Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Roflumilast huonyesha ahadi katika kupunguza kiwango cha maumivu zaidi lakini haionekani kubadilisha ubora wa maisha.[3]


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana

Ajenti kadhaa za muda mrefu zinaendelea kutengenezwa. [3]


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Wanyama wengine Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unaweza kutokea kwa wanyama wengine kadhaa na unaweza kutokana na kutangamana na moshi wa sigara.[123][124] Hata hivyo  wingi wa ugonjwa huu ni mdogo. [125]


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Katika farasi ugonjwa huu pia hujulikana kama kufungana kwa mara kwa mara kwa njia za hewa na hutokana na mwitiko wa aleji kwa majani makavu yaliyo na kuvu.[126]


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hupatina sana kwa mbwa wazee.[127]


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Kumbukumbu  Kusoma zaidi  National Institute for Health and Clinical Excellence. .


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

London, June 2010.


Question: Bawasiri huathiri mtu yeyote?

Marejeleo zaidi      Jamii:Magonjwa


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Muziki ni aina ya sanaa inayotumia sauti mbalimbali: za kibinadamu na za ala za muziki, ama kwa pamoja au kila moja pekee.


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Asili ya neno iko katika lugha ya Kigiriki ambamo huitwa μουσική (mousikee).


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Baadhi ya sifa za muziki ni uzito wa sauti (pitch) na wizani au mahadhi (rhythm).


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Aina ya muziki inayopatikana kote duniani ni nyimbo ambazo ni maneno yanayotolewa kwa sauti na mahadhi fulani mara nyingi pamoja na ala za muziki.


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Kwa wanaorekodi sauti, wao huenda kwa studio kurekodi na huchukuliwa kwa kinasasauti kilichoambatanishwa na tarakilishi na kudhibitiwa na kompresa.


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Muziki katika Ulaya Muziki maarufu: Dua Lipa, Little Mix, Coldplay, One Direction, Ellie Goulding, Tinie Tempah, Dizzee Rascal, Skepta, Charli XCX, Calvin Harris, Jax Jones (United Kingdom) Felix Jaehn, Nena, Kay One, Alex C, Alle Farben, Eko Fresh, Bausa, Dagi Bee, Capital Bra, Robin Schulz, Bushido, Namika, Scooter, Rammstein, Zedd, 187 Strassenbande, Bonez MC, Gzuz (Germany) Cleo, Doda, Sitek, Natalia Nykiel, Ewelina Lisowska, Sokół, Tede, Donguralesko, Margaret, Donatan, Gromee, Sławomir, Zespol Akcent, Taconafide, C-BooL (Poland) Timati, Feduk, T.A.T.u., Max Korzh, Gamora, Oxxxymiron, Serebro, Gorky Park, Filatov & Karas, Vremya i Steklo, Allj, Algie & Kravtsov (Russia) Álvaro Soler, Enrique Iglesias, Rels B (Spain) Black M, Willy William, Stromae, Maître Gims, Indila, Kendji Girac, Daft Punk, Imany, David Guetta, Soprano, Martin Solveig (France) Andrea Bocelli, Gigi D'Agostino, Ghali, Francesco Gabbani, J-AX, Alex Gaudino, Fedez, Guè Pequeno, Benny Benassi, Marracash, Sfera Ebbasta, Tacabro (Italy) Inna, Alexandra Stan, Elena, Dan Balan, G Girls, Akcent, Sandu Ciorba, Morandi (Romania) Ektor, Rest, Krystof, Slza, Atmo Music, Helena Vondrackova (Czech Republic) Kontrafakt, Celeste Buckingham, Rytmus, Majk Spirit (Slovakia) Ruslana, Jamala, Pianoboy, Alekseev, Monatik, VovaZIL'Vova, TNMK, Seryoga, Yarmak (Ukraine) ABBA, Zara Larsson, Swedish House Mafia, Danny Saucedo, Basshunter, Loreen, Galantis, Cherrie, Thrife, DJ Black Moose, Lykke Li (Sweden) Kygo, Alan Walker, Sigrid, Marcus & Martinus, Madcon, Jesper Jenset (Norway) The Rasmus, Alma, Nightwish, Lordi (Finland) Tiësto, Afrojack, Hardwell, Martin Garrix, Armin van Buuren, Nicky Romero, Sbmg, Boef, Laidback Luke, Oliver Heldens, Natalie La Rose (Netherlands)   Gzuz and Bonez MC Zara Larsson Tiesto Inna Sławomir Timati  Viungo vya nje    Ukurasa wa kujifunza mambo mbalimbali ya muziki kwa wenye umri wa miaka 13=19.   kwa ajili ya wanamuziki, watunzi na wapenda muziki.


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Kamusi ya muziki  – Faharasa ya muziki toka Naxos , Makala ya Profesa Prof. Miguel Ángel Quintana Paz kuhusu historia ya maoni tofauti kuhusu muziki wa nchi za Magharibi toka enzi za Ugiriki ya Zamani hadi hivi sasa.


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

Makala kuhusu nguvu za muziki kwenye nyanja za mawasiliano, elimu na tiba.


Question: Aina za  muziki ni ngapi?

Muziki

* Jamii:Sanaa Jamii:Utamaduni


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Ramani ya nyota ni ramani inayoonyesha nyota zinazoonekana kwenye anga wakati wa usiku.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Mkusanyiko wa ramani za nyota katika kitabu kimoja huitwa atlasi ya nyota.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Ramani za nyota za zamani zilionyesha mara nyingi maumbo ya kundinyota jinsi zilivyowazwa katika mitholojia ya mataifa.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Siku hizi ramani za nyota zinapatikana pia kama programu za kompyuta na katika intaneti.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Ramani za nyota zimehifadhiwa katika majengo ya Misri ya Kale tangu zamani, labda pia tangu Zama za Mawe. [1]


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Majina mapya baada ya Kolumbus Elimu ya nyota ilipanuka sana baada ya safari za upelelezi ambako mabaharia wa Ulaya walianza kuzunguka dunia yote kuanzia Magellan katika karne ya 16 BK.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Hadi wakati ule elimu ya Ulaya kuhusu nyota za nusutufe ya kusini ya Dunia ilikuwa ndogo.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Waarabu nao walijua tu sehemu ya nyota upande wa kusini ya ikweta.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Mfano ni ramani za Albrecht Dürer alizochora mwaka 1515 (kabla ya Kolumbus na Magellan) ambako anga ya kusini lina kundinyota chache tu - na ramani ya Frederik de Wit aliyochora ramani yake miaka 150 baadaye wakati nyota za kusini zilipimwa tayari.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Anga la kusini (Dürer mnamo 1515) Anga la kusini na kaskazini (de Wit mnamo 1670)  Ramani za kisasa Tangu upanuzi wa elimu ya astronomia na kujulikana kwa nyota mamilioni haikuwezekana kuonyesha tena nyota zote kwenye ramani.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Siku hizi ramani zilizochorwa na kuchapishwa zinatumiwa zaidi kwa kusudi la kuelimisha jamii kuhusu nyota angavu zaidi na kama msaada wa kutambua violwa kama vimondo au sayari lakini si tena kwa kazi ya kitaalamu inayotumia orodha za nyota pamoja na viwianishi vyao angani.


Question: Ramani ya nyota ilizinduliwa na nani?

Ramani ya nyota

Tanbihi


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha (kutoka neno la Kiarabu: لغة) ni utaratibu wa kuwasiliana kati ya binadamu (wengine wanadai hata kati ya viumbe wenye akili).


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Somo la lugha linaitwa maarifa ya lugha au isimu.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Mwaka wa 2008 ulikuwa Mwaka wa Lugha wa Kimataifa.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Maana ya neno "lugha" Lugha ni mfumo wa sauti za nasibu zenye maana na zilizokubaliwa na jamii ya watu fulani ili zitumike katika kuleta mawasiliano.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha ni mfumo wa sauti za nasibu kwa sababu zilitokea kama bahati tu kwa binadamu.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Wanyama hawatumii lugha kama chombo cha mawasiliano, kwa kuwa lugha ni sauti zenye maana na kukubaliwa na jamii.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Hakuna lugha bora zaidi duniani, kwa kuwa lugha zote zina ubora, mradi zikidhi matakwa ya jamii husika.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Mbali na maana ya kawaida kuna pia lugha ya ishara inayotumiwa na watu bubu.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Katika fani ya programu za kompyuta ni kawaida kuongea juu ya "lugha ya kompyuta".


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Umuhimu wa lugha Lugha ni kitambulisho cha jamii Lugha hutolea elimu Lugha huleta mawasiliano katika jamii Lugha hukuza utamaduni lugha huburudisha Tabia za lugha Lugha huwa na tabia zifuatazo: Lugha huzaliwa: ni kutokana na lugha nyingine moja au zaidi zilizotangulia kuwepo.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hukua: lugha hukua (kuongezeka kwa maneno, kuongezeka kwa idadi ya wazungumzaji, kuwa na mawanda mapana, kusanifiwa) kadiri inavyoendelea kutumiwa na jamii.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hutohoa: lugha ina tabia ya kuchukua au kukopa maneno kutoka lugha nyingine.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hufundishika: mtu yeyote anaweza kujifunza walau kiasi lugha yoyote hata kwa njia ya ufundishaji.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha huathiriana: lugha yoyote inaweza kuathiriwa na lugha nyingine.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha lazima ijitosheleze: kila lugha inajitosheleza kulingana na mahitaji ya jamii inayotumia lugha yenyewe.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha zina ubora: lugha zote ni bora hakuna lugha bora kuliko nyingine zote.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hurithiwa: jamii hurithi lugha kutoka kizazi hadi kizazi.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hufa: inapozidi mno kubadilika mwisho si yenyewe tena, lakini pia inapoachwa isitumike tena kwa kuwa wahusika wanapendelea lugha nyingine.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Sifa za lugha Lugha lazima iwe inahusu binadamu Sauti-sauti hufanywa na mwanadamu Lugha hufuata misingi ya fonimu, yaani, a, b, ch, d, f, h, z n.k. Lugha huwa na mpangilio maalumu wenye kubeba maana.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Mpangilio huo huanza na fonimu ---> Silabi ---> Neno Lugha hujitambulisha ili kuzalisha maneno mengi.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Dhima za lugha Lugha hutumika kama chombo cha mawasiliano kwa kupashiana habari.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hutumika kujenga umoja, mshikamano na ushirikiano miongoni mwa wanajamii.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hutumika kutunza, kukuza, na kuendeleza utamaduni wa jamii.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hutumika katika kutetea maarifa mbalimbali (ni nyenzo ya kufundishia).


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha hutumika kama alama ya utambulisho wa kabila/jamii au taifa fulani. lugha hutumika kutoa burudani.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Aina za lugha kwa kigezo cha uwasilishaji Kimsingi lugha ni moja.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Uwasilishwaji wake ndio huigawa katika tanzu/aina kuu mbili: Lugha ya mazungumzo Lugha ya maandishi Lugha ya mazungumzo Hii ni lugha ambayo huwasilishwa na watu kwa njia ya mazungumzo ya mdomo - na hurithishwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine kwa njia ya mazungumzo.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha ya mazungumzo ni kongwe, hai na halisi zaidi ya mzungumzaji na ina maana nyingi, kwani mzungumzaji na msikilizaji huwa ana kwa ana katika mazingira mamoja.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Stadi za lugha ya mazungumzo ni kuzungumza na kusikiliza.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha ya maandishi Hii ni lugha ambayo huwasilishwa kwa njia ya maandishi.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Hii ni kiwakilishi cha lugha ya mazungumzo katika mfumo wa maandishi.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha ya maandishi ni changa kwani imeanza milenia za hivi karibuni baada ya kuvumbuliwa kwa maandishi.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Stadi za lugha ya maandishi ni kuandika na kusoma:  Kwa kawaida, lugha ni sehemu ya utamaduni wa umma fulani.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lugha ya aina hii inaitwa lugha asilia.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Lakini pia kuna lugha za kuundwa.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Nyanja za lugha Lugha ina nyanja kuu mbili, nazo ni: Sarufi - hushughulikia kanuni za lugha Fasihi - hushughulikia sanaa zitokanazo na lugha husika ili kuumba kazi mbalimbali za kifasihi.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Kukua na kufa kwa lugha Tangu siku za kwanza za binadamu, lugha zimekuwa zikichipuka, kukua, kutangaa na kufa kama kiumbe yeyote mwingine.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Kwa hivyo, lugha zilizopo leo ulimwenguni, huenda baada ya karne nyingi kupita zikatoweka na kuzuka nyinginezo.


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Leo ulimwenguni mathalan, kuna lugha karibu 6,700, zikiwa 1,000 katika bara la kaskazini na la kusini la Amerika, 2,000 zikiwa kwenye bara la Afrika, 230 katika bara la Ulaya, 2,200 katika bara la Asia, na 1,300 katika bara la Oshania (Australia na nchi jirani nayo).


Question: Je,lugha ni nini?

Lugha

Kurasa zinazohusiana Lugha asilia Lugha ya kuundwa Lugha mama Lugha ya pili Tazama pia Lango la lugha Viungo vya nje


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Jamhuri ya Ghana  ni nchi ya Afrika Magharibi inayopakana na Côte d'Ivoire (Ivory Coast) upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini, Togo upande wa mashariki, na Ghuba ya Guinea upande wa kusini.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Neno Ghana lina maana ya "Shujaa Mfalme",[4] na lilikuwa chimbuko la jina “Guinea” (kupitia kwa Kifaransa Guinoye), ambalo limetumika kurejelea pwani ya Afrika Magharibi (na ambalo linatumika katika Ghuba ya Guinea).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kabla ya ukoloni Ghana ilikaliwa na idadi ya watu wa kale, hasa wa Falme za Akan, wakiwemo Waakwamu upande wa mashariki, Himaya ya Ashanti ya bara na falme kadha wa kadha za Kifante, pia falme zisizo za Kiakan kama Waga na Waewe waliokuwa pwani na bara.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Biashara na nchi za Ulaya ilistawi baada ya kukutana kwao na Wareno katika karne ya 15, na Waingereza walianzisha nchi ya Gold Coast, chini ya himaya ya Uingereza mwaka wa 1874.[5]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi ya Gold Coast ilijinyakulia uhuru kutoka kwa Uingereza mwaka wa 1957, ikawa taifa la kwanza la Afrika Kusini mwa Sahara (Sub-Saharan Africa) kufanya hivyo[6][7][8] Jina “Ghana” lilichaguliwa kwa taifa hili mpya ili kuashiria himaya ya kale ya Ghana, ambayo kwa wakati mmoja ilienea katika sehemu kubwa ya Afrika Magharibi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ghana ni mwanachama wa mashirika mbalimbali ya kimataifa yakiwemo Jumuiya ya Madola, Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika Magharibi, Umoja wa Afrika, na Umoja wa Mataifa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ghana ni nchi ya pili baina ya nchi zinazozalisha mmea wa kakao ulimwenguni kote, pia ni kiambo cha Ziwa Volta, ambalo ndilo ziwa kubwa zaidi ulimwenguni kuundwa na binadamu[9].


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vilevile, Ghana ni nchi inayojulikana sana katika ulimwengu wa soka.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Tarehe 16 Oktoba 2009, Ghana lilikuwa taifa la kwanza la Kiafrika kushinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya umri wa miaka 20 (FIFA U-20 World Cup) kwa kushinda nchi ya Brazil kwa mabao 4 kwa 3 kupitia mikwaju ya penalti[10].


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Asili ya jina   Neno Ghana  lina maana ya Shujaa Mfalme na lilikuwa jina la heshima walilopewa wafalme wa Himaya ya Ghana nyakati za kale za Afrika Magharibi.[11]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kijiografia, Himaya ya Ghana inakadiriwa kuwa kilomita 800 500 miles (800km) kaskazini na magharibi mwa Ghana ya kisasa, na ilitawala majimbo katika eneo la Mto Sénégal na mashariki kuelekea Mto wa Niger, katika maeneo ya sasa ya Senegal, Mauritania na Mali.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ghana lilichaguliwa kuwa jina rasmi la nchi ya Gold Coast nchi hii iliponyakua uhuru mnamo tarehe 6 Machi 1957; hata hivyo, Ghana haikuweza kutangaza uhuru wake kamili kutoka kwa Uingereza hadi tarehe 1 Julai 1960 ambapo pia nchi ilianza kujulikana kama Jamhuri ya Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Jiografia     Ghana ni nchi ambayo inapatikana katika Ghuba ya Guinea, nyusi chache kaskazini mwa Ikweta, jambo ambalo linaipa nchi hii hali ya joto.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi hii inapatikana katika eneo la kilomita mraba 238,500 (maili mraba 92,085)238,500km2 (92,085sqmi).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Eneo hili limezungukwa na Togo kwa upande wa mashariki, Cote d’Ivoire upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini na Ghuba ya Guinea (Bahari ya Atlantiki) upande wa kusini.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Laini ya Greenwich Meridian hupita ndani ya Ghana, katika jiji la viwanda la Tema.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kijiografia Ghana inapatikana karibu zaidi ya sehemu ya “katikati” mwa ulimwengu kuliko nchi yoyote ile ingawa sehemu halisi ya katikati, (0°, 0°) inapatikana katika Bahari ya Atlantiki kwa makadirio kilomita 614 (maili 382) 614km (382mi) kusini mwa Accra, Ghana, katika Ghuba ya Guinea.[12]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi hii ina maeneo tambarare, vilima vya chini na mito michache.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi ya Ghana inaweza kugawanywa katika maeneo matano tofauti ya kijiografia.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Eneo la pwani ni sehemu ambayo ni ya chini na iliyo na ufuo wa mchanga huku ikipakana na koko na kukingamana na mito na vijito kadha wa kadha huku sehemu ya kaskazini ikiwa na maeneo ya juu yaliyo tambarare.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Eneo la kusini magharibi na kusini ya kati mwa Ghana ni sehemu iliyoinuka sawa na pana yenye misitu ikiwa na vilima vya Ashanti na eneo sawa na pana (plateau) la Kwahu na safu ya vilima vya Akuapim-Togo vinapatikana kwenye mpaka wa mashariki mwa nchi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Bonde la Volta linachukua eneo la kati mwa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sehemu ya juu zaidi nchini Ghana ni Mlima Afadjato ulio na urefu wa mita 855 (futi 2,904)885m (2,904ft) na unaopatikana kwenye safu ya vilima vya Akwapim-Togo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hali ya hewa ni ya hari.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kanda ya pwani ya mashariki ni ya joto na iliyokauka (angalia Dahomey Gap); pembe ya kusini magharibi, huwa na joto jingi na unyevu hewani; huku sehemu ya kaskazini ikiwa yenye joto jingi na iliyokauka.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ziwa Volta, ziwa lisilo la asili kubwa zaidi ulimwenguni, linaenea kupitia katika mafungu makubwa mashariki mwa Ghana na ndicho chanzo kikuu cha vijito vingi kama vile vya Oti na Afram.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kuna misimu miwili mikuu nchini Ghana, masika na kiangazi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kaskazini mwa Ghana huwa na msimu wa masika kutoka Machi hadi Novemba huku sehemu ya kusini, ukiwemo mji mkuu wa Accra, ikiwa na masika kutoka Aprili hadi Novemba katikati.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kusini mwa Ghana kuna misitu ambayo daima ni ya kijani kibichi na ile ambayo hupoteza majani yake wakati fulani wa mwaka ikiwa na miti kama mikangazi, odumu na mipingo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sehemu hii inayo pia mingi ya mitende ya mafuta na mikoko.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Miti ya Shea, mibuyu na mikakaya hupatikana kwa kawaida katika maeneo ya Volta na kaskazini mwa nchi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Maeneo kiutawala  Ghana imegawiwa katika maeneo ya utawala kumi, ambayo yamegawiwa zaidi katika wilaya 138, kila moja ikiwa na Bunge la Wilaya (District Assembly).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Chini ya wilaya kuna aina kadhaa za mabaraza, yakiwemo mabaraza 58 ya miji au maeneo, mabaraza 108 ya kanda na mabaraza 626 ya maeneo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kamati za vitengo 16,000 huwa katika daraja ya chini zaidi.[13]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Maeneo hayo 10 ni:       Ashanti, makao makuu Kumasi Brong Ahafo, makao makuu Sunyani Central, makao makuu Cape Coast Eastern, makao makuu Koforidua Greater Accra, makao makuu Accra Northern, makao makuu Tamale Upper East, makao makuu Bolgatanga Upper West, makao makuu Wa Volta, makao makuu Ho Western, makao makuu Sekondi-Takoradi Idadi ya wakazi katika majiji makubwa  Historia  Historia ya kale Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[14]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Licha ya hayo, hakuna ushahidi wa kuonyesha kuwa wakazi hao wana uhusiano na wale wa eneo hili kwa sasa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kwa mujibu wa mapokeo simulizi, mengi kati ya makabila ya Ghana, leo kama vile watu wa chimbuko la makabila kadhaa kama Waakan, Waga na Waewe, walifika Ghana mnamo karne ya 13.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mengi ya maeneo ya Ghana yanajumuisha eneo lililokuwa la Himaya ya Ashanti, mojawapo ya falme zilizokuwa na ushawishi mkubwa katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara kabla ya enzi za ukoloni.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wahamiaji Waakan walihama kuelekea kusini na kuanzisha mataifa kadhaa, likiwemo lile la kwanza la himaya kuu ya Akan ya Wabono, ambayo kwa sasa inajulikana kama eneo la Brong Ahafo nchini Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sehemu kubwa ya eneo la sasa la kusini na kati mwa Ghana ilikuwa imeungana chini ya Himaya ya Ashanti ya Waashanti, tawi la Waakan wa karne ya 16.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Utawala wa Waashanti ilihudumu mwanzoni kama mtandao mlegevu kabla ya kuwa ufalme ulioungana huku ukiwa na urasimu ulioendelea na wenye uchanganuzi mkubwa uliokuwa na makao yake Kumasi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Inasemekana kuwa katika kilele chake, Waasantehene wangeweza kutuma askari 500,000 vitani na kuwa na ushawishi wa kijeshi wa kiwango fulani juu ya majirani wake wote.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Thuluthi moja ya Waashanti wote walikuwa watumwa.[15]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Waga walianzisha muungano wenye ufanisi mnamo 1500[16] na Wagonja, Wadagomba na Wamamprusi, pia walipigania uwezo wa kisiasa katika miaka ya 1620.[16]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mwanzo wa ukoloni Mawasiliano ya awali na Ulaya kutoka kwa Wareno, walioingia Ghana mnamo 1419, yalizingatia upatikanaji wa dhahabu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wareno walitua kwanza katika jiji la pwani lililokuwa makazi ya ufalme wa Wafante na kuliita eneo hili Elmina, jina ambalo linamaanisha “mgodi” kwa Kireno.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mwaka wa 1481, Mfalme John II wa Ureno aliagiza Diogo de Azambuja kujenga Kasri ya Elmina, ambayo ilikamilishwa mwaka uliofuata.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Lengo lao lilikuwa kufanya ubadilishanaji wa dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, ili kuimarisha mamlaka yao yaliyokuwa yanakua kwa kasi katika eneo hilo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kufikia mwaka wa 1598 Waholanzi walikuwa wameungana nao, na kujenga ngome katika maeneo ya Komenda na Kormantsi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mwaka wa 1637, waliiteka Kasri ya Elmina kutoka kwa Wareno na vilevile Axim mwaka wa 1642 (Ngome ya Mtakatifu Antoni).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wafanyabiashara wengine kutoka Ulaya walijiunga nao kufikia miaka ya kati ya karne ya 17, hasa Waingereza, Wadenmarki na Waswidi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wafanyabiashara Waingereza, waliovutiwa na rasilimali katika eneo hilo, waliliita Gold Coast,  (Pwani ya Dhahabu), huku nao wafanyabiashara Wafaransa, wakivutiwa na mapambo waliyokuwa wakivaa watu wa pwani, wakiliita eneo la sehemu ya magharibi “Côte d'Ivoire", au Ivory Coast (pwani ya pembe za ndovu).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Zaidi ya ngome na kasri thelathini zilijengwa na wafanyabiashara Wareno, Waholanzi, Waingereza na Wadenmarki.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Eneo la Gold Coast lilijulikana kwa karne nyingi kama ‘Kaburi la Mtu Mweupe’ kwa sababu wengi kati ya Wazungu walioenda huko kutoka Ulaya walikufa kutokana na malaria na magonjwa mengine ya eneo la hari.[17]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Baada ya Waholanzi kuondoka mwaka wa 1874, Uingereza iliiweka Gold Coast chini ya himaya yake.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kufuatia ushindi wa Uingereza mwaka wa 1896, hadi unyakuzi wa uhuru mnamo Machi 1957, eneo la Ghana ya sasa ghairi ya sehemu ya Volta Region (British Togoland), lilikuwa likijulikana kama Gold Coast.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vita vingi vilitokea baina ya utawala wa kikoloni na baadhi ya mataifa ya eneo hilo vikiwemo Vita vya 1806 vya Ashanti-Fante na mapambano ya kudumu ya Waashanti dhidi ya Waingereza, ambayo yalikoma baada ya Vita vya Tatu baina ya Waashanti na Waingereza (the third Ashanti-British War) (1900-1901).[18].


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

]  Hata chini ya utawala wa kikoloni machifu na watu wao walipinga mara kwa mara sera za Waingereza; hata hivyo, ushawishi wa kupinga ukoloni ulikolea baada ya Vita vya Pili vya Dunia.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mwaka wa 1947 chama kipya cha United Gold Coast Convention (UGCC) kilitoa wito wa “utawala wa kujitegemea katika wakati mfupi iwezekanavyo.”[19] Kuelekea uhuru Baada ya kuongezeka kwa maandamano mnamo 1948, wanachama wa chama cha United Gold Coast Convention walikamatwa, akiwemo Waziri Mkuu na Rais wa baadaye, Kwame Nkrumah.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Baadaye, Nkrumah aliunda chama chake mwenyewe, the Convention People's Party (CPP) ambacho kiliongozwa na usemi ‘serikali ya kujitegemea sasa’ (self government now).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Alianzisha kampeni ya ‘Vitendo Chanya’ na kupata ufuasi wa watu wa sehemu za mashambani na wa daraja la wafanyakazi.[18]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kwa mara nyingine Nkrumah alishikwa na kuzuiliwa kwa kuwa msimamizi wa chama ambacho kilisababisha ususiaji, migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hata hivyo, baada ya kushinda wingi wa viti katika Bunge ya Kuunda Sheria mnamo 1952, Kwame Nkrumah aliachiliwa na kuchaguliwa kuwa Kiongozi wa Masuala ya Serikali.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Baada ya uhuru  Baada ya mazungumzo na Uingereza, hatimaye tarehe 6 Machi 1957 saa sita usiku, Kwame Nkrumah alitangaza Ghana kuwa “huru milele”.[18]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[20]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya Gold Coast na British Togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1956, Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika Kusini mwa Sahara kunyakua uhuru mnamo 1957.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa kwanza na baadaye Rais wa nchi ya sasa ya Ghana, hakuwa tu kiongozi wa Kiafrika wa kupigana dhidi ya ukoloni ila alikuwa pia mtu aliyekuwa na ndoto ya muungano wa Afrika ambayo haingejipata katika ukoloni mamboleo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza Afrika kukuza Muungano wa Waafrika (Pan-Africanism), wazo ambalo alilipata wakati wa masomo yake katika Chuo Kikuu Cha Lincoln lililoko Pennsylvania (Marekani), wakati ambapo Marcus Garvey alikuwa anapata umaarufu kwa harakati zake za “Back to Africa Movement."


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Aliunganisha ndoto za Macus Garvey na zile za mwanachuo mashuhuri Mmarekani Mweusi W.E.B. Du Bois ili kuandaa Ghana kisasa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kanuni za Ghana za uhuru na haki, usawa na elimu ya bure kwa wote, bila kujali kabila, dini au mila, zinatokana na utekelezaji wa wazo la Pan-Africanism.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ingawa lengo lake la muungano wa Afrika halikuwahi kuafikiwa, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah, kama ajulikanavyo sasa, alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa Shirika la Umoja wa Afrika, ambalo lilifuatwa mnamo 2002 na Umoja wa Afrika (African Union).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ingawa Nkrumah aliheshimika sana ng’ambo, hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi.[21]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hakufeli tu kuanzisha uchumi wa viwanda, ila hata sera zake hukusu uchumi ziliishia kuifanya nchi ya Ghana kuwa maskini kuliko ilivyokuwa wakati wa kupata uhuru.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mafanikio yake yalikuwa kutambuliwa na raia wa Ghana wakati wa maadhimisho ya kuzaliwa Centenary wake na siku aliliweka kama likizo umma nchini Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hatimaye Nkrumah aliondolewa madarakani na jeshi alipokuwa ng’ambo mnamo Februari 1966, na mabadiliko hayo yalikaribishwa na wengi wa wakazi wa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Inaaminika na wengi wa wachanganuzi wa masuala ya kisiasa kwamba shirika la Marekani la Central Intelligence Agency (CIA) lilihusika na mapinduzi hayo, lakini wazo hilo halijawahi kuthibitishwa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mfululizo wa baadaye wa mapinduzi kati ya 1966 na 1981 uliishia kwa kuingia madarakani kwa Liuteni wa Jeshi la Wanahewa (Flight Lieutenant) Jerry Rawlings mwaka wa 1981.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mabadiliko hayo yalisababisha kusimamishwa kwa katiba ya nchi mnamo 1981 na kupigwa marufuku kwa vyama vya kisiasa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Uchumi ulishuka sana punde baadaye, na Waghana wengi walihamia nchi zingine.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ingawa wengi wa Waghana waliohama walienda Nigeria, serikali ya Nigeria iliwarudisha Ghana karibu Waghana milioni moja mwaka wa 1983.[22]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Punde baadaye, Rawlings aliafikiana na shirika la International Monetary Fund juu ya mkataba wa mpango wa maendeleo (structural development plan) na kubadili sera nyingi za awali za uchumi na hivyo uchumi ukaanza kukua.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Katiba mpya iliyorudisha mfumo wa siasa za vyama vingi ilitangazwa mwaka wa 1992, na Rawlings alichaguliwa kuwa Rais na tena mwaka wa 1996.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Katiba ya mwaka wa 1992 ilimzuia kuwania kiti hicho kwa muhula wa tatu, kwa hivyo chama chake, National Democratic Congress, kilimchagua Makamu wake wa Rais, John Atta Mills, kuwania urais dhidi ya vyama vya upinzani.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Huku akishinda uchaguzi wa mwaka 2000, John Kufuor wa chama pinzani cha New Patriotic aliapishwa kama Rais mnamo Januari 2001, na kumshinda tena Mills mwaka wa 2004; hivyo kuhudumia kama Rais kwa mihula miwili.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mwaka wa 2009, John Atta Mills alichukua mamlaka huku kukiwa na tofauti ndogo sana ya kura 40,000 ambazo ni 0.46% [23] kati ya chama chake, National Democratic Congress, na kile cha New Patriotic Party, tukio hili likiwa la pili la ubadilishanaji wa mamlaka kutoka kwa kiongozi mmoja aliyechaguliwa kihalali kwa mwingine, na hivyo kuimarisha hadhi ya Ghana kama demokrasia iliyo imara.[24]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Serikali na siasa   Kwa mujibu wa Fahirisi ya Mataifa Yaliyoanguka (Failed States Index), Ghana inaorodheshwa katika nambari ya 53 baina ya mataifa ambayo hayajaanguka huku likiorodheshwa kwa nafasi ya pili baina ya mataifa ya Afrika baada ya Mauritius.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Taifa la Ghana liliorodheshwa katika nafasi ya 124 baina ya nchi 177 katika fahirisi hii na liliainishwa kama taifa la wastani.[25]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vilevile, nchi ya Ghana imo katika nafasi ya 7 baina ya nchi 48 za Afrika zilizo Kusini mwa Sahara katika fahirisi ya mwaka wa 2008 ya Ibrahim Index of African Governance ambayo ilitokana na hakiki za mwaka wa 2006.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Fahirisi ya Ibrahim ni kipimo chenye uchanganuzi mwingi kuhusu maswala ya utawala barani Afrika, kinachotokana na maswala ya mabadiliko tofautitofauti ambayo huashiria kufuzu kwa serikali wakati wa kutoa huduma muhimu za kisiasa kwa wananchi wao.[26]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Serikali:  Taifa la Ghana lilianzishwa kama demokrasia ya bunge wakati wa kupata uhuru mnamo mwaka wa 1957, ikifuatiwa na ubadilishanaji wa serikali za kijeshi na za kiraia.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mnamo Januari 1993, serikali ya kijeshi iliondoka na kuipisha Jamhuri ya Nne baada ya uchaguzi wa urais na ubunge mnamo mwisho wa mwaka wa 1992.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Katiba ya 1992 inagawa mamlaka kati ya Rais, Bunge, Baraza la Mawaziri, Baraza la Taifa na mahakama huru.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Serikali huchaguliwa na upigaji kura wa haki kwa wote; ingawa bunge halina uwiano kabisa kwani wilaya zilizo na watu wachache hupata wawakilishi wengi kwa kila mtu zikilinganishwa na wilaya ambazo zina idadi ya juu ya wakazi.[13]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mfumo wa Mahakama:  Mfumo wa kisheria unatokana na ule wa Uingereza yaani British common law, sheria za kimila (kitamaduni), na katiba ya mwaka wa 1992.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Daraja za mahakama hujumuisha Mahakama Kuu ya Ghana (mahakama ya juu zaidi), Mahakama za Rufaa na Mahakama Kuu za Kisheria.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Chini ya mahakama hizi kuna mahakama za kuzunguka, mahakama za hakimu, na mahakama za kitamaduni.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Taasisi zingine zisizo chini ya sheria ni pamoja na mahakama za umma.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Tangu unyakuzi wa uhuru, mahakama zimekuwa huru kwa kiwango fulani; uhuru huu unaendelea chini ya Jamhuri ya Nne.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mahakama za chini zinadhahirishwa na kupangwa upya chini ya utawala wa Jamhuri ya Nne.[13]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Siasa:  Vyama vya kisiasa vilihalalishwa katikati mwa mwaka wa 1992 baada ya kupigwa marufuku kwa miaka kumi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kuna vyama vingi vya kiasisa chini ya Jamhuri ya Nne; hata hivyo vile vikubwa ni National Democratic Congress kilichoshinda uchaguzi wa urais na ubunge mnamo 1992, 1996 na 2008; New Patriotic Party, chama kikubwa cha upinzani kilichoshinda uchaguzi wa mwaka wa 2000 na ule wa 2004; People’s National Convention, na Convention People’s Party, ambacho kilichukua mahali pa chama cha awali cha Kwame Nkrumah kilichokuwa na jina lilo hilo.[13]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mahusiano ya Kigeni:  Tangu unyakuzi wa uhuru, Ghana imefuata kwa dhati mwelekeo wa kutojiunga na upande wa kikapitalisti au ule wa kikomunisti (nonalignment) na pia siasa zinazopendelea siasa za umoja wa Afrika (Pan-Africanism); mawazo ambayo yanahusishwa na rais wa kwanza, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi ya Ghana inapendelea ushirikiano wa kimataifa na wa kikanda wa kisiasa na wa kiuchumi, na ni mwanachama mwenye mashuhuri wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wanadiplomasia na wanasiasa wengi Waghana wana vyeo katika mashirika ya kimataifa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hawa ni pamoja na mwanadiplomasia Mghana na Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa, Kofi Annan, Jaji wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai Akua Kuenyehia, na rais wa zamani Jerry Rawlings, ambaye alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa Jumuiya ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika Magharibi (Economic Community of West African States).[13]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wakazi   Nchi ya Ghana ina idadi ya watu inayokadiriwa kuwa milioni 27.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Makabila Ingawa Ghana ni kiambo cha zaidi ya makabila 100 tofauti, haijashuhudia migogoro ya kikabila ambayo imesababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe katika nchi nyingi za Kiafrika[27].


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Makabila nchini Ghana ni Akan (ambalo linajumuisha Fante, Akyem, Ashanti, Kwahu, Akuapem, Nzema, Bono, Akwamu, Ahanta na makabila mengine) 49.3%, Mole-Dagbon 15.2%, Ewe 11.7%, Ga-Dangme (likijumuisha Ga, Adangbe, Ada, Krobo na makabila mengine) 7.3%, Guan 4%, Gurma 3.6%, Gurunsi 2.6%, Mande-Busanga 1%, makabila mengine 1.4%, mengine (Wahausa, Zabarema, Wafula) 1.8% (sensa ya 2000).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Lugha Lugha rasmi ni Kiingereza; hutumika sana katika masuala ya serikali na biashara.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Lugha hiyo vilevile ndiyo inayotumika katika mafundisho ya elimu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hata hivyo, Waghana wengi pia huzungumza kwa kiasi lugha moja ya kikabila.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ingawa wataalamu wengine wanasema nchini Ghana huzungumzwa zaidi ya lugha na lugha ndogo 250, Ethnologue inaziorodhesha 79 tu (angalia pia orodha ya lugha za Ghana).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Lugha za asili za Ghana zimegawanywa katika jamii mbili ndogo kutokana na jamii ya lugha za Kiniger-Kongo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Lugha za jamii ndogo ya Kwa zinapatikana zaidi katika maeneo ya kusini mwa Mto Volta, huku zile za jamii ya Gur zikipatikana katika eneo la kaskazini.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kikundi cha Kwa, lugha ambayo huzungumzwa na takribani 75% ya wakazi wa nchi, kinajumuisha lugha za Akan, Ga-Dangme na Ewe.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kikundi cha Gur kinajumuisha lugha za Gurma, Grusi, na Dagbani.[28]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Lugha tisa zina hadhi ya kuwa lugha zinazodhaminiwa na serikali: Akan, hasa Ashanti Twi, Fanti, Akuapem Twi, Akyem, Kwahu, Nzema; Dagaare/Wale, Dagbani, Dangme, Ewe, Ga, Gonja na Kasem.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ingawa si lugha rasmi, Kihausa ndiyo lugha ya mawasiliano inayozungumzwa na Waislamu wa Ghana.[29]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Dini Kwa mujibu wa sensa ya serikali ya 2000, mgawanyiko wa kidini ni: Wakristo 69%, Waislamu 16%, dini asilia za Kiafrika 15%[30].


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Afya Kufikia mwaka wa 2009, matarajio ya urefu wa maisha (life expectancy) wakati wa kuzaliwa ni takriban miaka 59 kwa wanaume na 60 kwa wanawake [31] huku makisio ya vifo vya watoto wachanga yakiwa 51 kwa watoto 1000 waliozaliwa hai [31].


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hesabu ya watoto wanaozaliwa pia ni takriban watoto wanne kwa kila mwanamke.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kuna takriban madaktari 15 na wauguzi 93 kwa watu 100,000.[32]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Asilimia 4.5 ya Pato la Taifa lilitumika kwa masuala ya afya mwaka wa 2003.[32]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Watu na Utamaduni Ghana ni nchi iliyo na makabila mbalimbali; kwa hivyo ni mchanganyiko wa tamaduni wa makabila yake yote, Ashanti, Fante, Akyem, Kwahu, Ga, Ewe, Mamprusi na Dagomba, baina ya mengine.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Jambo hili linadhihirika katika upishi, sanaa na desturi ya mavazi ya Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Maadhimisho ya tamasha nchini Ghana ni sehemu muhimu ya utamaduni wa Ghana na kuna tamasha nyingi kama vile Homowo, Odwira, Aboakyer, Dodoleglime na Sandema baina ya zingine.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ibada na mila kadha wa kadha hufanywa wakati wote wa mwaka katika sehemu mbali mbali za nchi, zikiwemo zile za kuzaliwa, ibada za mpito maishani kama vile kubalehe, ndoa na kifo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Michezo   Soka ndiwo mchezo ulio na umaarufu zaidi nchini.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Timu za kitaifa za soka ya wanaume zinajulikana kama The Black Stars, the Black Satellites na the Black Starlets na timu hizi hushiriki katika michuano mingi ikiwemo ile ya Kombe la Mataifa ya Afrika, Kombe la Dunia la FIFA na Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Timu ya the Black Satellites ilishinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20 mnamo 2009 baada ya kushinda timu ya Brazili ya Seleção.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kuna timu za soka kadhaa nchini Ghana za kutajika zaidi zikiwa Accra Hearts ya Oak SC na Asante Kotoko baina ya zingine.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Baadhi ya wachezaji wa soka wa Ghana wanaojulikana katika daraja ya kimataifa au waliopata ufanisi katika soka ya Ulaya ni Abedi Pele, Ibrahim Abdul Razak, Tony Yeboah, Anthony Annan, John Paintsil, Asamoah Gyan, Samuel Osei Kuffour, Richard Kingston, Sulley Muntari, Laryea Kingston, Stephen Appiah, Andre Ayew, Emmanuel Agyemang-Badu, Dominic Adiyiah na Michael Essien.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Desturi ya Mavazi  Kufumwa kwa vitambaa ni kitengo muhimu cha utamaduni wa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vitambaa hivi hutumika kutengeneza mavazi ya kiasili na ya kisasa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Michoro na rangi tofauti humaanisha vitu tofauti.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Pengine Kente ndicho kitambaa mashuhuri zaidi baina ya vitambaa vyote vya Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kente  ni kitambaa cha sherehe cha Waashanti ambacho kinatengenezwa kwa mkono kwenye kitanda cha mfumi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vipande vya takribani inchi nne kwa upana hushonwa pamoja ili kuwa vitambaa vikubwa zaidi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vitambaa hivi huwa katika rangi, ukubwa na namna tofautitofauti na huvaliwa wakati wa hafla muhimu sana za kijamii au kidini.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Katika muktadha wa kitamaduni, kitambaa cha kente kina umuhimu zaidi ya vazi tu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ni uwakilishi wa kuonekana wa historia, na pia aina ya lugha iliyoandikwa kwa kufuma.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Neno Kente lina mizizi yake katika neno la Kitwi kenten  ambalo lina maana ya kikapu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wasusi wa kwanza wa kente walitumia nyuzi za ukindu kufuma vitambaa vilivyoonekana kama kenten (kikapu); na hivyo vilikuwa vinaitwa kenten ntoma; kumanisha kitambaa cha kikapu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Jina la kiasili la Kiasante la kitambaa hiki lilikuwa nsaduaso au nwontoma,  kumaanisha “kitambaa kilichotengenezwa kwa mkono kwenye kitanda cha mfumi”; hata hivyo neno kente ndilo hutumika zaidi na watu wengi siku hizi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Aina nyingi tofauti za vipande vyembamba vya vitambaa vinavyofanana na kente  hufumwa na makabila mengi tofauti nchini Ghana kama Ewe, Ga na mengine ya Afrika.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kente pia hupendwa na Waafrika wanaoishi katika nchi za ng’ambo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Muziki   Nchi ya Ghana ina aina nyingi ya muziki wa kitamaduni na wa kisasa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Midundo hii hutofautiana kutoka kabila moja hadi jingine na eneo moja hadi lingine.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Muziki wa Ghana unajumuisha aina nyingi tofauti za vyombo vya muziki kama vile ngoma za talking drum ensembles, zeze ya goje na kinubi cha koloko, muziki wa jumba la mfalme, ikiwemo miziki ya Waakan wa Atumpan, wa Waga wa mitindo ya Kpanlogo, na marimba ya gogo itumikayo katika muziki wa Waasonko.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Aina za muziki ambazo zinajulikana zaidi kutoka Ghana ni Afro-jazz ambayo ilifumbuliwa na msanii Mghana Kofi Ghanaba.[33] na aina ya awali zaidi ya muziki wa kidunia inayoitwa Highlife.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Highlife ni muziki uliochimbuka katika miaka ya mwisho ya 1800 na miaka ya mwanzo ya 1900 na kuenea kote Afrika Magharibi hasa Sierra Leone na Nigeria.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Katika miaka ya 1900 aina mpya ya muziki ilizinduliwa na vijana huku ikiunganisha jinsi za Highlife, Afro-reggae, Dancehall na Hiphop.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mchanganyiko huu huitwa Hiplife.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wasanii wa Ghana kama vile mwimbaji wa R&B na Soul Rhian Benson, mwimbaji wa Highlife Kojo Antwi na msanii wa rap Tinchy Stryder (Kwasi Danquah) wamekuwa na ufanisi wa kimataifa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ngoma Ngoma (densi) ya Ghana ina tofauti mithili ya muziki wake.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kila kabila lina ngoma zake za kitamaduni na kuna ngoma tofauti tofauti kwa hafla tofauti tofauti.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kuna ngoma za mazishi, sherehe za maadhimisho, usimulizi wa hadithi, sifa na kuabudu na kadhalika.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Baadhi ya ngoma hizi ni: Bamaya Ngoma hii huchezwa na watu wa eneo la kaskazini mwa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Inasimulia hekaya ya wakati wa ukame mkubwa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Miungu iliwaambia watu kuwa ukame huo ulikuwa umeletwa na jinsi wanaume walikuwa wakiwakandamiza na kuwatweza wanawake.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ilisema pia kwamba ukame ungeondolewa tu pale wanaume wangejizusha na kuchukua majukumu waliyokuwa wamewatwika wanawake kwa kuvaa marinda na kushiriki katika ngoma hii.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wanaume walipofanya hivi, mvua ilianza kunyesha.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kwa sasa ngoma hii huchezwa wakati wa mavuno katika eneo la kaskazini magharibi mwa Ghana na wanaume pamoja na wanawake wa Dagbani.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Adowa Ngoma ya watu wa Ashanti wa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ngoma hii inatajika hasa kwa madaha na weledi wa mzunguko wa wachezaji.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Upigaji ngoma pia unasifika kwa weledi wa mfuatano wa sauti zinazochanganyika na ngoma mbili za atumpan ambazo zinatumika kama ngoma za kuongoza au ngoma simamizi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ngoma hii ilikuwa awali ikichezwa katika mazishi, lakini kwa sasa inachezwa pia katika tamasha za kila mwaka na mikusanyiko ya kijamii.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kpanlongo huchezwa na watu wa Ga wa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Ngoma hii ya Kpanlongo ambayo mara nyingi huitwa “ngoma ya vijana,” ilianza kuchezwa punde tu baada ya unyakuzi wa Uhuru wa Ghana kama aina ya muziki wa burudani jijini Accra.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kpanlongo huchezwa kwa sasa kwa matukio yanayohusu maisha, tamasha na mikutano ya kisiasa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Klama Huu ni muziki na ngoma ambayo inahusishwa na ibada za kubalehe kati ya watu wa Krobo wa Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Inasisitiza kusonga kwa madaha kwa mikono na miguu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Huku wakipiga hatua ndogo kuambatana na muziki na wakigeuza vichwa kwa utaratibu kuangalia chini, wacheza ngoma huwa mfano wa madahiro tulivu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Tofauti baina ya hatua za wachezaji zinanuiwa kuonyesha uzuri wa wacheza ngoma.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mara kwa mara, wachumba wanaotazama ngoma hii kutoka pembeni huzuru jamii ya msichana baada ya sherehe kwa madhumuni ya kumposa msichana huyo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vyombo vya Habari na Burudani  Vyombo vya habari vya Ghana ni mojawapo ya vile vilivyo na uhuru zaidi barani Afrika.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hapo awali, vilikuwa vimewekewa vizuizi vingi wakati wa mfululizo wa mapinduzi ya serikali na viongozi wa jeshi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sura ya 12 ya katiba ya 1992 ya Ghana inatoa hakikisho la uhuru na kujisimamia kwa vyombo vya habari huku Sura ya 2 ikizuia uthibiti.[34]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Baada ya kujinyakulia uhuru, serikali na vyombo vya habari vimekuwa mara kwa mara vikiwa na uhusiano ulio na mvutano, huku mashirika ya kibinafsi yakifungwa wakati wa mapinduzi ya kijeshi na sheria kali ili kuzuia ukosoaji wa serikali.[35]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Uhuru wa vyombo vya habari ulirejeshwa mnamo mwaka wa 1992, na baada ya uchaguzi wa 2000 wa John Kufuor mivutano kati ya vyombo vya habari vya kibinafsi na serikali ilipungua.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kufuor alikuwa mtetezi mkubwa wa uhuru wa vyombo vya habari na alifuta sheria ya masingizio, ingawa alisisitiza kuwa ni lazima vyombo vya habari vifanye kazi kwa uwajibikaji.[36]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vyombo vya habari vya Ghana vimeelezwa kuwa “baadhi ya vile visivyo na uthibiti mkubwa na serikali mwingi” barani Afrika, huku vikifanya kazi vikiwa na masharti machache mno kwa vyombo vya habari vya kibinafsi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vyombo vya habari vya kibinafsi mara kwa mara hukosoa sera za serikali.[37]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vyombo vya habari vilifanya kazi kwa bidii wakati wa uchaguzi wa rais wa Ghana wa mwaka wa 2008, na Chama cha Wanahabari wa Ghana (Ghanaian Journalists Association (GJA)) kilimpongeza John Atta Mills kwa ushindi wake, huku kikinuia kukuza uhusiano mwema baina ya vyombo vya habari na serikali.[38]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Elimu Kiwango cha kujua kusoma na kuandika kwa watu wazima kilikuwa 65% mnamo 2007, huku wanaume wakiwa 71.7% na wanawake wakiwa 58.3%.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi ya Ghana ina mfumo wa elimu ya msingi wa miaka 6 kuanzia umri wa miaka sita, na, chini ya mageuzi ya elimu yaliyotekelezwa mnamo 1987 na kurekebishwa mnamo 2007, watoto huingia katika mfumo wa miaka mitatu wa elimu ya upili ya daraja la chini.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mwishoni mwa mwaka wa tatu katika shule ya upili ya Junior High, kuna mtihani wa lazima unaojulikana kama Basic Education Certificate Examination (BECE).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wale wanaoendelea na masomo ni lazima wamalize masomo ya miaka mitatu ya shule ya upili ya daraja ya juu (senior high school - SHS) na kufanya mtihani wa kukubaliwa kuingia katika masomo ya chuo kikuu au taasisi yoyote ile.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kwa sasa, Ghana ina shule za msingi 21,530, shule za upili za daraja ya chini 8,850, shule za upili za daraja ya juu 900, vyuo vya mafunzo vya umma, 52[39], vyuo vya mafunzo vya kibinafsi, 5[39] vyuo vya elimu ya sanaa, 5[39] taasisi za umma ambazo si vyuo vikuu, 4[39] zisizo chuo kikuu Msingi umma taasisi, 8[39] vyuo vikuu 4 na zaidi ya taasisi za kibinafsi 45.[39]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wengi baina ya Waghana wanaweza kupata huduma za elimu ya msingi na ya upili kwa urahisi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Idadi hizi zinaweza kutofautishwa na zile za chuo kikuu kimoja tu na shule chache tu za upili na za msingi zilizokuwepo wakati wa kujinyakulia uhuru mnamo 1957.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Gharama ya nchi ya Ghana kwa elimu imekuwa kati ya asilimia 28 na 40 ya bajeti yake ya mwaka katika mwongo mmoja uliopita.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mafunzo yote hufanywa kwa lugha ya Kingereza ambayo ndiyo lugha rasmi ya Ghana, na hufanywa na walimu Waghana waliohitimu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Masomo yanayofunzwa katika Shule ya Msingi au ya Mwanzo ni pamoja na Kingereza, Lugha na Utamaduni wa Ghana, Hisabati, masomo ya masuala ya Mazingira, Masomo ya Kijamii na Kifaransa kama lugha ya tatu, yakiongezwa masomo ya Sayansi Jumuishi au ya Ujumla, masomo ya mwanzo ya Ustadi wa Ufundi (Pre-vocational Skills and Pre-technical skills) Elimu ya Dini na Maadili na shughuli za utendaji kama vile Muziki, Ngoma na Elimu ya Mazoezi ya Viungo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mtaala wa daraja la upili la Senior High una masomo ya Lazima na yale ya Kuchagua.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wanafunzi wanapaswa kuchukua masomo manne ya lazima ya Lugha ya Kingereza, Hisabati, Sayansi ya Ujumla (yakiwemo masomo ya Sayansi, Kilimo na Masomo ya maswala ya Mazingira) na Masomo ya Kijamii (uchumi, jiografia, historia na serikali).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Wanafunzi wa shule ya upili vilevile hufanya masomo matatu ya kuchaguliwa kati ya matano yafuatayo: Mtaala wa Kilimo, Mtaala wa Kijumla (chaguo la Sanaa au Sayansi), Mtaala wa somo la Biashara, Mtaala wa Ufundi (Vocational Programme and Technical Programme).[40]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mbali na shule za msingi na za upili zinazofuata mfumo wa elimu wa Ghana, kunazo shule za kimataifa kama vile Ghana International school, Lincoln Community School na SOS-Hermann Gmeiner International College ambazo hufuata mfumo wa International Baccalaureat, Advanced Level General Certificate of Education na International General Certificate of Secondary Education (IGCSE).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Huku ikiwa na asilimia 83 ya watoto wake shuleni, kwa sasa nchi ya Ghana ni baina ya nchi zilizo na viwango vya juu zaidi vya uandikishaji shuleni katika eneo la Afrika Magharibi.[41]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Uwiano wa wasichana na wavulana katika ujumla wa mfumo wa elimu ni 1:0.96, ambao kwa nchi ya Afrika Magahribi, ni mafanikio makubwa.[42]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kadiri ya watoto 500,000 hawaendi shuleni kwa sababu ya ukosefu wa mapato ya kuwezesha ujenzi wa shule, kutoa vitabu vya kusoma vya kutosha na kutoa mafunzo kwa walimu wapya.[42]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Chuo Kikuu cha zamani zaidi nchini Ghana, Chuo Kikuu cha Ghana, ambacho kilianzishwa mnamo mwaka wa 1948, kilikuwa na takriban jumla ya wanafunzi 29,754 katika mwaka wa 2008.[43]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Tangu unyakuzi wa uhuru wa Ghana, nchi hii imekuwa mojawapo ya vitovu vya elimu katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara na imekuwa mwenyeji wa watu maarufu kama vile Rais Robert Mugabe wa Zimbabwe, Alhaji Sir Dauda Jawara wa The Gambia na Cyprian Ekwensi wa Nigeria baina ya wengine.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah, ambacho ndicho chuo kikuu cha pili kuanzishwa nchini Ghana, ndicho chuo cha kwanza cha masomo ya sayansi na teknolojia nchini humo na katika ukanda wa Afrika Magharibi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Uchumi Ikiwa imejaliwa sana na maliasili, nchi ya Ghana ina mapato yanayokadiriwa kupata kila mtu (per capita output) yaliyo mara mbili yakilinganishwa na yale ya nchi zilizo maskini zaidi za Afrika Magharibi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hata hivyo, Ghana imebakia kutegemea kwa kiwango fulani biashara na usaidizi wa kimataifa na vilevile shughuli za uwekezaji kutokana na Waghana wanaoishi nchi za ng’ambo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Karibu 28% ya wakazi wanaishi chini ya mstari wa kimataifa wa umaskini wa dola za kimarekani 1.25 kwa siku,[44] na kwa mujibu wa wa Benki ya Dunia, kisio la mapato ya kila mtu (per capita income) ya Ghana yamekuwa mara dufu lakini kwa shida kwa miaka 45 iliyopita.[45]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nchi ya Ghana, ikijulikana kwa dhahabu yake katika enzi za ukoloni, bado ni kati ya wazalishaji wakuu ulimwenguni wa dhahabu.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mauzo yake mengine nje ya nchi kama vile kakao, mbao, umeme, almasi, bauxiti, na manganisi ni uzalishaji mkuu wa fedha za kigeni.[46]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kiwanja cha mafuta kinachoripotiwa kuwa na hadi pipa bilioni 3 (480,000,000 m3 3 billion barrels (480,000,000m3) za mafuta mepesi kiligunduliwa mnamo mwaka wa 2007.[47]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Utafutaji wa mafuta bado unaendelea na kiasi cha mafuta kinaendelea kuongezeka.[48]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Bwawa la Akosombo, ambalo lilijengwa juu ya Mto Volta mnamo mwaka wa 1965 linatoa umeme unaozalishwa na maji kwa nchi ya Ghana na nchi zinazoizunguka.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Nguvukazi ya Ghana katika mwaka wa 2008 ilikuwa jumla ya watu milioni 11.5.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Uchumi unaendelea kutegemea sana kilimo ambacho huchangia 37% ya Pato la Taifa na kutoa ajira kwa kwa 56% ya watu wanaofanya kazi, hasa wenye ardhi ndogo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sekta ya viwanda ni sehemu ndogo tu ya uchumi wa Ghana iliyochangia kwa ujumla 7.9% ya Pato la Taifa mnamo 2007.[49]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sera za kiuchumi zisizofaa za serikali za kijeshi zilizopita na masharti ya vikosi vya kulinda usalama katika maeneo ya kanda vimechangia mfumuko katika fedha za nakisi, kushuka thamani kwa Sidi, na kuongezeka kwa kutoridhika kwa umma katika maswala ya hatua za kupunguza ugumu wa maisha.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hata hivyo, Ghana inabakia kuwa mojawapo baina ya nchi za Afrika nzima ambazo zina ustawi wa kiuchumi.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mnamo Julai 2007, Benki ya Ghana ilianzisha shughuli ya kugeuza sarafu, kutoka kwa Sidi (¢) hadi kwa sarafu mpya, Sidi ya Ghana (GH¢).


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kiwango cha ubadilishanaji ni Sidi moja ya Ghana kwa kila Sidi 10,000.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Benki ya Ghana ilizindua kampeni kabambe katika vyombo vya habari ili kuelimisha umma juu ya mageuzo haya.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Sarafu mpya ya Sidi ya Ghana iko imara kwa kiwango kikubwa na katika mwaka wa 2008 ilibadilishwa kwa ujumla kwa thamani ya dola moja ya marekani kwa Sidi 1.1 ya Ghana.[50]


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Kodi ya Ongezeko la Thamani ni kodi ya matumizi itozwayo nchini Ghana.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Utaratibu huu wa kodi ambao ulianza mnamo 1998 ulikuwa wa kiwango kimoja lakini tangu Septemba 2007 utaratibu wa viwango kadhaa ulizinduliwa.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Mnamo 1998, kiwango cha kodi kilikuwa ni 10% na na kilirekebishwa mnamo mwaka wa 2000 na kuwa 12.5%.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hata hivyo baada ya kupitishwa kwa Sheria ya 734 (Act 734) ya mwaka 2007, kodi ya usawa ya 3% (a 3% VAT Flat Rate Scheme (VFRS) ) ilianza kufanya kazi kwa sekta ya usambazaji wa rejareja.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hii inawezesha wauzaji wa rejareja wa bidhaa zinazotozwa ushuru chini ya Sheria ya 546 (Act 546) kotoza ushuru wa pambizoni wa 3% kwa mauzo yao na kuhesabu ushuru huu pamoja na ule wa VAT.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Hii inanuia kurahisisha utaratibu wa uchumi na kuongezeka kwa maafikiano.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Cheo katika Ngazi za Kimataifa  Tazama pia  Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa Demografia ya Afrika Jumuiya ya Madola Umoja wa Mataifa Uchukuzi nchini Ghana Tanbihi  Viungo vya nje  Serikali  Tovuti rasmi ya Ghana  Tovuti rasmi ya Bunge la Ghana  Mkuu wa serikali na Wanachama wa Baraza la Mawaziri Habari za ujumla  Maelezo ya nchi (Country Profile) kutoka BBC News  kutoka Encyclopaedia Britannica   kutoka UCB Libraries GovPubs  at Curlie Wikimedia Atlas of Ghana Tovuti ya African Activist Archive Project ina picha za mkutano wa All Africa People's Conference uliofanyika Accra, Ghana, 5-13 Desemba 1958 ikiwemo ile ya Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa Ghana , akiuhutubia mkutano, ujumbe wa American Committee on Africa ukikutana na Nkrumah, na ya Patrick Duncan na Alfred Hutchinson wa Afrika Kusini katika mkutano huo.


Question: Gold Coast ina ukubwa gani?

Ghana

Vyombo vya habari  Utalii Utalii nchini Ghana (Ghana Tourism) Tovuti Rasmi ya Utalii wa Ghana  Picha za Ghana katika Bigfoto.com Picha za Ghana katika City photos     Jamii:Ghana Jamii:Nchi za Afrika Jamii:Umoja wa Afrika Jamii:Jumuia ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika Magharibi Jamii:Nchi na maeneo yanayozungumza Kiingereza Jamii:Jumuiya ya Madola


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Ndege ni wanyama wenye uti wa mgongo (chordata) na miguu miwili wanaozaa kwa kutaga mayai.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Biolojia inawapanga katika ngeli ya Aves.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Ndege wameenea kote duniani kuanzia Aktiki hadi Antaktiki.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Ndege mdogo huwa na sentimita 5 tu na ndege mkubwa ana urefu wa mita mbili na nusu.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Ndege huwa na manyoya, mdomo bila meno, mayai yenye ganda gumu, moyo wenye vyumba vinne na mifupa myepesi ambayo ni imara.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Ndege walio wengi wana uwezo wa kuruka hewani na maumbile yao yanalingana na matembezi ya hewani.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Ila tu aina chache zimepoteza uwezo wa kuruka kwa mfano mbuni, ngwini na ndege kadhaa za visiwani.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Aina nyingi za ndege huwa na matembezi ya kila mwaka, kwa mfano korongo mweupe husafiri kila mwaka kati ya Afrika na Ulaya.


Question: Firigogo anaishi kwa muda gani?

Ndege (mnyama)

Uainishaji Ngeli Aves: Ndege Nusungeli Neornithes: Ndege waliopo hadi sasa Oda ya juu Palaeognathae:  Oda Struthioniformes: K.m. mbuni, emu, kiwi, n.k. Oda Tinamiformes: Tinamu Oda ya juu Neognathae:  Oda Anseriformes: Mabata Oda Galliformes: K.m. kanga, kwale, tausi, kuku, n.k. Oda Charadriiformes: K.m. vitwitwi, chekehukwa, shakwe, sululu, n.k. Oda Gaviiformes: Wazamaji Oda Podicipediformes: Vibisi Oda Procellariiformes: Albatrosi, walinzi, walinzi wazamaji na ninga-bahari Oda Sphenisciformes: Ngwini Oda Pelecaniformes: Wari, kwarara, domomwiko, vumatiti, yangeyange, vingoyo na koikoi Oda Phaethontiformes: Ndege-mawingu Oda Suliformes: Ndegejinga, minandi, minandi-pwani na mbizi Oda Ciconiiformes: Makorongo Oda Cathartiformes: Tumbusi wa Dunia Mpya Oda Phoenicopteriformes: Heroe Oda Accipitriformes: K.m. tai, tumbusi, vipanga, shakivale n.k. Oda Falconiformes: Kozi Oda Gruiformes: Makorongo, viluwiri, kukuziwa, shaunge, fuluwili na viguudau Oda Otidiformes: Tandawala Oda Mesitornithiformes: Mesite Oda Pteroclidiformes: Firigogo Oda Columbiformes: Njiwa, ninga, hua na pugi Oda Psittaciformes: Kasuku, kwao na cherero Oda Cuculiformes: Kekeo, dudumizi na kua Oda Musophagiformes: Shorobo na gowee Oda Opisthocomiformes: Hoatzini Oda Strigiformes: Bundi, kungwi, vitaumande na mititi Oda Caprimulgiformes: K.m. virukanjia, potuu, ndege-mafuta, domo-chura n.k. Oda Apodiformes: Teleka na kolibri Oda Coraciiformes: Viogajivu, jore, keremkerem, detepwani, kurea na midiria Oda Bucerotiformes: Hondohondo, kwembekwembe, fimbi, mumbi, goregore, domomundu na hudihudi Oda Piciformes: Vigong'ota, viseleagofu, viongozi na walembe Oda Trogoniformes: Lukungu Oda Coliiformes: Kuzumburu Oda Passeriformes: Zaidi ya nusu ya spishi za ndege, k.m. shomoro, kunguru, mikesha, chiriku n.k.  Jamii:Ndege


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Meksiko ni nchi kubwa (km2 1,972,550) inayohesabiwa kuwa sehemu ya Amerika ya Kaskazini au pengine ya Amerika ya Kati.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Imepakana na Marekani upande wa kaskazini.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Upande wa kusini majirani ni Guatemala na Belize.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ina pwani ndefu na bahari za Pasifiki na Ghuba ya Meksiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ina muundo wa shirikisho ya majimbo 32 yanayojitawala.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Meksiko ilikuwa nchi ya staarabu za juu ya Waazteki na Wamaya hadi kuvamiwa na Hispania mnamo mwaka 1521, halafu koloni la Hispania hadi uhuru wa mwaka 1821.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kwa sasa ni nchi ya 15 kiuchumi duniani, hivyo ni pia mwanachama wa kundi la G20.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mji mkuu ni Mexico City, ambao katika eneo lake lote una watu zaidi ya milioni 20.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Historia Nchi jinsi ilivyo leo imeundwa na wakoloni Wahispania walioivamia kuanzia mwaka 1519 na kuvunja utawala wa milki za wenyeji kama Azteki na Maya.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kabla ya uvamizi wa Hispania Watu wa kwanza waliofika huko kutoka kaskazini walikuwa Waindio, wajukuu wa wahamiaji walioingia Amerika kutoka Asia ya Kaskazini.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hakuna uhakika kufika huko kulitokea lini: labda miaka 10,000 iliyopita[1].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hao Waindio walikuwa wakulima hodari sana na mazao mbalimbali ambayo leo ni msingi wa chakula kote duniani yalianzishwa na kupandishwa nao, yakiwa pamoja na mahindi, mboga na nyanya.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kilimo cha mahindi hukadiriwa kilianzishwa takriban mnamo mwaka 9000 KK[2][3].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kilimo kiliweka msingi kwa vijiji na jamii zilizoshirikiana katika maeneo makubwa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Miji ya kwanza inajulikana kuanzia takriban mwaka 1500 KK.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Staarabu mbalimbali zilistawi na kukua katika maeneo ya pwani (Waolmeki, Wamaya) na katika nyanda za juu za Mexico ya kati (Wazapoteki, Wamixeki, Watolteki, Waazteki).


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waolmeki Ustaarabu wa kwanza unaojulikana ulikuwa wa Waolmeki baina ya 1500 KK na 400 KK.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Habari zao zinajulikana kutokana na akiolojia na mabaki ya miji na sanaa yao.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waolmeki walijenga miji wakaacha mifano ya sanaa yenye kiwango cha juu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waliishi katika kanda la pwani la Mexiko katika majimbo ya leo ya Veracruz na Tabasco.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ni watu wa kwanza katika Mexiko wanaojulikana kubuni mwandiko na kalenda, mchezo wa mpira na ujenzi wa piramidi za hekalu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Walikuwa hodari sana kuchonga sanamu ya mawe, hasa vichwa vikubwa vyenye urefu WA zaidi ya mita 3.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Walifaulu kuunda sanaa hii bila kujua vifaa vya metali.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Sanamu nyingine inayorudirudi ni mtu-jagwaa inayounganisha sehemu ya maumbile ya binadamu na jagwa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Takriban mwaka 400–300 KK miji yao iliachwa na wakazi; hakuna uhakika ni nini iliyosababisha mwisho wa ustaarabu huu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Wamaya Upande wa mashariki wa Waolmeki ustaarabu wa Wamaya ulianza tangu takriban mwaka 2000 KK.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Wamaya walikalia rasi ya Yucatan pamoja na Guatemala na Belize ya leo.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waliishi katika vijiji na miji iliyojitegemea na kugombana kati yao mara kwa mara.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Wamaya walibuni mwandiko wa hiroglifi wenye alama nyingi kupita maandishi mengine katika Amerika ya Kale na kutunga vitabu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waliendeleza pia hisabati, wakijua namba "sifuri" na kuboresha mfumo wa kalenda.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Walikuwa hodari sana katika astronomia yaani elimu ya nyota.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Walipamba miji yao kwa majengo makubwa na mazuri na kuwa wafanyabiashara hodari.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Sanaa yao ilijua uchongaji wa mawe na pia uchoraji.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Jamii ya Wamaya ilifikia kiwango cha juu kuanzia mwaka 500 KK wakati miji mikubwa ya kwanza ilipotokea.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mnamo mwaka 800 BK jamii za Wamaya katika Yucatan ziliporomoka; wataalamu wengi huamini ya kwamba mabadiliko ya ekolojia na halihewa pamoja na kuchoka kwa rutuba ya ardhi yalisababisha kutoka kwa watu katika makazi ya awali.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Lakini ustaarabu huu uliona tena kipindi cha kustawi katika maeneo mengine hadi kuja kwa Wahispania.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Miji mbalimbali ya Wamaya iliendelea kujitetea dhidi ya wavamizi na Nojpeten, mji wa mwisho wa kujitegemea ulitekwa mwaka 1696 tu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Teotihuacan  Teotihuacan ilikuwa mji mkubwa katika nyanda za juu, karibu na Mexico City ya leo.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kuanzia mwaka 100 KK hadi takriban 550 BK ilikuwa mji mkubwa wa Amerika, pia moja kati ya miji mikubwa duniani na kitovu cha utamaduni kilichoathiri staarabu zote za Mexiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

"Teotihuacan" ilikuwa jina la Waazteki kwa mji huu, jina la kienyeji halikuhifadhiwa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Maana ya jina ni "mahali pa kuzaliwa kwa miungu".


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Wakati wa maendeleo yake mji ulikuwa na eneo la kilomita za mraba 30 ukiwa na wakazi angalau 150,000, labda hata 250,000 walioishi humo[4].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hakuna uhakika ni akina nani waliojenga Teotohuacan.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mji wote ulipangwa kwa kufuata barabara mbili zilizoelekea kaskazini-kusini na mashariki-magharibi.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hekalu kubwa na piramidi zinaonyesha umuhimu wa dini, na mabaki ya nyumba za wakubwa na watu wa kawaida yanaruhusu kupata picha ya jamii iliyoishi hapa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Teotohuacan ilikuwa kitovu cha biashara ya misafara ya mbali na pia ya elimu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ukubwa wa mji unaonyesha kiwango cha juu cha utawala na ushirikiano kati ya watu wake.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Katika karne ya 6 BK sehemu kubwa ya majengo iliharibika na kuchomwa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hakuna uhakika kama hii ilikuwa tokeo la uvamizi kutoka nje au vurugu au mapinduzi ndani ya mji.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Baada ya maharibio yale mji ulianza kurudi nyuma na idadi ya watu kupungua.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mnamo mwaka 750 BK watu wote waliondoka: ni maghofu ya majengo makubwa tu yaliyobaki[5].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Milki ya Azteki  Kuanzia mwaka 1325 kabila la Azteki likaunda mji wa Tenochtitlan kwenye kisiwa cha ziwa la Tezcoco.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waazteki wakaendelea kuunda milki kubwa lililoeena na kutawala sehmu kubwa ya nyanda za juu za Mexiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Msingi wa milki yao ilikuwa ushirikiano na mji miwili jirani iliyounda mwungano wa pande tatu lakini Waazteki waliendelea kuwa mshiriki mkuu na mtawala wa Tenochtitlan hatimaye alikuwa mtawala mkuu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Walishambulia maeneo ya miji na makabila jirani na kuwalazimisha kulipa kadi kwao.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kama walikubali kutoa kodi kila mwaka na pia kushiriki katika vita za milki watawala wa kienyeji waliruhusiwa kuendelea na utawala wa ndani.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Dini yao iliweka uzito kwa sadaka za binadamu waliochinjwa kwenye mahekalu ya miungu yao.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waliunda mfumo wa mikataba ya vita na milki nyingine ambako walikutana kwa mapigano yaliyo kubaliwa awali kwa shabaha ya kukamata wafungwa wengi iwezekanavyo na kuwatoa kama sadaka kwa miungu hekaluni baadaye.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Uvamizi wa Wahispania Mwaka 1519 Mhispania Hernan Cortez alifika kwenye pwani la Mexiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Katika miaka iliyofuata alifaulu kuendelea hadi mji wa Tenochtitlan akiongozana na kundi la Wahispania mamia kadhaa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Cortez aliweza kuungana na miji na makabila ya Waindio waliochoka utawala wa Azteki na kumpa askari za usaidizi.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mwaka 1520 waliingia Tenochtitlan kama wageni wa mfalme Montezuma II wakaendelea kumkamata lakini baada ya kifo cha mfalme walifukuzwa wakakimbia kwa matatizo katika "usiku wa huzuni" (Kihisp. noche triste).


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Waazteki walidhoofishwa sana kutokana na epidemia ya ugonjwa wa ndui[6].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Cortez aliweza kukusanya jeshi kubwa la Waindio waliopinga Waazteki akavamia na kuharibu Tenochtitlan mwaka 1521 na kwenye magofu ya mji huu alianzisha mji mpya wa Mexico City (Kihisp.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ciudad de Mexico).


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ukoloni  Baada ya Hispania kuteka sehemu kubwa ya nchi mwaka 1521, liliundwa koloni la Hispania Mpya chini ya makamu wa mfalme.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Bila kujali ukatili wa Wahispania, Waindio walijiunga haraka na Kanisa Katoliki kuhusiana na njozi ya mwenzao Juan Diego aliyetokewa na Bikira Maria huko Guadalupe (12 Desemba 1531), wakachanganyikana na wavamizi na kufanya taifa jipya lenye sura ya kichotara, kiasi kwamba wengi wanajiona "mestizos" (machotara) hata wasipokuwa na damu mchanganyiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Tangu uhuru hadi leo Baada ya karne tatu na baada ya vita vya ukombozi, mwaka 1821 wakazi walijipatia uhuru kwa jina la Mexico.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Vita ya uhuru Mfano wa uhuru wa Marekani mwaka 1776 ulikuwa na athira pia kati ya wasomi wenyeji wa Mexiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Jamii ya kikoloni iliundwa juu ya ubaguzi kati ya Kreoli (walowezi wenye asili ya Hispania bila mchanganyiko na Waindio), Mestizos (asilimia kubwa ya wenyeji waliotokana na ndoa za wanaume Wahispania na wanawake Waindio) na Waindio wenyewe.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Lakini vyeo vyote vya juu, kama maafisa wa juu wa serikali, vilipatikana pekee kwa watu waliozaliwa Hispania na kutumwa Mexiko.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mawazo ya uhuru yalianza kupatikana kati ya Kreoli na Mestizos wa matabaka ya juu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Chanzo cha vita ya uhuru kilikuwa mabadiliko katika Ulaya.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Napoleon mtawala wa Ufaransa alimkamata mfalme Ferdinand VII wa Hispania akamlazimisha kujiuzulu na kumpa kaka yake Yosefu Napoleon ufalme wa Hispania.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hatua hii ilifuatwa na wimbi la uasi nchini Hispania dhidi ya mfalme Mfaransa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Katika Hispania Mpya (Mexico) kamati za miji kadhaa zilizoongozwa na Kreoli ziliapa kumfuata mfalme mfungwa halali pekee.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kamati Kuu ya Mexiko City ilitaka kuanzisha bunge la pekee kwa sababu Hispania haikuwa tena na serikali halali.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mfalme mdogo (gavana mkuu) alikubali.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Viongozi wengine walitangaza ilhali mfalme halali hayuko tena sasa, nguvu yote iko mkononi mwa wananchi.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hapo Wahispania katika koloni walioshika vyeo vikuu waliamua kumpindua mfalme mdogo na kuwakamata viongozi wa Kreoli.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Uasi ulifaulu lakini vikundi vidogo vya wapinzani wa uhuru kutoka Hispania waliendelea kukutana nchini na kukusanya viongozi.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hatimaye padre Kreoli Miguel Hidalgo y Costilla alikusanya jeshi la wanamgambo wakulima Waindio na Kreoli akapigana na jeshi lililokuwa chini ya mamlaka ya maofisa Wahispania.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Miguel Hidalgo alishindwa na kuuawa, lakini hii ilikuwa chanzo cha uasi mkubwa ambao Wakreoli na wakulima Waindio walipigana na jeshi lililofuata amri ya Wahispania katika koloni.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mwaka kiongozi wa upande wa migambo ya uhuru Guerrero na jenerali wa jeshi la serikali Agustin de Iturbide walikutana wakapatana kuungana.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Vikosi vingi vya jeshi la kikoloni vilihamia upande wao.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Gavana mpya aliyefika kutoka Hispania aliamua kukubali uhuru uliotangazwa tarehe 28 Septemba 1821.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Iturbide alikuwa rais wa kwanza na baadaye kwa kipindi kifupi Kaisari wa Mexiko hadi kujiuzulu mwaka 1823: hapo Mexiko ikaendelea kuwa jamhuri.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Karne ya 19  Katika miaka iliyofuata nchi haikupata msimamo imara kisiasa wala kiuchumi.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Serikali mara nyingi zilikuwa hafifu na kubadilishana.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Vikundi vya ushikiliaji ukale na uliberali vilipigana hadi kuingia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mwaka wa uhuru maeneo ya kusini yalijitenga na kuwa Shirikisho la Amerika ya Kati lililofarakana baadaye kuwa nchi za Guatemala, Honduras, El Salvador, Nikaragua na Costa Rica.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mwaka 1835 Marekani ilijaribu kununua maeneo ya Texas na Kalifornia lakini Meksiko ilikataa.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hata hivyo utawala wa Mexiko kuhusu maeneo haya ya kaskazini yake ulikuwa hafifu na wa juujuu tu, Waindio walijitegemea hali halisi nje ya miji michache.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hivyo serikali ya Mexiko ilikaribisha walowezi kutoka Marekani kuhamia Texas.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hao walowezi wenye utamaduni wa Kiingereza-Kimarekani walitangaza uhuru wao mwaka 1836 wakaunda Jamhuri ya Texas iliyochukuliwa na Marekani mwaka 1845 kuwa jimbo lake.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hatua hii ilisababisha Vita ya Marekani na Mexiko ya miaka 1846–1848.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mexiko ikashindwa na kaskazini yote ikawa sehemu ya Marekani (Kalifornia, New Mexico, Arizona, Nevada, Utah na Colorado, jumla theluthi moja ya eneo lake lote.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mexiko ilishambuliwa mara mbili na Ufaransa kutokana na madai juu ya madeni ya taifa kwa raia au benki za nje.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kwenye vita ya keki (1838-1839) Ufaransa ilidai fidia kwa uharibifu uliotokea katika duka la keki la Mfaransa mjini Mexiko na manowari za Ufaransa zilishambulia bandari za Mexiko hadi rais wake kukubali deni hili.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mashambulio makubwa zaidi yalifuata mwaka 1861.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mexiko ilishindwa kulipa madeni kwa mataifa ya nje.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ufaransa chini ya Napoleon III iliamua kufanya Mexiko nusu-koloni yake; jeshi la Ufaransa ilivamia nchi, kufukuza serikali na kumweka Mwaustria Maximilian I kama "Kaisari wa Mexiko".


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Serikali ya rais Benito Juarez ilipinga uvamizi huu kwa njia ya vita ya wanamgambo na mwaka 1866 Wafaransa walipaswa kuondoka tena, Maximilian aliuawa mwaka 1867.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Karne ya 20 Utawala wa rais Porfirio Díaz uliendelea kwa miaka zaidi ya 30 na kuwasha moto ya mapinduzi ya Mexiko alipojaribu kushinda tena kwa udanganyifu mwaka 1910.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Miaka hadi 1921 vita ya wenyewe kwa wenyewe iliharibu sehemu kubwa za nchi.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Kuna makadirio ya kwamba wananchi milioni 1,5 (kati ya milioni 15) waliuawa na zaidi ya 200,000 walikuwa wakimbizi, hasa kwenda Marekani[7].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mwaka 1917 katiba mpya ya nchi ilitolewa na mkutano wa bunge maalumu.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Katiba hii ilikuwa katiba ya kwanza duniani kutangaza haki za kijamii.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Hizo haki zililenga kutunza na kuboresha hali ya wananchi wenye maisha magumu kama wafanyakazi na wakulima dhidi ya mabepari na wenye mashamba makubwa[8].


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Katiba hii iliweka mamlaka nyingi mikononi mwa rais wa taifa anayechaguliwa na wananchi wote kwa kipindi kimoja cha miaka 6, halafu hawezi kuchaguliwa tena.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Shabaha nyingine ya vifungu katika katiba ilikuwa kupunguza uwezo wa Kanisa Katoliki kuathiri siasa na jamii na hatimaye kukomesha imani hiyo.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Siasa hii dhidi ya Ukristo iliendelea chini ya rais Calles na kusababisha kipindi kingine cha vita vya wenyewe kwa wenyewe miaka ya 1926-1929.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Katika mapigano hayo yaliyoitwa La Cristiada wakulima wengi walichukua silaha kwa jina la Kristo Mfalme dhidi ya jeshi la serikali ili kutetea uhuru wa dini, wakipinga kufungwa kwa makanisa, kuzuiwa ibada mbalimbali za hadhara na kuuawa kwa mapadre kama Mtakatifu Kristofa Magallanes na wenzake.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Vita hivyo vilisababisha vifo 250,000 na idadi hiyohiyo ya wakimbizi waliojisalimisha Marekani.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Baada ya mapinduzi mamlaka ilichukuliwa na Chama cha kitaifa cha mapinduzi (Partido Nacional Revolucionario PNR) kilichoendelea kutawala kwa miaka 71 kuanzia 1929 hadi 2000.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Watu Wakazi ni 118,395,054: wengi wao ni machotara wenye damu ya Wahindi wekundu (31/55% hivi) na Wazungu (42/65% hivi).


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Wenye asili ya Ulaya tu ni 9/18%.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ni nchi ya kwanza duniani kwa wingi wa watu wanaotumia lugha ya Kihispania ambayo ni lugha ya taifa, lakini wengine (9.8/14.9%) wanaendelea kutumia lugha asilia tangu kabla ya ukoloni kama vile Nahuatl, Yukatek Maya, Mixtek na Zapotek.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Nchini wanaishi Wamarekani milioni 1, halafu wahamiaji wengine kutoka Amerika ya Kati, Lebanon n.k. Upande wa dini walio wengi ni wafuasi wa Yesu Kristo katika Kanisa Katoliki (83%) au madhehebu mengine (10%).


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Ni nchi ya pili duniani kwa wingi wa Wakatoliki, baada ya Brazil.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Majimbo ya Mexiko Aguascalientes Baja California Baja California Sur Campeche Chiapas Chihuahua Coahuila Colima Durango Guanajuato Guerrero Hidalgo Jalisco Mexico Michoacán Morelos Nayarit Nuevo León Oaxaca Puebla Querétaro Quintana Roo San Luis Potosí Sinaloa Sonora Tabasco Tamaulipas Tlaxcala Veracruz Yucatán Zacatecas  Tazama pia Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Orodha ya milima ya Meksiko Tanbihi  Marejeo  Camp, Roderic A. Politics in Mexico: Democratic Consolidation Or Decline?


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

(Oxford University Press, 2014) Davis, Diane.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Urban leviathan: Mexico City in the twentieth century (Temple University Press, 2010)  Edmonds-Poli, Emily, and David Shirk.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Contemporary Mexican Politics (Rowman and Littlefield 2009) Kirkwood, Burton.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

The History of Mexico (Greenwood, 2000)    Levy, Santiago.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Good intentions, bad outcomes: Social policy, informality, and economic growth in Mexico (Brookings Institution Press, 2010) Meyer, Michael C., William L. Sherman, and Susan M. Deeds.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

The Course of Mexican History (7th ed. Oxford U.P., 2002)   Tannenbaum, Frank.


Question: Je,mjii mkuu wa Meksiko ni upi?

Mexiko

Mexico: the struggle for peace and bread (2013) Werner, Michael S. ed.  Encyclopedia of Mexico: History, Society & Culture (2 vol 1997) 1440pp  Werner,  Michael S. ed.  Concise Encyclopedia of Mexico (2001)  850pp; a selection of unrevised articles  Viungo vya nje      from UCB Libraries GovPubs  at Curlie  from the BBC News  at Encyclopædia Britannica Wikimedia Atlas of Mexico  from International Futures   * Jamii:Nchi za Amerika ya Kati Jamii:Nchi za Amerika ya Kaskazini Jamii:Nchi za G20 Jamii:Nchi zinazotumia Kihispania


Question: Ni chombo kipi hutumika kupima kasi ya upepo?

Kipimo cha Beaufort

Kipimo cha Beaufort (ing.


Question: Ni chombo kipi hutumika kupima kasi ya upepo?

Kipimo cha Beaufort

Beaufort scale) ni mfumo wa kupima kasi ya upepo.


Question: Ni chombo kipi hutumika kupima kasi ya upepo?

Kipimo cha Beaufort

Msingi wake si kipimo kamili cha mwendo wa upepo bali kutazama matokeo ya upepo katika mazingira.


Question: Ni chombo kipi hutumika kupima kasi ya upepo?

Kipimo cha Beaufort

Mfumo huu hutumiwa zaidi duniani ulianzshwa mnamo 1805 na MWingereza Francis Beaufort.


Question: Ni chombo kipi hutumika kupima kasi ya upepo?

Kipimo cha Beaufort

Kuna ngazi 12 halafu ngazi ya "sifuri" kama hakuna upepo kabisa.


Question: Ni chombo kipi hutumika kupima kasi ya upepo?

Kipimo cha Beaufort

Ngazi za Beaufort  Picha  1 Beaufort 2 Beaufort 3 Beaufort 4 Beaufort 5 Beaufort 6 Beaufort 7 Beaufort 8 Beaufort 9 Beaufort 10 Beaufort 11 Beaufort 12 Beaufort  Other websites  , a lesson plan from the National Science Digital Library that uses the Beaufort Scale.  with Scott Huler.  gives current graphics for wind, waves and temperature  cites the original definition formula in   showing effects on land/sea effects at each step.  jamii:metorolojia


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mpira wa miguu (pia soka au kandanda) ni mchezo unaochezwa na jumla ya wachezaji ishirini na wawili katika timu mbili, kila timu ikiwa na wachezaji kumi na mmoja.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Lengo hasa la mchezo huu ni wachezaji kuumiliki mpira kwa kutumia miguu na kufunga goli, yaani kuuingiza mpira katika wavu wa wapinzani mara nyingi zaidi.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Matumizi ya mikono ni marufuku isipokuwa kwa mlinda mlango katika eneo maalumu na wakati wa kurudisha mpira baada ya kutoka nje ya uwanja.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Historia  Michezo mbalimbali ya kuchezea mpira inaweza kupatikana katika kila uwanja wa jiografia na historia.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wachina, Wajapani, Wakorea na Waitalia, wote hao walikuwa wakicheza mpira zamani kabla ya enzi zetu.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wagiriki na Waromania walitumia michezo hiyo kuwaandaa wapiganaji kabla ya vita.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Hata hivyo, ni nchini Uingereza ambapo umbo la soka la kisasa lilianza kulipuka.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Ilianza wakati mashirikisho mawili (Shirikisho la Mpira wa miguu na Mpira wa Ragbi) yalipotawanyika.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Shirikisho la kwanza lilibakia Uingereza.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mnamo Oktoba 1963, Vilabu 11 vya London vilituma wawakilishi katika mkutano wa Freemasons ili kujadili na kuweka kanuni zilizokubalika kusimamia mechi zilizochezwa kati yao.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mkutano huu ulipelekea kuanzisha kwa Shirikisho la Kandanda (Football Association).


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Miongoni mwa kanuni zilizowekwa ni zile za kukataa utumiaji wa mikono kushika mpira na kunyang'anyana kwa nguvu.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Soka na Ragbi zilifarakana tarehe hiyo.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Miaka minane baada ya kuanzishwa, Shirikisho la Kandanda (FA) lilikuwa na wanachama 50.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Shindano la kwanza la kandanda - Kombe la FA - lilianza mwaka huo, likifuatiwa na lile la Ligi ya Ubingwa miaka 17 baadaye.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wachezaji wawili wa Kilabu ya Darwin, John Dove na Fergus Suter walikuwa wa kwanza kulipwa kwa mchezo wao.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kitendo hiki kilikuwa mwanzo wa soka ya kulipwa iliyohalalishwa mwaka wa 1885.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mwamko huu ulipelekea kuanzishwa kwa Mashirikisho ya kitaifa nje ya Uingereza (Great Britain).


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Baada ya Shirikisho la Kandanda la Uingereza, Mashirikisho yaliyofuatia ni ya Uskoti (1873), Wales (1875) na Eire (1880).


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kutokana na ushawishi mkuu wa Uingereza katika mataifa ya dunia, soka ilisambaa kote duniani.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mataifa mengine mengi yalianzisha Mashirikisho ya Kandanda kufikia 1904 wakati Shirikisho la Soka Duniani (FIFA) lilipoanzishwa.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Tangu hapo, kandanda ya kimataifa imekuwa ikikua licha ya vikwazo mbalimbali.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kufikia 1912, FIFA ilikuwa na uanachama wa mashirikisho 21, idadi iliyoongezeka na kufikia 36 mwaka 1925.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kufikia 1930 - mwaka ambapo kwa mara ya kwanza kulikuwa na mashindano ya Kombe La Dunia, FIFA ilikuwa na wanachama 41.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Idadi hii ilizidi kuongezeka na kufika 51 mnamo 1938 na 76 kufikia 1950.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Baada ya Kongamano la FIFA la mwaka 2000, kulikuwa na wanachama 204 na idadi hii inazidi kukua kila mwaka.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kanuni Maagizo ya Kandanda hupitiwa na kufanyiwa mabadiliko kila mwaka (Mwezi Julai) na Shirikisho la Kandanda Duniani (FIFA).[1]


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Uwanja  Uwanja una umbo la mstatili.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Hakuna kipimo kamili, ila kanuni zinasema urefu ni baina ya mita 90 na 120, upana baina ya mita 45 na 90.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kwa michezo ya kimataifa urefu uwe baina ya mita 100 - 110 na upana baina ya mita 64 na 75.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Goli ziko kwenye pande fupi zaidi.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kuna alama ya bendera kwenye kona za uwanja.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mwaka 2008 IFAB ilijaribu kusanifisha vipimo kuwa mita 105 kwa 68, lakini kanuni hii ilisimamishwa baadaye.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mstari ni mpaka wa uwanja.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wakati mpira uko kwenye mstari hata kwa kiasi kidogo unahesabiwa bado uko ndani ya uwanja.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kwa goli kukubaliwa sharti mpira uwe umepita mstari wa goli kabisa.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mpangilio wa wachezaji [2] [3] Kuna wachezaji wa aina tatu: walinzi, wachezaji wa kiungo na wachezaji wa mbele au straika.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Goli kipa au mlinda lango ni mmoja kati ya walinzi.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Ni uamuzi wa kocha kuhusu idadi ya wachezaji wa kulinda lango, wa kiungo au wa mbele, ikitegemea mfumo uliotumika.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mfumo wa 4-4-2[4] umekuwa maarufu miongoni mwa timu nyingi.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mfumo huu hujumlisha walinzi wanne pamoja na mlinda lango, wachezaji wanne wa kiungo na wawili wa mbele. mshambuluaji lazima akawa mtu mwenye ujuzi mkubwa na mwenye nguvu za kushambulia Utunukizi wa Alama  Katika ligi za kitaifa na kimataifa, alama hutunukiwa kwa timu baada ya mchezo.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Timu iliyoshinda hupewa alama tatu huku timu zilizotoka sare hupewa alama moja kila moja.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Ikiwa ni lazima mshindi apatikane, hasa kwenye mechi za finali, mchezo huwa na muda wa ziada kama timu hizo ziko sare.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Iwapo sare hiyo huendelea mchezo huamuliwa kwa mikwaju ya penalty.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Shirikisho la Kandanda Duniani [5] Shirikisho la Soka Duniana (FIFA) ndilo shirikisho kuu linalosimamia kandanda duniani.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wanachama wake ni mashirikisho ya kandanda ya nchi mbalimbali.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kufikia mwaka wa 2000, lilikuwa na wanachama 204 kutoka pembe zote za dunia.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Shirikisho hili huandaa mashindano mbalimbali ya soka kama vile Kombe la Dunia la FIFA na pia huwatunuku wachezaji.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Orodha ya Wachezaji Maarufu Duniani Orodha ifuatayo inaonyesha baadhi ya wanasoka maarufu duniani, lakini haiashirii usanjari huu kulingana na ubora.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wapo wengine wengi ambao hawajatajwa hapa.[6]


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

David Beckham wa Uingereza Franz Beckenbauer wa Ujerumani Gabriel Batistuta wa Arjentina Michael Ballack wa Ujerumani Pablo Aimar Carlos Tevez Lionel Messi  wa Arjentina Adriano Dennis Bergkamp Jared Borgetti wa Mexico Fabio Cannavaro wa Italia Roberto Carlos Ronaldinho Deco Hernan Crespo Didier Drogba Michael Essien wa Ghana Samuel Eto wa Cameroon Luis Figo Steven Gerald Thierry Henry wa Ufaransa Oliver Kahn, Kipa wa Ujerumani Ricardo Kaka Roy Keane Jurgen Klinsmann Miroslav Klose Frank Lampard Diego Maradona wa Arjentina Michael Owen Alessandro Nesta Pele wa Brazil Robert Pires Rivaldo Robinho Romario Ronaldo wa Brazil Cristiano Ronaldo wa Ureno Wayne Rooney Ruud Van Nistelrooy Patrick Viera Zinedine Zidane wa Ufaransa Mpira wa miguu barani Afrika Mchezo ulipelekwa Afrika na Waingereza wakati wa ukoloni.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mechi za kwanza zilizorekodiwa mwaka 1862 huko Cape Town na Port Elizabeth[7].


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Ilhali ulikuwa mwanzoni mchezo wa kizungu ulienea haraka kati ya vijana Waafrika kupitia shule, jeshi na wafanyakazi wa reli.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kwa mfano kisiwani Unguja walikuwa wafanyakazi Wazungu na Wahindi waliocheza soka pamoja wakitazamiwa na wenyeji, halafu wanafunzi wa shule ya misioni St Andrew's ya UMCA.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Khamis Fereji alikumbuka jinsi gani mnamo 1910 soka ilichezewa na watoto na vijana kote Zanzibar mjini wakitumia mipira ya tennis mtaani au mwambanoni wakati wa jioni ilhali wazee walitazama.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Vivyi hivyo aliandika Dr. Nmandi Azikiwe katika kumbukumbu ya maisha yake ya kwamba alipokuwa mtoto Calabar (Nigeria) kabla ya Vita Kuu ya Kwanza walicheza mpira kila mahali kwa kutumia maembe, machungwa au mipira ya tennis[8] Mchezo ukaendelea kupanuka na kuendeshwa na wenyeji katika klabu zilizoundwa wakati miji ilikua na kuwa na wakazi wengi Waafrika[9].


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Tangu uhuru soka ilipanuka sana katika nchi huru za Afrika.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Baada ya kujiunga na FIFA wawakilishi wa nchi huru za Afrika waliweza kuhakikisha ya kwamba Afrika Kusini ilitengwa kwa sababu ya siasa yake ya apartheid (ubaguzi wa rangi).


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Tangu 1970 mpango wa kombe la dunia ulibadilishwa kuhakikisha nafasi kwa kila bara na Afrika ilipewa nafasi 1 ya hakika. 1986 zilikuwa nafasi 2, 1998 nafasi 4 na tangu kombe la 2002 kuna nafasi 5 kwa timu kutoka Afrika. [10]


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Kwa Tanzania na nchi nyingi za Afrika kuna uhaba wa wafadhiliː hiyo husababisha timu ambazo hazina uwezo wa kiuchumi kukata tamaa.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Tatizo kubwa ni uhamisho wa wachezaji vijana wenye uwezo kuhamia nje ya Afrika.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Wakati wa kombe la dunia idadi kubwa wachezaji wa timu za kitaifa kutoka Afrika wanaajiriwa na klabu huko Ulaya; wakati wa kombe la dunia dunia 2010 walikuwa asilimia 80 za wachezaji Waafrika kwenye kombe la dunia waliocheza kwa klabu za Ulaya.


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Hali hii inashusha uwiano wa soka katika ligi za kitaifa kwa sababu wachezaji bora wako ng'ambo wakipatikana tu kwa mechi za kimataifa wakishiriki katika timu ya kitaifa.[11]


Question: Je, Kuvu huzaa kwa jinsi gani?

Mpira wa miguu

Mpira wa miguu nje ya kanuni za kawaida  Hali halisi kuna namna nyingi kucheza soka hata pasipo na wachezaji 22 au uwanja kamili.