aliyetoa amri zake kwa wanadamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kumbe viongozi wa Maka waliona anaharibu dini ya asili ya kuabudu sanamu za miungu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Makabila ya Waarabu walikuja kila mwaka kuabudu sanamu za Maka katika jengo la Kaaba.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakati wa ziara hizo biashara ya Maka ilistawi vizuri sana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Muhammad alionekana anaweza kuwazibia viongozi hao riziki wakakasirika wakajaribu kumwua lakini akakimbia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Akisafiri pamoja na marafiki wachache akaelekea mji wa Jathrib (leo Madina).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Pale alipokewa vizuri, na wenyeji wakamwamini.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Habari zake zikaenea haraka pande zote za Uarabuni.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Makabila mbalimbali ya Waarabu walimwunga mkono.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Akawa kiongozi wao kidini, kijeshi na kisiasa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 630 akawashinda watu wa Maka kivita lakini alionyesha busara kwa kuwahurumia mradi wajiunge na Uislamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Alipokufa mwaka 632 B.K. karibu Waarabu wote waliunganishwa chini ya bendera ya imani mpya ya Uislamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Katika jina la Mungu (kwa Kiarabu: Allah) wafuasi wake wakashambulia maeneo jirani ya Waroma wa Bizanti na ya Waajemi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Dunia nzima ilishangaa kusikia habari ya kwamba Waarabu kutoka jangwani walifaulu kuwashinda wanajeshi hodari wa Kiroma na wa Kiajemi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini katika miaka iliyotangulia dola hizo mbili kubwa ziliwahi kupigana vita virefu na vikali.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wananchi wote na wanajeshi wao walichoka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Uchumi ulidhoofika baada ya miaka 20 ya vita.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Tena wenyeji wa Misri na Shamu (Siria) walisikitikia utawala wa Kaisari wa Bizanti.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walidai tangu muda mrefu uhuru wa kitaifa lakini wakagandamizwa.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waarabu walikutana na maadui waliokosa nguvu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hivyo uenezaji wao ulikuwa wa haraka sana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 636 Waarabu wakawashinda Waroma wa Bizanti kule Shamu wakateka Dameski na Yerusalemu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka uleule wakawashinda Waajemi kule Mesopotamia (Iraq).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 639 wakaingia Misri na kuteka Aleksandria miaka mitatu baadaye.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 642 waliteka sehemu kubwa ya Uajemi wenyewe.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Miaka 670/696 waliteka mkoa wa "Afrika" ya Kiroma pamoja na Karthago (Tunisia ya leo).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 711 wakavuka mlangobahari na kuingia Hispania (Ulaya Kusini).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walifika mpaka Ufaransa wakarudishwa na wenyeji mwaka 732 lakini walitawala sehemu za Hispania kwa karne saba zilizofuata.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walishindwa kuteka Bizanti yenyewe iliyoendelea kutawala Asia Ndogo lakini wakaenea Asia ya Kati.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 751 walipigana na jeshi la China.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Na kule Mashariki wakasimama ana kwa ana mbele ya wanajeshi wa Wahindi na Wachina.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Miaka mia moja baada ya kifo cha Muhamad sehemu kubwa ya dunia kati ya Moroko na Bonde la Indus ilikuwa chini ya bendera ya Uislamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Utawala wa Kiislamu ulifikia nchi hizo kwa njia ya vita.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walikuwa Waarabu kadhaa tu: walichukua madaraka ya serikali kuu na kujenga makambi ya kijeshi katika kila nchi.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Vijana wa Kiarabu walifuata baba zao wakiitikia wito wa dini uliokuja pamoja na nafasi ya kupata maisha nafuu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Walifundishwa kwamba ikiwa watakufa vitani watapokewa na Mungu kama mashahidi wa imani na kuingia Paradiso moja kwa moja.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini wasipokufa vitani watakuwa matajiri wakitawala nchi mpya na kupokea kodi za wenyeji wasio Waislamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Imani ya aina hii iliwapa nguvu kweli na iliendelea kuvuta Waarabu wengi kutoka kwao kuhamia Afrika Kaskazini na Asia ya Kati.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Chini ya utawala wa Waarabu Waislamu, wenyeji waliruhusiwa kuendelea na desturi zao lakini hawakuwa na haki zote za uraia.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wasio Waislamu walitozwa kodi kubwa ya pekee.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Mahakamani hawakuweza kushuhudia dhidi ya Mwislamu, walilazimishwa kuvaa nguo za pekee tofauti na Waislamu, walikataliwa kupanda farasi, kujenga makanisa mapya, au kutumia kengele makanisani.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Waislamu walipata kipaumbele katika mambo yote.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hivyo polepole wenyeji walianza kutumia lugha ya Kiarabu pamoja na kujiunga na Uislamu.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Bila shaka wazazi wengine walitumaini kuwasaidia watoto wao wapate maendeleo maishani wakifuata dini ya watawala.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Masharti ya kujiunga na Uislamu yalikuwa rahisi sana.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Hakuna mafundisho magumu, mwanzoni inatosha kutamka "shahada" ya Kiislamu ambayo ni fupi sana: As-haddu inna la ilaha ila allah, wa Muhamad rasul ullah.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

(Nakiri ya kwamba Mungu ndiye mmoja tu, na Mohamad ni mtume wa Mungu).


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini baadaye haikuwezekana kurudi katika Ukristo maana sheria ya Kiislamu iliruhusu Mkristo kugeuka Mwislamu lakini ilikataza kwa adhabu ya kifo Mwislamu asitoke katika imani hiyo na kufuata dini nyingine.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida Wakristo hawakulazimishwa kuacha imani yao.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Viongozi wa Waarabu washindi walifanya mikataba na maaskofu wa Kikristo katika maeneo waliyoyateka.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Wakristo waliahidiwa ulinzi wa makanisa yao wakiambiwa wanaweza kuendelea na mila na desturi walivyozoea.


Question: Je, shirika la Biashara Duniani lina matawi mangapi?

Historia ya Kanisa

Lakini vipindi vya kulazimisha vilitokea tena na tena, hasa baada ya mataifa mapya kuwa Waislamu.