Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Alama ya Wahus ilikuwa kikombe cha Ekaristi kwani Hus alifundisha ya kwamba Wakristo wote wanapaswa kupokea kikombe kanisani (katika karne XII Kanisa Katoliki lilianza desturi ya kutoa kikombe kwa mapadri tu).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Ukristo wa Bohemia na Moravia uligawanyika.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya Yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakafuata Wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakabaki ndani ya Kanisa Katoliki, wakaruhusiwa kuwa na ibada ya Misa (chakula cha Bwana) wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwisho wa Karne za Kati Karne za 15 na 16 zilikuwa muhimu katika historia ya Ukristo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Huko Asia ya Kati jeshi la Wamongolia Waislamu chini ya kiongozi Timur liliteka na kuharibu nchi nyingi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Makanisa yalichomwa moto popote Asia ya Kati na Uajemi mpaka Palestina.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

(Wakaharibu vilevile nyumba za dini nyingine kama Wabuddha au Wahindu).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1453 mji mkubwa wa Bizanti ukatekwa na jeshi la Waturuki Waislamu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ulikuwa mwisho wa Dola la Roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tangu muda ule Wakristo wote wa Mashariki ya Kati wameishi chini ya Waislamu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waturuki wakaendelea kuingia Ulaya ya Kusini-Mashariki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa muda wakatawala eneo la nchi za Ugiriki, Bulgaria, Romania, Masedonia, Serbia, Albania, Montenegro na Hungaria za leo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo wa Kiorthodoksi ulibaki huru katika nchi za Urusi na Ethiopia tu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini Hispania wafalme Wakatoliki walifaulu kuwafukuza Waarabu kutoka rasi ile.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 711 hadi 1491 sehemu za Hispania na Ureno zilikuwa chini ya Waarabu Waislamu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baadhi ya wenyeji walisilimu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe 1491 mji wa mwisho uliotawaliwa na Waarabu ulitekwa, na mfalme wake akakimbilia Moroko.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi hizo walichukua nafasi ya kulipiza kisasi kwa mateso yote ya nyuma.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waislamu waliobaki walilazimishwa kubatizwa, wengine waliuawa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa uhusiano kati ya mataifa ya Waislamu na ya Wakristo ulikuwa mgumu yaliendelea kufanya biashara.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Waarabu walikuwa na ujuzi zaidi katika mambo ya elimu na ufundi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vilevile walifaulu sana katika biashara.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni Waarabu walionunua bidhaa kule India na kuzipeleka mpaka Italia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wazungu walisikitikia sana bei kubwa ya bidhaa hizo na hasa faida kubwa ya wafanyabiashara Waislamu lakini wakazinunua kwani wenyewe walishindwa kuzitengeneza.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi kilekile mawazo mapya yalienea duniani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Anguko la Bizanti mwaka 1453 lilisababisha wasomi wengi wa mashariki kukimbilia Ulaya Magharibi wakileta vitabu vyao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wataalamu walianza kusoma tena vitabu vya Wagiriki na Waroma wa kale.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Elimu ilisonga mbele.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hasa mijini shule ziliundwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1492 Kolombo akaondoka Hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye Amerika.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

(Mwenyewe alifikiri amefika Bara Hindi, hivyo akawaita wenyeji "Wahindi" na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa "West Indies" = India Magharibi).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wahispania walipora utajiri wa mataifa ya Amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Utajiri huo mpya ulisaidia maendeleo ya Ulaya kupiku yale ya mataifa ya Waislamu na ya Asia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Urekebisho wa Kikatoliki na Matengenezo ya Kiprotestanti  Umoja halisi wa Kanisa unaweza kupatikana tu katika ukweli wa Injili ya Yesu Kristo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni habari mbaya kwamba katika karne ya 16 kuupigania ukweli huo kulivunja umoja wa Ukristo wa magharibi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Haiwezekani kushangilia mafarakano ya wafuasi wa Yesu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Yale ya karne hiyo yalitokana na kuelewa tofauti kweli za imani ya Kikristo na yalikuwa na ukali kwa sababu pande zote zilisadiki kwamba kushikilia kwa usahihi ufunuo wa Mungu ni suala la wokovu wa milele.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano, Martin Luther aliandika, «Sikubali mafundisho yangu yahukumiwe na yeyote, hata kama ni malaika.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Asiyekubali mafundisho yangu hawezi kufikia wokovu».[1]


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Pamoja na hayo, mambo mengi yalichangia farakano, si teolojia tu, bali siasa, uchumi, jamii na utamaduni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakati huo mara nyingi hoja za imani na malengo ya kisiasa vilichanganyikana: wanasiasa wengi walitumia hoja hizo ili kufikia malengo ya kiutawala, na vilevile wanateolojia walitumia siasa kutetea mafundisho yao ili kuvuta watu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu Luther alichorwa kama shujaa wa taifa la Ujerumani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi pande zote zilipotosha maana ya wapinzani na kuwachora vibaya wakivunja amri ya nane inayokataza uongo dhidi ya jirani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hata waliojitahidi kusema ukweli tu juu ya wengine kwa kawaida hawakujitahidi vya kutosha kuelewa msimamo wao na kuona kwamba pengine si mbaya zaidi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kila mmoja alitaka ushindi akachangia ugomvi uliorithishwa kwa vizazi vilivyofuata.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo, kilichosababisha zaidi farakano si masuala ya imani yaliyojadiliwa na Waprotestanti, bali lawama zao dhidi ya hali mbaya ya Kanisa la wakati huo iliyokuwa inakera wengi na kuwaelekeza kuunga mkono urekebisho.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hapo kale neno hilo (kwa Kilatini reformatio) lilihusu badiliko la hali mbaya iliyopo ili kurudia hali nzuri zaidi ya awali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika Karne za Kati lilitumika mara nyingi kwa marekebisho ya umonaki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 15 haja ya urekebisho ilionekana wazi si tu kwa mashirika ya kitawa bali kwa Kanisa lote.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hasa Mtaguso wa Konstanz (1414-1418) ulidai kabisa ufanyike «katika kichwa na katika viungo».


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa jumla mitaguso yote ya Karne za Kati na mikutano mingi ya Bunge la Dola la Ujerumani ililenga urekebisho wa Kanisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa kweli Karne za Kati zilikuwa na mchanganyiko wa mambo yaliyopingana: ibada za nje tu na za dhati kabisa; teolojia iliyoelekeza kutenda kwa msingi wa nipe nikupe na hakika ya kwamba binadamu anategemea kabisa neema ya Mungu; kutojali wajibu hata upande wa viongozi wa Kanisa na marekebisho safi ya mashirika ya kitawa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Karne XV ilikuwa kipindi cha umotomoto wa pekee katika Kanisa, ambapo walei wengi zaidi na zaidi walipata elimu nzuri, hivyo walitamani hotuba bora na mafundisho ya kuwasaidia kuishi Kikristo zaidi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Luther aliitikia haja hizo zilizomgusa sana kama mtu wa wakati wake.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwenyewe alitumia kwa nadra neno urekebisho, lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka 1517 - 1555, yaani kuanzia uenezi wa hoja 95 za Martin Luther hadi amani ya Augsburg.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati yake mabishano ya Kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya Luther, yalichanganyikana mapema na siasa, uchumi na utamaduni, kutokana na hali halisi ya wakati huo, mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wakatoliki, yaani Papa na Mfalme mkuu wa Ujerumani, waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walimwona Luther kuwa padri mdogo tu apaswaye kurudishwa kwenye njia iliyo halali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Papa Leo X hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake: mwaka 1521 akamtenga Luther katika Kanisa, halafu akapokea habari za Bunge la Ujerumani lililomhukumu Luther kuwa mzushi na adui wa taifa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1522/1523 akafuata Papa Adriano VI: akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya Luther kila mahali akakiri Kanisa lilikuwa na makosa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wake ulidumu muda mfupi mno.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1527 jeshi la Mfalme liliteka Roma, Papa akakimbia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walipatana mwaka 1529 lakini mwaka uleule Waturuki Waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme, Vienna.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa shida tu jeshi la Wakristo liliwashinda.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme Karolo V wa Ujerumani alikuwa pia Mfalme wa Hispania.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho".


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kisha kusoma teolojia akapadrishwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wote walifuata utaratibu uleule.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Je, Salah ad-Din alizaliwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Main Page  Neopalpa donaldtrumpi ni spishi ya nondo iliyogunduliwa mwaka 2017 na mtaalamu wa Kanada Vazrick Nazari.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Akiwa mgunduzi wa spishi mpya Nazari aliweza kuchagua jina akaamua kutumia jina la mwanabiashara na wakati ule mgombea wa uraisi Donald Trump kwa matumaini ya kwamba chaguo hili litasababisha watu wengi zaidi kusikia habari za wadudu na utafiti wa wadudu.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Ugunduzi  Jenasi Neopalpa pamoja na spishi Neopalpa neonata ilielezwa mara ya kwanza mwaka 1998 na Dalibor Povolný.[1]


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Miaka 20 baadaye Vazrick Nazari aliangalia upya mifano ya kipepeo hiki iliyohifadhiwa katika taasisi ya Bohart Museum of Entomology.[2]


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Alitambua ya kwamba mifano kadhaa ilitofautiana na mingine na kuwa spishi mpya aliyoiita Neopalpa donaldtrumpi kwa sababu ya vigamba vya rangi ya njano-nyeupe kichwani.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Haya yalimkumbusha kuhusu nywele za Donald Trump.[3]


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Ilhali nafasi yake ya kueleza spishi mpya ilitokea karibu na tarehe ya Trump kuingia katika uraisi kwenye januari 2017 aliamua kutumia hili kwa sababu aliona sayansi ya wadudu ilihitaji kujulikana zaidi.[3][4] Tabia Mwili wa kipepeo hiki una urefu baina ya milimita 7 na 13.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Mabawa yake hufunika upana wa milimita 6 hadi 9.2.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Uso wa juu wa mabawa huwa na rangi kahawia pamoja na madoa meupe zaidi.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Kichwa kina vigamba vyeupe-njano yaliyosababisha uteuzi wa jina.[3][4] Pamoja na vigamba vya kichwani tofauti nyingine ya spishi hii na spishi ya N. neonata  ni udogo wa mboo na pia umbo la sehemu za kike.


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Zinatofautishwa pia kutokana na DNA.[3]


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Makazi Hadi sasa Neopalpa donaldtrumpi ilionekana kwenye sehemu za kaskazini ya rasi ya Baja California katika Meksiko na kwenye kaskazini ya Kalifornia ya Marekani.[3]


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

Marejeo  Viungo vya Nje    – Public Data Portal .


Question: Kipepeo iko katika spishi gani ya wamyama?

Neopalpa donaldtrumpi

The Telegraph, 17 January 2017


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Part of a series on theHistory of Tanzania Timeline History of Zanzibar Colonial period Scramble for Africa German East Africa Heligoland–Zanzibar Treaty Maji Maji Rebellion East African Campaign British East Africa Modern history Zanzibar Revolution Tanganyika Ujamaa Uganda–Tanzania War  Tanzaniaportalvt Tanganyika ni jina la kihistoria la sehemu kubwa ya Tanzania ya leo, yaani ile yote isiyo chini ya serikali ya Zanzibar.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Kwa sababu za kisiasa, mara nyingi huitwa "Tanzania bara" ingawa ina visiwa pia, hasa Mafia na Kilwa.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Tanganyika ilikuwa sehemu kubwa ya koloni ya Ujerumani hadi vita kuu ya kwanza ya Dunia.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Baada ya 1916 ilivamiwa na Uingereza na Ubelgiji.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Kuanzia 1922 Tanganyika ilikuwa eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa lililokuwa chini ya Uingereza na nchi huru kati ya 1961 hadi 1964, mwaka wa kwanza kama ufalme, halafu kama jamhuri.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Mwaka 1964 iliungana na Zanzibar na kuwa sehemu ya Jamhuri ya Muungano ya Tanzania.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Chanzo katika koloni la Kijerumani Maeneo yaliyoitwa baadaye (1920) "Tanganyika" yaliunganishwa mara ya kwanza tangu mwaka 1886 kama koloni ya Ujerumani iliyoitwa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Kabla ya kufika kwa ukoloni kulikuwa na madola madogo mbalimbali na maeneo madogo ya kikabila.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Kanda la pwani pamoja na njia za misafara kuelekea Ziwa Tanganyika vilikuwa chini ya athira ya Usultani wa Zanzibar.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Tangu mwaka 1885 Karl Peters, kwa niaba ya Shirika la Ukoloni wa Kijerumani (Gesellschaft für Deutsche Kolonisation) alianza kufanya mikataba na watawala wenyeji katika maeneo ya Usagara, Nguru, Useguha na Ukami iliyoweka msingi wa madai yake ya kuchukua utawala mkuu wa maeneo hayo.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Mikataba hii ilikuwa ya udanganyifu maana Peters aliwahamasisha machifu kutia sahihi kwenye matini za Kijerumani ambazo hawakuelewa.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Uenezeaji wa Wajerumani uliendelea hasa baada ya kushinda upinzani katika vita ya Abushiri na vita dhidi ya Wahehe.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Koloni ile la Kijerumani ilikuwa kubwa kuliko Tanganyika ya baadaye, maana ilijumlisha pia maeneo ya Rwanda na Burundi pamoja na sehemu ndogo ya Msumbiji.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia (1914 - 1918) koloni ya Kijerumani ilitekwa na majeshi ya Uingereza na Ubelgiji.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Mkataba wa Versailles wa mwaka 1919 ulikuwa na kanuni za kuchukua makoloni yote ya Ujerumani na kuzikabidhi kwa mataifa washindi wa vita.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Sehemu kubwa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani iliwekwa chini ya utawala wa Uingereza, kasoro maeneo ya Rwanda na Burundi yaliyokabidhiwa mikononi mwa Ubelgiji.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Tanganyika Territory ya Kiingereza baada ya kuondoka kwa Wajerumani Mwaka 1919 sehemu kubwa ya koloni la Kijerumani ilikabidhiwa rasmi mikononi mwa Uingereza kama eneo la kudhaminiwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa kulingana na kifungo 22 cha mkataba wa Versailles.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Mwaka 1922 Shirikisho la Mataifa lilithibitisha hatua hiyo na kuamua masharti ya kukabidhi.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Waingereza walihitaji jina jipya kwa ajili ya koloni hilo na tangu Januari 1920 wakaamua kuliita "Tanganyika Territory" kwa kutumia jina la ziwa kubwa upande wa mashariki ya eneo. [1]


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Katika Vita vikuu vya pili, wananchi 100,000 hivi waliungana na jeshi la Uingereza[2] wakiwa kati ya Waafrika 375,000.[3]


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Watanganyika walipiga vita katika vikosi vya King's African Rifles huko Somalia, Uhabeshi, Madagascar na Burma.[3]


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Pia Tanganyika ilikuwa chanzo kikubwa cha chakula[2] Jambo hilo lilisababisha mfumuko wa bei usio wa kawaida.[4]


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Uhuru na Muungano na Zanzibar Tanganyika ilipata uhuru wake tarehe 9 Desemba 1961 (taz.:


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Historia ya Tanzania).


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Mwaka 1964 imeunganika na Zanzibar kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Leo hii neno "Tanganyika" latumiwa wakati mwingine kutaja sehemu ya Tanzania isiyo Zanzibar, hasa na watu ambao hawapendi muundo wa serikali mbili tu (ile kuu na ile ya Zanzibar) ndani ya muungano na wanadai kuwa na serikali ya tatu, yaani ile ya Tanganyika.


Question: Je,kenya ilipata uhuru mwaka upi?

Tanganyika

Marejeo   Jamii:Historia ya Tanzania Jamii:Nchi za kihistoria za Afrika


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro ni shule ya Mseto inayopatikana katika mtaa wa Kenyoro, Kata ya Itibo, Ekerenyo katika wilaya ya Nyamira, Mkoa wa Nyanza nchini Kenya.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Historia Shulu ya E.L.C.K Kenyoro ilianzishwa mnamo mwaka wa 1997 kwa msaada wa Kanisa la ELCK Kenyoro.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Ilianza na wanafunzi wachache sana, ikiwa wengi wao ni wa kujitolea ili kuwashawishi wengine wajiunge nao.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Haikuwa na walimu waliohitimu wa Serikali kwa wakati huo.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Wnafunzi wa kwanza waliketi katika mtihani wa Kitaifa (K.C.S.E) mnamo mwaka wa 1999.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Hatimaye Shule hii ilitambuliwa rasmi na serikali mnamo 2000 kama chuo cha mafunzo cha serikali.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Ilitumiwa mwalimu mkuu wa kwanza aliyehitimu Bwana Charles Nyandoro Moochi mnamo 2001. wakati huu,shule hii ilikuwa na wanafunzi takribani 180.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Mazingira Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro iko mashinani mtaani Kenyoro.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

BArabara kuu iliyo karibu ni ile ya Nyamira-Ikonge iliyo takribani kilomita 3 kutoka Shuleni humo.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Inapakana na Shule ya msingi ya ELCK Kenyoro, Kanisa la ELCK Kenyoro na Hospitali Ndogo ya KEnyoro.Shule hii pia imepakana na maskani ya Mbunge wa Mugirango Kaskazini (2007-2012) Bwana Wilfred Ombui Kabete.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Ukosefu wa barabara bora katika eneo hili ni miongoni mwa vikwazo inaxyopambana navyo shule hii.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Shule zingine zilizo Karibu Mbali na Shule ya Msingi ya ELCK Kenyoro,shule zingine zilizo karibu ni: Shule ya Msingi ya Getangwa Shule ya Upili ya Kiabonyoru Shule ya Upili ya Nyagokiani Shule ya Upili ya Nyamiranga Shule ya Msingi ya Bweni ya Ekerubo Gietai Shule ya Upili ya Kerema Taasisi ya Ufundi ya Ekerubo Gietai Shule ya Msingi ya Nyamwanchania Michezo Ingawa ni shule ndogo,imewahi kujifunia umaarufu katika wilaya ya Nyamira hasa katika mchezo wa Handiboli katika miaka ya 2006,2007,2008 na 2009 chini ya ukufunzi wa Thomas Mogita.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Isitoshe, shule hii inajulikana kwa umaarufu wake katika riadha, huku ikijifunia wanariadha wa Masafa marefu kama vile Clinton Mayaka, Evans Mayaka na Catherine Ombogo.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Matokeo ya Kielimu Shule hii imekuwa ikiendelea kukikuza kiwango cha elimu mwaka baada ya mwingine.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Ilitoa wanafunzi waliofuzu kujiunga na Vyuo vikuu vya serikali kwa mara ya kwanza mnamo 2002 ambapo wanafunzi watatu, William Mose, Jackline Maosa (marehemu) na Metal Otiso walifuzu kuingia vyuo vikuu.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Mnamo mwaka wa 2003, kulikuwa na mwanafunzi mmoja aliyefuzu, Justus Michira.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Mnamo Mwaka wa 2004, Josephine Maosa ndiye aliyeipeperusha bendera ya Kenyoro, huku akifuzu na alama 72, ambayo ni alama ya juu zaidi kurekodiwa kufikia mwaka huo.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Mnamo mwaka wa 2005, kulikuwa na mwanafunzi mmoja aliyafuzu pia, Joshua Nyaundi.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Mwaka wa 2006 hakukuwa na mwanafunzi aliyefuzu, huku wanafunzi wawili, Daglas Nyangoka na Mary Bitoyo wakikosa kwa ufinyu kufuzu.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Shule hii ilipata umaarufu wilayani mnamo mwaka wa 2007 wakati ilipata alama ya A kwa mara ya kwanza kupitia kwa mwanafunzi Samson Maosa ambaye alikuwa wa Pili katika wilaya mpya ya Nyamira.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Wakati huo,kulikuwa na wanafunzi wawili tu waliopata alama ya A katika wilaya mpya ya Nyamira, mwingine akitoka katika Shule ya Upili ya Masosa.[1]


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Majengo Kufuatia ufinyu wa ardhi, Shule hii imejenga madarasa 4 huku kila kidato kikiwa na chumba kimoja.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Isitoshe kuna majengo mengine ya Ofisi za Walimu.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Pia kuna jengo la Maabara na Maktaba.


Question: Je,chuo cha upili cha kwanza kujengwa nchini Kenya ni ipi?

Shule ya Upili ya ELCK Kenyoro

Jengo la kulia lingali kujengwa Tazama pia Viungo vya Nje Virejeleo  Jamii:Shule nchini Kenya


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Elimu nchini Kenya imekuwa ikizingatia mfumo wa 8-4-4 tangu mwishoni mwa miaka wa 1980, ikiwa ni miaka minane ya elimu ya msingi, ikifuatiwa na miaka minne ya shule ya upili, kisha miaka minne ya taasisi au chuo kikuu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mbali na haya, kuna sekta kubwa ya shule za kibinafsi ambazo hushughulikia watu wa viwango vya maisha ya kadri na ya juu, ambao kwa ujumla hufuata mfumo wa elimu ya uingereza wa elimu ya sekondari na msingi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kati ya watoto wote nchini Kenya ,asilimia 85 huudhuria shule za msingi,asilimia 24 huudhuria shule za upili na asilimia 2 hujiunga na taasisi za elimu ya juu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Elimu ya Msingi Kuna aina tatu ya shule za msingi: shule za kutwa ambazo zinajumuisha shule nyingi za msingi; shule za bweni ambazo zimegawanywa katika vitango vitatu: vile vya gharama ya chini, wastani na za gharama ya juu; na shule za maeneo kame.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Elimu ya msingi katika shule za msingi za serikali ilifanywa kuwa ya bure na ya kila mmoja(bali si ya lazima) mwezi wa januari mwaka wa 2003.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mfumo wa Harambee huchangia pakubwa katika utoaji wa elimu ya shule za msingi nchini Kenya.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

(Katika Kiswahili, neno Harambee humaanisha "kuungana pamoja".)


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mfumo wa Harambee hugharamia takriban asilimia 75 ya shule za msingi nchini Kenya.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mtihani wa kitaifa wa shule za msingi nchini enya hufanywa mwishoni mwa masomo ya msingi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kimani Maruge, ambaye ni Mkenya, ndiye aliyekuwa mtu mkongwe zaidi ulimwanguni kujiunga na shule ya msingi .Nimkulima ambaye hakuwa amesoma,alijisajili akiwa na miaka 84 baada ya kufahamu kuwa masomo ya msingi yalikuwa ya bure.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Alifariki mwaka wa 2009 akiwa na umri wa miaka 89.[1]


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Elimu ya Shule za Upili Wanafunzi nchini Kenya katika shule za sekondari huchukua miaka minne kujiandaa kwa masomo ya taasisi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Wanafunzi wengi huanza kuyajenga maisha yao ya usoni kwa kujiendeleza katika masomo yatakayo wapa kazi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mtihani wa kitaifa wa kadato cha nne hufanywa mwishoni mwa masomo ya shule ya upili.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mnamo mwaka wa 2008, serikali ilianzisha mpango wa kutoa elimu ya bure kwa shule za upili.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kuna vitengo vitatu vya shule za sekondari: shule za kibinafsi, shule zinazofadhiwa na serikali na shule za harambee.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule zinazofadhiliwa na serikali zina ushindano mkali unaopelekea mmoja kati ya watoto wanne kukubaliwa kujiunga nazo.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kujiunga na shule ya upili  hutegemea alama za mwanafunzi katika mtihani wake katika darasa la nane(K.C.P.E).


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule nyingi zinazofadhiliwa na serikali ni za bweni .


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule za harambee hazina ushindani mkali na zinajumuisha asilimia 75 ya shule zote za upili nchini.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Wanafunzi wanaopata alama za chini katika mtihani wao wa darasa la nane hujiunga na shule za harambee,shule za kibiashara,au kuacha shule.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Vifaa katika shule hizi sio vizuri kama vile vya shule zinazo fadhiliwa na serikali,na mara nyingi hukosa vitabu, walimu waliohitimu, madawati n.k..


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule nyingi za kibinafsi huwa na mfumo wa elimu ya Uingereza , ukifuatiwa na A-levels au Baccalaureate ya kimataifa licha tu ya chache zinazofuata mfumo wa Marekani.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule chache za kibinafsi hufuata mfumo wa KCSE kando na mifumo ya kigeni wakiwapa wanafunzi kuchagua ni upi wa kufuatwa.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kwa mfano ,Shule ya Saint Mary's, Nairobi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Taasisi za Elimu Hizi ni taasisi zinazotoa elimu ya juu kwa miaka miwili au mitatu katika viwango vya Cheti, Diploma na Diploma ya juu ya kitaifa.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Taasisi hizi hutoa mafunzo ya kiufundi kwa kutumia ujuzi wa mikono katika nyanja mbalimbali kama vile uhandisi sayansi ya madawa ,elimu ,sayansi ya kompyuta n,k.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Zinajumuisha vyuo vya mafunzo ya ualimu (TTCs),Taasisi za mafunzo ya udaktari nchini Kenya(KMTC), Kenya Polytechnic ,Mombasa Polytechnic, Eldoret Polytechnic, Tasisi ya mafunzo ya utangazaji na nyingine nyingi Taasisi hizi zote huanzishwa na miswada mbalimbali ya bunge.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Vyuo vya Umma Chuo kongwe zaidi nchini Kenya ni Chuo Kikuu cha Nairobi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya Kenyatta, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Egerton, Moi, Chuo Kikuu cha Maseno na  Chuo Kikuu cha Masinde Muliro cha Sayansi na Teknolojia (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Magharibi).


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Habari zaidi Mnamo mwaka wa 1963 serikali ya Kenya aliahidi elimu ya msingi ya bure kwa watu wake.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Ahadi hii haikufanikishwa hadi 2003.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Wananchi wanatarajiwa kuchangia mfuko wa elimu kwa kulipia ada, kodi, na huduma za ajira.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Baada ya kuchangia, wazazi wengi hawakuwa na pesa za kulipia elimu ya watoto wao na hatimaye waliachwa nje ya mfumo wa shule.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Walimu hushiriki mgomo mara nyingi kutokana na kutolipwa kwa mishahara yao.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Walimu walihusika na kukusanya ada ya malipo kutoka kwa mwanafunzi, huku mishahara yao kushikiliwa hadi ada zote zilipokusanywa.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Watoto wengi walikuwa wanalazimika kuacha shule tu kwa sababu hawakuweza kumudu gharama hii.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Walimu  mara nyingi walikuwa wakiwatuma watoto nyumbani wakati wa mitihani ya mwisho ili iwe shinikizo kwa wazazi kulipa ada ya shule.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kwa sasa elimu ni bure, mahudhurio yameongezeka na kuna uhaba wa walimu na madarasa na watoto kutopata makini kutokana na ukosefu wa walimu wa kutosha inayotokana na msongamano wa wanafunzi madarasani.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Hii ni matokeo ya watoto wote wanaohudhuria ambao hapo mwanzo hawakuweza kumudu ada ya shule, na watoto wanaotolewa shule za kibinafsi zenye hadhi ya chini ili kujinufaisha na ya elimu ya bure.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Hii imejenga mahitaji kwa shule za kibinafsi zenya gharama ya chini ambazo wazazi wanaweweza kumudu kulipa ada kuwatutuma watoto wao ili kujifunza katika mazingira yaliyo bora.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Baadhi ya watu wanaamini kwamba msongamano katika mashule ni changamoto kwmba pana haja ya kuandaa mafunzo ya kiufundi zaidi ili kujenga njia mbadala kwa ajira.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kenya ilianzisha mfumo wa sasa wa 8-4-4 mnamo mwaka wa 1985.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Hii ina maana kwamba darasa la kwanza hadi la nane ni katika shule ya msingi, darasa la hadi kumi na mbili katika sekondari(Kidato cha kwanza hadi nne), na kisha wahitimu kutumia miaka minne katika chuo kikuu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mfumo wa 8-4-4 iliundwa kusaidia wale wanafunzi ambao hawana mpango wa kuendeleza elimu ya juu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Umesaidia kupunguza viwango vya wanafunzi wanaoacha shule na kuwasaidia wale wanaoachia shule za msingi kupata ajira.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Ukuaji wa sekta ya elimu nchini Kenya umezidi matarajio.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Baada ya chuo kikuu cha kwanza kuanzishwa mnamo mwaka wa 1970, vingine vitano vilitengenezwa.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mahitaji ya elimu ya juu imesababisha kuanzishwa kwa vyuo vikuu vya kibinafsi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Vifaa katika baadhi ya vyuo vikuu vya umma ni ya hali ya chini hivi kwamba wale wa miaka ya juu hutumwa nyumbani kwa muda ili kuwapa nafasi wanafunzi wageni wanapojiunga na chuo kikuu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Vyuo vikuu, kama shule za msingi, vina ukosefu wa fedha ambazo zinazohitajika.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Kuna ukosefu wa tarakilishi ya mafunzo, na maaabara ni ndogo na hazina vifaa vya kutosha.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Baadhi ya wanafunzi huamua kulipa gharama ya juu kidogo ili kujiunga na vyuo vikuu vya kibinafsi kwa sababu hawataki kujihusisha na ushindani wa kutafuta nafasi za kujiandikisha.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Pia, vyuo vikuu vya kibinafsi huwa na vifaa bora na maabara ya tarakilishi ya hali ya juu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Serikali ya Uingereza inaipatia Kenya msaada wa shilingi bilioni saba (Dola milioni tisini na saba za Marekani) kusaidia kuboresha mfumo wa elimu ya bure.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Fedha za ziada zitatumika kuboresha mipango ya afya katika shule zote.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Pia, zitatumika katika ununuzi wa vitabu vya kusomea.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Fedha hizi zitakwenda pia kupanua elimu ya shule ya upili na vyuo vikuu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Pia kutakuwa na ujenzi wa madarasa na uboreshaji wa vifaa vya ya maji pamoja na usafi wa mazingira.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Ingawa Kenya ina vyuo vikuu yake, baadhi ya wazazi huchagua kupeleka watoto wao katika nchi mbalimbali za kigeni.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Wengi wanaamini kwamba Uingereza ina vyuo vikuu bora, na kwamba itakuwa fursa kubwa kwa watoto wao kuhudhuria chuo kikuu huko.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Vyuo vikuu vya Kenya pia ni vigumu zaidi kujiunga navyo kutokana na mahitaji makubwa sana ya elimu ya juu na kuwepo kwa nafasi chache kwa wanafunzi kujiunga navyo.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Serikali ya Kenya ingawa kwa mwendo wa kobe, inajizatiti kufanya elimu nchini Kenya kuwa bora zadi.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Miaka kumi na miwili ya kwanza ya shule sasa yanatolewa bure, japo hii ina imechangia suala la msongamano mashuleni; jambo linalohitaji kushughulikiwa kwa haraka.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Ufadhili kutoka Uingereza utasaidia kujenga upya baadhi ya shule na hii itachangia kuboresha mazingira ya kujifunza.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule za binafsi Shule za binafsi nchini Kenya kwa ujumla huhudumia watu wa tabaka ya kati na ya juu.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Nyingi ni ya mashirika ya kidini tofauti tofauti kama vile Oshwal Academy ambayo inamilikiwa na kusimamiwa na OERB (jamii ya Oshwal - Wakenya wenye asili ya kihindi wanaofuata dini ya Jainism); Katoliki (Saint Mary's School Nairobi), Wamisionari (Rift Valley Academy) na za Kiislamu (Aga Khan Academy).


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Mashirika haya kwa ujumla hufadhili shule hizo, na kwa kawaida hakuna upendeleo wa kidini au wa njia yoyote ile katika kuwachukua wanafunzi na uendeshaji wa shule.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule nyingi za binafsi nchini Kenya zinapatikana kakita jiji za Nairobi na Mombasa, huku shule za bweni zikipatikana sehemu ya mashambani au viungani mwa miji.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Hii ni sambamba na mila ya familia za Uingereza za tabaka ya juu na juu ya kati kuwatuma watoto wao shule za bweni za gharama kubwa ambazo zina nafasi ya kutosha na vifaa.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Shule zenyewe zinafanana na shule za umma za Uingereza, huku shule nyingi za kibinafsi jijini Nairobi aidha kuzingatia mfumo wa shule za umma, k.m. Brookhouse School, au kuwa shule za umma chini ya utawala wa kikoloni, k.m. Saint Mary's School, Nairobi na Kenton College.|Uingereza, huku shule nyingi za kibinafsi jijini Nairobi aidha kuzingatia mfumo wa shule za umma, k.m. Brookhouse School, au kuwa shule za umma chini ya utawala wa kikoloni, k.m. Saint Mary's School, Nairobi na Kenton College.


Question: Je,Kenya ina mito ngapi kwa ujumla?

Elimu nchini Kenya

Tazama pia  Elimu katika Afrika Marejeo  Viungo vya nje   Southern and Eastern Africa Consortium for Monitoring Educational Quality (SACMEQ)                 !


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Jamhuri ya Ghana  ni nchi ya Afrika Magharibi inayopakana na Côte d'Ivoire (Ivory Coast) upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini, Togo upande wa mashariki, na Ghuba ya Guinea upande wa kusini.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Neno Ghana lina maana ya "Shujaa Mfalme",[4] na lilikuwa chimbuko la jina “Guinea” (kupitia kwa Kifaransa Guinoye), ambalo limetumika kurejelea pwani ya Afrika Magharibi (na ambalo linatumika katika Ghuba ya Guinea).


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kabla ya ukoloni Ghana ilikaliwa na idadi ya watu wa kale, hasa wa Falme za Akan, wakiwemo Waakwamu upande wa mashariki, Himaya ya Ashanti ya bara na falme kadha wa kadha za Kifante, pia falme zisizo za Kiakan kama Waga na Waewe waliokuwa pwani na bara.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Biashara na nchi za Ulaya ilistawi baada ya kukutana kwao na Wareno katika karne ya 15, na Waingereza walianzisha nchi ya Gold Coast, chini ya himaya ya Uingereza mwaka wa 1874.[5]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Nchi ya Gold Coast ilijinyakulia uhuru kutoka kwa Uingereza mwaka wa 1957, ikawa taifa la kwanza la Afrika Kusini mwa Sahara (Sub-Saharan Africa) kufanya hivyo[6][7][8] Jina “Ghana” lilichaguliwa kwa taifa hili mpya ili kuashiria himaya ya kale ya Ghana, ambayo kwa wakati mmoja ilienea katika sehemu kubwa ya Afrika Magharibi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Ghana ni mwanachama wa mashirika mbalimbali ya kimataifa yakiwemo Jumuiya ya Madola, Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika Magharibi, Umoja wa Afrika, na Umoja wa Mataifa.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Ghana ni nchi ya pili baina ya nchi zinazozalisha mmea wa kakao ulimwenguni kote, pia ni kiambo cha Ziwa Volta, ambalo ndilo ziwa kubwa zaidi ulimwenguni kuundwa na binadamu[9].


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Vilevile, Ghana ni nchi inayojulikana sana katika ulimwengu wa soka.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Tarehe 16 Oktoba 2009, Ghana lilikuwa taifa la kwanza la Kiafrika kushinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya umri wa miaka 20 (FIFA U-20 World Cup) kwa kushinda nchi ya Brazil kwa mabao 4 kwa 3 kupitia mikwaju ya penalti[10].


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Asili ya jina   Neno Ghana  lina maana ya Shujaa Mfalme na lilikuwa jina la heshima walilopewa wafalme wa Himaya ya Ghana nyakati za kale za Afrika Magharibi.[11]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kijiografia, Himaya ya Ghana inakadiriwa kuwa kilomita 800 500 miles (800km) kaskazini na magharibi mwa Ghana ya kisasa, na ilitawala majimbo katika eneo la Mto Sénégal na mashariki kuelekea Mto wa Niger, katika maeneo ya sasa ya Senegal, Mauritania na Mali.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Ghana lilichaguliwa kuwa jina rasmi la nchi ya Gold Coast nchi hii iliponyakua uhuru mnamo tarehe 6 Machi 1957; hata hivyo, Ghana haikuweza kutangaza uhuru wake kamili kutoka kwa Uingereza hadi tarehe 1 Julai 1960 ambapo pia nchi ilianza kujulikana kama Jamhuri ya Ghana.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Jiografia     Ghana ni nchi ambayo inapatikana katika Ghuba ya Guinea, nyusi chache kaskazini mwa Ikweta, jambo ambalo linaipa nchi hii hali ya joto.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Nchi hii inapatikana katika eneo la kilomita mraba 238,500 (maili mraba 92,085)238,500km2 (92,085sqmi).


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Eneo hili limezungukwa na Togo kwa upande wa mashariki, Cote d’Ivoire upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini na Ghuba ya Guinea (Bahari ya Atlantiki) upande wa kusini.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Laini ya Greenwich Meridian hupita ndani ya Ghana, katika jiji la viwanda la Tema.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kijiografia Ghana inapatikana karibu zaidi ya sehemu ya “katikati” mwa ulimwengu kuliko nchi yoyote ile ingawa sehemu halisi ya katikati, (0°, 0°) inapatikana katika Bahari ya Atlantiki kwa makadirio kilomita 614 (maili 382) 614km (382mi) kusini mwa Accra, Ghana, katika Ghuba ya Guinea.[12]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Nchi hii ina maeneo tambarare, vilima vya chini na mito michache.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Nchi ya Ghana inaweza kugawanywa katika maeneo matano tofauti ya kijiografia.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Eneo la pwani ni sehemu ambayo ni ya chini na iliyo na ufuo wa mchanga huku ikipakana na koko na kukingamana na mito na vijito kadha wa kadha huku sehemu ya kaskazini ikiwa na maeneo ya juu yaliyo tambarare.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Eneo la kusini magharibi na kusini ya kati mwa Ghana ni sehemu iliyoinuka sawa na pana yenye misitu ikiwa na vilima vya Ashanti na eneo sawa na pana (plateau) la Kwahu na safu ya vilima vya Akuapim-Togo vinapatikana kwenye mpaka wa mashariki mwa nchi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Bonde la Volta linachukua eneo la kati mwa Ghana.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Sehemu ya juu zaidi nchini Ghana ni Mlima Afadjato ulio na urefu wa mita 855 (futi 2,904)885m (2,904ft) na unaopatikana kwenye safu ya vilima vya Akwapim-Togo.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Hali ya hewa ni ya hari.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kanda ya pwani ya mashariki ni ya joto na iliyokauka (angalia Dahomey Gap); pembe ya kusini magharibi, huwa na joto jingi na unyevu hewani; huku sehemu ya kaskazini ikiwa yenye joto jingi na iliyokauka.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Ziwa Volta, ziwa lisilo la asili kubwa zaidi ulimwenguni, linaenea kupitia katika mafungu makubwa mashariki mwa Ghana na ndicho chanzo kikuu cha vijito vingi kama vile vya Oti na Afram.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kuna misimu miwili mikuu nchini Ghana, masika na kiangazi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kaskazini mwa Ghana huwa na msimu wa masika kutoka Machi hadi Novemba huku sehemu ya kusini, ukiwemo mji mkuu wa Accra, ikiwa na masika kutoka Aprili hadi Novemba katikati.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kusini mwa Ghana kuna misitu ambayo daima ni ya kijani kibichi na ile ambayo hupoteza majani yake wakati fulani wa mwaka ikiwa na miti kama mikangazi, odumu na mipingo.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Sehemu hii inayo pia mingi ya mitende ya mafuta na mikoko.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Miti ya Shea, mibuyu na mikakaya hupatikana kwa kawaida katika maeneo ya Volta na kaskazini mwa nchi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Maeneo kiutawala  Ghana imegawiwa katika maeneo ya utawala kumi, ambayo yamegawiwa zaidi katika wilaya 138, kila moja ikiwa na Bunge la Wilaya (District Assembly).


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Chini ya wilaya kuna aina kadhaa za mabaraza, yakiwemo mabaraza 58 ya miji au maeneo, mabaraza 108 ya kanda na mabaraza 626 ya maeneo.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kamati za vitengo 16,000 huwa katika daraja ya chini zaidi.[13]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Maeneo hayo 10 ni:       Ashanti, makao makuu Kumasi Brong Ahafo, makao makuu Sunyani Central, makao makuu Cape Coast Eastern, makao makuu Koforidua Greater Accra, makao makuu Accra Northern, makao makuu Tamale Upper East, makao makuu Bolgatanga Upper West, makao makuu Wa Volta, makao makuu Ho Western, makao makuu Sekondi-Takoradi Idadi ya wakazi katika majiji makubwa  Historia  Historia ya kale Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[14]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Licha ya hayo, hakuna ushahidi wa kuonyesha kuwa wakazi hao wana uhusiano na wale wa eneo hili kwa sasa.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kwa mujibu wa mapokeo simulizi, mengi kati ya makabila ya Ghana, leo kama vile watu wa chimbuko la makabila kadhaa kama Waakan, Waga na Waewe, walifika Ghana mnamo karne ya 13.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Mengi ya maeneo ya Ghana yanajumuisha eneo lililokuwa la Himaya ya Ashanti, mojawapo ya falme zilizokuwa na ushawishi mkubwa katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara kabla ya enzi za ukoloni.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Wahamiaji Waakan walihama kuelekea kusini na kuanzisha mataifa kadhaa, likiwemo lile la kwanza la himaya kuu ya Akan ya Wabono, ambayo kwa sasa inajulikana kama eneo la Brong Ahafo nchini Ghana.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Sehemu kubwa ya eneo la sasa la kusini na kati mwa Ghana ilikuwa imeungana chini ya Himaya ya Ashanti ya Waashanti, tawi la Waakan wa karne ya 16.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Utawala wa Waashanti ilihudumu mwanzoni kama mtandao mlegevu kabla ya kuwa ufalme ulioungana huku ukiwa na urasimu ulioendelea na wenye uchanganuzi mkubwa uliokuwa na makao yake Kumasi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Inasemekana kuwa katika kilele chake, Waasantehene wangeweza kutuma askari 500,000 vitani na kuwa na ushawishi wa kijeshi wa kiwango fulani juu ya majirani wake wote.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Thuluthi moja ya Waashanti wote walikuwa watumwa.[15]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Waga walianzisha muungano wenye ufanisi mnamo 1500[16] na Wagonja, Wadagomba na Wamamprusi, pia walipigania uwezo wa kisiasa katika miaka ya 1620.[16]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Mwanzo wa ukoloni Mawasiliano ya awali na Ulaya kutoka kwa Wareno, walioingia Ghana mnamo 1419, yalizingatia upatikanaji wa dhahabu.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Wareno walitua kwanza katika jiji la pwani lililokuwa makazi ya ufalme wa Wafante na kuliita eneo hili Elmina, jina ambalo linamaanisha “mgodi” kwa Kireno.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Mwaka wa 1481, Mfalme John II wa Ureno aliagiza Diogo de Azambuja kujenga Kasri ya Elmina, ambayo ilikamilishwa mwaka uliofuata.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Lengo lao lilikuwa kufanya ubadilishanaji wa dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, ili kuimarisha mamlaka yao yaliyokuwa yanakua kwa kasi katika eneo hilo.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kufikia mwaka wa 1598 Waholanzi walikuwa wameungana nao, na kujenga ngome katika maeneo ya Komenda na Kormantsi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Mwaka wa 1637, waliiteka Kasri ya Elmina kutoka kwa Wareno na vilevile Axim mwaka wa 1642 (Ngome ya Mtakatifu Antoni).


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Wafanyabiashara wengine kutoka Ulaya walijiunga nao kufikia miaka ya kati ya karne ya 17, hasa Waingereza, Wadenmarki na Waswidi.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Wafanyabiashara Waingereza, waliovutiwa na rasilimali katika eneo hilo, waliliita Gold Coast,  (Pwani ya Dhahabu), huku nao wafanyabiashara Wafaransa, wakivutiwa na mapambo waliyokuwa wakivaa watu wa pwani, wakiliita eneo la sehemu ya magharibi “Côte d'Ivoire", au Ivory Coast (pwani ya pembe za ndovu).


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Zaidi ya ngome na kasri thelathini zilijengwa na wafanyabiashara Wareno, Waholanzi, Waingereza na Wadenmarki.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Eneo la Gold Coast lilijulikana kwa karne nyingi kama ‘Kaburi la Mtu Mweupe’ kwa sababu wengi kati ya Wazungu walioenda huko kutoka Ulaya walikufa kutokana na malaria na magonjwa mengine ya eneo la hari.[17]


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Baada ya Waholanzi kuondoka mwaka wa 1874, Uingereza iliiweka Gold Coast chini ya himaya yake.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Kufuatia ushindi wa Uingereza mwaka wa 1896, hadi unyakuzi wa uhuru mnamo Machi 1957, eneo la Ghana ya sasa ghairi ya sehemu ya Volta Region (British Togoland), lilikuwa likijulikana kama Gold Coast.


Question: Uga mkubwa wa soka zaidi duniani ni gani?

Ghana

Vita vingi vilitokea baina ya utawala wa kikoloni na baadhi ya mataifa ya eneo hilo vikiwemo Vita vya 1806 vya Ashanti-Fante na mapambano ya kudumu ya Waashanti dhidi ya Waingereza, ambayo yalikoma baada ya Vita vya Tatu baina ya Waashanti na Waingereza (the third Ashanti-British War) (1900-1901).[18].