Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho".


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kisha kusoma teolojia akapadrishwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wote walifuata utaratibu uleule.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Dini la kikristo lilianza mwaka upi?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Je,Bwawa gani kubwa duniani?

Bwawa la Nyumba ya Mungu

Main Page limepatikana kwa lambo lililojengwa miaka ya 1960 katika wilaya ya Mwanga, mkoa wa Kilimanjaro (Tanzania) ili maji ya mto Kikuletwa na ya mto Ruvu yaweze kutumika kuzalisha umeme (8 MW).


Question: Je,Bwawa gani kubwa duniani?

Bwawa la Nyumba ya Mungu

Tazama pia Orodha ya maziwa ya Tanzania Tanbihi  Marejeo Öhman, May-Britt, Taming Exotic Beauties: Swedish Hydro Power Constructions in Tanzania in the Era of Development Assistance, 1960s - 1990s, Stockholm, 2007, PhD Thesis,  Viungo vya nje    Jamii:Maziwa ya Tanzania Jamii:Malambo


Question: Je,nani mmiliki wa Walt Disney?

Walt Disney

Walter Elias Disney (5 Desemba 1901 - 15 Desemba 1966) alikuwa mtayarishaji, mwongozaji na mwanakatuni maarufu wa Marekani.


Question: Je,nani mmiliki wa Walt Disney?

Walt Disney

Akiwa pamoja na ndugu yake aitwaye Roy Disney, walifanikiwa kuazisha kampuni ya Walt Disney Productions (sasa hivi inaitwa The Walt Disney Company).


Question: Je,nani mmiliki wa Walt Disney?

Walt Disney

Disney anafahamika zaidi kwa kubuni katuni zake zilizo maarufu, Mickey Mouse.


Question: Je,nani mmiliki wa Walt Disney?

Walt Disney

Minnie Mouse na Pluto vilevile ni ubunifu wake kwa jumla.


Question: Je,nani mmiliki wa Walt Disney?

Walt Disney

Viungo vya nje   at INDUCKS  on IMDb  at the TCM Movie Database   by Don Swaim       Jamii:Waliozaliwa 1901 Jamii:Waliofariki 1966 Jamii:Walt Disney Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani Jamii:Watayarishaji Filamu wa Marekani Jamii:Wanakatuni wa Marekani


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Ulaya (asili ya jina ni neno la Kiarabu ولاية, wilaayatun[1]; inaitwa pia Uropa) ni bara lenye eneo la km² 10,600,000 tu, lakini wakazi ni milioni 700.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Wengi wenye asili ya Ulaya wakati wa ukoloni walitawanyika duniani, hasa Amerika, wakiathiri kote upande wa lugha, utamaduni na dini.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Utawala Katika karne ya 20, baada ya vita kuu mbili, nchi mbalimbali za Ulaya zilianza kushirikiana kwa njia mbalimbali: Baraza la Ulaya lina nchi wanachama 47 Mkutano wa usalama na ushirikiano katika Ulaya (Marekani na Kanada ni wanachama pia) Umoja wa Ulaya wenye nchi wanachama 28 tangu mwaka 2013.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Kanda za Ulaya Katika orodha inayofuata kanda zinatajwa katika utaratibu wa Umoja wa Mataifa (UN categorisations/map).


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Lakini utaratibu huo haukubaliki ndani ya Ulaya kwa nchi za Ulaya ya Kati.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Wajerumani, Waaustria, Waswisi, Wacheki, Waslovakia na Wapoland hukubaliana ya kwamba wenyewe si Ulaya ya Magharibi wala ya Mashariki ila Ulaya ya Kati.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Kuna majadiliano kuhusu mipaka ya kanda hili yasiyokwisha bado, kwa mfano suala la Hungaria au Latvia.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Orodha ya nchi na maeneo                                                                                Jina la nchi au eneo,  benderaEneo (km²)Wakazi (mnamo Julai 2002 takriban)Wakazi kwa km²Mji Mkuu Ulaya ya Mashariki: Belarus207,60010,335,38249.8Minsk Bulgaria110,9107,621,33768.7Sofia Ucheki78,86610,256,760130.1Praha Hungaria93,03010,075,034108.3Budapest Moldova33,8434,434,547131.0Kishineu Poland312,68538,625,478123.5Warshawa Romania238,39121,698,18191.0Bukarest Urusi (2)3,960,000106,037,14326.8Moscow Slovakia48,8455,422,366111.0Bratislava Ukraine603,70048,396,47080.2Kiev Ulaya ya Kaskazini: Denmark43,0945,368,854124.6Kopenhagen Estonia45,2261,415,68131.3Tallinn Visiwa vya Faroe (Denmark)1,39946,01132.9Tórshavn Finland337,0305,183,54515.4Helsinki Guernsey (3)7864,587828.0St Peter Port Iceland103,000279,3842.7Reykjavík Eire (Ireland )70,2803,883,15955.3Dublin Kisiwa cha Man (3)57273,873129.1Douglas Jersey (3)11689,775773.9Saint Helier Latvia64,5892,366,51536.6Riga Lituanya65,2003,601,13855.2Vilnius Norwei324,2204,525,11614.0Oslo Visiwa vya Svalbard and Jan Mayen (Norway)62,0492,8680.046Longyearbyen Uswidi449,9648,876,74419.7Stockholm Uingereza (Ufalme wa Maungano)244,82059,778,002244.2London Ulaya ya Kusini: Albania28,7483,544,841123.3Tirana Andorra46868,403146.2Andorra la Vella Bosnia na Herzegovina51,1293,964,38877.5Sarayevo Kroatia56,5424,390,75177.7Zagreb Gibraltar (Uingereza)5.927,7144,697.3Gibraltar Ugiriki131,94010,645,34380.7Athens Italia301,23057,715,625191.6Roma Masedonia25,3332,054,80081.1Skopje Malta316397,4991,257.9Valletta Montenegro316397,4991,257.9Podgorica Ureno (6)91,56810,084,245110.1Lisbon San Marino6127,730454.6San Marino Serbia102,17310,280,000100.6Belgrad Slovenia20,2731,932,91795.3Lyublyana Hispania (7)498,50640,077,10080.4Madrid Mji wa Vatikani0.449002,045.5Mji wa Vatikani Ulaya ya Magharibi: Austria83,8588,169,92997.4Vienna Ubelgiji30,51010,274,595336.8Brussels Ufaransa (8)547,03059,765,983109.3Paris Ujerumani (Udachi)357,02183,251,851233.2Berlin Liechtenstein16032,842205.3Vaduz Luxemburg2,586448,569173.5Luxemburg Monako1.9531,98716,403.6Monako Uholanzi (9)41,52616,318,199393.0Amsterdam, Den Haag Uswisi41,2907,301,994176.8Bern Asia ya Magharibi: Armenia (10)29,800——Yerevan Azerbaijan (11)39,7304,198,491105.7Baku Kupro (12)5,995780,133130.1Nikosia (Lefkosa) Georgia (13)}49,2402,447,17649.7Tbilisi Uturuki (14)24,37811,044,932453.1Ankara Asia ya Kati: Kazakhstan (15)370,3731,285,1743.4AstanaTotal10,431,299709,022,06168.0 Tanbihi 1.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Kanda zinazotajwa (Ulaya ya Kusini – magharibi n.k.) zinafuata utaratibu wa Umoja wa Mataifa .


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Nchi kadhaa zinazotajwa hapo chini zinaweza kuhesabiwa kuwa sehemu ya Ulaya na pia bara nyingine (Asia, Afrika, au Oceania).


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Hii inategemea na namna ya kugawa kontinenti; pia wakazi wenyewe wanaweza kujielewa tofauti na majirani yao.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Urusi ni nchi ya kontinenti mbili za Ulaya ya Mashariki na Asia; namba za wakazi na za eneo zimetasjwa kwa ajili ya sehemu ya Kiulaya pekee. 3–5.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Guernsey, Kisiwa cha Man, and Jersey ni maeneo ya kujitegemea chini ya Taji la Ufalme wa Uingereza.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Namba za Ureno hazijumlishi Visiwa vya Madeira, ambazo ni sehemu ya Ureno magharibi ya Marokko katika Afrika.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Namba za  Hispania hazijumlishi  Visiwa vya Kanari magharibi ya Marokko katika Afrika, wa maeneo ya Ceuta na Melilla ambayo ni sehemu za Hispania kwenye pwani ya Moroko, Afrika ya Kaskazini.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Namba za Ufaransa  hazijumlishi maeneo yake  yaliyopo Amerika ya Kati au Kusini, Bahari Hindi au Oceania.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Uholanzi: Idadi ya wakazi ni ya 2004; Amsterdam ni Mji Mkuu lakini Den Haag ni makao makuuy a serikali.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Armenia huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki 11.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Azerbaijan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Kupro huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu zisozo chini ya Dola ya Kituruki ya Cyprus.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Georgia huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Uturuki ni nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Kusini; namba zinazotajwa zinahusiana na sehemu ndogo ya Magharibi pakee iliyomo Ulaya hasa jimbo lote la Istanbul.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Kazakhstan huhesabiwa mara nyingi kuwa nchi ya kimabara katika Asia ya Magharibi () na Ulaya ya Mashariki; idadi ya wakazi na eneo zimetajwa za sehemu ya Ulaya pekee.


Question: Mto gani kubwa zaidi bara ulaya?

Ulaya

Tazama pia  Marejeo   * Jamii:Bara


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Lugha ya taifa ni lugha au lahaja iliyoteuliwa miongoni mwa lahaja nyingi zilizopo katika jamiilugha  fulani iliyopo katika eneo fulani ili itumike katika mawasiliano ya jamii hiyo.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Mara nyingi lugha ya Taifa huteuliwa ili kukidhi haja ya mawasiliano miongoni mwa jamii.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Lugha ya Taifa inakuwa kama nembo ya Taifa husika, hii inachangiwa na suala la lugha ya Taifa kuwa  kama  kitambulisho  cha Taifa husika, kwa mfano, lugha ya Kiswahili nchini Tanzania inakuwa kama nembo ya Taifa, kwa sababu  ni  sehemu  ya  utamaduni yaani mila na desturi za Watanzania.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Dhana ya lugha ya Taifa imetumika kiutofauti katika mataifa tofauti tofauti.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Kwa kawaida lugha ya Taifa ni lugha kuu, yaani lugha inayotumika katika shughuli za kimahakama, kisiasa, katika ngazi ya Taifa, kwa mfano, nchini  Uingereza  lugha kuu ni kiingereza lakini  ki-welsh  kina nafasi yake haswa katika eneo la Wales.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi  maalumu katika nchi fulani, kwa kawaida lugha rasmi ni lugha inayotumiwa haswa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake pia katika matangazo rasmi.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Vile vile lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika eneo fulani au nchi fulani ili itumike katika mazingira maalumu.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Mara nyingi lugha rasmi katika Taifa huteuliwa ili itumike kwenye mahakama, bungeni na kwenye shughuli nyinginezo za kiutawala.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Lugha inaweza kupewa hadhi maalumu na kuwa lugha rasmi ijapokuwa lugha hiyo haijasambaa eneo kubwa,  pia inaweza isiwe na wazungumzaji wengi, kwa mfano, nchini New Zealand Kimaori kiliteuliwa kuwa lugha rasmi mwaka 1987 ijapokuwa lugha hii inazungmzwa na watu wachache.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya Taifa au katika sheria mahususi lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo, kwa mfano, nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha nyingine pamoja na Kiafrikana na Kijerumani zimetajwa kama lugha za kitaifa zinazoweza kutumiwa  pia kama lugha ya mafundisho shuleni.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Zifuatazo ni baadhi ya sifa za jumla za lugha ya Taifa na lugha rasmi:- Sifa za lugha ya Taifa -	Ni lugha iliyokubalika na wengi katika nchi na inaeleweka na watu wote (wasomi na wasiosoma) -	Ni kiwakilishi cha Taifa katika mawasiliano nje na ndani ya Taifa hilo na pia kitambulisho cha Taifa lenyewe.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

-	Hutumika kwa namna moja katika makabila mbalimbali ya nchi husika.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

-	Lugha hiyo ni muhimu iweze kuandikwa katika vitabu na magazeti na iwe inakubalika kutumika katika elimu na fani zingine zisizo za kitaaluma.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

-	Ni muhimu lugha hiyo iwe  ni  sehemu  ya  utamaduni wa nchi husika.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Sifa za lugha rasmi -	Lugha  hiyo  lazima  iwe  sanifu.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

-	Inaweza kuwa lugha ya Taifa au la.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

-	Haifuati kabila au mchanganyiko wa makabila yaliyopo nchini -	Yaweza kuwa lugha ya kigeni kama vile Kiingereza, Kijerumani au Kifaransa, kuchaguliwa au kuteuliwa kwa lugha hiyo hutegemea utawala uliopo.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Zifuatazo ni tofauti zilizopo kati ya Lugha ya Taifa na Lugha rasmi: Kigezo cha uwanda wa matumizi, Lugha ya Taifa ina uwanda mpana wa matumizi kwani inatumika nchi nzima bila kujali inatumika wapi au eneo gani na nani anayetumia lugha hiyo.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Kwa mfano, lugha ya Kiswahili inatumika kuanzia ngazi ya juu ya Taifa lakini lugha rasmi ina uwanda mdogo kimatumizi kwani hutumika katika shughuli maalumu, kwa mfano, katika utawala, ofisini, elimu kuanzia sekondari mpaka Chuo Kikuu, mfano, kiingereza kwa hapa Tanzania.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Tofauti katika maana,  Lugha ya Taifa ni lugha iliyokubaliwa kitaifa itumike katika mawasiliano yake, kwa mfano, lugha ya Kiswahili iliteuliwa kuwa lugha ya Taifa mwaka 1964 lakini lugha rasmi ni lugha iliyoteuliwa na kuchaguliwa na serikali itumike katika shughuli za kiserikali, kwa mfano, kiingereza.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Kigezo cha idadi ya watumiaji,  Lugha ya Taifa ina idadi kubwa ya watumiaji, kwa mfano, nchini Tanzania lugha ya Kiswahili inatumiwa na idadi kubwa ya watu katika mawasiliano yao wakati lugha rasmi  ina idadi ndogo ya watumiaji, kwa mfano, lugha ya Kiingereza inatumiwa na watu wachache.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Kigezo cha ugumu katika matumizi, Lugha ya Taifa sio ngumu sana katika matumizi yake kwa sababu kwanza inatumika katika shughuli za kila siku katika jamii.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Pia imewekwa katika mpango wa lugha na inatumika katika shughuli zote maalumu na zisizo maalumu, hivyo mambo haya yanaifanya lugha ya Taifa kuwa rahisi katika matumizi yake, wakati  Lugha rasmi inakuwa ngumu kimatumizi kwa watu wengi kwa sababu haitumiki katika shughuli za kila siku na inaweza isitsumike katika elimu na inatumika kwa shughuli maalumu tu.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Tofauti katika malengo  au madhumuni,  Lugha  ya Taifa lengo kuu ni kuwasiliana ndani ya Taifa au kukidhi haja ya mawasiliano katika nchi husika katika nyanja mbalimbali, kwa mfano, kiuchumi, kisiasa, kiutamaduni na kijamii, lakini lugha rasmi lengo lake ni kukidhi haja ya mawasiliano katika shughuli maalumu za kiserikali kama mahakama na ofisi.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Kigezo cha utamaduni, lugha ya Taifa ni  sehemu  ya utamaduni wa nchi husika, lakini lugha rasmi mara nyingi  si  sehemu  ya utamaduni wa jamii husika kwani hukidhi mahitaji ya watu wachache  kwa sababu imeteuliwa kutumika katika shughuli maalumu.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Umilisi wa mawasiliano, Lugha ya Taifa mara nyingi watumiaji walio wengi wanakuwa na umilisi wa mawasiliano, kwa mfano, hapa Tanzania lugha ya Kiswahili watumiaji wengi wanaimudu, lakini katika Lugha rasmi watumiaji wanakuwa hawana umilisi wa mawasiliano, kwa mfano, lugha ya kiingereza kwa hapa Tanzania watumiaji wengi hawana umilisi nayo  katika mawasiliano.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Kwa kuhitimisha, pamoja na kuwa na tofauti kati ya lugha ya Taifa na lugha rasmi pia zinafanana kwa upande mwingine.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Lugha hizi zote hutumika katika shughuli maalumu kama vile mahakamani, bungeni na shughuli nyingine za kiutawala katika nchi.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Lugha hizi zote huandaliwa, huratibiwa na kukubaliwa kutokana na mpango wa lugha na sera ya lugha katika nchi husika, pia lugha hizi zote hutumika kukidhi haja ya mawasiliano kutegemeana na uga husika na sehemu husika.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Marejeo Buliba, A na wenzake (2006), Isimujamii: kwa wanafunzi wa Kiswahili, The Jomo Kenyatta 	Foundation- Kenya King’ei, K. (2010), Misingi ya Isimu jamii, Taasisi ya Taaluma za Kiswahili, Dar es Salaam Msanjila, P.Y na wenzake (2011), Isimujamii, Sekondari na Vyuo TUKI.


Question: Je,Tanzania huandaa uchaguzi mkuu baada ya muda upi?

Lugha ya taifa

Dar es Salaam  Jamii:Lugha


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Pande zote inazungukwa na Italia.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Jina limetokana na kilima cha Vatikani (kwa Kilatini: Mons Vaticanus) ndani ya jiji la Roma, upande wa magharibi wa mto Tiber.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984).


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Historia Mabaki ya Dola la Papa Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Tangu 1860 baadhi ya maeneo hayo yalitwaliwa na Ufalme mpya wa Italia uliolenga kuunganisha sehemu zote za peninsula ya Italia.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Vita ya 1870 kati ya Ujerumani na Ufaransa ililazimisha Ufaransa kuondoa jeshi lake Roma, ambao hivyo ulitekwa na jeshi la Italia tarehe 20 Septemba 1870.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Kwa miaka 57 Mapapa walijifungia ndani ya jumba la Vatikani.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Mkataba wa Laterani 1929 Mwaka 1929 serikali ya Benito Mussolini ilitafuta amani na Papa Pius XI aliyekuwa tayari kukubali mabadiliko.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Serikali Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio).


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.


Question: Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?

Vatikani

Vatikani ikitazamwa kutoka mto Tiber Basilika la Mt. Petro Upande wa mbele wa Basilika la Mt. Petro usiku Basilika alfajiri Uwanja wa Mt. Petro Jumba la Vatikani anamokaa Papa Cappella Sistina, kikanisa anamochaguliwa Papa mpya Walinzi Waswisi  Jumba la Serikali ya Vatikani Makumbusho ya Vatikani     Jamii:Nchi za Ulaya Jamii:Roma Jamii:Kanisa Katoliki Jamii:Urithi wa Dunia


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku Mashuhuri Tanzania ni aina mbalimbali za kuku ambao wanafugwa kwa kiwango kikubwa nchini Tanzania.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuna idadi kubwa ya aina za kuku wanaofugwa duniani, lakini wakazi wa Tanzania wamewagawa kuku katika makundi makuu mawili: kuku ambao wanaaminika kuwepo nchini (Tanzania) kwa muda mrefu na wale ambao wameletwa tangu miaka michache kutoka nchi nyingine hasa za Ulaya na Amerika.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Makundi haya hufahamika zaidi kama kuku wa kienyeji na kuku wa kigeni (maarufu pia kama kuku wa kizungu).


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa kienyeji Kuku wa kienyeji wanatofautiana kwa umbo na rangi lakini wote wanafanana kwa mambo yafuatayo.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kwanza woteni wadogo kwa umbo na wana wastani wa uzito wa kilo 1 hadi kilo 2 wanapofika umri kamili.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kutaga kwao huwa kwa kipindi, na kwa wastani hutaga mara tatu kwa mwaka.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Wataalam wachunguzi walifanya majaribio na wakaona kuwa kuku wa kienyeji alitaga wastani wa mayai 72 kwa mwaka ambapo kuu wa kigeni alitoa wastani wa mayai 182 na zaidi kwa mwaka.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa kienyeji hutaga mayai madogo yenye uzito wa gram 28 hadi 42, ambapo kuku wa kigeni hutaga mayai makubwa kati ya gramu 56 hadi 70.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa kienyeji huanza kutaga wakati amefikia kwenye umri wa majuma 20.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku hawa wa kienyeji huchelewa kukua.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Wanafikia uzito wa kilo moaja na robo wakati wana umri wa majuma 21, ambapo baadhi ya kuku wa kigeni wanaweza kufikia uzito wa kilo moja na nusu kati ya majuma 8 hadi 12.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Lakini kuku wa kienyeji wanazo tabia ambazo ni nzuri na zenye faida katika ufugaji.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kwanza ni hodari kujitafutia chakula chao wenyewe.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Pili wanao uwezo wa kulalia mayai na kuangua vifaranga, ambapo kuku wa kigeni wamepoteza uwezo huu.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Tatu kuku wa kienyeji wanahimili sana harubu za magonjwa mengi ya nchi hizi za joto.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Mara nyingi ni majasiri kwa kujilinda kutokana na wanyama kama vicheche na ndege kama mwewe, ambao huwashambulia mara wanapowaona.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa Kigeni  "Kuku wa kizungu" au "kuku wa kisasa" ni aina ya kuku kutoka nchi za Ulaya au Marekani.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Wakati wa uongozi wa Julius Nyerere, nyakati za Ujamaa na Azimio la Arusha, vitu vingi kutoka nchi za nje viliitwa "vya kisasa".


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Hivyo "kuku wa kizungu" wanajulikana pia kwa jina la "kuku wa kisasa".


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Tanzania ina aina nyingi za kuku wa kigeni nao wamegawanyika katika mafungu makubwa matatu.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa mayai Kuku hawa ni wadogo kwa umbile na hutaga wastani wa mayai 230 kwa mwaka.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa mayai wamepoteza uwezo wao wa kulalia mayai na kuangua vifaranga.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kwa sababu hii wanapoanza kutaga huendelea kwa muda wa mwaka na zaidi iwapo watapewa mazingira yanayohitajiwa.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku mashuhuri na anayefahamika sana katika kundi hili ni Yule kuku mweupe anayefahamika kwa jina la White Leghorn.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa kisasa wa mayai ukiwafuga kwa umakini na kufuata ushauri wa wataalamu wenye tija wanaleta matokeo mazuri.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku wa nyama Kuku hawa hufugwa kwa madhumuni ya kupata nyama tu.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku hawa wanaweza kutaga mayai iwapo watawekwa mpaka wafike wakati wa kutaga, lakini hutoa wastani wa mayai 170 kwa mwaka, ambayo hayatamletea faida mfugaji akilinganisha na gharama za matunzo ya kuku huyo kufikia muda wa kutaga.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Tanzania wapo kuku aina Anak, Cobb na Chunky Kuku ambao wanafugwa kwa madhumuni ya mayai na nyama Kuku hawa ni wakubwa kuliko kuku wa mayai, lakini ni wadogo kuliko kuku wa nyama.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Utagaji wao ni wastani wa mayai 212 kwa mwaka.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Wastani huu wa mayai unaweza kumpatia faida mfugaji.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Baada ya kutaga wanaweza kutumiwa kwa nyama kwa sababu wanakuwa na umbile kubwa.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Mfano wa kuku wa mayai na nyama ni Rhode Island Red ambaye ni kuku mwekundu.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku aina ya Light Sussex ambaye ni kuku mweupe na mwenye manyoya meusi shingoni, mkiani na kwenye mabawa, pia hutumika kwa nyama na mayai.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Katika kundi hili la kuku wa nyama na mayai kuku aina ya New Hampshire Red na Australop pia huonekana nchini Tanzania.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

New Hampshire Red ni kuku mwekundu wastani.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Australop ni kuku mweusi.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Uzalishaji wa kuku Jinsi siku zinavyosogea mbele ndivyo hivyo utaalamu wa uzalishaji wa kuku unavyozidi kuendelea.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Wafugaji wengi wa kuku binafsi au makampuni duniani, ambayo yanayo mashamba makubwa, na wanazalisha kuku wa biashara, waenaendelea kuzalisha kuku wa aina mbalimbali kwa madhumuni ya utagaji sana wa mayai au utoaji wa nyama bora.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku hawa hupewa majina mbalimbali na mara nyingi hutangazwa kwenye magazeti ili wafugaji wapate kununua.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku hawa wanazidi kuingia nchini Tanzania, kwa mfano Anak, Chunky na Cobb ambao ni wa nyama.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Shaver 288 na Shaver 577 ambao ni wa mayai.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku maalum wa nyama au mayai kama hawa wasitumike tena kwa kuendelea kuzalisha au kuchanganya na kuku wa kienyeji.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Iwapo mfugaji atawatumia kuku hawa maalum kwa kuendelea kuzalishia au kuchanganya na kuku wa kienyeji kwa vizazi vya mbele, vizazi hivyo hudhoofika na kumletea mfugaji matatizo mengi kama magonjwa na mengineo.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Kuku ambao wanafaa kuendelea kuzalishia au kuchanganya na kuku wa kienyeji ni wale ambao wenye damu halisi ya aina yake kwa mfano New Hampshire Red, Light Sussex na Rhode Island Red.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Hitimisho Sehemu nyingi nchini Tanzania na ulimwenguni pote, ufugaji wa kuku unawapatia maelfu ya watu kibarua cha muda au cha kudumu kama vile wakazi wa Kitunda, jijini Dar es Salaam.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Vile vile kuku wanaweza kutumia mabaki ya chakula kama pumba za nafaka mbalimbali, ili kuongeza matumizi bora ya vyakula tunavyovivuna mashambani.


Question: Kuku huishi kwa kipindi cha muda mgani kwa wastani?

Kuku Mashuhuri Tanzania

Tazama pia Kuku Magonjwa ya Kuku  Marejeo Kirumbi, D.M. (1980) Ufugaji wa Kuku  (Dar es Salaam: Tanzania Publishing House) Viungo vya Nje   Jamii:Kuku Jamii:Ufugaji Jamii:Uchumi wa Tanzania


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Longitudo (kilatini: longitudo)  katika ramani au mchoro wa dunia ,ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka mstari wa meridiani ya sifuri kwa kipimo cha digrii (°).


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Kwenye msingi wa digrii 360 za duara digrii hizi za latitudo huehesabiwa hadi +180° (kwenda mashariki) au hadi -180° (kwenda magharibi).


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Ni kawaida vilevile kutaja tofauti kati ya longitudo za mashariki au magharibi kwa kuongeza herufi za "E" (east) na "W" (west) badala ya +/-.


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Pamoja na kipimo cha latitudo inataja kamili kila mahali duniani.


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Meridiani ya 0° imekubaliwa ni mstari kutoka ncha ya kaskazini hadi ncha ya kusini unaopita katika mji wa Greenwich (karibu na London / Uingereza).


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Digrii za longitudo hugawiwa katika umbali wa 60 dakika au minuti; dakika hugawiwa katika nukta au sekondi.


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Umbali huu hauna kipimo kamili cha urefu kwa sabau ya umbo la dunia.


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Kwenye ikweta umbali kati ya longitudo ni 111 km, katika ncha penyewe ni sifuri kwa sababu longitudo zote hukutana hapa.


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Mji wa Kiafrika karibu kwenye longitudo ya sifuri ni Accra (Ghana).


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Vipimo vyake ni: 5°30' N (latitudo) na 0°10' W (longitudo).


Question: Latitudo ina maana gani?

Longitudo

Jamii:Jiografia Jamii:Vipimo


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Historia ya Ethiopia inahusu eneo la Afrika Mashariki ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Shirikisho ya Ethiopia.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ni nchi ambayo ina historia ya pekee Afrika na hata duniani kwa ujumla.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ethiopia ni nchi pekee ya Afrika ambayo haikutawaliwa na wakoloni wakati walipong’ang’ania Afrika.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Ethiopia ilivamiwa na Waitalia (1936) lakini ilipata uhuru wake tena baada ya miaka michache.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Historia ya awali Historia ya binadamu katika Ethiopia ilianza mapema kabisa.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mifupa ya kale kabisa ya viumbe jamii ya watu imepatikana katika nchi hii kwa sababu zilihifadhiwa katika mazingira yabisi ya nchi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Wataalamu wengi huamini ya kwamba Ethiopia (pamoja na Kenya na Tanzania) inaweza kuwa mahali ambako watu wa aina ya Homo Sapiens walianza kupatikana duniani.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kuna mabaki mbalimbali ya kiutamaduni yanayochunguzwa na akiolojia, lakini sehemu kubwa ya nchi haijaangaliwa bado kitaalamu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Inaonekana kwamba katika karne za K.K. kulikuwa na uhusiano wa karibu na Uarabuni kwa sababu lugha za Kiethiopia ni karibu na lugha za upande mwingine wa Bahari ya Shamu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Inaaminiwa kwamba watu kutoka Uarabuni Kusini walihamia Ethiopia na kuleta lugha yao huko.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Biblia ina taarifa juu ya ziara ya malkia wa Sheba aliyemtembelea mfalme Suleimani wa Yerusalemu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Milki ya Sheba imedaiwa kuwepo ama Ethiopia ama Yemen na wengine huamini ya kwamba ilikuwa dola la pande zote mbili za mlangobahari wa Bab el Mandeb unaotenganisha Eritrea ya leo na Uarabuni Kusini.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Historia ya kale Milki ya kwanza ya Ethiopia inayoweza kutajwa kutokana na mabaki ya majengo na maandishi ilikuwa milki ya D'mt (pia: Da'amot) katika Ethiopia ya kaskazini pamoja na Eritrea ya leo.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kuna mabaki ya hekalu la Yeha pamoja na makaburi ambako majina ya wafalme kadhaa yamehifadhiwa kwa maandishi kwenye mawe.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Lugha ilikuwa karibu sana na lugha za kale za Uarabuni.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ilikuwa na athira juu ya sehemu za kaskazini ya Ethiopia kwa kipindi kikubwa cha milenia ya 1 KK.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ilifuata milki kubwa ya Aksum, iliyoanzishwa wakati wa kuzaliwa Yesu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ufalme wa Aksum ulikuwa milki ya kwanza kutawala maeneo makubwa ya Ethiopia.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Nabii Mwajemi Mani aliuweka Ufalme wa Aksum kwa utukufu sawa na Roma, Uajemii na Uchina kama nchi zilizokuwa na nguvu duniani karne ya 3 BK, wakati yeye alipoishi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ilikuwa karne ya 4 AD ambapo mtu Syro-Mgiriki alikuwa amepotelea baharini kutokana na kuzama kwa jahazi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Frumentius alishikwa na Wahabeshi na kupelekwa kortini na baadaye kumuongoa mfalme Ezana kuingia Ukristo.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kwa hiyo Wahabeshi wakampa jina Abba Selama.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mara nyingi karne ya 6 Aksum ilitawala eneo la Yemeni ng'ambo ya Bahari ya Shamu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Aksum ilistawi hasa kutokana na biashara kati ya Mediteranea na Bara Hindi iliyopita kwenye mlangobahari wa Bab el Mandeb ikatumia bandari ya Adulis (karibu na Massawa ya leo nchini Eritrea).


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Uenezaji wa Uislamu ulivuruga biashara hiyo na Aksum ilipoteza utawala juu ya pwani.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kuporomoka kwa uwezo wa kibiashara kunaonekana katika kusimamishwa kwa uchapaji pesa ya wafalme wa Aksum katika karne ya 7.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Nchi ilishambuliwa pia kutoka milki za barani.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mabaki ya ufalme wa Aksum yaliharibiwa mnamo mwaka 900 wakati na malkia Gudit au Judith aliyekuwa ama Myahudi au kiongozi wa makabila ya kipagani kutoka nyanda za juu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Milki ya Ethiopia Kiongozi wa kabila la Agaw alimwoa binti wa mfalme wa mwisho wa Aksum akaanzisha nasaba ya Zagwe na kuunda upya ufalme wa Kikristo katika nyanda za juu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kitovu cha ufalme huu kilipelekwa zaidi mbali na pwani.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Nasaba hii ilipinduliwa mnamo 1270 na []][Yekuno Amlak aliyetumia jina la kifalme Tasfa Iyasus.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Alianzisha nasaba iliyojiita "Wa Suleimani" kwa kudai ilikuwa ukoo wa mwana wa mfalme Suleimani na malkia wa Sheba.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Tasfa Iyasus alitumia cheo cha Negus Negesti ("Mfalme wa Wafalme").


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Enzi ya Mfalme Lebna Dengel, Ethiopia iliweza kuwasiliana na nchi za Ulaya na kudumisha ubalozi na nchi kama Ureno.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Lakini, Mfalme Susenyos alipojiunga na Kanisa Katoliki mwaka 1622, chakari na misukosuko ilifuata.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Wamisionari Wajesuiti walichukiwa na waamini wa Kanisa la Ethiopia, na katika hiyo karne ya 17 Susenyos mwana wa Mfalme Basil aliwafukuza wanamisheni hao.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Baadaye Waoromo wakaanza kuasi amri ya Kanisa la Ethiopia na kutafuta njia za dini yao, eneo hili la Uhebeshi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mambo hayo yote yalifanya Ethiopia itengwe miaka ya 1700.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Wafalme wakawa kama wakurugenzi, ambao waliamriwa na masharifu kama Ras Mikael Sehul wa Tigrinya.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ethiopia ilitoka kutoka utengo kwa kufuatia misheni ya Uingereza kufika Ethiopia na kukamilisha muungano kati ya nchi hizi mbili; lakini, hadi milki ya Tewodros II ndipo Ethiopia ilipoanza tena shauri za Duni.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Miaka ya 1880 ilikuwa miaka ya Ulaya kung’ang’ania ukoloni Afrika ambapo Waitalia na Waingereza walitafuta kutawala eneo la Assab, bandari iliyoko karibu na mdomo wa bahari ya Shamu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Bedari ya Kusini, karibu na kiingilio cha bahari ya Shamu, ilinunuliwa na Waitalia kutoka sultani mwenyeji Machi 1870 ambayo mwaka 1882 ilizaa koloni la Eritrea.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Haya yalizua magombano kati ya Waethiopia na Waitalia na Vita vya Adowa mwaka 1896, ambapo Waethiopia walishtua dunia kwa kupiga nguvu za wakoloni na kulinda madaraka yao kwa uongozi wa Menelik II.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Italia na Ethiopia zilisaini mkataba wa amani tarehe 26 Oktoba 1896.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Karne ya 20 hadi leo Karne ya 20 miaka ya kwanzakwanza ilimilikiwa na Mfalme Haile Selassie I, aliyechukua nafasi ya kuendeleza Ethiopia mpaka uongozi wake ulipokatizwa kwa Vita vya pili vya Uhabeshi na Waitalia (1936).


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Waingereza na wazalendo wa Jeshi la Ethiopia wakakomboa nchi mwaka 1941, na Waingereza kukiri madaraka ya Ethiopia kwa mkataba wa Uingereza na Ethiopia mnamo Desemba 1944.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Milki ya Haile Selassie ilikoma mwaka 1974, ambapo wazalendo Wakomunisti ("Derg") walimpindua na kuanzisha serikali ya kikomunisti.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Hii ilifuatwa na msukosuko wa kupindua serikali, vita na migogoro pamoja na ukame na shida za wakimbizi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1977 Somalia ilivamia eneo la Ogaden (Vita vya Ogaden), lakini Ethiopia iliweza kuwafukuza Wasomali kwa msaada wa vifaa vya kijeshi vya Urusi, na majeshi ya Kuba, Ujerumani wa mashariki na Yemeni.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Usaidizi mwingi kutoka Nchi za Kikomunisti uliwezesha Ethiopia kudumisha mojawapo ya majeshi kubwa Afrika.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Lakini hii haikuzuia ukereketwa wa jimbo la Eritrea na Tigray, ambapo ukame wa mwaka 1985 na mapinduzi ya siasa hasa kwa Kambi za Ujamaa, zilileta uongozi wa Derg 1991 kukoma.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Chama cha kukomboa Eritrea (EPLF) na Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi Ethiopia (EPRDF), ziliungana kukomboa Ethiopia, wengi wa wanamgambo wakiwa wakombozi wa Eritrea.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1993, jimbo la Eritrea ukawa huru kutoka Ethiopia, kufuatia kura ya maoni iliyofanywa ili kumaliza vita hii iliyodumu miaka 20, mojawapo kati ya migogoro ya muda mrefu zaidi Afrika.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1994, Ethiopia kaiweka Katiba mpya ambayo ilileta uchaguzi wa kidemokrasia.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 1998 magombano ya mipaka na Eritrea yalileta Vita vya Eritrea na Ethiopia ambayo ilidumu hadi Juni 2000.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Vita hivi vilileta uvivu wa uchumi na nguvu ya muungano unaongoza nchi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Uchaguzi wa Ethiopia uliendekeza wanabaraza kwa viti 547 Bungeni.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Baraza hilo la bunge lilijumuika Juni 1994 na kupitisha katiba mpya ya Jimbo la Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia mnamo Desemba 1994.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza kuchagua wanabaraza wa kitaifa kwa sifa bungeni na wanabaraza wa majimbo mnamo Mei na Juni 1995.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Vyama vingi vya upinzani viligoma kushiriki uchaguzi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ushindi ulichukuliwa na Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia (EPRDF).


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Umoja wa Mataifa ukasema vyama vya upinzani vingeweza kushiriki uchaguzi kama zingetaka.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Serikali ya Majimbo ya Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia ilichukua mamlaka mnamo Agosti 1995.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Rais wa kwanza Negasso Gidada.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

EPRDF ikaongoza serikali na Waziri Mkuu Meles Zenawi ambaye ameunga mkono majimbo ya kikabila, na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ethiopia sasa ina maeneo 9 ambayo yana serikali ya madaraka ya shirika, na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia akiba ya ushuru.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Hii aina ya serikali imefanya Waethiopia kupata uhuru wa siasa lakini Uhuru wa idhaa na gazeti bado umefinyiliwa.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Serikali ya Zenawi ilichaguliwa tena mwaka 2000 kwa uchaguzi wa kwanza wa Kidemokrasia, Rais akiwa Girma Wolde-Giorgis.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Kutoka 1991, Ethiopia imetafuta urafiki zaidi na Marekani na Umoja wa Ulaya, ili kuweza kukopa pesa za kusaidia uchumi wake na pia kutoka Benki ya Dunia.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mwaka 2004, serikali ilianza kuhamisha watu kutoka maeneo ya ukame wakisema hii itazuia njaa. .


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Uchaguzi mwingine wa Ethiopia ulikuwa tarehe 15 Mei 2005, ambao ulivutia wapigakura kiasi cha juu zaidi, asilimia 90% ya wananchi waliojiandikisha.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Watazamaji wa Umoja wa Ulaya walidai uchaguzi haujafikia kiwango cha kimataifa, lakini Umoja wa Afrika ulitoa ripoti tarehe 14 Septemba kwamba Waethiopia walionyesha kujitokeza na adabu ya kidemokrasia, halafu tarehe 15 Septemba, US Carter Center, ikasema matokeo ya uchaguzi yaaminika na kuonyesha ushindani wa kisiasa.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Uangalizi na ushuhuda wote ulimalizia kuranki Uchaguzi wa Ethiopia na kesi nyingine waipa, asilimia 64% ya matokeo mazuri, na vizuri zaidi kulingana na kesi nyingine 24%.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Katika Uchaguzi wa Ethiopia, 2005 EPRDF ilitokea iking’ang’ania uongozi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Tarehe za kwanza za Juni na tena Novemba, polisi kwa amri ya EPRDF wakafyatua risasi na kuua watu kwa maandamano yaliyokuwa yakipinga matokeo ya kura.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Ni kwamba vyama vya upinzani vililalamika kwamba EPRDF iliiba kura na kuwazisha wananchi na kusema baraza 299, wapata hitilafu ya wizi wa kura.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Hayo yote yalichunguzwa na Watazamaji wa Uchaguzi wa kimataifa na pia Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Matokeo ya uchunguzi huo kama haijatokea mnamo Juni 2005, wanafunzi wa chuo kikuu walianza maandamano wakisaidiwa na wanamgambo wa Muungano wa Vyama vya Upinzani.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Lakini serikali kwa kutoa amri ya kukomesha maaandamano, mnamo 8 Juni, watu 26 waliuliwa mjini Addis Ababa kwa msukosuko wa maandamano na wengine wengi kushikwa.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mnamo 5 Septemba 2005, Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia, ilitoa matokeo na kusema kwamba (EPRDF) kashinda uchaguzi na kwa hiyo iongoze serikali.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Lakini vyama vya upinzani viliongezea viti bungeni kutoka 12 mpaka 176.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Muungano wa umoja na demokrasia ulishinda viti vyote vya Addis Ababa, kwa Bunge la Taifa na Baraza la mtaala.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Maandamano yalizuka tena mitaani 1 Novemba, ambapo vyama vya upinzani viliitisha mgomo kwa jumla na pia kwa Bunge mpya, wakatae matokeo ya uchaguzi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Polisi tena walijaribu kuzuia maandamano hayo na watu 42 wakafa kwa misukosuko mjini Addis Ababa.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Polisi saba pia wakafa na mwingine pia kafa kutokana na majeruhi ya mlipuko wa bomu.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Tope la watu walishikwa na kufungwa jela.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Februari 2006 watu elfu sita bado walikuwa jela wakingoja hukumu Machi.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Mnamo 14 Novemba, Bunge la Ethiopia lilipitisha mkataba kuimarisha Kamisheni huru na kuchunguza visa vya 8 Juni na tarehe 1 na tarehe 2 Novemba.


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Februari 2006 Waziri mkuu wa Uingereza Tony Blair, alitamka kwamba, EPRDF kashinda kura, lakini angetaka kuona Ethipia ikitatua shida zake yenyewe na iendelee katika njia ya demokrasia. .


Question: Nani rais wa Ethiopia?

Historia ya Ethiopia

Jamii:Ethiopia Jamii:Historia ya Afrika


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Ubongo  ndio kiini cha mfumo wa neva katika wanyama wote wenye ugwemgongo, na wengi wa wanyama wasio na ugwemgongo.[1]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Baadhi ya wanyama wasiositawi, kama vile konyeza na  kiti cha pweza, wana mfumo wa neva uliogatuliwa bila ubongo, huku tipwatipwa wa bahari wakikosa mfumo wa neva kabisa.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Katika wanyama wenye ugwemgongo, ubongo umo katika kichwa ukilindwa na mifupa ya fuvu na ukiwa karibu na viungo vya hisia za msingi yaani kuona, kusikia, kugusa, ladha na harufu.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Ubongo unaweza kuwa changamani sana.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Gamba la ubongo wa binadamu lina takribani neuroni bilioni 15-33, labda zaidi, kutegemea jinsia na umri,[2] zilizounganishwa na takribani miunganiko ya sinapsi 10,000 kila mmoja.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Kila milimita ya kizio cha ukubwa wa gamba la ubongo lina takribani sinapsi bilioni moja.[3]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Neuroni hizi huwasiliana na nyingine kwa njia ya fumwele ndefu za protoplazimu ziitwazo akzoni, ambazo hubeba mifuatano ya mipigo ya vichocheo vitwavyo matendo tarajiwa kuelekea sehemu mbali za ubongo au mwili na kulenga seli maalumu itakazovipokea.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Ubongo hudhibiti mifumo mingine ya viungo vingine vya mwili, iwe kwa kusisimua misuli au kwa kusababisha kutolewa kwa kemikali kama vile homoni ambayo ni homoni ya pituitari.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Udhibiti huu kutoka mahali moja unaruhusu majibu ya haraka na yaliyoratibiwa kwa mabadiliko katika mazingira.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Baadhi ya mwitikio wa kimsingi inawezekana bila ubongo: hata viumbe walio na chembe moja wanaweza kufasiri yaliyo katika mazingira na kutenda kulingana na mabadiliko hayo.[4]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Tipwatipwa wa bahari, wasio na mfumo mkuu wa neva, wanaweza kujikunyata na hata kusonga kwa namana iliyotibiwa.[5]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Katika wauti, uti wa mgongo wenyewe una viungo vya neva vinavyoweza kuanzisha tendohiaria pamoja na kuelekeza mifumo rahisi ya kusonga kama vile kuogelea au kutembea.[6]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Hata hivyo, udhibiti changamani wa tabia kwa msingi ya mchango wa hisia tete unahitaji uwezo-unganishaji wa ubongo wa kati.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Licha ya maendeleo ya kasi ya sayansi, mengi kuhusu jinsi ubongo unavyofanya kazi bado ni siri.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Majukumu ya neva na sinapsi zikiwa pekee sasa inaeleweka kwa undani makubwa, lakini jinsi yanavyoshirikiana katika majumuia ya maelfu au mamilioni imekuwa vigumu sana fumbua.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Mbinu za uchunguzi kama vile unakili wa EEG na upigaji picha ubongo unaofanya kazi umetuambia kwamba utendaji wa ubongo unatendeka kwa utaratibu sana, huku kunakili kitengo kimoja kukiweza kufichua shughuli za neva moja, jinsi chembe moja inavyo inavyochangia michakato changamani haijulikani.[7]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Muundo Hadubini Ubongo ndio umbile la kibayolojia changamani zaidi inayojulikana,[8] na kulinganisha bongo za spishi mbalimbali kwa msingi wa jinsi zinavyoonekana aghalabu ni vigumu.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Hata hivyo, kuna kanuni za kawaida ya muundo wa ubongo zinazotumika kote katika spishi mbalimbali.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Hizi huwekwa wazi hasa kwa njia tatu.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Mbinu ya mageuko inamaanisha kulinganisha miundo ua bongo za spishi mbalimbali, na kwa kutumia kanuni kwamba mionekano inayopatikana katika matawi yote ambayo alipokelewa kutoka kwa muundo fulani wa kale na kwamba pengine ilikuwa  katika watangulizi.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Mbinu ya ukuaji ina maananisha kuchunguza jinsi umbo la ubongo unavyobadiliko ya wakati wa ukuaji kutoka kipindi cha kiinitete hadi utu uzima.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Mbinu ya kijenetiki ina maanisha kuchunguza jeni zinazopatikana katika maeneo mbalimbali ya ubongo miongoni mwa spishi anuwai.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Kila mbinu hukamilisha nyingine na huchangia hayo mengine mawili.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Wenzipacha  Isipokuwa aina chache za tipwatipwa na konyeza wasiostawi, wanyama wote wenye uhai wana wenzipacha, kumaanisha wanyama walio na maumbo ya miili iliyo linganifu (yaani, pande za kushoto na kulia ni karibu taswira akisi ya kila moja).[9]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Wenzipacha wote wanadhaniwa kuwa walitokana na mhenga mmoja aliyeishi mapema katika kipindi cha Kambria, miaka milioni 550-600 iliyopita.[9]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Mhenga huyo alikuwa na umbo neli la mnyoo sahili mwenye mwili uliokuwa na mikato, katika kiwango cha kidhahania, umbo hilo kama la mnyoo unaendelea kujitokeza katika mwili na mfumo wa neva wa wanyama wenzipacha wa kisasa, ikiwa ni pamoja na binadamu.[10]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Umbo la kimsingi la mwili enzipacha ni neli iliyo na kijishimo wazi cha utumbu kinachotoka mdomoni hadi kwenye mkundu, na ukano wa neva ulio na uvimbe (ganglioni) kwa kila sehemu ya mwili, huku kukiwa na ganglioni mahsusi kubwa  mbele, iitwayo ubongo. wasouti  Kwa wasouti (k.m, wadudu, konokono, minyoo, n.k) sehemu za ubongo hutofautiana sana na muundo wa wauti hivi kwamba ni vigumu kufanya ulinganishi wowote wa maana isipokuwa kwa misingi ya jenetiki.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Makundi mawili ya wasouti hasa yana bongo changamani: athropoda (wadudu, krasteshia, araknida, na wengine), na sefalopoda ( pweza,  ngisi, na moluska )wengine kama hao.[11]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Ubongo wa athropoda na sefalopoda huchimbuka kutoka katika kano mbili sambamba za neva zinazosambaa kote katika mwili wa mnyama.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Athropoda wana ubongo mmoja kuu ulio na tabaka tatu na  ndewe za macho  kubwa nyuma ya kila jicho kwa uchakataji maono.[11]


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Sefalopoda wana bongo kubwa zaidi kati ya wasouti wote.


Question: Maskio ya mtoto akiwa tumboni huchukua muda gani kukua?

Ubongo

Ubongo wa pweza hasa umesitawi sana, unalinganika kwa uchangamano na ubongo wa baadhi ya wauti.