Question: Je kuna baridi kwa mwezi?

Tabianchi

Mabadiliko hayo yanatazamwa moja kwa moja kutokana na vipimo vya angahewa kwa miongo ya miaka au kwa kufanyia utafiti viini vya mashimo yaliyotobolewa kwenye ardhi au barafu ya Aktiki.


Question: Je kuna baridi kwa mwezi?

Tabianchi

Mabadiliko hayo yanaweza kusababishwa na mabadiliko ya kiasi cha nuru ya Jua kinachofika duniani pamoja na mabadiliko katika angahewa ya dunia.


Question: Je kuna baridi kwa mwezi?

Tabianchi

Mabadiliko ya tabianchi yaliyojadiliwa sana tangu mwisho wa karne ya 20 yanahusu kuongezeka kwa gesi joto kutokana na shughuli za binadamu, hasa kuchomwa kwa fueli kisukuku.


Question: Je kuna baridi kwa mwezi?

Tabianchi

Marejeo


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria ni ugonjwa wa kuambukiza ambao unaambukizwa na mbu wa jenasi Anopheles na kusababishwa na kidubini aina ya protisti Plasmodium.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mara nyingi ugonjwa huo huitwa "homa" tu, ingawa homa ni dalili yake mojawapo tu, pia kuna magonjwa mengi yanayosababisha homa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria inatokea katika maeneo ya kitropiki na yanayokaribia tropiki ikiwa ni pamoja na sehemu za Amerika, Asia na Afrika.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mwaka 2015 duniani kulikuwa na maambukizi milioni 214 ya malaria, [1] na watu 438,000 walikufa, wengi wao (90%) wakiwa barani Afrika, hasa watoto wachanga katika mataifa ya kusini kwa jangwa la Sahara. [2]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria ni mojawapo ya magonjwa yaliyoenea sana na ni tatizo kuu la afya ya umma.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa kawaida huhusishwa na umaskini, lakini pia ni sababu ya umaskini [3] na kikwazo kikubwa kwa maendeleo ya uchumi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Spishi tano za vimelea vya Plasmodium huweza kumwambukiza binadamu; aina iliyo mbaya zaidi husababishwa na Plasmodium falciparum.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria inayosababishwa na Plasmodium vivax, Plasmodium ovale na Plasmodium malariae husababisha ugonjwa usio shadidi sana kwa binadamu na aghalabu haijui.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Spishi ya tano, Plasmodium knowlesi, husababisha malaria kwa nyani aina ya makaku lakini inaweza pia kumwambukiza binadamu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kundi hili la spishi ya Plasmodium linalosababisha ugonjwa kwa binadamu kwa kawaida hujulikana kama vimelea vya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kawaida, watu hupata ugonjwa wa malaria kwa kung'atwa na mbu wa kike wa jamii ya Anopheles aliyeambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu aina ya Anopheles pekee ndio wanaoweza kusambaza malaria, na ni lazima wawe wameambukizwa kupitia damu waliyofyonza kutoka kwa mtu aliyeambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu akimng'ata mtu aliyeambukizwa, kiasi kidogo cha damu huchukuliwa, damu hiyo huwa na vimelea vya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Wiki moja baadaye, wakati mbu anapofyonza mlo wake mwingine wa damu, vimelea hivyo huchanganyika na mate ya mbu na kuingia katika mfumo wa damu ya anayeng'atwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea hivyo huzaa ndani ya seli nyekundu za damu, na kusababisha dalili kama vile anemia, maumivu kidogo ya kichwa, shida ya kupumua, takikadia, n.k., aidha kuna dalili nyingine za jumla kama vile homa, baridi, kichefuchefu, ugonjwa kama mafua, na katika hali mbaya zaidi kupoteza fahamu na hata kifo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Maambukizi ya malaria yanaweza kupunguzwa kwa kuzuia kung'atwa na mbu kutumia vyandarua, dawa za kuzuia wadudu, au hatua za kudhibiti maenezi ya mbu kama vile kunyunyizia dawa za kuua wadudu ndani ya nyumba na kupiga mifereji kuondoa maji yaliyosimama ambapo mbu hutaga mayai yao.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Majaribio yamefanywa kuibuka na chanjo ya malaria bila mafanikio makuu, pamoja na kuibua mbinu za udhibiti wa kiajabu zaidi, kama vile kubadili viini tete vya mbu ili kuwafanya sugu kwa vimelea pia umefikiriwa. [4]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa utafiti unaendelea, hakuna chanjo inayopatikana sasa inayotoa ulinzi wa hali ya juu dhidi ya malaria [5]; mwaka 2015 ile pekee iliyoruhusiwa kutumika nje ya majaribio ni RTS,S, ambayo inatolewa kwa kudunga sindano mara nne, na hata hivyo ina ufanisi mdogo (26%-50%) kulingana na chanjo nyingine.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hivyo dawa za kuzuia lazima zitumiwe bila kukoma ili kupunguza hatari ya kuambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madawa haya ya kuzuia maambukizi mara nyingi huwa ghali mno kwa watu wengi wanaoishi katika maeneo ambapo ugonjwa huu hupatikana kwa wingi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Watu wazima wengi wanaoishi katika maeneo ambayo ugonjwa huo umeenea huwa na maambukizi ya muda mrefu ambayo hujitokeza mara kwa mara, na pia huwa na kinga kidogo; kinga hiyo hupunguka kadri muda unavyosonga, watu wazima kama hao wanaweza kuambukizwa malaria kali ikiwa wameishi muda mrefu katika maeneo ambapo ugonjwa huo haujaenea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Wanashauriwa kuchukua tahadhari kamili wanaporejea katika maeneo ambapo ugonjwa huo umeenea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Maambukizi ya malaria hutibiwa kwa kutumia dawa ya malaria, kama vile kwinini au vizalika vya atemisinin.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, vimelea vimekuwa sugu kwa nyingi ya dawa hizo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa hivyo, katika baadhi ya maeneo ya dunia, dawa chache tu ndizo zilizo na uwezo wa kutibu malaria kwa ufanisi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ishara na dalili  Dalili za malaria ni pamoja na homa, kutetemeka, athralgia (maumivu ya kifundo), kutapika, anemia (inayosababishwa na kuachana kwa chembechembe nyekundu za damu), hemoglobinuria, kuharibika kwa retina, [7] na mtukutiko wa maungo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Dalili tambulika za malaria hutokea kwa namna ya mzunguko wa baridi ya ghafla ikifuatiwa na kutetemeka kisha homa na kutokwa jasho kunakodumu kwa masaa manne hadi sita, dalili hizi hujitokeza kila baada ya siku mbili kwa maambukizi ya P. vivax  na P. ovale , huku ikijitokeza kila baada ya siku tatu kwa P. malariae. [8]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

P. falciparum yaweza kuwa na homa inayojitokeza kila kati ya saa 36-48 au homa isiyoshadidi lakini inayoendelea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sababu zisizofahamika vyema, lakini ambazo zinaweza kuhusiana na shinikizo ya hali ya juu katika fuvu la kichwa, watoto walio na malaria mara nyingi hudhihirisha mkao usiokuwa wa kawaida, ishara ya uharibifu wa ubongo. [9]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Imegunduliwa kuwa malaria husababisha matatizo ya kutambua, hasa kwa watoto.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Husababisha kuenea sana kwa anemia katika kipindi cha kukua haraka kwa ubongo na pia uharibufu wa moja kwa moja wa ubongo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uharibifu huu wa kinurolojia hutokana na malaria ya ubongo ambayo ni hatari mno kwa  watoto.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

[10] [11] malaria ya ubongo huhusishwa na uweupe wa retina, [12] ambayo inaweza kuwa na manufaa kama ishara ya kutofautisha malaria na visababishi vingine vya homa. [13]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria kali husababishwa takriban kipekee na maambukizi ya P. falciparum kwa kawaida hujitokeza kati ya siku 6-14 baada ya kuambukizwa. [14]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madhara ya ugonjwa wa malaria kali ni pamoja na kukosa fahamu na kifo ikiwa haitatibiwa-watoto wachanga na wanawake wajawazito hasa wamo hatarini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Splenomegali (kupanuka kwa wengu), maumivu makali ya kichwa, iskemia ya ubongo, hepatomegali (kupanuka kwa ini), hypoglisimia, na hemoglobinuria na kufeli kwa figo huweza kutokea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kufeli kwa figo kunaweza kusababisha homa ya mkojo wa damu, ambapo hemoglobin kutoka katika chembechembe nyekundu za damu zilizosambaratika huvuja na kuingia katika mkojo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria kali inaweza kuendelea kwa kasi na kusababisha kifo katika mudaa wa masaa  kadhaa au masiku. [14]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika hali mbaya zaidi ya ugonjwa huo viwango vya vifo vinaweza kuzidi 20%, hata kuwe na utunzi wa hali ya juu na matibabu. [15]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika maeneo ambapo ugonjwa huo umeenea, mara nyingi matibabu si ya kuridhisha na kiwango cha jumla cha vifo vinavyosababishwa na malaria huwa kimoja kati visa kumi. [16]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya muda mrefu, matatizo ya kukua yamerekodiwa kwa watoto ambao wameugua malaria kali. [17]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria ya muda mrefu hutokana na P. vivax na P. ovale, lakini si katika P. falciparum.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hapa, ugonjwa huo unaweza kujitokeza tena miezi au miaka baada ya kuambukizwa kutokana na uwepo wa vimelea fiche katika ini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa hivyo, kueleza kuwa malaria imetibiwa kwa kutazama kutokuwepo kwa vimelea katika damu kunaweza kupotosha.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kipindi kirefu zaidi kati ya kuambukizwa vimelea na kujitokeza kwa dalili za ugonjwa kimeripotiwa kwa P. vivax kuwa miaka 30. [14]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Inakadiriwa kuwa moja kati ya visa vitano vya malaria vinavyosababishwa na P. vivax katika maeneo ya hari huhusiana na kujihifadhi kwa vijimelea vya hipnoziti (yaani, dalili hujitokeza mwaka unaofuata kung'atwa na mbu). [18]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Sababu  Vimelea vya malaria Vimelea vya malaria ni wa jenasi ya Plasmodium (Faila Apicomplexa).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika binadamu malaria husababishwa na P. falciparum, P. malariae, P. ovale, P. vivax na P. knowlesi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

[19] [20] P. falciparum ndiyo iliyoenea zaidi na huchangia takriban 80% ya maambukizi yote ya malaria, na pia inahusishwa na karibu 90% ya vifo vinavyotokana na malaria. [21]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea vya spishi ya Plasmodium  huambukiza pia ndege, mitambaazi, nyani, sokwe na panya. [22]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kumedhibitishwa maambukizi kadhaa ya wanadamu na spishi zinazoambukiza nyani malaria, yaani P. knowlesi, P. inui, P. cynomolgi, [23] P. simiovale, P. brazilianum, P. schwetzi na P. simium, hata hivyo, isipokuwa kwa P. knowlesi, hizo nyingine hazina umuhimu  kwa afya ya umma. [24]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa malaria ya ndege inaweza kuua kuku na batamzinga, ugonjwa huu hausababishi hasara kubwa kiuchumi kwa wafugaji wa kuku. [25]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, tangu kuingizwa kiajali na binadamu imeeneza ugonjwa na kuua idadi kubwa ya  ndege wa Hawaii, ambao walikuwa wamekua katika mazingira bila kimelea hicho na kwa hivyo hawakuwa na kinga yoyote dhidi yake. [26]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Taratibu Mzunguko wa maisha ya Plasmodium na vekta wa mbu Kimelewa cha msingi (mahsusi) cha kimelea hicho na njia ya uenezi na vekta zake ni mbu jike wa jenasi ya Anopheles, binadamu na wanyama wengine wenye uti wa mgongo ni vimelewa wa ziada.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwanza mbu wachanga  humeza vimelea kwa kufyonza damu ya mwanadamu aliyeambukizwa kisha mbu huyo wa aina ya<i data-parsoid='{"dsr":[17423,17436,2,2]}'>Anopheles hubeba mbegu za vimilea za Plasmodium katika matezi ya mate yao.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu huambukizwa baada ya kufyonza damu kutoka kwa binadamu aliyeambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya kumezwa, gameti za vimelea viliyofyonzwa pamoja na damu hujigawanya kwa msingi wa mbegu za kiume au za kike na kisha kuungana katika utumbo wa mbu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hii hubuni ukineti inayopenya wambo wa utumbo wa mbu na kuzalisha uusisi katika ukuta wa utumbo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uusisi inapopasuka, inatoa spora(sporozoites)vinayohama katika mwili wa mbu kuelekea katika matezi ya mate ya mbu, ambapo huwa tayari kumwambukiza binadamu mwingine.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Aina hii ya maambukizi wakati mwingine hujulikana kama uhamisho kituo wa kabla(anterior station transfer).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Spora huingizwa ndani ya ngozi, pamoja na mate, wakati mbu anapofyonza mlo wake mwingine wa damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu jike tu ndio hufyonza damu, hivyo mbu wa kiume hawasambazi ugonjwa huo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu jike wa jenasi ya Anopheles  hupendelea kutafuta mlo usiku.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Huanza kutafuta mlo giza linapoanza kuingia na kuendelea usiku kucha mpaka watakapopata mlo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea vya malaria pia vinaweza kuambukizwa kupitia kuongezwa damu, ingawa hii ni nadra.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Pathojenesisi  Malaria katika binadamu hupevuka katika awamu mbili: awamu ya eksoirithasitika na erithrasiti.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Awamu ya eksoirithasitika inahusisha maambukizi ya mfumo wa ini, huku awamu ya erithrasiti inahusisha maambukizo ya seli nyekundu za damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu aliyeambukizwa anapodunga ngozi ya binadamu kufyonza mlo wa  damu, spora katika mate ya mbu huingia katika mfumo wa damu ya binadamu na kuhamia katika ini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika muda wa dakika 30 ya kuwa mwilini mwa binadamu, spora huambukiza seli za ini, kujizidisha kwa uzazi nafsi na bila kusababisha dalili za ugonjwa kwa muda wa kati ya siku 6 na 15.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mara zinapoingia katika ini viumbe hivyo huzaana kwa maelfu ya merozoiti, ambazo, baada ya kupasuka kwa seli ya kimelewa wao, hujipenyeza ndani ya damu na kuambukiza chembechembe nyekundu za damu, na hivyo kuanza awamu ya erithrasiti katika mzunguko wa maisha. [27]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea hutoka katika ini bila kutambulika  kwa kujizungusha kwenye kiwambo cha seli ya ini ya kimelewa aliyeambukizwa. [28]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ndani ya chembechembe nyekundu za damu, vimelea huendelea kuongezeka, kwa uzazi nafsi, mara nyingine hujipenyeza nje ya chembe wenyeji na kuvamia chembechembe nyekundu zilizokuwa hazijaambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mizunguko kadhaa kama hiyo ya kujiongezea nguvu hutokea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa hivyo, maelezo yanayofahamika ya kukumbwa na homa ya ghafla hutokea wakati merozoiti wanapojipenyeza na kuambukiza chembechembe nyekundu za damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baadhi ya spora za P. vivax  na P. ovale  hazikui moja kwa moja kuwa merozoiti katika awamu ya eksoirithasitika, badala yake huzalisha hipnozoiti zinazobakia bwete kwa kipindi cha kati ya miezi kadhaa (aghalabu miezi 6-12) hadi urefu wa mpaka miaka mitatu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya kipindi cha kuwa bwete, vimelea hivyo hujiamilisha na kuzalisha merozoiti.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hipnozoiti zanahusika na kipindi kirefu cha kati ya kuambukizwa na cha maradhi, na kurejea tena kwa ugonjwa katika aina hizi mbili za malaria. [29]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kimelea cha malaria kwa kiwango fulani hulindwa dhidi ya kushambuliwa na mfumo wa kinga mwili kwa sababu katika kipindi cha mzunguko wa maisha kinapoishi katika mwili wa mwanadamu, hukaa ndani ya ini na chembechembe nyekundu za damu na haionekani kwa urahisi kwa ufuatiliaji wa kinga mwili.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, chembechembe za damu zilizoambukizwa na zilizo katika mzunguko wa damu huharibiwa katika wengu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ili kuepuka hali hii vimelea vya P. falciparum hutandaza protini inayonata juu ya chembechembe za damu zilizoambukizwa, hii husababisha chembechembe hizo kukwama kwenye kuta za mishipa ndogo ya damu, hivyo basi kutenga vimelea hivyo na mzunguko wa jumla na wengu. [30]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hali hii ya "kunata" ni sababu kuu inayochangia matizo ya kutokwa damuwakati wa malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vena ndogo za endotheliumu (matawi madogo kabisa katika mzunguko wa damu) zinaweza kuzibwa na mkusanyiko wa chembechembe hizo za damu zilizoambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuzibwa kwa mishipa hii husababisha dalili kama zinazohusishwa na malaria ya kondo ya nyuma na malaria ya ubongo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika malaria ya ubongo chembechembe nyekundu za damu zilizotengwa zinaweza kuvunja kizuizi cha damu na ubongo hali inayoweza kupelekea kukosa fahamu. [31]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa protini gandishi ya uso wa chembechebe nyekundu za damu (iitwayo PfEMP1, yaani Plasmodium falciparum erythrocyte membrane protini 1) ziko wazi kwa mfumo wa kinga, hazisaidii kama kinga nzuri kwa minajili ya chanjo kwa sababu ya utofauti wao uliokithiri; kuna angalau aina 60 za protini ndani ya kimelea kimoja na ina tofauti zaidi katika jamii ya vimelea. [30]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kimelea hicho hujigeuza kati ya mchanganyiko mkubwa wa protini gandishi za uso PfEMP1, hivyo basi kuwa hatua moja mbele ya mfumo wa kinga unaoitafuta.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baadhi ya merozoiti hugeuka kuwa gameti za kiume au za kike .


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbu anapong'ata ngozi ya mtu aliyeambukizwa, mara moja huwa na uwezo kufyonza gameti zilizo damuni.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Muunganiko wa mbegu za kiume na kike za vimelea hutokea katika utumbo wa mbu, na hivyo kumfanya mbu kuwa kimelea cha msingi wa ugonjwa huo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Spora mpya hukua na kusafiri kuelekekea katika tezi ya mate ya mbu, na hivyo kukamilisha mzunguko.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Wanawake wajawazito hasa huwa kivutio kwa mbu, [32] malaria kwa wanawake wajawazito ni kisababishi kikuu cha uzazimfu, vifo vya watoto wachanga na uzaaji wa watoto wasio na uzito unaostahili, [33] hasa katika maambukizi ya P. falciparum, lakini pia kutokana na maambukizi ya spishi nyingine, kama vile P. vivax. [34]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uaguzi  Tangu Charles Laveran alipokiona kwa mara ya kwanza kimelea cha malaria katika damu mwaka wa 1880, [35] msingi wa uaguzi wa malaria umekuwa uchunguzi wa damu kwa hadubini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Homa na mshtuko wa mwili huchukuliwa kimakosa kama aina ya malaria kali sana barani Afrika kiasi cha kutoshughulikia magonjwa mengine hatari.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika maeneo ambapo malaria imeenea uwepo wa vimelea damuni hakutoshi kutoa uaguzi wa malaria kali kwa sababu uwepo wa vimelea unaweza kusababishwa na maradhi mengine yanayolingana na malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uchunguzi wa hivi karibuni unapendekeza kuwa upimaji mwanga katika retina ni njia bora ya kuagua malaria (uwezo wa kijumla wa kupitisha mwangaza wa 95% na uwezo wa bainifu wa 90%) zaidi ya mbinu za kutegemea dalili au maabara katika utofautishaji baina ya malaria na magonjwa mengine.{ {1/} Ingawa damu ni sampuli inayotumiwa  mara nyingi kufanya uaguzi, mate na mkojo vimechunguzwa kama sampuli mbadala, inayoingiwa na vimelea chache. [35]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uaguzi wa dalili Maeneo yasiyoweza kumudu angaa vipimo sahili vya kimaabara aghalabu hutegemea historia ya dalili za homa ambazo mgonjwa ataeleza kuamua kutoa tiba ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa kutumia damu iliyopakwa Gemsa kutoka kwa watoto nchini Malawi, utafiti ulionyesha kwamba wakati uaguzi wa dalili (joto la mjiko, weupe wa shina la ukucha, na kupanuka kwa wengu) zilipotumika kama ishara ya tiba, badala ya kutumia dalili anazoeleza mgonjwa,kiwango cha  uaguzi sahihi kiliongezeka kutoka 21 % hadi 41% na kutoa matibabu ya  malaria kusikohitajika kukapungua vikubwa. [36]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uchunguzi hadubini wa filmu za damu  Njia ya kiiktisadi zaidi, inayopendelewa, na ya kuaminika kwa uaguzi wa malaria ni uchunguzi hadubini wa filmu za damu kwa sababu kila moja ya spishi nne za vimelea huwa na sifa bainifu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa kawaida, aina mbili za filmu ya damu hutumika.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Filmu nyembamba ni sawa na filmu ya damu za kawaida na huruhusu utambulisho wa spishi kwa sababu mwonekano wa vimelea huhifadhiwa vyema katika maandalizi hayo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Filmu nzito humruhusu mhadubini kuchunguza kiasi kikubwa cha damu na ni karibu mara kumi na moja rahisi kuonekana kuliko filmu nyembamba, kwa hivyo kutambua viwango vya chini ya maambukizi ni rahisi kwa kutumia filmu nzito, lakini mwonekano wa vimelea huwa umepotoa zaidi na hivyo kutofautisha kati ya spishi mbalimbali kunaweza kuwa vigumu zaidi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa kuzingatia faida na mapungufu ya filmu nzito na nyembamba, ni muhimu kutumia filmu hizi mbili wakati wa kutafuta uaguzi bainifu. [37]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kutoka kwa filamu nzito, mhadubini anaweza kuchunguza viwango vya vimelea (au uwepo wa vimelea) hadi kiwango cha chini cha 0.0000001% cha chembechembe nyekundu za damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utambuzi wa spishi unaweza kuwa vigumu kwa sababu trofozoiti ("umbo pete") za mapema maishani mwa vimelea zote hufanana na kamwe haiwezekani kutambua spishi kwa msingi wa umbo pete moja; utambulisho wa spishi hutegemea trofozoiti kadhaa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uchunguzi nyanjani Katika maeneo ambapo uchunguzi hadubini haupatikani, au ambapo wafanyakazi wa maabara hawana uzoefu katika uaguzi wa malaria, kuna vipimo antijeni ambavyo vinahitaji tone tu la damu. [38]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vipimo vya imunokromatografia (pia huitwa: Uaguzi Haraka wa Malaria, Uchanganuzi wa Kukamata Antijeni au "Dipsticks") vimetengenezwa, kusambazwa na kujaribiwa nyanjani.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vipimo hivi hutumia damu inayotolewa  kidoleni au damu ya vena, kipimo kamilufu huchukua jumla ya dakika 15-20, na maabara haihitajiki.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Upeo chini wa vipimo vya uaguzi haraka upo katika vimelea 100 / μl ya damu ikilinganishwa  na uchunguzi hadubini kutumia filmu nzito ambapo upeo huo ni 5.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vipimo vya uaguzi haraka vya kwanza vilitumia P. falciparum glutamate dehydrogenase kama antijeni. [39]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Nafasi ya PGluDH ilichukuliwa na P.falciparum lactate dehydrogenase, aina moja ya 33 kDa oxidoreductase [EC 1.1.1.27].


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ndicho kimeng'enya cha mwisho katika njia ya glaikoliti, na ni muhimu kwa uzalishaji ATP na pia ni mojawapo ya kimeng'enya kinachopatikana kwa wingi katika P.falciparum.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

PLDH haiendelei kuwa katika damu bali humalizika karibu wakati mmoja na vimelea kufuatia matibabu yaliyofanikiwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kutokuwepo kwa antijeni baada ya tiba hufanya upimaji wa pLDH muhimu katika kutabiri ikiwa matibabu hayakufaulu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa jinsi hii, pLDH ni sawa na pGluDH.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uchanganuzi wa OptiMAL-IT unaweza kutofautisha kati ya P. falciparum na P. vivax kwa sababu ya tofauti ya kiantijeni kati ya kimeng'enya chao pLDH.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu za kimolekyuli Mbinu za kimolekyuli hupatikana katika baadhi ya maabara za kimatibabu na asei za uchanganuzi wa papo kwa hapo (kwa mfano, QT-NASBA inayotumia mmenyuko endelevu wa polimeresi ) [40]zinaendelea kuandaliwa kwa matumaini ya kuzisambaza katika maeneo ambapo ugonjwa huo umeenea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vipimo haraka vya antijeni OptiMAL-IT inaweza kuchunguza kwa umadhubuti uwepo wa vimelea vya P. falciparum hadi chini ya 0.01% na vimelea visivyo falciparum hadi 0.1%.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Para check-PF huweza kuchunguza vimelea chini ya 0.002% lakini haiwezi kutofautisha kati  ya malaria inayoambukizwa na falciparum na isiyoambukizwa na falciparum.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Asidi za viiniseli vya vimelea hugunduliwa kutumia mmenyuko endelevu wa polimeresi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu hii ni sahihi zaidi kuliko uchunguzi hadubini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, ni ghali, na inahitaji maabara maalumu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Pia, uwepo wa vimelea si lazima uwiane na kukua kwa ugonjwa, hasa wakati kimelea kinaweza kujigandisha katika kuta za mishipa ya damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa hivyo, vifaa zaidi vilivyo na uwezo wa kupima mabadiliko madogo na visivyohitaji teknolojia ya hali ya juu vinafaa kubuniwa ili kugundua uwepo wa vimelea vya viwango vya chini nyanjani. [41]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuzuia  Mbinu zinazotumiwa kuzuia kuenea kwa ugonjwa, au kulinda watu katika maeneo ambapo malaria imeenea ni pamoja na madawa ya kuzuia ugonjwa, kutokomeza mbu, na uzuiaji kung'atwa na mbu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuendelea kuwepo kwa malaria katika eneo kunahitaji; mseto wa idadi kubwa ya binadamu, idadi kubwa ya mbu katika eneo moja, na viwango vya juu vya maambukizi kutoka kwa binadamu hadi kwa mbu na  kutoka kwa mbu hadi kwa binadamu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ikiwa hali hizi zote zitapunguzwa kwa viwango vya kutosha, bila shaka kimelea cha malaria kitatoweka kutoka katika eneo hilo, kama ilivyotokea Amerika ya Kaskazini, Ulaya sehemu kubwa ya Mashariki ya Kati.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, vimelea visipotokomezwa kutoka dunia nzima, vinaweza kujisitawisha tena ikiwa hali itarejea kuwa inayofaa kuzaana kwao.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Nchi nyingi zinashuhudia ongezeko la idadi ya maambukizi ya malaria kutokana na usafiri na uhamaji mwingi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sasa, hakuna kinga inayozuia malaria lakini utafiti unaendelea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Watafiti wengi wanasema kuwa kinga ya malaria inaweza kuwa nafuu zaidi kuliko tiba ya ugonjwa huo kwa muda mrefu, lakini mtaji unaohitajika ni wa juu sana kwa watu wengi maskini duniani.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mshauri wa kiuchumi Jeffrey Sachs anakadiria kwamba malaria inaweza kudhibitiwa kwa msaada wa dola za Amerika bilioni 3  kila mwaka.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Imesemekana kuwa, ili kufikia Malengo ya Maendeleo ya Milenia, pesa lazima zielekezwe kutoka katika juhudi za kutibu VVU / UKIMWI na kuelekezwa kuzuia malaria, ambayo kwa kiasi sawa cha fedha  kutakuwa na manufaa makubwa kwa chumi za Afrika. [42]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Usambazaji wa ufadhili inatofautiana miongoni mwa mataifa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Nchi zenye idadi kubwa ya watu hazipokei kiasi sawa cha msaada.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Nchi 34 zilizopokea msaada wa chini ya $ 1 kwa kila mtu kila mwaka ni baadhi ya mataifa maskini zaidi barani Afrika.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Brazili, Eritrea, India na Vietnam, tofauti na nchi nyingine zinazoendelea, zimefanikiwa kupunguza tatizo la malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Sababu zilizopelekea mafanikio katika mataifa hayo ni pamoja na mazingira mazuri ya nchi, mpangilio mahususi wa kiufundi unaotumia zana faafu kuwafikia walengwa, kufanya uamuzi kwa misingi ya utafiti, uongozi tendaji katika ngazi zote za serikali, kushirikisha jamii, ugatuzi wa utekelezaji na udhibiti wa fedha, wafanyikazi wa kiufundi na wa usimamizi wenye ujuzi katika ngazi ya taifa na nyanjani, kujishughulisha moja kwa moja kiufundi na kivitendo kwa mashirika wafadhili na fedha za kutosha na zinazopatikana kwa urahisi. [43]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Udhibiti Vekta Juhudi za kukomesha malaria na kutokomeza mbu zimefanikiwa katika baadhi ya maeneo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kitambo malaria ilikuwa ugonjwa wa kawaida Amerika na Ulaya kusini lakini juhudi za kudhibiti vekta, pamoja na matibabu na ufuatiliaji wa binadamu walioambukizwa, ulikomesha ugonjwa huo katika maeneo hayo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika baadhi ya maeneo, kukomesha mitiririsho kwenye maeneo chepechepe ambapo mbu huzaliana na kuimarisha usafi kuliwezesha hali hiyo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria ilitokomezwa kutoka kaskazini mwa Marekani mapema katika karne ya 20 kwa mbinu kama hizo, na matumizi ya kiuadudu cha DDT yaliutokomeza kutoka Kusini kufikia mwaka wa 1951. [44]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika mwaka wa 2002, kuliripotiwa matukio 1059 ya malaria nchini Amerika, ikiwa ni pamoja na vifo vinane, lakini kati ya hayo yote, matukio matano tu ya ugonjwa huo yaliambukizwa ndani ya Amerika.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kabla ya kuvumbuliwa kwa kiuadudu cha DDT,maeneo kadhaa ya kitropiki pia yalitokomeza au kudhibiti  malaria kwa kuondoa au kusumisha maeneo ya mbu kuzaliana au maji ambamo lava huishi, kwa mfano kwa kumwaga au kujaza mafuta mahali maji yamesimama.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu hizi hazijatumika vilivyo barani Afrika kwa zaidi ya nusu karne. [45]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika miaka ya 1950 na 1960 kulikuwa na juhudi kubwa za afya ya umma kutokomeza ugonjwa wa malaria duniani kwa kulenga maeneo ambako malaria ilikuwa imeenea. [46]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, juhudi hizi hazijafaulu kutokomeza malaria katika sehemu nyingi zinazoendelea duniani, tatizo hilo limeenea zaidi barani Afrika.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu ya kutasisha mdudu inajitokeza kama mbinu ya kudhibiti mbu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Maendeleo kuelekea transijeni, au wadudu waliogeuzwa vinasaba, zinaonyesha kwamba mbu mwitu wanaweza kubadilishwa kuwa sugu kwa malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Watafiti katika Imperial College London walibuni mbu wa kwanza wa malaria ulimwenguni aliyegeuzwa vinasaba, [47] huku spishi wa kwanza sugu kwa  Plasmodium akizinduliwa na watafiti kutoka Case Western Reserve University Ohio mwaka wa 2002. [48]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mafanikio ya kubadilisha kizazi cha sasa na kizazi kilicho na vinasaba vipya, yanategemea mfumo kadhaa, kama vile vipengele vinavyoweza kubadilishwa kuruhusu nadharia nyingine za jenetikia mbali na ya Mendel.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, mbinu hii ina matatizo mengi na mafanikio yako mbali mno. [49]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu nyingine ya usoni zaidi ya kudhibiti vekta ni uwezekano wa kutumia mwanga wa leza kuua mbu wanaoruka. [50]Pia inadaiwa kuwa harufu ya ndege wafugwao ikiwapo kuku huweza kuwafukuza wadudu warukao ikiwamo mbu wa malaria[51] Madawa ya kuzuia Madawa mengi ambayo hutumiwa kutibu malaria, yanaweza kutumika kuzuia.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa ujumla, dawa hizi hutumiwa kila siku au kila wiki, katika kipimo cha chini kuliko inavyofaa kutumiwa kutibabu mtu ambaye kweli ameambukizwa ugonjwa huo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Matumizi ya madawa ya kuzuia ni nadra kwa wakazi wa maeneo ambapo malaria imeenea, matumizi hayo kawaida huwa kwa wageni wa muda mfupi na wasafiri wanaotembelea maeneo ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hii ni kutokana na gharama ya madawa hayo, athari mbaya kutokana na matumizi ya muda mrefu, na kwa sababu baadhi ya madawa madhubuti ya kupambana na malaria hayapatikani kwa rahisi  nje ya mataifa tajiri.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwinini ilianza kutumika kama dawa ya kuzuia malaria (profilaksis) katika karne ya 17.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kubuniwa kwa madawa mbadala fanisi zaidi kama vile kwinakrini, klorokwini na primakwini katika karne ya 20, kulipunguza kutegemewa kwa kwinini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Siku hizi, kwinini bado inatumiwa katika kutibu malaria sugu inayoambukizwa na Plasmodium falciparum pamoja na kutibu malaria ya ubongo, lakini kwa kawaida haitumiki kama kizuia malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madawa ya kisasa yanayotumiwa kuzuia ni pamoja na mefloqine (Lariam),  [[doxycycline/0} (inapatikana kwa urahisi), na mchanganyiko wa atovaquone na proguanil hydrochloride ya {0{/0} (Malarone).|doxycycline/0} (inapatikana kwa urahisi), na mchanganyiko wa atovaquone na proguanil hydrochloride ya {0{/0} (Malarone).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chaguo la dawa gani litumike hutegemea vimelea vilivyo sugu katika eneo hilo, athari ya dawa hiyo na maswala mengine.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Dawa ya prophylactic haianzi kufanya kazi mara moja baada ya kumezwa, kwa hivyo watu wanaopanga kutembelea maeneo ambapo malaria imeenea kawaida huanza kutumia dawa hiyo wiki moja au mbili kabla ya kutembelea sehemu hizo na ni lazima waendeleae kuzitumia kwa wiki 4 baada ya kuondoka (isipokuwa atovaquone proguanil inayohitaji kuanza kutumiwa siku 2 kabla ya kusafiri na kuendelea siku 7 baadaye ya kuondoka).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Matumizi ya madawa ya kuzuia malaria katika maeneo ambapo mbu wanaoambukiza malaria wanapatikana yanaweza kufanya mwili kuwa sugu katika kupata malaria. [52]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Unyunyizaji majumbani Unyunyizaji majumbani (IRS) ni hali ya kunyunyizia viuadudu kwenye kuta za ndani ya nyumba katika maeneo yaliyoathirika na malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya kufyonza, spishi nyingi za mbu hupumzika juu ya kitu kilicho karibu huku akimeng'enya mlo wake wa damu, kwa hivyo iwapo kuta za majumba zitanyunyuziwa viuadudu, mbu wanaopumzika huenda wakauawa kabla kumng'ata mhasiriwa mwingine, na kumhamishia vimelea vya malaria Kiuadudu cha kwanza kilichotumika katika unyunyizaji majumbani (IRS) kilikuwa DDT. [44]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa awali kilitumika kupambana na malaria pekee, matumizi yake yalienea kwa haraka na kuingia katika kilimo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya muda, dawa ya DDT ilianza kutumika hasa kwa lengo la kudhibiti wadudu kuliko kama dawa ya kuzuia ugonjwa kuenea na kutokana na matumizi haya makubwa katika kilimo kulizuka mbu sugu katika maeneo mengi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Usugu wa mbu wa aina ya Anopheles dhidi ya  DDT unaweza kufananishwa na usugu wa bakteria kwa viuavijasumu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Matumizi ya kupindukia ya sabuni za kuua bakteria na viuavijasumu dhidi ya bakteria yalisabisha usugu kwa bakteria kwa viuavijasumu, sawa na jinsi unyunyizaj wa DDT wa kupundukia kwa mimea  ulipelekea usugu wa mbu wa Anopheles kwa DDT.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika miaka ya 1960, uenezaji wa habari kuhusu madhara ya matumizi ya kiholela ya DDT uliongezeka, jambo ambalo lilipelekea matumizi ya DDT katika kilimo kupigwa marufuku katika nchi nyingi katika miaka ya 1970.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa kuwa matumizi ya DDT katika kilimo yamepungua au kupigwa marufuku kwa muda, DDT sasa inaweza kuwa njia ya kufaa kama hatua ya kudhibiti ugonjwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa matumizi ya DDT kudhibiti malaria hayajawahi kupigwa marufuku na kwamba kuna viuadudu vingine vingi vinavyoweza kutumika kunyunyiza, baadhi ya wanaharakati wamedai kwamba marufuku haya yamesababisha vifo vya mamilioni ya watu katika nchi za kitropiki ambapo DDT iliwahi kuwa madhubuti katika kudhibiti malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Fauka ya hayo, matatizo mengi yanayokurubishwa na matumizi ya DDT yanatokana na matumizi yake kwa viwango pana katika kilimo, wala si matumizi yake katika afya ya umma. [53]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Shirika la Afya Duniani (WHO) kwa sasa linashauri matumizi ya aina 12 tofauti za viuadudu katika operesheni za kunyunyiza.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hizi ni pamoja na matumizi ya DDT na msururu wa vibadala (kama vile pyrethroids Permethrin na deltamethrin), ili kupambana na malaria katika maeneo ambapo mbu wamekuwa sugu kwa DDT  ili kupunguza kasi ya mabadiliko kuelekea usugu. [54]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Matumizi haya ya viwango vidogo vya DDT katika afya ya umma yanaruhusiwa chini ya Mkataba wa Stolckholm wa Usimamizi wa Taka za Kemikali Zinazodumu katika Mazingira kwa Muda Mrefu (POPs), ambao unapiga marufuku matumizi ya DDT katika kilimo. [55]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, kwa sababu ya historia yake, nchi nyingi zilizoendelea zimewekea vikwazo matumizi ya DDT hata kwa viwango vidogo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

[56] [57] Tatizo mojawapo la aina zote za unyunyizaji wa viuadudu majumbani ni usugu unaotokana na mabadiliko ya mbu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kulingana na utafiti uliochapishwa kuhusu  Mosquito Behavior and Vector Control, spishi wa mbu wanaoathiriwa na IRS ni wale wanaopumzika na kuishi majumbani (endophilic), kutokana na mwasho unasababishwa na dawa za kunyunyizia, vizazi vyao wanabadilika kuelekea spishi wanaopumzika na kuishi nje (exophilic), kumaanisha hawaathiriki - ikiwa wanaathirika kwa vyovyote - na IRS, na kufanya mbinu hii kuwa isiyofaa kwa kiasi fulani katika kujilinda.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua vya mbu na matandiko  Vyandarua vya mbu husaidia kutenga watu na mbu na kupunguza maambukizi na usambazaji wa malaria kwa kiwango kikubwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua si vizuizi kamilifu na mara nyingi hutiwa kiuadudu kilichotengenezwa kuua mbu kabla apate muda wa kutafuta upenyu wa kuingia ndani ya chandarua.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua vilivyotiwa dawa (Insectcide-Treated-Neta;ITN) vinakadiriwa kuwa na ufanisi mara mbili zaidi ya vyandarua visivyotiwa dawa, [42] na hutoa ulinzi zaidi ya 70% ikilinganishwa na kutotumia chandarua. [58].


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa vyandarua vilivyotiwa dawa, ITN vimedhibitishwa kuwa na ufanisi dhidi ya malaria, chini ya 2% ya watoto katika miji ya mataifa ya Afrika iliyo Kusini kwa Sahara wanalindwa na ITN.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sababu mbu wa Anopheles hufyonza damu usiku, njia inayopendekezwa ni kuning'iniza  neti katikati ya kitanda hivi kwamba inafunika kitanda chote.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Usambazaji wa vyandarua vilivyotiwa viuadudu kama vile Pamethrin au deltamethrin umeonyesha kuwa ni mbinu madhubuti mno katika kuzuia malaria, na pia ni mojawapo ya mbinu yenye gharama nafuu zaidi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua hivi vinaweza kupatikana kwa dola zipatazo 2,50-$ 3,50 (kati ya euro 2-3 ) kutoka kwa Umoja wa Mataifa, Shirika la Afya Duniani (WHO) na mashirika mengine.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua vilivyotiwa dawa (ITN) vimedhibitishwa kuwa mbinu yenye gharama nafuu zaidi katika kuzuia malaria na ni sehemu ya Malengo ya Maendeleo ya Milenia (Millennium Development Goals;MDGs) za WHO.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa ufanisi zaidi, vyandarua lazima vitiwe viuadudu kila baada ya miezi sita.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mchakato huu hukumbwa na tatizo la ukosefu wa vifaa muhimu katika maeneo ya vijijini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuna teknolojia mpya kama Olyset au DawaPlus inayowezesha neti kudumu kwa muda mrefu(Long- Lasting Insecticide nets;LLIN),ambapo vyandarua hivyo hutoa viuadudu kwa takriban miaka 5, [59] na hugharimu takribani US $ 5.50.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua hivi huwalinda wanaovotumia na kuua mbu wanaogusa chandarua hicho.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Watu wanaolala katika chumba kimoja na hawajajifunika kwa chandarua pia hupata ulinzi wa kiasi fulani.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Huku usambazaji wa vyandarua vya mbu ukiwa sehemu muhimu ya mbinu za kuzuia malaria, uelimishaji na uhamasishaji wa jamii kuhusu hatari za ugonjwa wa malaria huambatanishwa na kampeni za usambazaji ili kuhakikisha kuwa watu wanaopokea vyandarua wanajua jinsi ya kuvitumia.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kampeni za "Hang Up" kama zinazofanywa na wanaojitolea kuhudumu na shirika la Kimataifa la Red Cross na la Red Crescent Movement hushirikisha kutembelea miji ambayo ilipokea vyandarua ifikapo mwisho wa kampeni au kabla tu ya msimu wa mvua kuhakikisha kwamba chandarua kinatumika vizuri na kwamba watu walio hatarini zaidi ya kuambukizwa, kama watoto wachanga na wazee, wanalala chini neti.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti uliofanywa na CDC nchini Sierra Leone ulionyesha ongezeko la asilimia 22 katika utumiaji wa chandarua kufuatia kutembelewa kibinafsi na mtu wa kujitolea anayeishi katika jamii hiyo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti nchini Togo ulionyesha hali bora sawa  na hukSierra Leoneo. [60]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Gharama ya kutibu malaria huwa juu ikilinganishwa na mapato ya mgonjwa,na basi ugonjwa huo husababisha hali ya mtu kupoteza riziki yake.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mara nyingi vyandarua huwa ghali kwa watu katika nchi zinazoendelea, hasa kwa wengi walio hatari ya kuambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mtu 1 tu katiya watu 20 huwa na chandarua cha mbu barani Afrika. [42]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vyandarua pia husambazwa wakati wa kampeni za kutoa chanjo kwa kutumia vocha za ruzuku, kama vile wakati wa kampeni za kuwachanja watoto dhidi ya surua.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti uliofanywa miongoni mwa wakimbizi wa Afghanistani  nchini Pakistan ulibainisha kuwa kutia dawa ya permethrin kwenye matandiko na buibui (pamoja na hijabu) huwa na athari sawa na hali ya kutumia chandarua kilichotiwa dawa, lakini bei yake ni nafuu. [61]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu nyingine mbadala hutumia spora za kuvu  Beauveria bassiana kunyunyizia kuta na vyandarua ili kuua mbu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Japo baadhi ya mbu wamekua sugu kwa kemikali, haijapatikana kuwa wamekuwa sugu kwa maambukizi ya kuvu. [62]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chanjo  Kingamaradhi (au, kwa usahihi zaidi, kuhimili malaria) hutokea kawaida, lakini baada ya maambukizi yaliyorudiwarudiwa na aina nyingi za malaria. [63]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chanjo ya malaria inaendelea kufanyiwa utafiti na, hakuna chanjo madhubuti iliyopatikana hadi sasa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ufafiti wa kwanza ulioonyesha uwezekano wa kupatikana kwa chanjo ya malaria ulifanyika mwaka wa 1967 kwa kumchanja panya na spora hai zilizodhoofishwa kwa mnunurisho, na ilitoa kinga kwa takriban 60% ya panya baadaye walipodungwa kwa spora hai zinazoweza kuambukiza. [64]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tangu 1970, kumekuwa na juhudi za kubuni chanjo kwa binadamu kutumia mikakati sawa na hiyo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ilibainishwa kwamba mtu anaweza kupata kinga dhidi ya maambukizo ya P. falciparum ikiwa atang'atwa zaidi ya mara 1,000 na mbu walioambukizwa, ambao pia wamenunurishwa. [65]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Imekubaliwa kwa ujumla kwamba ni vigumu kutumia mkakati kama huo kutoa chanjo kwa watu walio hatarini kuambukizwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Badala yake, kazi nyingi zimefanywa kujaribu kuelewa michakato ya kiimyunolojia inayotoa kinga baada ya kuchanjwa kwa spora iliyonunurishwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya utafiti wa chanjo kwa panya mwaka wa 1967, [64] ilichukuliwa kinadharia kwamba spora zilizodungwa zilikuwa zikitambuliwa na mfumo wa kingamwili, ambao kwa upande wake ulikuwa ukiunda mazindikomwili (antibodies) dhidi ya vimelea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ilidhibitishwa kwamba mfumo wa kingamwili ulikuwa ukibuni mazindikomwili dhidi ya protini ya circumsporozoite (CSP) iliyokuwa imeizunguka spora. [66]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Aidha, mazindikomwili dhidi ya CSP yalizuia spora kuzivamia seli za ini (hepatocytes). [67]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hivyo basi CSP ilichaguliwa kama protini iliyokuwa na uwezekano zaidi wa kubuni chanjo dhidi ya spora ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ni kwa sababu hizi za kihistoria ambapo chanjo zilizo na msingi katika CSP ni nyingi miongoni mwa chanjo za malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sasa, kuna aina tofauti za chanjo zinazokaguliwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chanjo inayolenga vimelea kabla havijafikia damu (pre-erythrocytic), hasa chanjo ambazo misingi yake ni CSP, huchangia pakubwa la tafiti za chanjo ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Aina nyingine za tafiti za chanjo zinajumuisha: zile zinazotafuta kuweka kinga katika awamu ya kuambukizwa kwa damu; zinazotafuta kuepuka pathologia kali zaidi ya malaria kwa kuzuia kushikamana kwa vimelea katika mishipa ya damu au na chanjo dhidi ya uenezi utakaokomesha kukua kwa vimelea mwilini mwa mbu baada ya mbu kufyonza damu ya mtu aliyeambukizwa. [68]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Inatarajiwa kwamba matokeo ya utafiti wa mpangilio wa jinomu ya P. falciparum uliomalizika mwaka wa 2002 [69], yatatoa mwelekeo kuhusu dawa au chanjo mpya. [70]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chanjo ya kwanza ambayo imebuniwa na kufanyiwa majaribio nyanjani, ni SPf66, iliyoandaliwa na Manuel Elkin Patarroyo mwaka 1987.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Inatoa mchanganyiko wa mazindikomwili chanjo kutoka kwa spora (kutumia marudio ya CS) na vimelea vya merozoiti.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika awamu ya kwanza ya majaribio umadhubuti wa 75% ulipatikana na chanjo ikaonekana kuhimiliwa vizuri na watafitiwa na ilikuwa na uwezo wa kuanzisha kingamwili.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Awamu za IIb na III ya majaribio haikuridhisha sana, umadhubuti ulishuka kwa kiwango cha kati ya 38.8% na 60.2%.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Jaribio lilifanyika Tanzania mwaka wa 1993 na kuonyesha umadhubuti wa 31% baada ya kufuatilia wahusika kwa mwaka, hata hivyo hivi karibuni (ingawa kuna utata) utafiti uliofanywa nchini Gambia haukuonyesha madhara yoyote.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Licha ya muda mrefu na tafiti nyingi zilizofanywa, bado haijulikani jinsi chanjo ya SPf66 hutoa kinga; kwa hivyo inawezekana isiwe ufumbuzi wa tatizo la malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

CSP ndiyo chanjo nyingine iliyobuniwa na ilionekana kuwa ingepitia  majaribio.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Pia msingi wake ni protini inayozunguka spora (circumsporoziote), lakini zaidi ya hivyo imeunganika na  protini (Asn-Ala-Pro15Asn-Val-ASP-Pro) 2-Leu-arg (R32LR)  kwa kufungamanisha elekroni pamoja na Pseudomonas aeruginosa  tovin(A9) iliyosafishwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo katika hatua za awali ukosefu kamili wa kinga kwa waliochanjwa ulidhihirika miongoni mwa waliochanjwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kundi la watafitiwa lililopewa dawa ya majaribio nchini Kenya lilikuwa na kiwango cha matukio ya maambukizi cha 82% huku kundi ambalo halikupewa chanjo likiwa na kiwango cha  maambukizi cha 89%.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chanjo hiyo ililenga kuongeza seli za limfosayti T kwa waliochanjwa, hali ambayo haikutokea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Umadhubuti wa chanjo ya Patarroyo umetiliwa shaka huku baadhi ya wanasayansi wa Marekani wakiandika katika The Lancet (1997) kwamba "chanjo hiyo si madhubuti na ni lazima itupiliwe mbali" huku raia huyo wa Kolombia akiwatuhumu kuwa na "kiburi" na kupuuzilia mbali madai yao na kuongeza kuwa wanafanya hivyo kwa sababu yeye anatoka katika taifa linaloendelea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

RTS, S/AS02A ni chanjo ambayo imebuniwa kwa ubia kati ya Mchakato wa PATH wa kutafuta Chanjo ya Malaria (PATH Malaria Vaccine Initiative) (unaofadhiliwa na Wakfu wa Gates, kampuni ya GlaxoSmithKline, na Walter Reed Army Institute of Research [71] Katika chanjo hiyo, sehemu ya CSP imeunganishwa na "S antigen" ya Virusi vya homa ya manjano B; {0   protini hii ya {0} mseto hudungwa pamoja na ajuvanti AS02A. [68]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mnamo Oktoba 2004, watafiti wa RTS, S/AS02A  walitangaza matokeo ya Awamu ya majaribio ya IIb, iliyoonyesha chanjo hiyo ilipunguza hatari ya maambukizi kwa takribani 30% na ukali wa maambukizi kwa zaidi ya 50%.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti huo uliwahusisha zaidi ya watoto 2,000 wa Msumbiji. [72]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Majaribio yaliyofuata ya chanjo ya RTS, S/AS02A yalilenga usalama na umadhubuti wa kutoa chanjo hiyo kwa watoto.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika mwezi wa Oktoba 2007, watafiti walitangaza matokeo ya awamu ya majaribio ya I / IIb yaliofanywa kwa watoto 214 wa Msumbiji wa kati ya umri wa miezi 10 na miezi 18 ambao walipokea vipimo kamili vitatu vya chanjo iliyopunguza maambukizi kwa 62% bila madhara makubwa isipokuwa tu uchungu wa kudungwa sindano. [73]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Njia nyinginezo Elimu kuhusu utambuaji dalili za malaria umepunguza idadi ya maambukizi katika baadhi ya maeneo ya nchi zinazoendelea kwa hadi kiasi cha 20%.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kutambua ugonjwa huo katika hatua za mapema pia kunaweza kuondoa hatari ya ungonjwa huo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Elimu pia inaweza kuwafundisha watu kufunika maeneo ambapo maji yamesimama, kwa mfano tangi ya maji ambayo ni sehemu bora ya kuzaliana kwa vimelea na mbu, hivyo kupunguza hatari ya maambukizi kwa watu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hii hasa hutekelezwa katika maeneo ya miji ambako kuna sehemu kubwa zilizo na idadi ya watu wengi wanaoishi pamoja, kuna uwezekano wa maambukizi kutokea katika maeneo hayo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mradi wa Kudhibiti Malaria sasa unatumia muda ambapo watu hujitolea kote duniani wanapokuwa hawafanyi kazi (tazama Volunteer computing and BOINC) ili kujaribu modeli za madhara ya kiafya na mienendo ya maambukizi ili kupata njia bora au mchanganyiko wa mbinu kudhibiti malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mbinu hii ya kuchanganua modeli hutegemea utumizi mpana wa kompyuta kwa sababu ya idadi kubwa ya watu kutoka sehemu mbalimbali walio na vigezo anuwai vya kibayolojia na sababu za kijamii zinazoathiri kuenea kwa ugonjwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Inatarajiwa kuwa itachukua miezi michache kutumia nguvu za waliojitolea wanaotumia kompyuta ikilinganishwa na miaka 40 ambayo ingechukua kutumia rasilimali walizonazo sasa wanasayasi waliobuni mpango huo. [74]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mfano wa umuhimu wa modeli za kompyuta katika kupangilia michakato ya kutokomeza ugonjwa wa malaria ni ulio katika chapisho la Aguas na wengine.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Walibainisha kuwa kutokomeza malaria kunategemea sana kupata na kutibu idadi kubwa ya watu katika maeneo ambapo malaria imeenea na malaria isiyoonyesha dalili za ugonjwa (asymptomatic), ambayo huwa kama hifadhi ya maambukizi. [75]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea vya malaria haviathiri wanyama na hivyo kutokomeza ugonjwa huo kutoka kwa binadamu kunatarajiwa kufanikiwa .


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hatua nyingine kwa ajili ya kudhibiti ugonjwa wa malaria ni pamoja na kutoa dawa kwa waathiriwa wengi na kinga ya muda.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tiba Maambukizi ya P. falciparum hai ni hali ya dharura ya kiafya inayomhitaji muathiriwa kulazwa hospitalini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Maambukizi ya P. vivax, P. ovale  au P. malariae mara nyingi huweza kutibiwa huku mgonjwa akiruhusiwa kurudi nyumbani.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Matibabu ya malaria hujumlisha utoaji wa huduma za kiusaidizi pamoja na madawa maalum ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mgonjwa wa malaria akitibiwa vizuri, anaweza kupata afueni kamili. [76]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madawa ya malaria  Kuna aina kadhaa ya madawa yanayotumika kutibu malaria. {0Aina ya Chloroquine{/0} ina bei nafuu sana, hadi hivi majuzi, ilikuwa madhubuti sana, jambo lililoifanya kuwa dawa ya malaria iliyopendelewa na wengi kwa miaka mingi katika sehemu nyingi za dunia.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, usugu wa Plasmodium falciparum kwa dawa ya Chloroquine kumeenea hivi karibuni kutoka Asia hadi Afrika, na kuifanya isiweze kutibu aina nyingi za Plasmodium hatari katika maeneo mengi ya dunia yaliyoathirika. {1/ Katika maeneo ambapo klorokwini bado ni madhubuti kuponyesha inabakia kuwa chaguzi ya kwanza.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa bahati mbaya, usugu dhidi ya chloroquine unahusishwa na usugu kwa madawa mengine kama quinine na amodaquine. [77]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuna dutu nyingine kadhaa zinatumiwa kutibu, na kwa kiasi, kuzuia (Prophylaxis).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madawa mengi yanaweza kutumiwa kwa madhumuni hayo mawili; dozi kubwa hutumiwa kutibu malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kutolewa kwao kunategemea sana marudio ya matukio ya vimelea kuwa sugu katika eneo ambapo dawa inatumika.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Dawa moja inayochunguzwa kwa madhumuni ya kutumiwa kama dawa ya malaria, hasa kutibu vimelea sugu ni beta blocker propranolol.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Propranolol imepatikana kuwa na uwezo wa kuzuia Plasmodium kuingia katika chembechembe nyekundu za damu na kuanzisha maambukizi, vilevile huzuia vimelea kuzaana.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti wa Desemba 2006 uliofanywa na Chuo Kikuu cha Northwestern ulipendekeza kuwa propranolol inaweza kupunguza dozi za dawa zinazotumika sasa kuwa na udhibiti mkuu dhidi ya P. falciparum kwa kiwango cha 5 - hadi 10, na kupendekeza jukumu la dawa mchanganyiko. [78]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madawa ya malaria yanayopatikana kwa sasa ni pamoja na: [79] Artemether - lumefantrine (Kutibu tu, majina ya kibiashara ni Coartem na Riamet) Artesunate - amodiaquine (Kutibu tu) Artesunate - mefloquine (Kutibu tu) Artesunate - Sulfadoxine / pyrimethamine (Kutibu tu) Atovaquone - proguanil, jina la kibiashara Malarone (Kutibu na kuzuia) Quinine (Kutibu tu) Chloroquine (Kutibu na kukinga; manufaa sasa yamepunguzwa kutokana na usugu) Cotrifazid (Kutibu na kuzuia) Doxycycline (Kutibu na kuzuia) Mefloquine, jina la kibiashara Lariam (Kutibu na kuzuia) Primaquine (Tiba kwa P. vivax  na P. ovale  tu, si ya kuzuia) Proguanil (Kuzuia tu) Sulfadoxine - pyrimethamine (Kutibu; hutumika kuzuia kwa wanawake wajawazito walio na nusu-kinga katika nchi ambazo ugonjwa umeenea huitwa "Intermittent Preventive Treatment" - IPT) Hydroxychloroquine, jina la kibiashara Plaquenil (Kutibu na kuzuia) Utengenezaji wa madawa uliwezeshwa na kufanikiwa kwa ukuzaji wa vimelea vya Plasmodium falciparum. [80]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hii ilifanikisha kujaribiwa kwa madawa mapya maabarani.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Dutu kutoka katika mmea Artemisia annua, ulio na msombo wa artemisinin au vizalika sanisi vyake (dutu isiyohusiana na kwinini), hutoa umadhubuti wa zaidi ya 90%, lakini kutolewa kwao hakutimizi mahitaji. [81]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti mmoja nchini Rwanda ulionyesha kuwa watoto waliokuwa na maambukizi yasiyo kali ya P. falciparum walionyesha dalili na ishara chache za kuwa na vimelea katika siku ya 28 ya baada ya matibabu wakati walipopewa mchanganyiko wa amodiaquine na artesunate, badala ya kutolewa pekee (AU = 0.34).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, kuongezeka kwa usugu dhidi ya amodiaquine katika kipindi hiki cha utafiti pia ulibainisha. [82]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuanzia mwaka wa 2001, Shirika la Afya Duniani limependekeza kutumiwa kwa dawa mseto ya artemisinin combination therapy (ACT) kama tiba ya kwanza kwa malaria isiyo kali katika maeneo ambapo kuna usugu kwa madawa ya awali.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hivi karibuni WHO imetoa  inayopendekeza aina nne tofauti za ACT.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ijapokuwa nchi nyingi, zikiwa ni pamoja na mataifa mengi ya Afrika, zimejumuisha mabadiliko hayo katika sera zao rasmi kuhusu matibabu ya malaria, gharama kubwa bado ni kikwazo katika utekelezaji wa ACT.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sababu ACT hugharamu hadi mara ishirini ya dawa za zamani, zimebakia ghali kwa nchi nyingi ambako maleria imeenea.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuna utata kuhusu sehemu ambayo artemisisn hulenga, ingawa tafiti za hivi karibuni zinadokeza kwamba SERCA, aina ya kalsiamu ambayo huelekezwa katika endoplasmic reticulum inaweza kuhusishwa na usugu wa artemisinin. [83]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea vya malaria vinaweza kuwa sugu dhidi ya artemisinin na usugu unaweza kuletwa na mgeuko palepale wa SERCA. [84]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, tafiti nyingine zinadokeza kuwa  mitokondria ndiyo inayolengwa sana na artemisinin na analogi zake. [85]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa kuna dawa madhubuti za malaria, ugonjwa huo unaendelea kuwa tishio kwa watu wanaoishi katika maeneo ambapo umeenea na wasioweza kupata dawa hizo madhubuti vyema mapema.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Upatikanaji wa madawa na vituo vya afya, pamoja na gharama ya madawa, ni pingamizi kubwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Médecins Sans Frontières inakadiria kwamba gharama ya kutibu mtu aliyeambukizwa malaria katika nchi ambapo ugonjwa huo umeenea ilikuwa kati ya $ 0.25 na 2.40 $ kwa kila dozi katika mwaka 2002. [86]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Karibu watu milioni moja hufa kila mwaka kwa sababu ya kutoweza kununua dawa sahihi za malaria. [87]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Madawa ghushi Madawa ghushi changamano yamepatikana katika nchi kadhaa za Asia kama vile Kambodia, [88] Uchina, [89] Indonesia, Laos, Thailand, Vietnam na yametuhumiwa kusababisha vifo vingi ambavyo vingeepukwa katika nchi hizo. {3/ WHO imesema kwamba tafiti zimeonyesha kuwa hadi 40% ya madawa ya malaria yaliyo na msingi wa artesunate ni bandia, hasa katika kanda ya Greater Mekong na kuanzisha mpango wa kutoa onyo haraka kupitia habari kuhusu madawa ghushi kuripotiwa kwa kasi kwa mamlaka husika katika nchi shiriki. [90]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hakuna njia ya kuaminika kwa madaktari au watu wa kawaida kugundua dawa bandia bila msaada wa maabara.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Makampuni yanajaribu kukabiliana na kuendelea kuwepo kwa dawa ghushi kwa kutumia teknolojia mpya kutoa usalama kutoka uzalishaji hadi usambazaji.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uenezi   Malaria husababisha karibu visa milioni 250 vya homa na takriban vifo nusu milioni kila mwaka. [91]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Idadi kubwa ya visa hutokea kwa watoto chini ya umri wa miaka 5; [92] wanawake wajawazito hasa pia huwa hatarini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Licha ya jitihada za kupunguza maambukizi na kuongeza matibabu, kumekuwa na mabadiliko madogo katika maeneo ambapo hatari ya ungojwa huu upo tangu mwaka 1992. [93]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa hakika, ikiwa maambukizi ya malaria yataendelea kuongezeka kama ilivyo sasa, kiwango cha vifo kinaweza kuongezeka mara mbili katika miaka ishirini ijayo. [94]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Takwimu sahihi hazijulikani kwa sababu kesi nyingi hutokea katika maeneo ya vijijini ambako watu hawana huduma za hospitali au pesa za kuwawezesha kupata  huduma za afya.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sababu hiyo, visa vingi havijarekodiwa..


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

[94] Ingawa maambukizi ya pamoja ya VVU na malaria husababisha ongezeko la vifo, hili si tatizo kuu likilinganishwa na maambukizi ya pamoja ya VVU/kifua kikuu, kwa sababu magonjwa hayo mawili huathiri rika mbili tofauti, huku malaria ikiwa imeenea miongoni mwa watoto ,kifua kikuu kimeenea miongoni mwa watu wazima. [95]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa maambukizi ya pamoja ya VVU/malaria huleta dalili zisizo kali zaidi zikilinganishwa na maambukizi ya pamoja ya VVU na TB, VVU na malaria huchangia kuenea kwa kila mmojawapo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Athari hii hutokana na malaria kuongeza wingi wa virusi mwilini huku VVU ikiongeza uwezekano wa mtu kuambukizwa malaria. [96]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sasa malaria imeenea katika ukanda wote wa ikweta, katika maeneo ya Amerika, sehemu nyingi za Asia, na sehemu kubwa ya Afrika, hata hivyo, ni katika mataifa ya Afrika kusini kwa Sahara ambapo 90% ya vifo vya malaria hutokea. [97]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Usambaaji kijiografia wa malaria ndani ya maeneo makubwa ni changamano, maeneo yaliyo na malaria na yasiyo na malaria aghalabu hupakana.[98]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika maeneo kame, mikurupuko ya malaria inaweza kutabiriwa kwa kiasi cha usahihi kwa kutazama ramani ya mvua. [99]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Malaria imeenea zaidi katika maeneo ya vijijini kuliko miji; hii ni tofauti na homa ya kidingapopo ambayo  inaenea zaidi katika mijini.[100]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa mfano, miji ya Vietnam, Laos na Kambodia kimsingi haina malaria, lakini ugonjwa huo upo katika maeneo mengi vijijini. [101]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tofauti na hivyo,katika  Afrika malaria ipo katika maeneo ya mijini na vijijini, ingawa hatari yake ni ndogo katika miji. [102]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uenezi wa malaria duniani haujakadiriwa tangu miaka ya 1960.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, wakfu wa Wellcome Trust, ya Uingereza, umefadhili mradi waMalaria Atlas Project [103] kurekebisha hili, inatoa njia ya kisasa na imara zaidi ya kutathmini [[]]madhara/0} ya ugonjwa wa malaria sasa na baadaye .


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Historia  Malaria imewaambukiza binadamu kwa zaidi ya miaka 50,000, na Plasmodium huenda imekuwa kijasumu kwa binadamu tangu spishi hiyo ilipoanza kuishi. [104]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vimelea vinavyohusiana kwa karibu na vimelea vya malaria kwa binadamu vinapatikana miongoni mwa sokwe kwa wingi. [105]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Maelezo kuhusu homa za kipekee za malaria yamenakiliwa katika maandiko ya kihistoria, kuanzia mwaka 2700 KK huko Uchina. [106]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Neno malaria lina usuli wake katikaKiitaliano cha enzi ya kati: mala aria  - "hewa mbaya"; ugonjwa huo zamani uliitwa ague  au Marsh fever  kutokana na ukuruba wake na mabwawa na maeneo ya kinamasi. [107]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kuna nyakati ambapo visa vya malaria vilikuwa vingi Ulaya na Amerika Kaskazini, ambako sasa ugongwa huo haujaenea [108] ingawa unaweza kuletwa na mgeni aliyesafiri kutoka nchi nyingine .


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa Constantine Alphonse Laveran aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini Algeria alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya chembechembe nyekundu za damu ya watu waliokuwa wakiugua malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. [109]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka 1907.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kimelea cha malaria kiliitwa Plasmodium na wanasayansi wa Kiitalia Ettore Marchiafava na Angelo Celli. [110]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mwaka mmoja baadaye, Carlos Finlay, daktari wa Kuba aliyekuwa akitibu wagonjwa wa homa ya manjano huko Havana, alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa  binadamu. [111]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya Yosia C. Nott, [112] na Patrick Manson kuhusu maambukizi ya homa ya mitoki. [113]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, ilikuwa Mwingereza Sir Ronald Ross aliyekuwa akifanya kazi katika Presidency General Hospital Calcutta, ambaye hatimaye katika mwaka wa 1898 alidhibitisha kuwa malaria inasambazwa na mbu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Alifanya hivyo kwa kuonyesha kwamba spishi fulani za mbu husambaza malaria kwa ndege na kuchuja vimelea vya malaria kutoka katika matezi ya mate ya mbu ambao walikuwa wamefyonza ndege waliokuwa wameambukizwa. [114]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kwa kazi hii Ross alipokea Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 1902.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Baada ya kujiuzulu kutoka Indian Medical Service, Ross alifanya kazi katika chuo kilichokuwa kipya cha Liverpool School of Tropical Medicine na kuelekezwa juhudi za kudhibiti malaria  katika nchi za Misri, Panama, Ugiriki na Morishash. [115]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Matokeo ya Ross na Finlay baadaye yalithibitishwa na bodi ya matibabu iliyoongozwa na Walter Reed mwaka 1900, na mapendekezo yake kutekelezwa na William C. Gorgas katika hatua za kiafya zilizorchukuliwaatibiwa wakati wa ujenzi wa Mfereji wa Panama.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kazi hii ya afya ya umma iliokoa maisha ya maelfu ya wafanyakazi na ikasaidia kubuni mbinu zilizotumika katika kampeni za afya ya umma dhidi ya ugonjwa huu baadaye .


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tiba ya kwanza madhubuti dhidi ya malaria ilitoka katika gome ya mti wa mkwinini ambayo ina kwinini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mti huu hukua kwenye miteremko ya Andes, hasa Peru.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Dawa iliyoundwa kutokana na bidhaa hii asili ilitumiwa na wenyeji wa Peru kudhibiti malaria, Wajesuti walieneza matumizi haya hadi Ulaya katika miaka ya 1640, ambapo ilikubalika kwa haraka. [116]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, ilikuwa hadi 1820 ambapo kiambato tendi, kwinini, ilipofyonzwa kutoka gome ya mti, kuchujwa na kupewa jina na wanakemia wa Kifaransa Pierre Joseph Pelletier na Joseph Bienaimé Caventou. [117]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mapema katika karne ya 20, kabla  viuavijasumu kuvumbuliwa, Julius Wagner-Jauregg aligundua kwamba wagonjwa wa kaswende wangeweza kutibiwa kwa kuambukizwa kimakusudi kwa vimelea vya malaria; homa iliyosababishwa iliua spirochete za malaria, hatimaye kwinini ingetolewa kudhibiti malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa baadhi ya wagonjwa walikufa kutokana na malaria, hii ilidhaniwa kuwa afadhali kuliko kifo ambacho hakinge epukika kutokana na kaswende. [118]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ingawa awamu ya maisha ya kimelea katika damu na katika mbu katika hatua ya mzunguko wa maisha ya kimelea cha malaria iligunduliwa karne ya 19 na mapema karne ya 20, ilikuwa katika miaka ya 1980 ambapo awamu fiche ya kimelea hicho katika  ini ilipoonekana. [119] [120] Ugunduzi huu wa awamu fiche ya kimelea hatimaye ulieleza kwa nini watu wangeweza kuonekana wamepona malaria lakini wakaugua tena miaka baada ya vimelea kutoweka katika mfumo wa damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Shinikizo la kubadilisha jeni za malaria  Malaria inakisiwa kuwa nashinikizo kubwa kwa jieni ya binadamu katika siku za hivi karibuni. [121]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hii ni kutokana na vifo vingi na maradhi yanayosababishwa na malaria, hasa spishi ya P. falciparum.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ugonjwa wa seli mundu  Athari iliyotafitiwa sana ya vimelea vya malaria kwa jinomu ya binadamu ni ya ugonjwa wa damu wa kinasaba yaani ugonjwa wa seli mundu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Seli mundu husababisha ugonjwa, lakini hata walioathirika kwa kiwango kidogo kwa seli mundu huwa na kinga ya kutosha dhidi ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika maradhi ya seli mundu, kuna mabadiliko katika jeni ya HBB, ambayo husimba viwango vidogo vya haemoglobin viitwavyo beta-globini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Aleli ya kawaida husimba glutamate katika sehemu ya sita ya protini ya beta-globini, ilihali aleli ya seli mundu husimba valine.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mabadiliko haya kutoka asidi amino inayoyeyuka majini hadi isiyoyeyuka majini husababisha kushikana kwa molekyuli za hemoglobini na upolimishaji wa hemoglobini ambao husababisha kuharibika kwa maumbo ya chembechembe nyekundu za damu kuwa katika umbo la "mundu".


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Chembe chembe kama hizo zilizoharibika umbo huondolewa haraka kutoka kwa damu, hasa katika wengu, ambapo huharibiwa na kuchakatwa tena.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika hatua ya merozoiti kwenye mzunguko wa uhai wao, vimelea vya malaria huishi ndani ya chembechembe nyekundu za damu, na umetaboli wavyo hubadili kemia ya ndani ya chembe chembe nyekundu za damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Seli zilizoambukizwa kwa kawaida huishi hadi vimelea vizaane, lakini, ikiwa chembechembe nyekundu zina mchanganyiko wa mundu na hemoglobini ya kawaida, kuna uwezekano wa seli hizo kuangamizwa kabla vimelea kuzaa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hivyo basi, watu walio na maumbo ya aina mbili ya seli nyekundu lakini moja ndiyo inayotambaa yaani aleli iliyogeuka, ijulikanayo kama seli mundu, wanaweza kuwa na kiwango cha chini cha anemia kisicho na athari kubwa, lakini pia uwezekano wa wao kuambukizwa na malaria huwa umepunguzwa kwa kiwango kikubwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Huu ni mfano wa kipekee wa faida inayotokana na hali ya kuwa na namna mbili za jeni moja (heterozygote).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Watu walio na jeni ya aina moja ya damu iliyobadilika kabisa (Homozygous) huwa na ugonjwa kamili wa seli mundu ambao ni nadra kuishi zaidi ya umri wa kubaleghe.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, katika maeneo ambapo malaria imeenea, maenezi ya jeni inayosababisha seli mundu ni takribani 10%.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Uwepo wa jeni nne zinazotoshelezana kwa pamoja (haplotype) za hemoglobini mundu unaashiria kwamba kumekuwa na mabadiliko ya kujitegemea ya jeni angalau mara nne katika maeneo ambayo malaria imeenea, hii inaonyesha faida ya mabadiliko katika maeneo hayo yaliyoathiriwa.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Aidha kuna mabadiliko mengine ya jeni ya HBB yanayosababisha molekyuli za hemoglobini zilizo na uwezo wa kutoa kinga sawa na hiyo dhidi ya maambukizi ya malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mabadiliko hayo husababisha hemoglobini ya aina za HbE na HbC, ambazo kwa kawaida hupatikana Kusini Mashariki mwa Asia na Afrika Magharibi, kwa usanjari huo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Thalasemia Mabadiliko mengine yaliyothibitishwa yanayopatikana katika jinomu ya binadamu yanayohusiana na ugonjwa wa malaria ni yanayohusika katika kusababisha matatizo ya damu yajulikanayo kama thalasemia.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti uliofanywa Sardinia na Papua New Guinea umeonyesha kwamba ueneaji wa jeni ya β-thalasemia unahusiana na kiwango cha kuenea kwa malaria miongoni mwa watu wa eneo fulani.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti uliofanyiwa watoto zaidi ya 500 nchini Liberia ulibainisha kwamba wale waliokuwa na β-thalasemia walikuwa kiwango cha 50% cha kinga dhidi ya dalili za malaria.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tafiti nyingine kama hizo zimegundua uhusiano baina ya maenezi ya jeni na ueneaji wa malaria katika aina ya α + ya α-thalasemia.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Inakadiriwa kuwa jeni hizi pia zimechaguliwa katika mfululizo wa mabadiliko ya binadamu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Antijeni za Duffy Antijeni za Duffy ni antijeni zinazopatikana kwenye chembechembe nyekundu za damu na seli nyingine katika mwili na hufanya kazi kama kipokezi cha kemokini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Antijeni hiyo ya Duffy hudhihirika kwenye chembechembe za damu kwa kusimbwa na jeni za Fy (Fya, Fyb, Fyc nk).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kimelea cha malaria cha Plasmodium vivax hutumia antijeni za Duffy kuingia kwenye seli za damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, antijeni za Duffy zisidhihirike kwenye chembechembe nyekundu za damu (Fy-/Fy-).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Aina hizi za muundojeni hutoa kinga kamili dhidi ya maambukizi ya kimelea cha P. vivax.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Muundojeni huu ni nadra sana miongoni mwa wakazi wa Ulaya, Asia na Marekani, lakini hupatikana katika takribani wakazi wote wa kiasili wa Afrika Magharibi na Kati. [123]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hii inafikiriwa kusababishwa na kukumbana sana na vimelea vya P. vivax  katika Afrika vikwi vichache vilivyopita.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

G6PD Glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD) ni kimeng'enya ambacho huzuia athari za msongo unaotokana na uoksidishaji chembechembe nyekundu za damu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Hata hivyo, upungufu wa kimeng'enya hicho kwa sababu za kijenetiki huongeza kinga dhidi ya malaria kali.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

HLA na interleukin-4 HLA-B53 inahusishwa na kupunguzwa kwa hatari ya malaria kali.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Molekyuli ya MHC hii huwawasilisha hatua ya ini na antijeni za spora kwa seli za T Interleukin-4, inayosimbwa na IL4, huzalishwa na seli za T zinazochochewa na hukuza kuzaana na utofautishaji seli B ambazo huzalisha zindikomwili.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Utafiti uliofanywa miongoni mwa jamii ya Fulani wa Burkina Faso, ambao huwa na visa vya maambukizi ya malaria vichache na viwango vya juu vya zindikomwili dhidi ya malaria kuliko jamii jirani, uligundua kuwa aleli ya IL4-524 T inahusishwa na viwango vya juu vya zindikomwili dhidi ya antijeni za malaria, hali ambayo inaongeza uwezakano hii inaweza kuwa sababu ongezeko la kinga dhidi ya malaria. [124]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Usugu Kusini mwa Asia Vilima vya chini ya Mlima Himalaya na mabonde ya Terai ama ya Doon nchini Nepal na India huwa na visa vingi vya malaria kutokana na hali ya hewa ya joto na vinamasi vinavyohimiliwa wakati wa kiangazi na chemichemi inayotiririka kutoka vilima vya juu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Misitu iliyokuwa na malaria ilitunzwa kimakusudi na watawala wa Nepal kama mbinu ya kujihami.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Binadamu waliojaribu kuishi katika eneo hili walikufa kwa wingi kuliko katika nyanda za juu zaidi au sehemu kame Tambarare za Ganges, hata hivyo, wenyeji wa Tharu walikuwa wameishi katika eneo hili kwa muda mrefu kiasi cha kuwa na kinga kupitia kwa mabadiliko katika jeni nyingi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ndoa za tabaka au kabila zilionekana kufungia hali hiyo mingoni mwa wenyeji wa Tharu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Vinginevyo jeni hizi pengine zingekuwa zimesambaa karibu kote Kusini mwa Asia na kwingineko kwa sababu ya thamani yao dhahiri na kutokuwa na madhara ikilinganishwa na Anemia ya Seli Mundu.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Jamii na utamaduni  Malaria si ungonjwa unaohusishwa tu na umaskini bali pia husababisha umaskini na ni kikwazo kikubwa kwa maendeleo ya kiuchumi.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Maeneo ya hali ya joto yameathirika zaidi, hata hivyo kiwango cha athari kamili ya malaria hufika katika baadhi ya maeneo yenye joto la wastani na misimu isiyotabirika Ugonjwa huu umehusishwa na athari mbaya za kiuchumi katika maeneo ambayo umeenea sana.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Mwishoni mwa karne ya 19 na mapema katika karne ya 20, ugonjwa huu ndio uliosababisha kudorora kwa uchumi kwa majimbo ya kusini mwa Marekani. [125].


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Ulinganisho wa Pato wastani la Taifa kwa kila mtu mnamo mwaka 1995, iliyorekebishwa kuzingatia tofauti za uwezo wa kununua, kati ya nchi zilizo na zisizo na malaria ulionyesha tofauti za aina tano($ 1.526 dola dhidi ya $ 8.268 USD).


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika nchi ambazo malaria inapatikana kwa wingi, Pato Wastani la Taifa kwa kila mtu limeongezeka (kati ya 1965 na 1990) kwa 0.4% tu kwa kila mwaka, ikilinganishwa na 2.4% kwa kila mwaka katika nchi nyingine. [126]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Umaskini ni kisababishi na athari, hata hivyo, kwa sababu maskini hawana uwezo wa kifedha kuzuia au kutibu ugonjwa huo.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Watu wa pato la chini nchini Malawi katika mwaka wa (1994) walitumia 32% ya pato lao la kila mwaka katika kugharamia ugonjwa huu ikilinganishwa na 4% ya watu wa pato la chini.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Kijumla, athari ya kiuchumi ya malaria kwa Afrika inakadiriwa kugharimu dola za kimarekani $ billion 12 kila mwaka.


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Athari za kiuchumi ni pamoja na gharama za huduma za afya, siku za kazi kupotea kutokana na ugonjwa huu, siku kupotezwa katika elimu, uzalishaji kupungua kutokana na uharibifu wa ubongo kufuatia malaria ya ubongo, na hasara ya uwekezaji na utalii. [92]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Katika baadhi ya nchi zilizo athiriwa sana na malaria, ugonjwa huu hugharimu hadi 40% ya fedha zilizotengwa kwa matumizi ya afya ya umma, kati ya 30-50% ya wagongwa waliolazwa, na hadi 50% ya wagonjwa wanaotibiwa na kuruhusiwa kurudi nyumbani. [127]


Question: Seli za gameti iko na maana gani?

Malaria

Tazama pia Utokomezaji wa magonjwa ya kuambukizwa Utandawazi na magonjwa Medicines for Malaria Venture (MMV) Roll Back Malaria (RBM) Partnership Save My Soul - Music to Prevent Malaria (albamu) The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria Magonjwa ya Kitropiki J. Gordon Edwards (mwanaentomolojia na mpanda mlima) Rachel Carson Marejeo  Viungo vya nje Maelezo ya jumla       kurasa za habari  Jamii:Maradhi ya kuambukiza Jamii:Malaria Jamii:Tiba


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Senati ya Maungano ya Madola ya Amerika (kutoka Kilatini "senatus" - baraza la wazee) ni sehemu ya bunge la Marekani pamoja na Nyumba ya Wawakilishi.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Wabunge wake huitwa "seneta".


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Kila jimbo kwenye shirikisho la Maungano ya Madola ya Amerika linachagua maseneta wawili kwa kipindi cha miaka sita bila kubagua kati ya majimbo.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Maana yake jimbo kama Wyoming lenye wakazi nusu milioni ina maseneta wawili sawa na jimbo la Kalifornia lenye wakazi milioni 37.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Idadi ya majimbo ya Marekani ni 50 hivyo kuna maseneta 100.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Uchaguzi si wakati pamoja kwa wote lakini theluthi moja inachaguliwa kila baada ya miaka miwili.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Pamoja na sehemu nyingine ya bunge yaani Nyumba ya Wawakilishi Senati inamua juu ya sheria zinzopaswa kupita pande zote mbili.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Senati ina jukumu la kuamua juu ya vita na amani.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Rais anapaswa kupata kibali cha senati kabla ya kuita maafisa muhimu kama mawaziri na mahakimu wa mahakama kuu ya kitaifa.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Seneta anapaswa kuwa na umri wa angalau miaka 30 na kuwa raia wa Marekani tangu miaka 9 au zaidi.


Question: Seneta wa kwanza Marekani aliitwa nani?

Senati (Marekani)

Jamii:Siasa ya Marekani  Jamii:Washington, DC


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro GOIH, ComM (matamshi ya Kireno: [kɾiʃ'tjɐnu ʁunaɫdu]; alizaliwa 5 Februari 1985) ni mtaalamu wa soka wa Ureno.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Nafasi yake ni ushambuliaji anacheza nchini Italia katika klabu ya Juventus na timu yake ya taifa.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Mara nyingi huchukuliwa kuwa mchezaji bora duniani na kuonekana kuwa mojawapo ya mchezaji mzuri wa nyakati zote, Ronaldo ana tuzo tano za FIFA Ballon d'Or, ni mcheza soka mzuri zaidi Ulaya, na ni mchezaji wa kwanza katika historia kushinda viatu vinne vya dhahabu.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Ameshinda tuzo 24 katika kazi yake, ikiwa ni pamoja na mataji matano ya ligi kuu, vyeo vinne vya UEFA Champions League na moja ya michuano ya UEFA Ulaya.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Ronaldo ata staafu na kumbukumbu za malengo mengi ya rasmi yaliyofanywa katika ligi za juu za Ulaya, Ligi ya Mabingwa ya UEFA na michuano ya UEFA ya Ulaya , pamoja na malengo mengi yaliyopagwa katika michuano ya UEFA Msimu wa Ligi.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Amefunga mabao zaidi ya 600 katika klabu yake na nchi yake.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Maisha Alizaliwa na kukulia kwenye kisiwa cha Madeira, Ureno, alipata ugonjwa wa moyo akiwa na umri wa miaka 15.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alipata operesheni ya kutibu hali yake, na kuanza kazi yake ya mpira wa miguu katik klabu ya Sporting CP, kabla ya kusaini Manchester United akiwa na miaka 18 ndaniya mwaka 2003.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Baada ya kushinda tuzo yake ya kwanza, Kombe la FA, wakati wa msimu wa kwanza huko Uingereza, alisaidia Machester United kushinda makombe ya ligi kuu ya  UEFA Champions League, na Kombe la Dunia la FIFA Club.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alipokuwa na umri wa miaka 22, alikuwa amepokea Ballon d'Or na uteuzi mchezaji bora wa mwaka wa FIFA alipo kuwa na umri wa miaka 23, alishinda mpira wake wa kwanza wa Ballon d'Or na tuzo ya FIFA World ya Mwaka.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Mnamo mwaka 2009, Ronaldo alikuwa mchezaji aliye tumia gharama zaidi kutoka Manchester United kwenda Real Madrid kwa uhamisho wa thamani ya milioni (£ 80 milioni).


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Katika Hispania, Ronaldo ameshinda tuzo 13, ikiwa ni pamoja na mataji mawili ya La Liga,mataji mawili ya Copa del Rey,mataji matatu ya Ligi ya Mabingwa na michuano mawili ya UEFA Super.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Baada ya kujiunga na Real Madrid, Ronaldo alimaliza mchezaji wa Ballon d'Or mara tatu, nyuma ya Lionel Messi, mpinzani wake wa kazi, kabla ya kushinda Ballons d'Or  ya 2013 na 2014.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Amepata rekodi 32 La Liga kofia-tricks, ikiwa ni pamoja na rekodi ya kuunganisha safu nane za kofia katika msimu wa 2014-15 na ni mchezaji pekee wa kufikia magoli 30 ya ligi katika msimu sita wa mfululizo wa La Liga.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Mwaka 2014, Ronaldo akawa mchezaji wa kwanza zaidi katika historia kufikia magori 200 ya La Liga, ambayoaliyapa katika mechi 178.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Mwaka 2015, na kuifanya klabu yake kuwa na magori mengi zaidi.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Mnamo mwaka wa 2016, Ronaldo alishinda mpira wake wa nne wa Ballon d'Or kwa alama ya kupiga kura baada ya kuifunga La Undécima, nakushika nafasi ya 11 Ulaya, na kushinda Euro 2016.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Ronaldo alikuwa Mchezaji bora zaidi wa Kireno wakati wote wa Shirikisho la Soka la Ureno mwaka 2015.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Ronaldo alicheza mechi yake ya kwanza ya kimataifa mwezi Agosti mwaka 2003, akiwa mwenye umri wa miaka 18.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Yeye ni mchezaji aliye shinda ziadi zaidi nchini Portugal na na kupata kofia zaidi ya 140, na amehusika katika mashindano makuu saba ambayo yanajumuisha vikombe vitatu vya fifa (2006, 2010 na 2014).


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Yeye ni mshambuliaji wa juu kabisa Ureno wakati wote.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alifunga bao lake la kwanza la kimataifa mwaka wa Euro 2004 na alisaidia Ureno kufikia fainali.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alikuwa nahodha kamili Julai 2008, akiongoza Ureno kwa ushindi wao wa kwanza katika mashindano makubwa kwa kushinda Euro 2016, na akapokea Silver Boot kama mchezaji wa pili katika mashindano hayo. alikuwa na mchezaji wa kibiashara, alikuwa alikuwa akilipwa zaidi duniani kwa Forbes mwaka 2016 na 2017, pamoja na mwanariadha maarufu zaidi wa dunia na ESPN mwaka 2016 na 2017.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Maisha ya zamani ya Ronaldo Alizaliwa São Pedro, Funchal, na alikulia parokia ya Funchal ya Santo António, kama mtoto mdogo zaidi wa Maria Dolores dos Santos Aveiro ambaye alikuwa mpishi, na José Dinis Aveiro, aliye kuwa anafanya kazi katika bustani ya manispaa ambaye alikuwa katika kitengo cha muda.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Jina lake la pili, "Ronaldo", alilopewa ni la rais wa Marekani - Ronald Reagan.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Kaka wake wa kwanza anaitwa Hugo, baada ya kaka yake ana dada wawili, Elma na Liliana Cátia.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Bibi upande wa baba yake anaitwa, Isabel da Piedade, alikuwa anaishi São Vicente, Cape Verde.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Ronaldo alikulia katika nyumba ya Wakatoliki masikini, akikaa chumba kimoja na dada yake na kaka yake.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alipokuwa mtoto, Ronaldo alicheza timu ya amateur Andorinha kutoka mwaka 1992 hadi 1995, ambapo baba yake alikuwa mlinzi, na baadaye alitumia miaka miwili kuchezea Nacional.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Mwaka 1997, akiwa na umri wa miaka 12, alijaribu alicheza katika timu ya Sporting CP, alisajiliwa  kwa ada ya £ 1,500.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Baadaye alihamia Madeira kwa Alcochete, karibu na Lisbon, kujiunga na wachezaji wengine wa vijana wa Sporting katika klabu hio.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Akiwa na umri wa miaka 14, Ronaldo aliamini kuwa alikuwa na uwezo wa kucheza ligi ya vijana chipukizi, na alikubaliana na mama yake kusitisha elimu yake ili kuzingatia kikamilifu kwenye soka.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alipokuwa shuleni na wanafunzi wenzake alimtukana mwalimu na alifukuzwa shule  na huyo mwalimu, ambaye alisema "hakumheshimu."


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Hata hivyo, mwaka mmoja baadaye, aligunduliwa na ugonjwa wa moyo, hali ambayo inaweza kumlazimisha kuacha kucheza mpira wa miguu.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Alipata upasuaji ambayo uliondoa sehemu ya moyo iliyo haribika; alikaa masaa machache hospitari na kurudi nyumbani, alianza tena mafunzo ya mpira wa miguu miezi michache baadaye.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Kwa sasa anachezea klabu ya Juventus iliyoko huko Italia.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Juventus Baada ya wiki moja ya uhamisho  tarehe 10 Julai 2018, Ronaldo alisaini mkataba wa miaka minne na klabu ya Italia iitwayo Juventus baada ya kukamilisha uhamisho wa € 100,000,000.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Uhamisho huo ulikuwa wa juu zaidi kwa mchezaji aliyo zaidi ya miaka 30, na ni mchezaji anyaongoza kulipwa na klabu ya Italia hiyo Juventus.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Baada ya kusaini, Ronaldo alitoa haja yake na changamoto mpya kama sababu yake ya kuondoka Real Madrid.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Nje ya mpira wa miguu Kwa kuwa sifa yake ilikua kutoka wakati alipokuwa Manchester United, Ronaldo amesajili mikataba mingi ya udhamini kwa bidhaa mbalimbali, ikiwa ni pamoja na vifaa vya michezo , vinywaji, mafuta ya magari, huduma za kifedha, umeme na michezo ya video ya kompyuta (FIFA 18, Pro Evolution Soccer:2008,2012,2013.


Question: Je,Christiano Ronaldo alikuwa klabu gani kabla kujiunga na Juventus?

Cristiano Ronaldo

Jamii:watu walio hai Jamii:waliozaliwa 1985 Jamii:wachezaji mpira wa Ureno


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Jumuiya ya nchi zinazozalisha mafuta duniani (Kiing.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Organization of the Petroleum Exporting Countries), kwa kifupi pia OPEC ni shirika la kimataifa linalounganisha nchi zinazozaa mafuta ya petroli.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Makao makuu yako Vienna (Austria).


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Kwa pamoja nchi hizi zina takriban asilimia 75 za akiba ya mafuta duniani katika ardhi yao.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Kwa sasa zinalisha asilimia 40 ya mafuta yanayotolewa kila mwaka.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Kutokana na kupungua kwa akiba za nchi zisizoshiriki katika OPEC inaonekana ya kwamba athira ya nchi za OPEC itakua.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Nchi wanachama OPEC ina nchi wanachama 13 ambazo ni Algeria Angola Ecuador Indonesia Iran Iraq Kuwait Libya Nigeria Qatar Ufalme wa Uarabuni wa Saudia Falme za Kiarabu Venezuela Kiini cha OPEC ni nchi za Waarabu.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Indonesia imetangaza ya kwamba inatarajia kuondoka katika OPEC kwa sababu mahitaji yake ya mafuta yanazidi kiasi cha mafuta inayozalisha.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Nchi muhimu zisizo wanachama Kati ya nchi muhimu ambazo zinatoa mafuta mengi duniani kuna idadi ambazo si mwanachama kama vile Urusi, Marekani, China, Mexiko, Kanada, Norwei na Uingereza.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Shabaha Nchi wanachama walijumuika kwa majukumu yafuatayo: Kulinda shauku za pamoja za nchi zinazolisha mafuta ya petroli Kujikinga dhidi mabadiliko ya bei ya mafuta ya petroli ya mara kwa mara Kuhakikisha mblimbiko wa kutegemea kwa nchi wateja Kuhakikisha ya kwamba nchi zinazolalisha mafuta yanapokea mapatoy a kutosha kwa mahitaji yao Kuwa pamoja kuhusu siasa za mafuta Mara nyingi OPEC haikufaulu kushikamana kwa nchi zote.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Kiasi cha mafuta kilichokubaliwa kwa kila mwanachama Nchi wanachama zimepatana kati yao kiasi kwa kila nchi kinachotolewa na kuuzwa.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Kipimo chake ni "mapipa kwa siku" na "pipa" moja ni swa na lita 158,98 za mafuta ya petroli.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Kusudi la siasa hii ni nia ya kuzuia bei isishuke kwa sababu kama nchi moja inayohitaji hela inaanza kutoa mafuta mengi kumbe bei ya mafuta ingeshuka chini.


Question: kuna jumuiya ngapi duniani?

Viungo vya Nje   Jamii:Mashirika ya kimataifa


Question: Kifaa kinachopima mvua huitwaje?

Metorolojia

Metorolojia (Kigir. μετεωρολογία meteorologia kuwa kiing. meteorology) ni sayansi inayoshughulika habari za angahewa, tabianchi na halihewa na hasa fizikia pamoja na kemia husika.


Question: Kifaa kinachopima mvua huitwaje?

Metorolojia

Tabia za angahewa Tabia za kimsingi za hali ye hewa ni mwendo wa upepo, halijoto, umawingu, unyevu, kanieneo, kiwango cha mnururisho wa jua, uvukizaji na nyingine.


Question: Kifaa kinachopima mvua huitwaje?

Metorolojia

Tangu karne nyingi wataalamu wamejitahidi kupima tabia mbalimbali za halihewa na angahewa kama msaaa wa kuzielewa vizuri zaidi na kujenga msingi kwa utabiri wake.


Question: Kifaa kinachopima mvua huitwaje?

Metorolojia

Vifaa vya metorolojia Metorolojia imeanza kutokea kadri wataalamu walianza kuchukua vipimo halisi vya tabia za angahewa na kuvilinganisha.