Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Dume mkubwa anaweza kuwa na uzito wa kilogramu 225.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Jike ni mdogo wake akiwa na urefu wa 140 hadi 175 cm, kimo cha mabegani cha cm 100 na uzito wa kg 150.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Dume anatofautishwa kirahisi kutokana na manyoya marefu ya shingoni ilhali jike hana.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Jike anaanza kuzaa akifikia umri wa miaka 2-3.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Baada ya kuwa mzito kwa miezi 3 1/2 anazaa wadogo 2-3.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wakati mwingine idadi hii inaweza kuwa hadi wadogo 6 lakini wanaozidi 3 kwa kawaida wanakufa mapema.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Utangulizi Simba ni miongoni mwa wale paka wakubwa wane wa jenasi Panthera, na mmoja wa familia ya Felidae.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa kuwa baadhi ya simba dume wanazidi kg 250 kwa uzito, wanakuwa ndio paka wa pili kwa ukubwa baada ya tiger. .


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba wa porini wanapatikana huko nchi za Nusu-Jangwa Sahara katika Afrika na Asia na kwa kiasi kidogo sana huko India, kisha kupotea katika Afrika ya Kaskazini, Mashariki ya kati na Magharibi mwa Asia nyakati za historia.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Karibu miaka 10,000 iliyopita, simba walikuwa ndio wanyama wa nchi kavu waliotawanyika zaidi baada ya binadamu.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Walipatikana hasa Afrika, Mashariki mwa Ulaya mpaka Asia, na Amerika kuanzia Yukon mpaka Peru.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba huishi kwa wastani wa miaka 10-14 mwituni, huku katika hifadhi huweza hata kufika zaidi ya miaka 20.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Mwituni, simba dume ni mara chache kuishi zaidi ya miaka kumi, sababu ya majeraha wanayoyapata kwa kupigana na dume wengine mara kwa mara.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Hupatikana sana katika savanna na nyika, ingawa pia huweza kukaa kwenye misitu na vichaka.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba, tofauti na paka wengine, huweza kuchangamana kwa urahisi.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kundi la simba hujumuisha simba jike ndugu kadhaa na watoto na idadi ndogo ya simba dume wakubwa.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kundi la simba jike huwinda pamoja, hasa huwinda wanyama wenye kwato.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba huwinda wenyewe japo mara kadhaa huonekana wakijilisha mizoga.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wakati simba kwa kawaida hawawindi binadamu, wachache wameripotiwa kumla na hivyo kumwinda.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba ni miongoni mwa spishi iliyo hatarini kutoweka, na kuonekana kupungua kutoka kwa asilimia 30 mpaka hivi sasa kwa asilimia 50.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Japo sababu kubwa ya kupungua huku haijulikani, kupungua kwa uoto na mwingiliano na binadamu huonwa kama sabau kubwa za kupungua kwao.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Tangu enzi za Roma ya Kale, simba wamekuwa spishi kuu inayotafutwa kwa ajili ya maonesho kwenye [zoo] duniani, hasa tangu mwishoni mwa karne ya 18.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Spishi za Asia ndizo zilizoathirika sana na suala hilo.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Uanishaji na mageuko  Fuvu la kale zaidi la simba lilipatikana Laetoli, Tanzania, na ni la karibu miaka milioni 3.5 iliyopita.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wanasayansi kadhaa waliita mabaki haya Panthera leo.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Rekodi hizi hazijathibitishwa sana na kinachoweza kusemwa ni kuwa zinakaribiana na zile za Panthera.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Panthera aliyethibitishwa ni yule wa miaka milioni 2 iliyopita.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Spishi nyingine zilizokaribia Panthera ni: tiger, jaguar na chui.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Tafiti za miumbo na chembe za uhai zinaonesha kuwa tiger ndio ilikuwa spishi ya kwanza kutokea miongoni mwa hizi za wakati huu.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Miaka milioni 1.9 iliyopita jaguar alijitokeza, ambaye kutoka kwake ndiyo tunapata chui na simba.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba na chui walitengana kamili miaka milioni 1.25 iliyopita.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Panthera leo alijitokeza Afrika miaka milioni 1.8 iliyopita, kabla ya kusambaa Afrika kwenye ukanda wa Holarctic.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa mara ya kwanza ilionekana Ulaya miaka 700,000 na huko Amerika miaka 300,000 iliyopita.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Tabia za maumbile  Kati ya wanyama wote wa jamii ya paka, simba ndiyo mrefu (mabegani), na ndio wa pili kwa uzito baada ya tiger.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa miguu yake yenye nguvu, taya imara, na meno yake chonge yenye urefu wa sm 8, simba anaweza akamwangusha na kumuua myama mkubwa.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Fuvu la kichwa la simba linafanana sana na lile la tiger, hivyo tofauti ya taya zao za chini ndio pekee hutumika kuwatofautisha.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Rangi ya simba hubadilika kutoka rangi ya manjano mpaka njano, nyekundu na kahawia ya kukoza.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Sehemu za chini huwa na rangi angavu na kishungi cha mkia wake ni cheusi.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Watoto wa simba huzaliwa na madoa meusi mwilini mwao, kama vile wale wa chui.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Japokuwa madoa haya hupotea taratibu wakati wakikua, baadhi ya madoa haya huendelea kuonekana miguuni na sehemu za chini za mwili, hasa kwa simba jike.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Miongoni mwa jamii ya paka, simba ndio pekee wenye tofauti ya moja kwa moja ya muonekano baina ya dume na jike.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba dume na simba jike huonekana tofauti kabisa.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Pia wana kazi tofauti wanazofanya katika makundi yao.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa mfano, simba jike, wawindaji, hawana nywele kichwani kama ilivyo kwa simba dume.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Huonekana kumzuia simba jike wakati anapokuwa ananyatia mnyama na kusababisha joto zaidi wakati wa kukimbiza windo lake.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Rangi ya nywele za simba dume ni tofauti, kuanzia ile kama ya dhahabu mpaka nyeusi, na mara nyingi huwa nyeusi zaidi kadiri simba anavyozeeka.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Uzito wa simba wakubwa ni kati ya kg 150 – 250 kwa dume na kg 120 – 182 kwa jike.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba huwa na ukubwa tofauti kulingana na mazingira na eneo, kusababisha tofauti mbalimbali za rekodi za uzito.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa mfano, simba wa kusini mwa Afrika wameonekana kuwa wazito mara tano zaidi ya wale wa Afrika Mashariki, kwa ujumla.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Urefu wa kichwa na mwili ni sm 170 – 250 kwa dume na sm 140 – 175 kwa jike; urefu wa bega ni sm 123 kwa dume na sm 107 kwa jike.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Urefu wa mkia ni sm 90 – 105 kwa dume na 70 – 100 kwa jike.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Nywele ndefu zaidi za simba zilirekodiwa huko Mucsso, kusini mwa Angola, Oktoba 1973; na simba mzito kuliko wote alikuwa ni yule mla watu aliyepigwa risasi huko Transvaal, Afrika Kusini: alikuwa na uzito wa kg 313.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba wanaohifadhiwa huwa wakubwa zaidi na pengine wazito zaidi kuliko wale wa mwituni.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Biolojia na tabia Simba hutumia muda wao mwingi wa siku kupumzika kwa takriban saa 20 kwa siku.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Japokuwa wanaweza kuamka muda wowote, lakini hali hiyo hutegemea zaidi cha kuchangamana.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kipindi hicho mara nyingi baina huwa usiku mpaka mapambazuko ambako hasa ndio muda wa kuwinda.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Hutumia kwa wastani saa mbili kwa siku kutembea na dakika 50 kula.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Uwindaji na chakula      Simba ni wanyama wenye nguvu ambao mara zote huwinda kwa makundi na kumkazania windo walilochagua.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Hata hivyo hawajulikani sana kwa stamina yao, kwa mfano, moyo wa simba jike unajumisha tu asilimia 0.57 ya uzito wa mwili wake (wa dume ni asilimia 0.45 ya uzito wa mwili wake), wakati ule wa fisi ni karibu asilimia moja ya uzito wake.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Hivyo basi, japokuwa simba anaweza kufikia mwendokasi wa km 81 kwa saa, wanaweza kufanya hivyo kwa mwendo mfupi tu na inawapasa kuwa karibu na mawindo kabla ya kuanza shambulio.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Hutumia mwanya wa kupunguza uoni; kwa kufanya uwindaji sana nyakati za usiku.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Humnyatia adui mpaka pale wamekaribia kwa walau mita 30 au pungufu.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kisha kukaribia huchagua mnyama aliye karibu.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Shambulio huwa fupi na la nguvu; hujaribu kumkamata kwa kumkurupusha kwa kasi na kisha kumrukia.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Mnyama huyo daima huuawa kwa kunyongwa.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Mara kadhaa pia huweza kuuawa kwa kuzibwa mdomo na pua zake kwa taya za simba.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wanyama wadogo huuawa tu kwa kupigwa ngwala kwa mguu wa simba.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kitoweo cha simba hujumuisha wanyama wengi wakubwa, hasa wildebeest, nyati, impala, pundamilia, na warthogs kwa Afrika na nilgai, wild boar na aina kadhaa za tandala huko India.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Spishi nyingine huwindwa kutokana na upatikanaji wao.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba wakiwa wanawinda katika kundi kubwa wana uwezo hata wa kuangusha wanyama wakubwa lakini mara nyingi huwa hawashambulii wanyama wakubwa sana kama vile twiga kwa kuhofia kujeruhiwa pia.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba pia wana uwezo wa kushambulia wanyama wanaofugwa na binadamu; kwa mfano huko India ng’ombe wengi huwa chakula cha simba.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba pia wanaweza kula wanyama wenzao wanaokula nyama kama vile chui, duma, fisi na mbwa mwitu.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Pia wakati mwingine hula mizoga ya wanyama wengine waliouawa kwa majanga au na wanyama wengine, na huangalia sana mahali wapozungukazunguka tai, wakijua fika mahali walipo patakuwa na mizoga.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba anaweza kula mpaka kg 30 kwa mlo mmoja; na kama hawezi kula windo lake lote, hupumzika kwa saa kadhaa na kisha kuendelea tena.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wakati wa mchana na joto kali, kundi la simba hukaa kivulini na dume mmoja au wawili kubakia kama walinzi.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba jike anahitaji walau kg 5 za nyama kwa siku wakati dume ni kg 7.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa sababu simba huwinda kwenye sehemu wazi, ambapo wanaonekana kwa urahisi na adui zake, uwindaji wa ushirikiano ndio husaidia na kufanikiwa, hasa kwa wanyama wakubwa.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Ushirikiano huu husaidia pia kulinda mawindo yao kwa urahisi dhidi ya wanyama wengine, kama vile fisi, ambao mara moja hujua mzoga ulipo kwa kuangalia mahali ambapo tai wanaruka.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Uwindaji mkubwa hufanywa na simba jike; simba dume waliopo kwenye kundi hawashiriki kwenye uwindaji mpaka tu pale wanapohitaji kuwinda wanyama wakubwa kama vile twiga au nyati.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wakati wa kuwinda kila simba jike ana nafasi ya kuwinda na kumpata mnyama, aidha kwa kunyatia kwenye na kisha kushambulia au kusogea umbali kidogo karibu na katikati mwa kundi na kumkamata mnyama huyo amwindaye kutoka kwa simba wengine.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba wadogo huonesha tabia ya kunyatia wanyama wakiwa na miezi mitatu tu, ingawa hawashiriki kwenye uwindaji mpaka wawe na umri wa mwaka mmoja.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Huanza rasmi kuwinda wakiwa na umri wa miaka miwili.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Uzazi na mzunguko wa maisha   Wengi wa simba jike huanza kuzaa wakiwa na miaka minne.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba hawajamiani katika kipindi maalumu cha mwaka.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kama ilivyo kwa paka wengine, uume wa simba una kama miiba zilizogeukia nyuma.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Wakati wa kuutoa, miiba hiyo hukwangua kuta za uke na kusababisha kuachiwa kwa yai.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Akiwa kwenye joto, simba jike huweza kujamiana na zaidi ya dume mmoja, na wakati wa kujaamiana, ambao unaweza kuchukua siku kadhaa, wenza hao hujamiana mara ishirini mpaka arobaini kwa siku na mara nyingi hata huahirisha kula.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba huzaliana vizuri kwenye hifadhi.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba jike hubeba ujauzito kwa siku 110, na kisha hujifungua watoto mmoja mpaka wane kwenye sehemu maalumu, mara nyingi mbali na lilipo kundi lake.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Mara nyingi huwinda peke yake wakati watoto bado hawajiwezi, wakikaa karibu na watoto huzaliwa wakiwa hawaoni, mpaka baada ya wiki hivi.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Huwa na uzito wa kg 1.2-2.1 wakati wa kuzaliwa na huweza kuanza kutambaa baada ya siku moja mpaka mbili na kuweza kutembea nje baada ya majuma matatu.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba jike huyo huwahamisha watoto wake mara kadhaa kwa mwezi, kwa kuwabeba mmojammoja kwa shingo zao, ili kuzuia harufu kujijenga kwenye malazi yao na hivyo kuvuta wanyama wengine wala nyama ambao pengine wangeweza kuwadhuru watoto.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Katika filamu ya picha za Walt Disney The Lion King, mhusika ni mwanasimba aitwaye Simba.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Picha  Simba wa Namibia Simba wa kike huko Okonjima Lodge, Namibia Simba katika Pombia Safari Park, Italia  Viungo vya nje  Jamii:Paka na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Biblia


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Repubblica Italiana  Jamhuri ya ItaliaLugha rasmiKiitalia; kijimbo pia Kijerumani, Kifaransa, Kiladino, Kislovenia, KisardiniaMji MkuuRomaRaisSergio MattarellaWaziri MkuuGiuseppe ConteEneo301.338 km²Wakazi60,579,000 (31-7-2017) (23º duniani)Wakazi kwa km²201.7JPT31,022 US-$ (2008)PesaEuroWakatiUTC+1Wimbo wa TaifaFratelli d'Italia (Ndugu wa Italia)Sikukuu ya Jamhuri2 JuniSikukuu ya Taifa25 ApriliSimu ya kimataifa+39 Jamhuri ya Italia (kwa Kiitalia: Repubblica Italiana) ni nchi ya Ulaya Kusini inayoenea katika sehemu kubwa ya Rasi ya Italia na baadhi ya visiwa vya jirani kwenye Bahari ya Kati.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Eneo lake ni km² 301.338 ambalo lina wakazi 60,579,000 (1-1-2017): ni nchi ya 23 duniani kwa wingi wa watu, lakini ya 8 kwa uchumi.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Imepakana na Ufaransa, Uswisi, Austria na Slovenia.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Nchi huru mbili ndogo zinazozungukwa na eneo la Italia pande zote ni San Marino na Vatikano.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Makao makuu ni jiji la Roma, lenye umuhimu mkubwa katika historia ya dunia nzima.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Jiografia Umbo la jamhuri, kama lile la rasi yake, linafanana na mguu linalozungukwa na maji ya Mediteraneo pande tatu.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Milima ya Appennini inaunda uti wa mgongo wake na ile ya Alpi, ambayo ni mirefu zaidi inaunda kwa kiasi kikubwa mpaka kati ya Italia na nchi nyingine za Ulaya.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Mlima mrefu zaidi, ukiwa na mita 4,810 juu ya usawa wa bahari, unaitwa Monte Bianco (Mlima Mweupe) na uko mpakani kwa Ufaransa.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Visiwa viwili vikubwa vya Sicilia na Sardinia ni sehemu za Italia pamoja na visiwa vingi vidogovidogo.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Italia ina volkeno 14, ambazo 4 kati yake ziko hai: ile ndefu zaidi kuliko zote za Ulaya (mita 3,329) inaitwa Etna na iko mashariki mwa Sicilia.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Mto mrefu zaidi unaitwa Po na una urefu wa kilomita 652.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Mito mingine ni Tiber, Arno n.k. Maziwa makubwa zaidi ni: Garda (km2 367.94), Ziwa Maggiore (212.51, likiingia Uswisi), Ziwa la Como (145.9), Trasimeno (124.29) na Ziwa la Bolsena (113.55).


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Kutokana na urefu mkubwa wa Italia toka kaskazini hadi kusini, hali ya hewa ni tofauti sana, kuanzia baridi kali sana hadi joto kali sana.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Mikoa  Historia   Akiolojia imethibitisha uwepo wa Homo neanderthaliensis miaka 200,000 hivi iliyopita.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Homo sapiens sapiens alifika miaka 40,000 hivi iliyopita.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Kufikia milenia ya 1 KK wakazi wengi walikuwa wa jamii ya Kizungu na kutumia lugha za Kihindi-Kiulaya.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Peninsula ya Italia iliunganishwa mara ya kwanza na Jamhuri ya Roma (509-27 KK), lakini hiyo ilipoenea Ulaya kusini na magharibi, Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi ikawa na sura ya kimataifa kama Dola la Roma.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Umoja ulipotea kuanzia uvamizi wa jiji la Roma uliofanywa na Wagermanik (476 BK) na hasa baada ya ufalme wa Karolo Mkuu aliyetawala sehemu ya kaskazini tu.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Juhudi za kuurudisha umoja zilifanywa hasa katika karne ya 19, ambapo Ufalme wa Sardinia uliteka sehemu kubwa ya Italia (hasa miaka 1860, 1866 na 1870) na kubadilika kuwa Ufalme wa Italia wenye makao makuu Roma.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Baada ya vita vikuu vya pili iligeuka Jamhuri yenye katiba inayotia mamlaka kuu mikononi mwa bunge.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Ni kati ya nchi sita zilizoanzisha Umoja wa Ulaya mwaka 1957 ikaendelea kuunga mkono ustawi wake hadi uanzishaji wa pesa ya pamoja (Euro).


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Maendeleo Italia ni kati ya nchi zilizoendelea, ikiwa na nafasi ya nane kwa nguvu ya uchumi duniani, hivyo ni mwanachama wa G7, G8 na G20.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Sanaa na utalii  Italia ndiyo nchi inayongoza duniani kwa kuwa na mahali pengi (51) pa kimaumbile na pa kihistoria palipoingizwa katika orodha ya UNESCO ya "Urithi wa Dunia".


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Kwa sababu hiyo pia inashika nafasi ya 5 kati ya nchi zote zilizo lengo la utalii.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Watu Wananchi wana sifa za pekee kati ya Wazungu wote, hata upande wa DNA, kutokana na jiografia na historia ya rasi.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Ni kati ya nchi ambamo watu wanatarajiwa kuishi miaka mingi zaidi, lakini pia ni kati ya nchi ambapo uzazi ni mdogo zaidi: wanaokufa ni wengi kuliko wanaozaliwa.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Kutokana na umati wa Waitalia waliohama nchi hiyo karne za nyuma, sasa zaidi ya watu milioni 60 nje ya Italia wana asili ya nchi hiyo, mbali na raia zaidi ya milioni 4 wanaoishi nje.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Lugha rasmi ni Kiitalia, inayotegemea zaidi lahaja za Italia ya Kati, lakini siku hizi inatumiwa na wananchi walio wengi hata katika mikoa mingine, ambayo kwa jumla ni 20.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Upande wa dini, wengi wao (81.2%) ni Wakristo wa Kanisa Katoliki, wakifuatwa na Waorthodoksi (2.8%, wengi wao wakiwa wahamiaji, hasa kutoka Romania) na Waprotestanti (1.1%, wengi wao wakiwa Wapentekoste).


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Uhamiaji mwingi wa miaka ya mwisho wa karne ya 20 umeleta pia Uislamu (3.7%) na dini nyingine.


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Dini zote zinaachiwa uhuru na, tofauti na nchi nyingi za Ulaya, waumini wake wanajitahidi kiasi kufuata ibada (29% kila wiki).


Question: Mnara wa Vatikano una urefu gani?

Italia

Watu maarufu Fransisko wa Asizi Marko Polo Dante Alighieri Katerina wa Siena Bernardino wa Siena Kristofa Columbus Amerigo Vespucci Yohane wa Verrazzano Nikola Machiavelli Leonardo wa Vinci Michelangelo Raffaello Sanzio Karolo Borromeo Papa Pius V Galileo Galilei Amedeo Avogadro Alessandro Volta Giuseppe Verdi Giuseppe Garibaldi Yohane Bosco Antonio Meucci Papa Pius X Maria Montessori Guglielmo Marconi Benito Mussolini Enrico Fermi Papa Yohane XXIII Papa Paulo VI Pio wa Pietrelcina Carlo Rubbia Tazama pia Mikoa ya Italia Orodha ya miji ya Italia Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Marejeo      Viungo vya nje   at UCB Libraries GovPubs  at Curlie     Jamii:Nchi za Ulaya Jamii:Italia Jamii:Nchi za G7 Jamii:Nchi za G8 Jamii:Nchi za G20 Jamii:Nchi za Umoja wa Ulaya Jamii:Maeneo ya Biblia


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Hispania ni nchi ya Ulaya ya kusini-magharibi.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Imepakana na Ufaransa, Andorra, Ureno na eneo la Kiingereza la Gibraltar.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Kuna pwani ndefu ya Bahari ya Mediteranea na pia ya Atlantiki.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Visiwa vya Baleari kwenye Mediteranea na Visiwa vya Kanari katika Atlantiki pamoja na miji ya Afrika ya Kaskazini Ceuta na Melilla ni sehemu za Hispania.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Hispania bara ni sehemu kubwa ya rasi ya Iberia.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Mji mkuu ni Madrid ambayo ni pia mji mkubwa wa nchi.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Eneo la nchi ni 500,000km² ambalo lina wakazi wenye idadi zaidi ya watu milioni 44.395.286 (2006).


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Lugha rasmi ni Kihispania lakini majimbo 17 yamepewa mamlaka ya kujitawala katika mambo mbalimbali pamoja na siasa ya kiutamaduni hivyo lugha za Kikatalunya, Kivalencia, Kibaski na Kigalicia zimekuwa lugha rasmi za kijimbo pamoja na Kihispania.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Wahispania walio wengi ni waamini wa Kanisa Katoliki.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Mfalme Felipe VI amevaa taji mwaka 2014, akishika nafasi ya baba yake Juan Carlos I, anayeheshimiwa sana kwa sababu aliongoza taifa katika mabadiliko ya kutoka udikteta wa jenerali Francisco Franco kuelekea demokrasia.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Hasa tendo la mfalme la kuzuia mapinduzi wa kijeshi linakumbukwa sana.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Muundo wa serikali ni Ufalme wa Kikatiba, hivyo kisheria madaraka ya mfalme ni madogo.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Utawala umo mikononi mwa serikali inayochaguliwa na bunge linaloitwa "Las Cortes likichaguliwa kwa kura za kidemokrasia.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Historia Historia ya awali Wakazi wa kwanza waliojulikana kwa jina kuwa waliishi Hispania walikuwa Wakelti.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Katika karne za 1 KK Wafoinike walianzisha miji kwenye pwani na kuchimba madini hasa shaba na fedha.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Waroma Waroma wa Kale walivamia na kutawala Hispania kwa karne kadhaa wakileta lugha yao ya Kilatini kilichopata kuwa msingi wa lugha za kisasa za Hispania.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Kibaski pekee si lugha ya Kirumi.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Katika karne ya 5 makabila ya Kigermanik walivamia Dola la Roma pamoja na Hispania.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Kati yao Wavandali na Wavisigothi walitawala sehemu kubwa ya Hispania.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Waarabu Tangu mwaka 711 jeshi la Waarabu Waislamu liliingia kutoka Afrika ya Kaskazini na kutwaa sehemu kubwa ya Hispania hadi karibu milima ya Pirenei, lakini watawala wa maeneo kadhaa katika kaskazini walijihami na kufaulu kudumisha uhuru wao.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Waarabu walileta fani nyingi za maendeleo nchini.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Katika kipindi cha vita cha karne nyingi Wakristo wa Kaskazini walifaulu polepole kuwarudisha nyuma Waarabu hadi kusini kwa nchi.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Hatimaye mwaka 1492 mfalme Boabdil wa Granada, mji wa mwisho wa Waarabu, alishindwa na mfalme Ferdinand II wa Aragon na malkia Isabella wa Kastilia.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Makoloni ya Amerika Wiki chache kabla ya kushinda huko Granada wafalme wa Hispania walimkubalia nahodha Kristoforo Kolumbus kutafuta njia ya kufika Bara Hindi kupitia magharibi.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Badala ya kufika India Kolumbus alifika kwenye visiwa vya Amerika ya Kati.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Huo ulikuwa mwanzo wa upanuzi wa Hispania katika "Dunia Mpya" ya Amerika.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Wahispania walijenga dola kubwa la kikoloni na kutwaa karibu Amerika ya Kusini yote pamoja na Amerika ya Kati na Mexiko hadi sehemu za kusini za Marekani ya leo.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Katika miaka mia tatu iliyofuata Hispania ilitajirika sana kutokana na maliasili ya Amerika.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Vita vya Marekani dhidi ya Hispania Vita hivyo vilitokea mwaka 1898.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Vilianza kwa shambulizi la Marekani tarehe 25 Aprili dhidi ya Puerto Rico vilivyokuwa koloni la Hispania na kuishia tarehe 12 Agosti 1898, jeshi la Hispania huko Manila (Ufilipino) liliposalimu amri.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Vita hivyo vilikuwa mwanzo wa Marekani kufuata siasa ya nje ya upanuzi hata katika maeneo ya mbali.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Kabla ya vita hivyo Marekani ilishughulika kupanua eneo lake kwenye bara la Amerika ya Kaskazini dhidi ya wakazi asilia na dhidi ya Mexiko.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Marekani ilitumia nafasi ya ghasia ya wenyeji wa Kuba dhidi ya utawala wa kikoloni wa Hispania.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Baada ya mlipuko kwenye manowari ya Marekani USS Maine katika bandari ya Havana, Marekani ilitangaza vita dhidi ya Hispania ingawa sababu ya mlipuko haijajulikana hadi leo ilikuwa nini.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Hispania haikuweza kushindana na manowari na silaha za Marekani zilizokuwa zimeendelea kiteknolojia.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Pia Marekani ilikuwa karibu na mahali pa vita na Hispania ilishindwa kuongeza wanajeshi na silaha.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Hivyo Marekani ilitwaa makoloni ya Hispania ya Puerto Rico, Kuba na Ufilipino.  (ya kuendelea) Jiografia  Miji mikubwa Madrid ni mji mkuu - wakazi 3,200,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Barcelona - wakazi 1,600,000 Valencia - wakazi 800,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Seville - wakazi 705,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Zaragoza katika Aragon- wakazi 650,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Malaga katika Andalucia - wakazi 560,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Murcia katika bonde la Segura - wakazi 410,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Las Palmas de Gran Canaria ni mji mkuu wa Visiwa vya Kanari - wakazi 378,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Palma de Mallorca kwenye Visiwa vya Baleari - wakazi 375,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Bilbao ya Ubaski katika kaskazini - wakazi 350,000.


Question: Rais wa kwanza wa nchi ya Uhispania anaitwa nani?

Hispania

Picha za Hispania   Daraja lililojengwa zamani za Dola la Roma huko Cordoba  Mezquita (=misikiti ya zamani) huko Cordoba  Ramani ya majimbo ya Hispania  Kanisa la Sagrada Familia mjini Barcelona Madrid  Uwanja wa Kastilia na "Puerta de Europa" (Geti ya Ulaya) mjini Madrid Valencia  Tenerifa Mlima wa Alto de Angliru Kisiwa cha Deva inavyoonekana kutoka Rasi Vidrias  Tazama pia Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Viungo vya nje      Jamii:Nchi za Umoja wa Ulaya Jamii:Nchi za Ulaya Jamii:Nchi zinazotumia Kihispania Jamii:Maeneo ya Biblia


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Ukuta mkubwa wa China ni kati ya majengo makubwa kabisa yaliyowahi kujengwa duniani.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Ni mfululizo wa kuta na ngome unaofuata mpaka kati ya China na mbuga baridi za Asia ya Kaskazini na Asia ya Kati.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Ulijengwa kwa shabaha ya kulinda China dhidi ya mashambulio ya makabila ya wahamiaji wa sehemu hizo.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Jumla ya kuta zote ina urefu wa kilomita zaidi ya 21,000. [1][2] Ujenzi ulianza katika karne ya 7 KK na kuendelea hadi karne ya 16 BK.[3]


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Historia ya ukuta Ukuta ulijengwa na nasaba mbalimbali za watawala wa China tangu mwaka 200 KK.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Shabaha yake ilikuwa ulinzi wa milki dhidi ya mataifa na makabila wa kaskazini walioendelea kushambulia China.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Watu wa kaskazini walikuwa wahamiaji waliotumia farasi na ngamia, hivyo haikuwa rahisi kujua ni wapi watakapojaribu kuingia.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Ukuta jinsi ulivyo ni ukuta wa nasaba ya Ming uliojengwa kuanzia mnamo mwaka 1500.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Mnamo mwaka 1700 ukuta uliachwa bila kutunzwa tena kwa sababu katika karne ya 17 sehemu kubwa za Mongolia nje ya ukuta ziliunganishwa na China.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Vipimo  Ukuta huwa na upana kati ya mita 4 hadi 8 na kimo cha mita 6 hadi 9.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Kila baada ya mita mia minara ilijengwa ukutani.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Minara hii ilikuwa vituo vya kulala kwa walinzi, pia ngome zao wakati wa kushambuliwa na vituo vya mawasiliano kati ya mnara na mnara.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Kwa jumla ukuta ulikuwa na minara 25,000.


Question: Shule ya kwanza kabisa kujengwa duniani ni ipi?

Ukuta wa China

Tanbihi  Viungo vya nje   Jamii:Uchina Jamii:Majengo


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Afghanistan ( افغانستان, pia: Afuganistani) ni nchi ya bara la Asia.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Inapakana na nchi za Pakistan, Uajemi, Turkmenistan, Usbekistan, Tajikistan na China.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Ni nchi ya milima mirefu mingi inayofunika 3/4 za uso wake.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Kutokana na tabia ya nchi wakazi wengi huishi katika jumuiya za kikabila.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Mji mkuu ni Kabul.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Jiografia Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Katika kaskazini na kusini magharibi kuna maeneo ya tambarare yenye tabia ya jangwa.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Maeneo makubwa ni yabisi na nusu jangwa au jangwa.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Sehemu za milima zinapokea mvua na theluji, lakini mito mingi inayoanzia huko inapeleka maji yake nje ya nchi, kwenda Iran, Pakistan na Turkmenistan.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Hali ya hewa inategemea mahali na kimo.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Sehemu za juu milimani huwa na jalidi kali wakati wa majira ya kipupwe na tambarare za chini huwa na joto kali wakati wa majira ya joto.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Historia Afghanistan kama nchi ya pekee ilianza kutokea wakati wa karne ya 19.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Kabla ya hapo nchi yote au sehemu mbalimbali zilikuwa sehemu ya milki jirani hata kama sehemu za eneo la Afghanistan zilijitegemea chini ya watawala wadogo.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Kwa vipindi virefu vya historia Afghanistan ilikuwa sehemu ya milki za Uajemi (Iran).


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Tangu miaka ya 1980 Afghanistan imekabiliwa na vita; mwaka 1979 Umoja wa Kisovyeti ulivamia nchi lakini ukapaswa kujiondoa tena mwaka 1989.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilifuata kati ya vikundi vya wapinzani ambako nchi jirani ya Pakistan ilikuwa na athira kubwa kwa kutuma silaha na pesa.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Baada ya kipindi kifupi cha serikali ya kitaifa, kundi la Kiislamu la Taliban lilifaulu kuteka Kabul kwa msaada kutoka Saudia na Pakistan mwaka 1997.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Serikali ya Taliban ilikwisha kwa sababu walimruhusu Osama bin Laden pamoja na kundi lake la Al-Qaide kuwa na kimbilio nchini.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Baada ya Shambulio la 11 Septemba 2001 Marekani ililipa kisasi kwa kushambulia Afghanistan.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Hali ya vita imeendelea ndani ya Afghanistan katika vita ya Marekani na NATO 2001-2014.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Tangu Disemba 2014 nchi za NATO zilitangaza ya kwamba wamemaliza kuhudhuria katika mapigano na kuondoa sehemu kubwa ya wanajeshi kutoka Afghanistan.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Vikosi vya NATO vimebakizwa shabaha ya kusaidia jeshi la kitaifa.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Watu Mwaka 2015 wakazi walikadiriwa kuwa 32,564,342, wakiwemo wakimbizi milioni 2.5 wanaoishi Pakistan na Iran.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Kwa kuwa nchi iko kwenye njia zinazounganisha maeneo mbalimbali ya Asia, wakazi hao ni mchanganyiko mkuuː kabila kubwa ni la Wapashtuni (42%), halafu kuna Watajiki (27%), Wauzbeki (9%), Wahazara (8%) n.k. Wengi wanaongea zaidi ya lugha moja (angalia orodha ya lugha za Afghanistan).


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Zile rasmi ni Kipashto (35%) na Kidari (50%), ambazo zote mbili ni za jamii ya Kiajemi kati ya Lugha za Kihindi-Kiulaya.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Upande wa dini, zaidi ya 99% ni Waislamu (90% Wasuni, 7% Washia n.k.).


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Ndiyo dini rasmi.


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

Waliobaki ni Wazoroasta, Wakristo, Wahindu, Singasinga n.k. Tazama pia Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Kujisomea Vitabu                 Makala  Meek, James. .


Question: Nani alikuwa rais wa kwanza wa Afganistan?

Afghanistan

London Review of Books, Vol. 36, No. 24, December 2014, pages 3–10  Viungo vya nje    at Curlie Wikimedia Atlas of Afghanistan    Jamii:Afghanistan Jamii:Nchi za Asia


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Chungwa ni tunda la mchungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Ni kati ya matunda yanayovunwa sana duniani.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Jina la kisayansi ni Citrus aurantium L. var. sinensis L. au Citrus sinensis (L.) Osbeck.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Tunda lenyewe ni kijani na rangi inabadilika kuelekea njano ikiiva.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Pamoja na limau, danzi, balungi na ndimu ni mojawapo kati ya matunda chungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Siku hizi ni tunda linalovunwa zaidi kati ya matunda chungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Asili yake ni katika Asia ya Kusini-Mashariki ambako lilioteshwa na wakulima.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Kuna aina mbili yanayotofautiana kwa ladha ama chungu au tamu.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Aina yenye ladha chungu iliwahi kusambaa duniani hivyo jina la Kiswahili limetunza ladha hii hata kama matunda mengi yanayopandwa siku hizi ni aina tamu.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Chungwa tamu lilisambaa kote duniani baada ya Wareno kuchukua machipuko yake na kuyapanda kwanza Ureno baadaye hata Amerika na Afrika kuanzia karne ya 15.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Nchi za mavuno    Viungo vya Nje  Chungwa Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru  machungwa na maua yake juu ya mchungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Utangulizi Chungwa, na hasa chungwa tamu, ni jamii ya matunda ya citrus, na huaminika kuwa yalikuzwa miongoni mwa enzi za pomelo na tangerine.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Mti wake mdogo utoao maua hufikia urefu takribani mita kumi na majani yake yasiyokauka muda wote.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Machungwa asili yake ni huko kusini mwa Asia.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Tunda lifahamikalo kisayansi kama Citrus sinesis huitwa chungwa tamu ili kutofautisha na Citrus aurantium, chungwa chungu.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Tunda  chungwa zima na kipande chake matunda yote jamii ya jenasi ya citrus, huzaliana na familia yao hujumuisha machungwa, ndimu na limao.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Matunda ya jamii hii huonwa kama ni ya ain aya beri sababu ya kuwa na mbegu nyingi, kuwa laini na nyama nyingi huku yakikua kutoka kwenye ovary moja.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Kiwango cha asidi Kama ilivyo kwa jamii ya matunda ya citrus, machungwa nayo huwa na hali ya aside, yenye kiwango cha pH karibu na 2.5 -3, kulingana na umri wake, ukubwa na aina ya chungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Japo si kama ilivyo kwa limao, bado machungwa huwa na kiwango cha asidi cha kutosha, sawa kabisa na hata siki ya nyumbani.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Uzalishaji   kiwango cha uzalishaji wa machungwa duniani.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Machungwa kwa kawaida hulimwa kwaajili ya biashara na hulimwa maeneo mengi duniani.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Wazalishaji wa machungwa wanaoongoza duniani ni Brazili, Marekani na Meksiko.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Machungwa huathirika kwa haraka sana na ukungu hivyo huhitaji matunzo mazuri pindi joto dogo sana linapotegemewa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Ulimaji  mti wa mchungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Michungwa huweza kukuzwa maeneo yenye joto na hata yale yenye baridi.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Kama ilivyo kwa matudna mengine ya citrus, ili kupata mazao mazuri haina budi kukuza michungwa katika joto la 15.5°C - 29°C.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Miti ya machungwa iliooteshwa kutokana na mbegu zilizonunuliwa madukani inaweza kuwa tofauti kabisa na ile miti ya asili iliyozalidha mbegu hizo.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Hii hutokana na mabadiliko ya kizazi yanayotokana na kuchanganywa mbegu kisayansi kwa muda mrefu.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Ili kupata mmea wa mchungwa kama tunda ulilolininunua, huna budi kuitunza mbegu hiyo kwenye unyevunyevu kisha tu baada ya kuzitua kwenye tunda na kuziotesha katika hali ya unyevu; na pindi mmea uchipuapo hapo ukapandwe kwenye udongo kusudiwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Sharubati na bidhaa nyingine.  machungwa na sharubati yake.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Machungwa yanakuzwa katika hali mbalimbali za joto duniani kote, na ladha yake hubadilika kuanzia hali ya utamu mpaka uchungu kabisa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Tunda kwa kawaida humenywa na kuliwa au huminywa na sharubati yake kunywewa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Limezungukwa na ganda lenye ladha chungu lakini huweza kukamuliwa na kuondolewa maji yake na kutumika kwa chakula cha mifugo.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Pia hutumika kuongeza ladha ya vyakula vingine na hata maganda yake hufaa kwa kazi hii.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Sehemu nyeupe ya ndani, kati ya nyama na ganda la nje nayo huwa na vitamini sawa kabisa na nyama ya ndani.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Sharubati ya machungwa ndiyo bidhaa kuu kuliko zote ya machungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Huweza kuzalishwa kwa matumizi ya nyumbani lakini hasa hufanywa kwa minajili ya biashara.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Sharubati ya kugandishwa ya machungwa hutengenezwa kutokana na majimaji ya machungwa pia.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Mafuta ya machungwa ni bidhaa ndogo inayotengenezwa kwa kukamua maganda ya machungwa.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Hutumika kwa kuongeza ladha ya chakula na zaidi kwenye utengenezaji wa manukato.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Maua ya machungwa nayo hupendwa kwa harufu yake nzuri na hutumika mara nyingi nyakati za harusi na huhusishwa na bahati njema.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Majani ya michungwa yanaweza kutumika kutengenezea chai.


Question: Aina ya matunda ni gani?

Chungwa

Maga Marejeo  Jamii:Matunda


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Brazil ni nchi kubwa ya Amerika ya Kusini na pia ni nchi yenye wakazi wengi kushinda nchi zote za bara hilo.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Eneo lake ni karibu nusu ya bara lote.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Imepakana na Uruguay, Argentina, Paraguay, Bolivia, Peru, Kolombia, Venezuela, Guyana, Surinam na eneo la Guyana ya Kifaransa.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Brazil ina pwani ndefu kwenye bahari ya Atlantiki.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mji mkuu ni Brasilia, uliopangwa na kujengwa kati ya 1957 na 1960.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mji mkubwa ni Sao Paulo.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Jiografia Misitu mipana ya dunia inapatikana Brazil katika beseni ya mto Amazonas.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Misitu hii inafunika takriban 40% ya eneo la nchi.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Idadi kubwa ya wakazi hukalia maeneo karibu na pwani ya Atlantiki.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Kitovu cha kilimo ni nyanda za "cerado" au savana katika magharibi ya kati ya Brazil.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Milima  Mlima mkubwa ni Pico da Neblina (mita 3,014 juu ya UB) pamoja na Pico 31 de Março (mita 2,992) ulio karibu nao kwenye mipaka ya Brazil, Venezuela na Guyana.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mlima mkubwa wa kusini ni Pico da Bandeira (mita 2.891).


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mlima unaojulikana zaidi si mkubwa lakini uko ndani ya mji wa Rio de Janeiro: ni Corcovado wenye mita 710.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Juu yake kuna sanamu ya Yesu Kristo ambayo ni ishara ya mji.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mito muhimu  Brazil ina mto mkubwa na mrefu wa dunia ambayo ni Amazonas wenye urefu wa takriban kilometa 7000.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Tawimito yake muhimu ni Río Purús, Rio Negro na Rio Tapajós.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Katika mashariki kuna mto Iguaçu wenye maporomoko ya Iguaçu ambayo ndiyo makubwa duniani.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Parana (3.998km) ni mto mrefu duniani baada ya Amazonas.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Unalisha kituo kikubwa cha nishati ya maji duniani cha Itaipú.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Lagoa dos Patos karibu na  Porto Alegre ni wangwa kubwa la Brazil lenye 10.000km².


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Ipiranga si mto mkubwa, hata kama jina lake linapatikana katika wimbo wa taifa.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Visiwa Brazil ina visiwa vichache vidogo katika Atlantiki kama vile  Penedos de São Pedro e São Paulo  (miamba ya Mt. Petro na Mt. Paulo) Kisiwa cha matumbawe cha Rocas Fernando de Noronha Trindade e Martim Vaz Visiwa hivyo ni sehemu ya mgongo kati wa Atlantiki; hali halisi ni vilele vya milima inayoanza kwenye msingi wa bahari.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Kisiwa kikubwa cha Brazil hakipo baharini bali kati ya mto Amazonas: ni Marajó, chenye eneo la km² 48.000 (kubwa kushinda eneo la Uswisi).


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Hali ya hewa Hali ya hewa ni ya kitropiki isipokuwa kusini.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Beseni ya Amazonas ina mvua nyingi.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Kwenye milima ya kusini usimbishaji unaweza kutokea kama theluji.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Miji muhimu    Jiji kubwa ni São Paulo linalofikia (pamoja na mitaa ya jirani) kwenye idadi ya wakazi milioni 20.5.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Majiji ya kufuata  ni Rio de Janeiro (wakazi milioni 11.4), Belo Horizonte (wakazi milioni 4.3), Curitiba (wakazi milioni 4), Recife (wakazi milioni 3.6), Brasilia (wakazi milioni 2.9), Salvador da Bahia (wakazi milioni 2.9), Fortaleza (wakazi milioni 2.6).


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

São Paulo ni jiji kubwa kabisa linalokua haraka sana.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Ni moyo wa uchumi wa Brazil wenye viwanda vingi.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Rio de Janeiro ilikuwa mji mkuu wa nchi hadi kuanzishwa kwa Brasilia.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Imejulikana kote duniani kutokana na uzuri wa mazingira yake na sherehe ya Kanivali.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Ina pia viwanda muhimu na ni kitovu cha utamaduni wa nchi.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mji mkuu wa Brasilia ulijengwa kama ishara ya umoja wa nchi katika miaka mitatu tu.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Jumla ya asilimia 70 za wakazi hukalia miji mikubwa.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

(Angalia Orodha ya miji ya Brazil.)


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Historia Brazil imekaliwa na watu tangu miaka 10,000 iliyopita.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Waindio waliingia kutoka kaskazini.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Hakuna taarifa za kimaandishi lakini akiolojia imeweza kufumbua makazi mbalimbali ya wenyeji asilia.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Ukoloni Brazil ilikuwa koloni la Ureno hadi mwaka 1822 kutokana na mkataba wa Tordesillas ambamo Hispania na Ureno zilipatana tarehe 5 Septemba 1494 kuhusu ugawaji wa dunia kati yao baada ya fumbuzi za Kolumbus.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mreno wa kwanza aliyefika mwambao wa Brazil tarehe 22 Aprili 1500 alikuwa Pedro Alvares Cabral.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Makazi ya kwanza ya Wareno ni mji wa São Vicente mwaka 1532.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mji mkuu wa kwanza ulikuwa bandari ya Salvador da Bahia tangu 1549.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Wareno walianzisha kilimo cha miwa wakiwalazimisha Waindio kuwafanyia kazi.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Walianza kuingia ndani ya bara wakitafuta watumwa kwa ajili ya mashamba na dhahabu.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Hali ya Waindio Wenyeji walipungua haraka kwa sababu ya kuambukizwa magonjwa ya kigeni wakikosa kinga dhidi yake, halafu kutokana na kutendewa vibaya kama watumwa mashambani.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Wareno walianza kutafuta wafanyakazi penginepo kwa kuchukua watumwa kutoka Afrika.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mapadri Wajesuiti Katika hali hiyo wamisionari Wakristo wa Shirika la Yesu walisimama upande wa Waindio.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Walijipatia tamko rasmi la Papa wa Roma la kuwa Waindio ni binadamu kamili, hivyo hawafai kutendewa kinyama.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Wakibatizwa na kuwa Wakristo walitakiwa kukubaliwa kama raia yeyote wa Ureno – amri ambayo mara nyingi haikukubaliwa na wavindaji wa watumwa na wenye mashamba.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mapadri wa Shirika la Yesu walianzisha „reduciones“ yaani vijiji na miji kwa ajili ya Waindio walioishi chini ya ulinzi wao na kutetewa dhidi ya wavindaji wa watumwa.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Katika makazi hayo Waindio walifundishwa shule kwa lugha za kienyeji na Kireno, na kupata mafunzo wa ufundi mbalimbali.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Kwa namna hiyo mapadri hao walitawala maeneo makubwa ndani ya bara.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Hali hiyo ilisababisha hasira ya wanasiasa Wareno walioendelea kuwapinga hadi Ureno penyewe.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Hatimaye mwaka 1767 hao mapadre Wajesuiti walilazimishwa kuondoka katika Ureno na makoloni yake yote.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Upanuzi wa Brazil Karne ya 17 na ya 18 iliona kuanzishwa kwa miji mizuri kwa sababu dhahabu na almasi zilivumbuliwa katika misitu ya beseni ya Amazonas.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Misafara ya kutafuta hazina hizi zilipanua eneo la Brazil kuelekea magharibi.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mji mkuu ulihamishwa kwenda Rio de Janeiro mwaka 1763.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Uhuru 1822 Uhuru wa Brazil ulisababishwa na siasa za Ulaya.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mwaka 1807 Ureno ilivamiwa na Ufaransa ya Napoleon Bonaparte.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mfalme wa Ureno João VI alikimbilia Brazil, Rio de Janeiro ikawa mji mkuu wa dola la Ureno.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mfalme aliporudi Ureno mwaka 1821 alimwachia mtoto wake Pedro utawala wa Brazil.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Mwaka 1822 Pedro aliyeona mabadiliko ya kimapinduzi katika makoloni ya Hispania kote Amerika ya Kusini aliamua kutangaza uhuru wa Brazil akiwa mwenyewe mfalme kwa cheo cha Kaisari.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Watu Kutokana na historia ya nchi, wakazi wengi wana asili ya Ulaya (47.7%) au ni machotara (43.1).


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Asilimia 7.6 wana asili ya Afrika tu.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kireno, lakini kuna lugha nyingi kwa sababu ya vikundi vya wenyeji asilia (Waindio) na wahamiaji kutoka pande zote za dunia.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Asilia 64.6 ya wananchi wanafuata imani ya Kanisa Katoliki.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Ndiyo nchi yenye Wakatoliki wengi kuliko zote duniani.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Waprotestanti ni asilimia 22.2.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Tazama pia Orodha ya majimbo ya Brazil Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Viungo vya nje  Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.


Question: Mji mkuu wa Brazil ni upi?

Brazil

Jamii:Nchi za Amerika Kusini Jamii:Nchi za G20 Jamii:Nchi zinazotumia Kireno


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Historia ya Ethiopia inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Shirikisho ya Ethiopia.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ni nchi ambayo ina historia ya pekee Afrika na hata duniani kwa ujumla.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ethiopia ni nchi pekee ya Afrika ambayo haikutawaliwa na wakoloni wakati walipong’ang’ania Afrika.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Ethiopia ilivamiwa na Waitalia (1936) lakini ilipata uhuru wake tena baada ya miaka michache.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Historia ya awali Historia ya binadamu katika Ethiopia ilianza mapema kabisa.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mifupa ya kale kabisa ya viumbe jamii ya watu imepatikana katika nchi hii kwa sababu zilihifadhiwa katika mazingira yabisi ya nchi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Wataalamu wengi huamini ya kwamba Ethiopia (pamoja na Kenya na Tanzania) inaweza kuwa mahali ambako watu wa aina ya Homo Sapiens walianza kupatikana duniani.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kuna mabaki mbalimbali ya kiutamaduni yanayochunguzwa na akiolojia, lakini sehemu kubwa ya nchi haijaangaliwa bado kitaalamu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Inaonekana kwamba katika karne za K.K. kulikuwa na uhusiano wa karibu na Uarabuni kwa sababu lugha za Kiethiopia ni karibu na lugha za upande mwingine wa Bahari ya Shamu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Inaaminiwa kwamba watu kutoka Uarabuni Kusini walihamia Ethiopia na kuleta lugha yao huko.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Biblia ina taarifa juu ya ziara ya malkia wa Sheba aliyemtembelea mfalme Suleimani wa Yerusalemu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Milki ya Sheba imedaiwa kuwepo ama Ethiopia ama Yemen na wengine huamini ya kwamba ilikuwa dola la pande zote mbili za mlangobahari wa Bab el Mandeb unaotenganisha Eritrea ya leo na Uarabuni Kusini.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Historia ya kale Milki ya kwanza ya Ethiopia inayoweza kutajwa kutokana na mabaki ya majengo na maandishi ilikuwa milki ya D'mt (pia: Da'amot) katika Ethiopia ya kaskazini pamoja na Eritrea ya leo.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kuna mabaki ya hekalu la Yeha pamoja na makaburi ambako majina ya wafalme kadhaa yamehifadhiwa kwa maandishi kwenye mawe.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Lugha ilikuwa karibu sana na lugha za kale za Uarabuni.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ilikuwa na athira juu ya sehemu za kaskazini ya Ethiopia kwa kipindi kikubwa cha milenia ya 1 KK.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ilifuata milki kubwa ya Aksum, iliyoanzishwa wakati wa kuzaliwa Yesu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ufalme wa Aksum ulikuwa milki ya kwanza kutawala maeneo makubwa ya Ethiopia.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Nabii Mwajemi Mani aliuweka Ufalme wa Aksum kwa utukufu sawa na Roma, Uajemii na Uchina kama nchi zilizokuwa na nguvu duniani karne ya 3 BK, wakati yeye alipoishi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ilikuwa karne ya 4 AD ambapo mtu Syro-Mgiriki alikuwa amepotelea baharini kutokana na kuzama kwa jahazi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Frumentius alishikwa na Wahabeshi na kupelekwa kortini na baadaye kumuongoa mfalme Ezana kuingia Ukristo.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kwa hiyo Wahabeshi wakampa jina Abba Selama.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mara nyingi karne ya 6 Aksum ilitawala eneo la Yemeni ng'ambo ya Bahari ya Shamu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Aksum ilistawi hasa kutokana na biashara kati ya Mediteranea na Bara Hindi iliyopita kwenye mlangobahari wa Bab el Mandeb ikatumia bandari ya Adulis (karibu na Massawa ya leo nchini Eritrea).


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Uenezaji wa Uislamu ulivuruga biashara hiyo na Aksum ilipoteza utawala juu ya pwani.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kuporomoka kwa uwezo wa kibiashara kunaonekana katika kusimamishwa kwa uchapaji pesa ya wafalme wa Aksum katika karne ya 7.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Nchi ilishambuliwa pia kutoka milki za barani.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mabaki ya ufalme wa Aksum yaliharibiwa mnamo mwaka 900 wakati na malkia Gudit au Judith aliyekuwa ama Myahudi au kiongozi wa makabila ya kipagani kutoka nyanda za juu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Milki ya Ethiopia Kiongozi wa kabila la Agaw alimwoa binti wa mfalme wa mwisho wa Aksum akaanzisha nasaba ya Zagwe na kuunda upya ufalme wa Kikristo katika nyanda za juu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kitovu cha ufalme huu kilipelekwa zaidi mbali na pwani.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Nasaba hii ilipinduliwa mnamo 1270 na []][Yekuno Amlak aliyetumia jina la kifalme Tasfa Iyasus.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Alianzisha nasaba iliyojiita "Wa Suleimani" kwa kudai ilikuwa ukoo wa mwana wa mfalme Suleimani na malkia wa Sheba.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Tasfa Iyasus alitumia cheo cha Negus Negesti ("Mfalme wa Wafalme").


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Enzi ya Mfalme Lebna Dengel, Ethiopia iliweza kuwasiliana na nchi za Ulaya na kudumisha ubalozi na nchi kama Ureno.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Lakini, Mfalme Susenyos alipojiunga na Kanisa Katoliki mwaka 1622, chakari na misukosuko ilifuata.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Wamisionari Wajesuiti walichukiwa na waamini wa Kanisa la Ethiopia, na katika hiyo karne ya 17 Susenyos mwana wa Mfalme Basil aliwafukuza wanamisheni hao.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Baadaye Waoromo wakaanza kuasi amri ya Kanisa la Ethiopia na kutafuta njia za dini yao, eneo hili la Uhebeshi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mambo hayo yote yalifanya Ethiopia itengwe miaka ya 1700.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Wafalme wakawa kama wakurugenzi, ambao waliamriwa na masharifu kama Ras Mikael Sehul wa Tigrinya.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ethiopia ilitoka kutoka utengo kwa kufuatia misheni ya Uingereza kufika Ethiopia na kukamilisha muungano kati ya nchi hizi mbili; lakini, hadi milki ya Tewodros II ndipo Ethiopia ilipoanza tena shauri za Duni.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Miaka ya 1880 ilikuwa miaka ya Ulaya kung’ang’ania ukoloni Afrika ambapo Waitalia na Waingereza walitafuta kutawala eneo la Assab, bandari iliyoko karibu na mdomo wa bahari ya Shamu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Bedari ya Kusini, karibu na kiingilio cha bahari ya Shamu, ilinunuliwa na Waitalia kutoka sultani mwenyeji Machi 1870 ambayo mwaka 1882 ilizaa koloni la Eritrea.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Haya yalizua magombano kati ya Waethiopia na Waitalia na Vita vya Adowa mwaka 1896, ambapo Waethiopia walishtua dunia kwa kupiga nguvu za wakoloni na kulinda madaraka yao kwa uongozi wa Menelik II.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Italia na Ethiopia zilisaini mkataba wa amani tarehe 26 Oktoba 1896.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Karne ya 20 hadi leo Karne ya 20 miaka ya kwanzakwanza ilimilikiwa na Mfalme Haile Selassie I, aliyechukua nafasi ya kuendeleza Ethiopia mpaka uongozi wake ulipokatizwa kwa Vita vya pili vya Uhabeshi na Waitalia (1936).


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Waingereza na wazalendo wa Jeshi la Ethiopia wakakomboa nchi mwaka 1941, na Waingereza kukiri madaraka ya Ethiopia kwa mkataba wa Uingereza na Ethiopia mnamo Desemba 1944.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Milki ya Haile Selassie ilikoma mwaka 1974, ambapo wazalendo Wakomunisti ("Derg") walimpindua na kuanzisha serikali ya kikomunisti.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Hii ilifuatwa na msukosuko wa kupindua serikali, vita na migogoro pamoja na ukame na shida za wakimbizi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1977 Somalia ilivamia eneo la Ogaden (Vita vya Ogaden), lakini Ethiopia iliweza kuwafukuza Wasomali kwa msaada wa vifaa vya kijeshi vya Urusi, na majeshi ya Kuba, Ujerumani wa mashariki na Yemeni.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Usaidizi mwingi kutoka Nchi za Kikomunisti uliwezesha Ethiopia kudumisha mojawapo ya majeshi kubwa Afrika.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Lakini hii haikuzuia ukereketwa wa jimbo la Eritrea na Tigray, ambapo ukame wa mwaka 1985 na mapinduzi ya siasa hasa kwa Kambi za Ujamaa, zilileta uongozi wa Derg 1991 kukoma.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Chama cha kukomboa Eritrea (EPLF) na Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi Ethiopia (EPRDF), ziliungana kukomboa Ethiopia, wengi wa wanamgambo wakiwa wakombozi wa Eritrea.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1993, jimbo la Eritrea ukawa huru kutoka Ethiopia, kufuatia kura ya maoni iliyofanywa ili kumaliza vita hii iliyodumu miaka 20, mojawapo kati ya migogoro ya muda mrefu zaidi Afrika.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1994, Ethiopia kaiweka Katiba mpya ambayo ilileta uchaguzi wa kidemokrasia.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1998 magombano ya mipaka na Eritrea yalileta Vita vya Eritrea na Ethiopia ambayo ilidumu hadi Juni 2000.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Vita hivi vilileta uvivu wa uchumi na nguvu ya muungano unaongoza nchi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Uchaguzi wa Ethiopia uliendekeza wanabaraza kwa viti 547 Bungeni.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Baraza hilo la bunge lilijumuika Juni 1994 na kupitisha katiba mpya ya Jimbo la Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia mnamo Desemba 1994.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza kuchagua wanabaraza wa kitaifa kwa sifa bungeni na wanabaraza wa majimbo mnamo Mei na Juni 1995.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Vyama vingi vya upinzani viligoma kushiriki uchaguzi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ushindi ulichukuliwa na Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia (EPRDF).


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Umoja wa Mataifa ukasema vyama vya upinzani vingeweza kushiriki uchaguzi kama zingetaka.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Serikali ya Majimbo ya Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia ilichukua mamlaka mnamo Agosti 1995.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Rais wa kwanza Negasso Gidada.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

EPRDF ikaongoza serikali na Waziri Mkuu Meles Zenawi ambaye ameunga mkono majimbo ya kikabila, na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ethiopia sasa ina maeneo 9 ambayo yana serikali ya madaraka ya shirika, na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia akiba ya ushuru.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Hii aina ya serikali imefanya Waethiopia kupata uhuru wa siasa lakini Uhuru wa idhaa na gazeti bado umefinyiliwa.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Serikali ya Zenawi ilichaguliwa tena mwaka 2000 kwa uchaguzi wa kwanza wa Kidemokrasia, Rais akiwa Girma Wolde-Giorgis.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Kutoka 1991, Ethiopia imetafuta urafiki zaidi na Marekani na Umoja wa Ulaya, ili kuweza kukopa pesa za kusaidia uchumi wake na pia kutoka Benki ya Dunia.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 2004, serikali ilianza kuhamisha watu kutoka maeneo ya ukame wakisema hii itazuia njaa. .


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Uchaguzi mwingine wa Ethiopia ulikuwa tarehe 15 Mei 2005, ambao ulivutia wapigakura kiasi cha juu zaidi, asilimia 90% ya wananchi waliojiandikisha.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Watazamaji wa Umoja wa Ulaya walidai uchaguzi haujafikia kiwango cha kimataifa, lakini Umoja wa Afrika ulitoa ripoti tarehe 14 Septemba kwamba Waethiopia walionyesha kujitokeza na adabu ya kidemokrasia, halafu tarehe 15 Septemba, US Carter Center, ikasema matokeo ya uchaguzi yaaminika na kuonyesha ushindani wa kisiasa.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Uangalizi na ushuhuda wote ulimalizia kuranki Uchaguzi wa Ethiopia na kesi nyingine waipa, asilimia 64% ya matokeo mazuri, na vizuri zaidi kulingana na kesi nyingine 24%.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Katika Uchaguzi wa Ethiopia, 2005 EPRDF ilitokea iking’ang’ania uongozi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Tarehe za kwanza za Juni na tena Novemba, polisi kwa amri ya EPRDF wakafyatua risasi na kuua watu kwa maandamano yaliyokuwa yakipinga matokeo ya kura.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Ni kwamba vyama vya upinzani vililalamika kwamba EPRDF iliiba kura na kuwazisha wananchi na kusema baraza 299, wapata hitilafu ya wizi wa kura.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Hayo yote yalichunguzwa na Watazamaji wa Uchaguzi wa kimataifa na pia Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Matokeo ya uchunguzi huo kama haijatokea mnamo Juni 2005, wanafunzi wa chuo kikuu walianza maandamano wakisaidiwa na wanamgambo wa Muungano wa Vyama vya Upinzani.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Lakini serikali kwa kutoa amri ya kukomesha maaandamano, mnamo 8 Juni, watu 26 waliuliwa mjini Addis Ababa kwa msukosuko wa maandamano na wengine wengi kushikwa.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mnamo 5 Septemba 2005, Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia, ilitoa matokeo na kusema kwamba (EPRDF) kashinda uchaguzi na kwa hiyo iongoze serikali.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Lakini vyama vya upinzani viliongezea viti bungeni kutoka 12 mpaka 176.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Muungano wa umoja na demokrasia ulishinda viti vyote vya Addis Ababa, kwa Bunge la Taifa na Baraza la mtaala.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Maandamano yalizuka tena mitaani 1 Novemba, ambapo vyama vya upinzani viliitisha mgomo kwa jumla na pia kwa Bunge mpya, wakatae matokeo ya uchaguzi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Polisi tena walijaribu kuzuia maandamano hayo na watu 42 wakafa kwa misukosuko mjini Addis Ababa.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Polisi saba pia wakafa na mwingine pia kafa kutokana na majeruhi ya mlipuko wa bomu.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Tope la watu walishikwa na kufungwa jela.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Februari 2006 watu elfu sita bado walikuwa jela wakingoja hukumu Machi.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Mnamo 14 Novemba, Bunge la Ethiopia lilipitisha mkataba kuimarisha Kamisheni huru na kuchunguza visa vya 8 Juni na tarehe 1 na tarehe 2 Novemba.


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Februari 2006 Waziri mkuu wa Uingereza Tony Blair, alitamka kwamba, EPRDF kashinda kura, lakini angetaka kuona Ethipia ikitatua shida zake yenyewe na iendelee katika njia ya demokrasia. .


Question: Kenya ilipata huru wake mwaka gani?

Historia ya Ethiopia

Jamii:Ethiopia Jamii:Historia ya Afrika


Question: Agano la kale lina waandishi wangapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Vitabu vya Biblia ya Kikristo vilivyoorodheshwa hapa chini ni vile 66 tu vinavyotambuliwa na Wakristo wote.


Question: Agano la kale lina waandishi wangapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Zingatia lakini kwamba walio wengi, hasa Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki, katika Biblia wanavyoitumia wana vitabu vingine 7 vinavyoitwa Deuterokanoni, navyo vyote vimo katika Agano la Kale: Yoshua Bin Sira, Kitabu cha Hekima, Kitabu cha kwanza cha Wamakabayo, Kitabu cha pili cha Wamakabayo, Tobiti, Yudithi, Baruku.


Question: Agano la kale lina waandishi wangapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Majina ya vitabu yameandikwa hapa kufuatana na tafsiri ya Kiswahili cha kisasa maarufu kama Habari Njema.


Question: Agano la kale lina waandishi wangapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Kama kuna jina lingine limeongezeka katika mabano.


Question: Agano la kale lina waandishi wangapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Agano la Kale Vitabu vya kihistoria Mwanzo (Kitabu cha Kwanza cha Musa)  Kutoka (Kitabu cha Pili cha Musa)   Walawi (Kitabu cha Tatu cha Musa)   Hesabu (Kitabu cha Nne cha Musa)   Kumbukumbu la Sheria (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa)   Yoshua   Waamuzi   Ruthu (Kitabu cha Ruthi)   Samueli I   Samueli II   Wafalme I   Wafalme II   Mambo ya Nyakati I   Mambo ya Nyakati II   Ezra   Nehemia (Kitabu cha Pili cha Ezra)   Esta   Vitabu vya hekima Yobu (Kitabu cha Ayubu)   Zaburi   Methali   Mhubiri   Wimbo Ulio Bora   Maombolezo (Maombolezo ya Yeremia)   Vitabu vya kinabii Isaya   Yeremia   Ezekieli   Danieli   Hosea   Yoeli   Amosi   Obadia   Yona   Mika   Nahumu   Habakuki   Sefania   Hagai   Zekaria   Malaki    Agano Jipya Vitabu vya kihistoria Injili ya Mathayo   Injili ya Marko   Injili ya Luka   Injili ya Yohane (Injili ya Yohana)   Matendo ya Mitume   Barua za Paulo Barua kwa Waroma (Waraka kwa Warumi)   Barua ya Kwanza kwa Wakorintho   Barua ya Pili kwa Wakorintho   Barua kwa Wagalatia   Barua kwa Waefeso   Barua kwa Wafilipi   Barua kwa Wakolosai   Barua ya Kwanza kwa Wathesalonike   Barua ya Pili kwa Wathesalonike   Barua ya Kwanza kwa Timotheo   Barua ya Pili kwa Timotheo   Barua kwa Tito   Barua kwa Filemoni   Barua nyingine Barua kwa Waebrania   Barua ya Yakobo   Barua ya Kwanza ya Petro   Barua ya Pili ya Petro   Barua ya Kwanza ya Yohane   Barua ya Pili ya Yohane   Barua ya Tatu ya Yohane   Barua ya Yuda   Kitabu cha kinabii Ufunuo (Ufunuo wa Yohane)   * Biblia Biblia Jamii:Ukristo


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani ya mapafu ni ugonjwa unaohusishwa na ukuaji wa seli  katika tishu za mapafu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Tishu hii isipotibiwa, inaweza kuenea kwa njia inayoitwa metastasisi kwa tishu zilizokaribu au kwa mwili.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani zinazoanzia kwa mapafu, ziitwazo saratani za kwanza, ni kasinomasi zinazotoka kwa seli za epitheliumu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Aina kuu za saratani ni kasinoma ya mapafu ya seli ndogo (KMSN), pia huitwa saratani ya seli ya oat, na kasinoma ya mapafu ya seli kubwa (KMSK).


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Dalili inayojulikana sana ni kukohoa (pamoja na kukohoa damu), kupoteza uzito na upungufu wa pumzi.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kisababishi kuu cha saratani ya mapafu ni kuathiriwa na moshi wa tumbaku,[2] unaosababisha asilimia 80–90 ya saratani.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Wasiovuta huchangia visa hivi kwa asilimia 10-15–[3] na mara nyingi huhusishwa na muungano wa masuala ya kijenetiki,[4] gesi ya radoni,[4] asbesto,[5] na uchafuzi wa hewa[4] pamoja na moshi kutoka kwa anayevuta sigara.[6][7] Saratani ya mapafu inaweza kuonekana kwa rediografu ya kifua na tomografi ya kompyuta (ukaguzi wa CT). utambuzi hudhibitishwa kwa biopsi[8] ambao hutekelezwa kwa bronkoskopi au mwongozo wa CT.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Matibabu na matokeo ya muda mrefu hulingana na aina ya saratani, hatua (kiwango cha uenezi), na afya kwa jumla ya mtu, ikipimwa kwa hali ya utendakazi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Matibabu ya kawaida ni pamoja na upasuaji, kemotherapi, na radiotherapi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

KMSK wakati mwingine hutibiwa na upasuaji, ilhali KMSN huwa bora kwa kemotherapi na radiotherapi.[9]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa jumla, asilimia 15 ya waliopatikana na saratani nchini Marekani wana kuishi miaka mitano.[10]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Ulimwenguni kote, saratani ya mapafu ni kisababishi cha kawaida cha vifo vinavyohusiana na saratani kwa wanaume na wanawake, na husababisha Vifo milioni 1.38 kwa mwaka, kufikia 2008.[11]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Ishara na dalili Ishara na dalili zinazoashiria saratani ya mapafu ni pamoja na:[1] Dalili za upumuaji: kukohoa, kukohoa damu, kukoroma au upungufu wa pumzi Dalili za kimfumo: kupoteza uzito, homa, kupindika kwa kucha za vidole, au uchovu Dalili kwa sababu ya kugandamizwa: maumivu ya kifua, maumivu ya mifupa, kuzibwa kwa vena kubwa, matatizo ya kumeza Ikiwa saratani itatokea katika njia ya hewa, inaweza kuziba mpito wa hewa, na kusababisha matatizo ya kupumua.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uzibaji unaweza kusababisha mkusanyiko wa unyesaji nyuma ya kizibo, na kuwa nimonia.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kulingana na aina ya tyuma, inayoitwa fenomena ya paraneoplastiki inaweza kuleta magonjwa.[12]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Katika saratani ya mapafu, nimonia zinaweza kuwa pamoja na Sindromu ya Lambert–Eaton myasthenic (udhaifu wa misuli kwa sababu ya  autoantibodies), hipakalkemia, au sindromu ya homoni ya antidiuretic isiyofaa (SHAI).


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Tyuma katika ncha ya mapafu, inayoitwa tyuma ya Pancoast, inaweza kuingilia sehemu ya mfumo neva wa simpathetiki, na kusababisha sindromu ya Horner (kuanguka kwa kikawa cha jicho na mboni kwa upande huo), na kuharibika kwa brachial plexus.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Dalili nyingi za saratani hii (kukosa hamu ya chakula, kupoteza uzito, homa, uchovu) si bayana.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa wengi, saratani tayari imeenea zaidi kabla ya kuwa na dalili na kutafuta matibabu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Sehemu za kawaida inayoenea ni pamoja na ubongo, mifupa, adrenal gland, pafulililo mkabala, ini, perikadiumu, na figo.[13]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Takribani asilimia 10 ya watu walio na saratani hawana dalili wakati wa utambuzi; saratani hizi hupatikana wakati wa radiotherapi ya kifua.[10]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Visababishi Saratani hujitokeza kufuatia kuharibika kwa jenetiki kwa DNA.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hii huathiri utendakazi wa seli, pamoja na seli inayozaa, kufa kwa seli (apoptosis) na urekebishaji wa DNA.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uharibikaji unapoongezeka, ndivyo hatari ya saratani inavyoongezeka .[14]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uvutaji wa sigara  [[File:saratani ya mapafu.jpg|kidole cha thumb|Picha ya pafu la binadamu: Eneo nyeupe katika ndewe ya juu ni saratani; Maeneo nyeusi ni kugeuka kwa rangi unaosababishwa na uvutaji.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uvutaji, haswa sigara, ni kisababishi kikuu cha saratani ya mapafu.[15]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Moshi wa sigara huwa na kasinojeni zaidi ya 60 inayojulikana,[16] ikijumuisha radioisotopu kutoka uozaji wa radoni, nitrosamine, na benzopyrene.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa kuongeza, nikotini huonekana kuvunja matokeo ya kinga kwa uvimbe wa saratani kwa tishu zilizowazi.[17]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Katika nchi zilizoendelea, asilimia 90 ya vifo vya saratani kwa wananume mwaka wa 2000 zilihusishwa na uvutaji wa sigara (asilimia 70 kwa wanawake).[18]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uvutaji huchangia kwa asilimia 80-90 ya visa vya saratani.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uvutaji wa moshi kutoka kwa anayevuta sigara—uvutaji moshi kutoka kwa mvuta siagara—ni kisababishi cha saratani kwa wasiovuta sigara.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Mtu asiyevuta anaweza kuainishwa kama mtu anayeishi au kufanya kazi na mvutaji.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Utafiti kutoka Marekani,[19][20] Ulaya,[21] Uingereza,[22] na Australia[23] Umeonyesha ongezeko kubwa la hatari kati ya wasiovuta sigara.[24]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Wanaoishi na mvuta sigara huwa na asilimia 20–na 30 ya ongezeko la hatari ilhali wanaofanya kazi katika mazingira yalio na moshi uliovutwa wana asilimia 16–19 ya ongezeko la hatari.[25]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uchunguzi kuhusu moshi kutoka kwa wanaovuta unadokeza kuwa ni hatari zaidi kuliko moshi anaovuta mvutaji mwenyewe.[26]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uvutaji wa moshi husababisha takribani vifo 3,400 kutokana na saratani ya mapafu kila mwaka nchini marekani.[20]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Gesi ya Radoni Radoni ni gesi isiyo na rangi na harufu inayotokana na kuharibika kwa mnururisho radiumu, ambayo ni bidhaa zilizooza za urani, zinazopatikana katika umbo la ardhi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Bidhaa za mnururisho zilizooza ioni vitu vya jenetiki, vikisababisha mabadiliko yanayoleta saratani.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Radoni ni kisababishi cha pili cha kawaida cha saratani nchini Marekani baada ya uvutaji wa sigara.[20]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hatari huongezeka asilimia 8–16 kwa kila ongezeko la 100 Bq/m³ katika kuwepo kwa radoni .[27]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Viwango vya gesi ya radoni hutofautiana kulingana na maeneo na elementi za mchanga ulio chini na miamba.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa mfano, katika maeneo kama Cornwall nchini Uingereza (iliyo na granite kama safu ya chini), gesi ya radoni ni tatizo kuu, na majengo yanafaa kuwa na matundu ya kupitishia hewa na fani ili kupunguza kiwango cha gesi ya radoni.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

United States Environmental Protection Agency Hukadiria kuwa moja kwa maboma 15 nchini Marekani huwa na viwango vya radoni zaidi ya miongozo iliyopendekezwa ya picocurie 4 kwa kila lita (pCi/l) (148 Bq/m³).[28]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Asbesto Asbesto inaweza kusababisha baadhi ya magonjwa ya mapafu, pamoja na saratani yake.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uvutaji wa tumbaku na asbesto huwa na athari ya inayoshirikiana kuanza kwa saratani ya mapafu.[5]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Pia inaweza kusababisha saratani ya pleura, inayoitwa mesothelioma (ambayo ni tofauti na saratani ya mapafu).[29]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kuchafuka kwa hewa Kuchafuka kwa hewa huwa na athari ndogo kwa ongezeko la hatari ya saratani ya mapafu.[4] chembe (PM2.5) na sulfate aerosols, inayoweza kutoka kwa ekzozi ya magari barabarani, huhusishwa na hatari kidogo.[4][30] Kwa naitrojeni dioksidi, ongezeko la Sehemu 10 kwa kila bilioni huongeza hatari kwa asilimia 14.[31]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kuchafuka kwa hewa huchangia karibu asilimia 1-2 ya saratani.[4]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Pendekezo la dhibitisho kuunga mkono ongezeko la hatari ya saratani kutoka kwa uchafuzi wa hewa unaohusiana na kuchoma kuni, makaa, kinyesi cha mnyama, au mabaki yao ili kupika au kupasha joto.[32]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Wanawake wanaoathiriwa na moshi ya makaa huwa na hatari mara dufu kama baadhi ya mabaki ya kuchoma biomasi yanajulikana au ni kasinojeni zinazodhaniwa.[33]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hatari hii huathiri takribani watu bilioni 2.4 ulimwenguni,[32] Na kuchangia asilimia 1.5 ya vifo vya saratani ya mapafu.[33]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Jenetikia Inakadiriwa kuwa asilimia 8 hadi 14 ya saratani ya mapafu husababishwa na masuala ya kuurithi.[34]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa jamaa walio na saratani, hatari huongezeka mara 2.4.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hii inawezekana kwa sababu ya mchanganyiko wa jeni.[35]s Visababishi vingine Vitu vingine, Kazi, na maeneo mbalimbali yamehusishwa na saratani ya mapafu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

International Agency for Research on Cancer (IARC) unaeleza kuwa "dhibitisho tosha" kuonyesha yafuatayo ni pafu lililo na kasinojeni:[36] Metali zingine (Utengenezaji wa aluminiamu, cadmium na elementi za kadimiamu, chromium(VI), beryllium na beriliamu, kupatikana kwa chuma na chuma cha pua, elementi za nikeli, arsenic na za aseniki isiyo hai, uchimbaji madini wa chini ya ardhi hematite) Bidhaa zingine za mwako (mwako usiokamilika, makaa ya moto (moshi wa ndani kutokana na kuchoma makaa kwa nyumba), kugeuza makaa kuwa gesi, kuweka lami, utengenezaji wa makaa , masizi, utoaji dizeli kutoka kwa injini Mnururisho aionishi (X-radiasheni, radoni-222 na vitu vyake vilivyooza, mnururisho wa gama, plutonium) Gesi sumu ingine (methyl ether (technical grade), Bis-(chloromethyl) ether, sulfurmustard, MOPP (vincristine-prednisone-nitrogen mustard-procarbazine mixture), harufu kali ya moshi kutokana na upakaji wa rangi) Utengenezaji wa raba na kristalini vumbi ya silika Pathojenesisi Sawa na saratani nyingine nyingi, saratani ya mapafu huanzishwa na uhai wa oncogene au kutokuwa hai kwa jeni inayokandamiza tyuma.[37]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Oncogenes zinaaminiwa huwafanya watu kuwa na uwezekano zaidi wa kupata saratani.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Proto-oncogene zinaaminiwa kubadilika kuwa oncogenes zinapokutana na kasinojeni fulani.[38]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Mabadiliko katika K-ras proto-oncogene husababisha asilimia 10–30 ya adenocarcinomas ya mapafu.[39][40] kipokezi cha suala la ukuaji wa epidemisi (KSUE) hudhibiti uzaaji wa seli, apoptosis, angiogenesis, na uvamizi wa tyuma.[39]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Mabadiliko na ukuaji wa KSUE hupatikana sana katika saratani ya seli kubwa ya mapafu na hupeana msingi wa kutibu kwa vizuizi vya KSUE.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Her2/neu huathirika mara chache.[39]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uharibifu wa Chromosomal unaweza kusababisha kukosekana kwa heterozygosity.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hii inaweza kusababisha kutotenda kazi kwa jeni zinazokandamiza tyuma.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kuharibika kwa chromosome 3p, 5q, 13q, na 17p ni kawaida hasa kwa kasinoma ya seli ndogo ya mapafu.p53 jeni inayokandamiza tyuma, iliyo kwa kromosomu 17p, huathirika katika asilimia 60-75 ya visa.[41]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Jeni zingine ambazo mara nyingi hubadilika au kukua ni c-MET, NKX2-1, LKB1, PIK3CA, naBRAF.[39]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Utambuzi  Kutekeleza radiotherapi ya kifua ni hatua ya kwanza ya uchunguzi ikiwa mtu ata ripoti dalili zinazoweza kuashiria saratani ya mapafu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hii inaweza kuonyesha kupanuka kwa mediastinum (dokezo la kuenea kwa nodi ya limfu), atelectasis (kuvunjika), kuimarika (nimonia), au pleural effusion.[2]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Upigaji picha wa CT hutumiwa kupeana habari zaidi kuhusu aina na kiwango cha maradhi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Bronkoskopi au mwongozo wa CT biopsi mara nyingi hutumiwa kuchukua sampuli ya tyuma ili kufanyia histopatholojia.[10]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani ya mapafu hutokea kama nodu moja ya mapafu katika radiografu ya kifua.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hata hivyo, utambuzi wa kutofautisha ni mpana.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Magonjwa mengine yanaweza kujitokeza hivi, pamoja na kifua kikuu, maambukizi ya kuvu, saratani ya metastasisi, au nimonia.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kisababishi kisicho cha kawaida cha nodu moja ya mapafu hujumuisha hamartoma, bronchogenic cyst, adenoma, ulemavu wa ateri na vena , pulmonary sequestration, rheumatoid nodule, Wegener's granulomatosis, au limfoma.[42]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani ya mapafu pia inaweza kuwa utambuzi wa dharura, kama kifundo kimoja cha mapafu katika radiografu ya kifua au ukaguzi wa CT uliotekelezwa kwa sababu isiyohusiana.[43]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Utambuzi wa kufafanua saratani ya mapafu huzingatia histolojia uchunguzi wa tishu inayodhaniwa katika muktadha wa sifa za kliniki na radiolojia.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uainishaji  Saratani ya mapafu zimeainishwa kulingana na aina ya histolojia.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uainishaji huu ni muhimu kwa kubainisha udhibiti na kubashiri matokeo ya maradhi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani nyingi za mapafu ni ya kasinoma—hatari inayotokana na seli za epithelia.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kasinoma ya mapafu huainishwa kwa ukubwa na jinsi seli hatari zinavyoonekana ikiangaliwa na histopatholojia kwa darubini.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Aina zote mbili ni kasinoma ya mapafu ya seli ndogo na kasinoma ya mapafu ya seli kubwa.[44]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kasinoma ya mapafu ya seli kubwa  Aina tatu ndogo za KMSK ni adenocarcinoma, kasinoma ya mapafu ya seli za squamous, na kasinoma ya mapafu ya seli ndogo.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Karibu asilimia 40 ya saratani huwa adenocarcinoma, ambayo kwa kawaida huanzia kwa tishu ya mapafu iliyo pembeni.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Visa vingi vya adenocarcinoma huhusishwa na uvutaji; hata hivyo, kati ya watu waliovuta sigara chini ya 100 katika maisha yao ("wasiovuta"),[1] adenocarcinoma ni aina ya saratani ya mapafu inayopatikana.[45]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Aina ndogo ya adenocarcinoma, bronchioloalveolar carcinoma, hupatikana sana kwa wanawake wasiovuta, na inaweza kuwa na muda nzuri wa kuishi.[46]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kasinoma ya seli ya squamous huchangia kwa takribani asilimia 30 ya saratani za mapafu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hutokea kwa njia za hewa zilizokubwa.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kaviti tupu na inayohusishwa kufa kwa seli kwa kawaida hupatikana katikati ya tyuma.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Takribani asilimia 9 ya saratani za mapafu ni kasinoma ya seli kubwa.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Huitwa hivyo kwa kuwa seli za saratani ni kubwa, na zina cytoplasm nyingi zaidi, nukliasi iliyo kubwa na inayoonekana nucleoli.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kasinoma ya mapafu ya seli ndogo  Katika kasinoma ya mapafu ya seli ndogo (KMSD), seli huwa na granuli nene zinazotoa neurosisi (vesicles zilizo na homoni), za mfumo wa neva na endokrini zinazopatia tyuma muungano wa sindromu ya endokrini/paraneoplasti.[47]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Mara nyingi hutokea katika njia za hewa zilizokubwa zaidi bronkia(za kwanza na za pili).[10]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani hizi hukua haraka na kuenea mapema wakati wa maradhi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Asilimia sitini hadi sabini huwa na maradhi ya metastiki inapotokea.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Aina hii ya saratani ya mapafu huhusishwa sana na uvutaji.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Zingine Aina nyingine nne kuu za histolojia zimetambuliwa, hata ingawa saratani zingine zinaweza kuwa na mchanganyiko wa aina tofauti za aina ndogo.[44]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Aina ndogo zilizo nadra hujumuisha tyuma za glandi, tyuma za kasinoidi, na kasinoma zisizopambanuliwa.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Metastasisi  Mapafu ni sehemu ya kawaida ya uenezi wa tyuma kutoka sehemu zingine za mwili.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani za pili zimeainishwa kutokana na chanzo chake; kwa mfano, saratani ya matiti iliyoenea kwa mapafu huitwa saratani ya matiti ya metastasisi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Metastasisi mara nyingi huwa na sifa ya kuonekana mviringo kwa radiografu ya kifua.[48]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Saratani za kwanza za mapafu kwa kawaida huenea kwa ubongo, mifupa, ini, na glandi ya adrenali.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Immunostaining ya biopsi mara nyingi husaidia kubaini kiini halisi.[49]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hatua ya saratani Hatua ya saratani ni kutathmini maenezi ya saratani kutoka chanzo chake.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Ni mojawapo ya masuala yanayoathiri prognosisi na uwezekano wa kutibu saratani ya mapafu.[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Utathmini wa kwanza wa hatua ya saratani ya mapafu ya seli kubwa (SMSK) hutumia uainishaji wa TNM.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hii huzingatia ukubwa wa tyuma, limfu huhusishaji nodi na kwa umbalimetastasisi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Baadaye, kwa kutumia kielezi TNM, Kikundi hupeanwa, kuanzia saratani ya kwanza kupitia awamu 0, 1-A (moja A), IB, IIA, IIB, IIIA, IIIB na IV (nne).


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kikundi hiki cha awamu husaidia kwa uchaguzi wa matibabu na makadirio ya prognosisi.[50]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kasinoma ya mapafu ya seli ndogo (KMSN) kimapokeo imeainishwa kuwa 'awamu iliyo na mpaka' (iliyofungiwa kwa moja na nusu ya kifua na kati ya eneo la radiotherapi moja inayoweza kustahimiliwa) au 'awamu pana' (magonjwa yaliyoenea pakubwa zaidi).[1]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hata hivyo, uainishaji wa TNM na upangaji ni muhimu kwa kukadiria prognosisi.[50]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa KMSK na KMSK, aina zote mbili za kawaida za utathmini wa hatua ni ule wa kliniki na upasuaji.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hatua ya saratani hubainishwa kabla ya upasuaji wenyewe.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Huzingatia matokeo ya masomo ya picha (kama vile uchunguzi wa CT na uchunguzi wa PET) na matokeo ya biopsi.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hatua ya upasuaji hutathminiwa wakati wa au baada ya upasuaji, na huzingatia muunganisho wa matokeo ya upasuaji na kliniki, pamoja na kuchukua sampuli za nodi za limfu za kifua.[8]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

UKingaji Ukingaji ndio gharama ya chini ya kuzuia kukua kwa saratani ya mapafu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Ilhali katika mataifa mengi kasinojeni za viwanda na zile za nyumbani zimetambuliwa na kupigwa marufuku, uvutaji tumbaku ungali umeenea pakubwa.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kukomesha uvutaji wa tumbaku ni lengo la kwanza katika ukingaji kukomesha uvutaji ni kifaa muhimu katika utaratibu huu.[51]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Sera za kupunguza uvutaji wa moshi ya sigara Kwenye maeneo kama vile hoteli na pahali pa kufanyia kazi umekuwa wa kawaida katika mataifa mengi ya magharibi.[52]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Bhutan imepiga marufuku uvutaji wa sigara tangu mwaka wa 2005[53] ilhali India ilipiga marufuku uvutaji wa tumbaku mwezi wa kumi 2008.[54]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Shirika la Afya la Ulimwengu limetoa wito kwa serikali kuanzisha upigaji marufuku wa kutangaza tumbaku ili vijana wasianze kuvuta.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Hutathmini unaonyesha kuwa uvutaji umepungua kwa asilimia 16%.[55]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Utumiaji wa nyongeza ya vitamini A kwa muda mrefu,[56][57] vitamini C,[56] vitamini D[58] au vitamin E[56] Hupunguzi hatari ya saratani ya mapafu.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uchunguzi mwingine unapendekeza kuwa watu wanaokula chakula kilicho na kiwango cha juu zaidi cha mboga na matunda wana hatari ya chini,[20][59] lakini hii inawezekana kwa sababu ya kushangaza.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uchunguzi mkali zaidi haujaonyesha ushirikiano dhahiri.[59]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uchunguzi Uchunguzi ni matumizi ya uchunguzi wa matibabu ili kubaini ugonjwa kwa watu wanaoonyesha dalili.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Uwezekano wa vipimo vya kuchuja saratani ya mapafu ni pamoja na sputum saitolojia, radiografu ya kifua, na tomografia ya digitali.


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Utaratibu wa uchunguzi unaotumia radiografu ya kifua au saitologia haijaleta manufaa.[60]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kuchuja walio katika hatari kuu (yaani, miaka 55 hadi 79 waliovuta zaidi ya  pakiti 30 kwa mwaka au wale wamewahi kupata saratani ya mapafu hapo awali) kwa mwaka na dozi iliyo chini ya uchunguzi wa picha inaweza kupunguza uwezekano wa kifo kutokana na saratani ya mapafu kwa kiasi kamili ya asilimia 0.3 (hatari kiasi ya asilimia 20).[61][62] Hata hivyo, kuna kiwango cha juu ya matokeo duni kinachoweza kusababisha utaratibu wa upasuaji vile vile gharama kubwa ya fedha.[63]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kwa kila tokeo la kipimo halisi kuna zaidi ya 19 ya matokeo duni.[64]


Question: Je kuna kansa ya pua?

Saratani ya mapafu

Kuwa wazi kwa mnururisho ni njia nyingine ya madhara inayoweza kuwa kutokana na kuchuja.[65]