Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1414-1418 kulikuwa na Mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki kule Konstanz, Ujerumani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hus akaitwa kujitetea mbele ya mkutano huo, akaahidiwa ulinzi wa mfalme, yaani kwamba ataweza kurudi tena hata akionekana kuwa mzushi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kinyume cha ahadi alikamatwa akahukumiwa kuwa mwasi na mzushi, akachomwa moto akiwa hai.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wafuasi wake katika mikoa ya Bohemia na Moravia (leo Ucheki) wakasikitika mno.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa Kanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita vya miaka mingi vilianza kati ya Wahus na askari wa mfalme na maaskofu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alama ya Wahus ilikuwa kikombe cha Ekaristi kwani Hus alifundisha ya kwamba Wakristo wote wanapaswa kupokea kikombe kanisani (katika karne XII Kanisa Katoliki lilianza desturi ya kutoa kikombe kwa mapadri tu).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Ukristo wa Bohemia na Moravia uligawanyika.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya Yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakafuata Wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakabaki ndani ya Kanisa Katoliki, wakaruhusiwa kuwa na ibada ya Misa (chakula cha Bwana) wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwisho wa Karne za Kati Karne za 15 na 16 zilikuwa muhimu katika historia ya Ukristo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Huko Asia ya Kati jeshi la Wamongolia Waislamu chini ya kiongozi Timur liliteka na kuharibu nchi nyingi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Makanisa yalichomwa moto popote Asia ya Kati na Uajemi mpaka Palestina.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

(Wakaharibu vilevile nyumba za dini nyingine kama Wabuddha au Wahindu).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1453 mji mkubwa wa Bizanti ukatekwa na jeshi la Waturuki Waislamu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ulikuwa mwisho wa Dola la Roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tangu muda ule Wakristo wote wa Mashariki ya Kati wameishi chini ya Waislamu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waturuki wakaendelea kuingia Ulaya ya Kusini-Mashariki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa muda wakatawala eneo la nchi za Ugiriki, Bulgaria, Romania, Masedonia, Serbia, Albania, Montenegro na Hungaria za leo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo wa Kiorthodoksi ulibaki huru katika nchi za Urusi na Ethiopia tu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini Hispania wafalme Wakatoliki walifaulu kuwafukuza Waarabu kutoka rasi ile.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 711 hadi 1491 sehemu za Hispania na Ureno zilikuwa chini ya Waarabu Waislamu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadhi ya wenyeji walisilimu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe 1491 mji wa mwisho uliotawaliwa na Waarabu ulitekwa, na mfalme wake akakimbilia Moroko.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi hizo walichukua nafasi ya kulipiza kisasi kwa mateso yote ya nyuma.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waislamu waliobaki walilazimishwa kubatizwa, wengine waliuawa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa uhusiano kati ya mataifa ya Waislamu na ya Wakristo ulikuwa mgumu yaliendelea kufanya biashara.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Waarabu walikuwa na ujuzi zaidi katika mambo ya elimu na ufundi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vilevile walifaulu sana katika biashara.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ni Waarabu walionunua bidhaa kule India na kuzipeleka mpaka Italia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wazungu walisikitikia sana bei kubwa ya bidhaa hizo na hasa faida kubwa ya wafanyabiashara Waislamu lakini wakazinunua kwani wenyewe walishindwa kuzitengeneza.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi kilekile mawazo mapya yalienea duniani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Anguko la Bizanti mwaka 1453 lilisababisha wasomi wengi wa mashariki kukimbilia Ulaya Magharibi wakileta vitabu vyao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wataalamu walianza kusoma tena vitabu vya Wagiriki na Waroma wa kale.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Elimu ilisonga mbele.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hasa mijini shule ziliundwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1492 Kolombo akaondoka Hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye Amerika.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

(Mwenyewe alifikiri amefika Bara Hindi, hivyo akawaita wenyeji "Wahindi" na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa "West Indies" = India Magharibi).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wahispania walipora utajiri wa mataifa ya Amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Utajiri huo mpya ulisaidia maendeleo ya Ulaya kupiku yale ya mataifa ya Waislamu na ya Asia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Urekebisho wa Kikatoliki na Matengenezo ya Kiprotestanti  Umoja halisi wa Kanisa unaweza kupatikana tu katika ukweli wa Injili ya Yesu Kristo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ni habari mbaya kwamba katika karne ya 16 kuupigania ukweli huo kulivunja umoja wa Ukristo wa magharibi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Haiwezekani kushangilia mafarakano ya wafuasi wa Yesu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Yale ya karne hiyo yalitokana na kuelewa tofauti kweli za imani ya Kikristo na yalikuwa na ukali kwa sababu pande zote zilisadiki kwamba kushikilia kwa usahihi ufunuo wa Mungu ni suala la wokovu wa milele.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano, Martin Luther aliandika, «Sikubali mafundisho yangu yahukumiwe na yeyote, hata kama ni malaika.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Asiyekubali mafundisho yangu hawezi kufikia wokovu».[1]


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Pamoja na hayo, mambo mengi yalichangia farakano, si teolojia tu, bali siasa, uchumi, jamii na utamaduni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakati huo mara nyingi hoja za imani na malengo ya kisiasa vilichanganyikana: wanasiasa wengi walitumia hoja hizo ili kufikia malengo ya kiutawala, na vilevile wanateolojia walitumia siasa kutetea mafundisho yao ili kuvuta watu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu Luther alichorwa kama shujaa wa taifa la Ujerumani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi pande zote zilipotosha maana ya wapinzani na kuwachora vibaya wakivunja amri ya nane inayokataza uongo dhidi ya jirani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata waliojitahidi kusema ukweli tu juu ya wengine kwa kawaida hawakujitahidi vya kutosha kuelewa msimamo wao na kuona kwamba pengine si mbaya zaidi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mmoja alitaka ushindi akachangia ugomvi uliorithishwa kwa vizazi vilivyofuata.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo, kilichosababisha zaidi farakano si masuala ya imani yaliyojadiliwa na Waprotestanti, bali lawama zao dhidi ya hali mbaya ya Kanisa la wakati huo iliyokuwa inakera wengi na kuwaelekeza kuunga mkono urekebisho.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hapo kale neno hilo (kwa Kilatini reformatio) lilihusu badiliko la hali mbaya iliyopo ili kurudia hali nzuri zaidi ya awali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika Karne za Kati lilitumika mara nyingi kwa marekebisho ya umonaki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 15 haja ya urekebisho ilionekana wazi si tu kwa mashirika ya kitawa bali kwa Kanisa lote.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hasa Mtaguso wa Konstanz (1414-1418) ulidai kabisa ufanyike «katika kichwa na katika viungo».


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa jumla mitaguso yote ya Karne za Kati na mikutano mingi ya Bunge la Dola la Ujerumani ililenga urekebisho wa Kanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa kweli Karne za Kati zilikuwa na mchanganyiko wa mambo yaliyopingana: ibada za nje tu na za dhati kabisa; teolojia iliyoelekeza kutenda kwa msingi wa nipe nikupe na hakika ya kwamba binadamu anategemea kabisa neema ya Mungu; kutojali wajibu hata upande wa viongozi wa Kanisa na marekebisho safi ya mashirika ya kitawa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karne XV ilikuwa kipindi cha umotomoto wa pekee katika Kanisa, ambapo walei wengi zaidi na zaidi walipata elimu nzuri, hivyo walitamani hotuba bora na mafundisho ya kuwasaidia kuishi Kikristo zaidi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Luther aliitikia haja hizo zilizomgusa sana kama mtu wa wakati wake.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwenyewe alitumia kwa nadra neno urekebisho, lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka 1517 - 1555, yaani kuanzia uenezi wa hoja 95 za Martin Luther hadi amani ya Augsburg.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati yake mabishano ya Kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya Luther, yalichanganyikana mapema na siasa, uchumi na utamaduni, kutokana na hali halisi ya wakati huo, mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wakatoliki, yaani Papa na Mfalme mkuu wa Ujerumani, waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walimwona Luther kuwa padri mdogo tu apaswaye kurudishwa kwenye njia iliyo halali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Papa Leo X hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake: mwaka 1521 akamtenga Luther katika Kanisa, halafu akapokea habari za Bunge la Ujerumani lililomhukumu Luther kuwa mzushi na adui wa taifa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1522/1523 akafuata Papa Adriano VI: akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya Luther kila mahali akakiri Kanisa lilikuwa na makosa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wake ulidumu muda mfupi mno.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1527 jeshi la Mfalme liliteka Roma, Papa akakimbia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walipatana mwaka 1529 lakini mwaka uleule Waturuki Waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme, Vienna.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa shida tu jeshi la Wakristo liliwashinda.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme Karolo V wa Ujerumani alikuwa pia Mfalme wa Hispania.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho".


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kisha kusoma teolojia akapadrishwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wote walifuata utaratibu uleule.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Adhabu ya kifo ilianzia nchi gani?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Historia ya Kanisa ni fani inayochunguza historia ya Ukristo na ya miundo yake mbalimbali tangu Kanisa lilipoanzishwa na Yesu Kristo katika karne ya 1 hadi leo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida historia hiyo hugawanywa katika hatua nne: kipindi cha Mitume wa Yesu na Mababu wa Kanisa (karne I-karne IX) Karne za kati (karne IX-karne XV) kipindi cha marekebisho (karne XVI-karne XVIII) kipindi cha sasa (karne XIX-karne XXI) Pande mbili za Kanisa Kwa mtazamo wa imani, historia hiyo yote inaonyesha upande mmoja udhaifu na ukosefu wa Wakristo hata katika ngazi za juu, lakini pia uwezo wa neema ya Mungu wa kuleta watakatifu wapya katika mazingira yoyote.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba kwa Wakristo, Kanisa ni kitu kizuri na muhimu sana.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni bibiarusi wa Yesu, ni mwili wa Kristo, ni chombo cha Mungu cha kuunganisha waumini wake kwa Roho Mtakatifu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Limepewa na Mungu wito wa kuwaletea watu Neno lake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo linatangaza Habari Njema, ambayo ni faraja kwa watu wanaotaka kukata tamaa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Linaombea watu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Linasaidia wenye dhiki.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Linatetea haki za binadamu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu ya kusema: Nasadiki Kanisa takatifu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini Kanisa lina upande mwingine.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya habari za siku zetu tunaweza kusikia juu ya magomvi ndani ya madhehebu fulani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Viongozi wanaweza kushindana.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vikundi vinaweza kujitokeza na kujitenga na Kanisa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mambo ya hela yanaweza kupata uzito kuliko mambo ya kiroho.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Masharti ya ajabuajabu yasiyo na msingi katika imani na mafundisho ya mitume, yanaweza kuzushwa ghafla na kutangazwa kuwa ya lazima mbele za Mungu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tukiingia katika historia ya Kanisa kwa undani tunapata habari nyingi za kusikitisha.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba Wakristo ni binadamu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waliopokea wokovu katika Kristo wako njiani kwenda mbinguni.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini bado ni wanadamu wenye dhambi na wenye kasoro.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kasoro hizo za kibinadamu zinaonekana katika historia ya Kanisa pia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wa Kanisa  Mwanzo wa Kanisa ni kule Yerusalemu, mji mkuu wa nchi inayoitwa kwa majina mbalimbali katika historia yake ndefu, kama Kanaani, Israeli, Palestina au Uyahudi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 30 BK Yesu wa Nazareti alikufa msalabani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Aliuawa na serikali ya kikoloni ya Kiroma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Liwali (gavana) Mroma, kwa jina Pontio Pilato, alitoa dhidi yake hukumu ya mauti kwa sababu ya maombi ya viongozi wa Kiyahudi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Yesu alishtakiwa mbele yake kuwa anataka kujipatia cheo cha Mfalme wa Wayahudi yaani kupindua utawala wa Kiroma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wayahudi wenyewe waliona kosa lake ni kwamba amejitangaza kwa uongo kuwa Masiya au Mwana wa Mungu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini hilo halikuwa kosa machoni pa Waroma (ambao walikuwa Wapagani), hivyo wakatumia mashtaka yaliyoeleweka mbele za Pontio Pilato.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Biblia ya Kikristo inatuambia jinsi wafuasi wa Yesu walivyoanza kukata tamaa lakini baadaye wakakutana na Yesu aliyefufuka.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Akaonana nao na kuwafundisha katika kipindi cha siku arobaini baada ya Pasaka na hatimaye akapaa mbinguni.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzo wa Kanisa  Siku ya hamsini baada ya Pasaka mji wa Yerusalemu ulijaa wageni kutoka sehemu nyingi za dunia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa Wayahudi na watu waliovutiwa na dini yao: walikuwa wamefika kushiriki sikukuu za Kiyahudi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Siku hiyo wanafunzi wa Yesu walimpokea Roho Mtakatifu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Matokeo yake ni kwamba walitoka nje ya mkutano wao wakaanza kumshuhudia Bwana wao mbele ya watu wote.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengi wakasikia na wengi wakaamini wakabatizwa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wasikilizaji wa mahubiri ya wafuasi wa Yesu walikuwepo watu kutoka Asia, Ulaya na Afrika Kaskazini, na baadhi yao wakabatizwa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ndio mwanzo wa ushirika wa Kikristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Siku ile inaitwa "Pentekoste": neno hilo la Kigiriki, maana yake ni "hamsini", yaani siku 50 baada ya Pasaka.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Pentekoste ni sikukuu ya kuzaliwa kwa Kanisa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wote waliobatizwa siku ya Pentekoste "waliendelea kujifunza kutoka kwa mitume, kuishi pamoja kindugu, kumega mkate na kusali".(Mdo 2:42).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

"Waumini wote waliendelea kuwa kitu kimoja na mali zao waligawana pamoja".(Mdo 2:44) "Jumuiya yote ya waumini ilikuwa moyo mmoja na roho moja.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hakuna hata mmoja aliyekuwa na kitu chochote akakiweka kuwa mali yake binafsi, ila waligawana vyote walivyokuwa navyo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mitume walishuhudia kwa nguvu nyingi kufufuka kwa Bwana Yesu, naye Mungu akawapa baraka nyingi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hakuna mtu yeyote aliyetindikiwa kitu, maana waliokuwa na mashamba au nyumba walikuwa wanaviuza na kukabidhi mitume fedha hizo, zikagawiwa kila mmoja kadiri ya mahitaji yake".


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

(Mdo 4:32-35).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ushirika wa Wakristo leo unaonekana tofauti katika mambo mbalimbali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tusishangae: Yesu alitumia mfano wa mbegu ndogo inayotarajiwa kuwa mti mkubwa baadaye.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu 120 wa kwanza wamekuwa leo 2,500,000,000!


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Picha aliyotuachia Luka si sheria ambayo ni lazima tuifuate, bali ni mfano bora tu kwetu, ambao tuzingatie kwamba kila mahali mazingira ni tofauti.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tangu miaka 2000 Wakristo wamepata kusikia tena na tena habari hizo wakapata mawazo mazuri jinsi gani ya kujenga jumuiya ya kindugu na ya kusaidiana katika mazingira yao hapa duniani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo tabia kadhaa zilizotajwa katika Biblia zinakubalika kuwa alama za Kanisa:  a. kujifunza toka kwa mitume wa Yesu b. kuishi pamoja kindugu na kuwasaidia wanyonge c. kumega mkate, yaani kushiriki sakramenti d. kusali Hali ya kushirikiana mali zote haikuendelea kama utaratibu wa kawaida wa Wakristo wote.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kutokana na mfano huo zimejitokeza jumuiya mbalimbali katika maisha ya Kanisa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maendeleo wakati wa Mitume Wakati wa maisha ya Mitume, dhuluma zilizotabiriwa na Yesu zilianza kutoka kwa Wayahudi wasiomuamini na kutoka kwa watu wengine.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wa kwanza kuuawa alikuwa Stefano, na kati ya Mitume Yakobo Mkubwa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kabla ya kufa, wengi kwa kuuawa, mitume waliweka waandamizi wao, ambao kati yao walitajwa maaskofu mapadri na mashemasi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mapema ulipatikana muundo mmoja wa uongozi kila jimbo, yaani askofu mmoja akisaidiwa na mapadri na mashemasi, badala ya mitindo mbalimbali iliyojitokeza awali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni hasa Ignas wa Antiokia ambaye katika barua zake anathibitisha muundo huohuo kila mahali alipopitia kutoka Siria hadi Italia mwanzoni mwa karne ya 2.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika barua hizo Ignas anaonyesha heshima ya pekee kwa Kanisa la Roma akiandika kuwa "linasimamia upendo".


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hiyo ilichangiwa na kwamba mjini Roma ndiko Mitume Petro na Paulo walipomfia Yesu katika dhuluma ya Kaisari Nero (64-68).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya mambo muhimu zaidi yaliyojitokeza wakati wa Mitume ni maandishi mbalimbali ambayo baadhi yake yalianza kukusanywa na katika karne zilizofuata yalikuja kuunda Agano Jipya kama sehemu ya pili ya Biblia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maandishi ya kwanza ni barua zilizoandikwa na Mtume Paulo na wengineo tangu mwaka 50 hivi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 65 hivi zilianza kupatikana Injili, ambazo ni vitabu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Luka mwinjili aliiongezea ile ya kwake kitabu cha pili (Matendo ya Mitume) kuhusu uenezi wa Kanisa kutoka Yerusalemu hadi Roma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye kuna kitabu cha Ufunuo ambacho peke yake ni kwa kinabii, kikitumia mtindo wa kiapokaliptiko.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uandishi (na halafu uteuzi) wa vitabu hivyo 27 kati ya vingine vyote ni sehemu muhimu ya maendeleo ya Kanisa chini ya Roho Mtakatifu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo vitabu viliendelea kuandikwa kwa kutetea, kutangaza na kufafanua imani sahihi: hivyo havikukusanywa katika Agano Jipya, lakini ndivyo mwanzo wa teolojia kama fani maalumu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tofauti za ufafanuzi huo, kama zile kati ya shule ya Aleksandria na shule ya Antiokia, ndizo chanzo cha mabishano yaliyochangia mafarakano makubwa yaliyotokea hasa katika karne ya 5, ingawa kuanzia mwaka 325 mitaguso mikuu ilikusanya maaskofu wengi kutoka sehemu mbalimbali ili kumaliza migogoro.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tofauti za lugha na utamaduni, pamoja na utaifa, zilichangia sana mafarakano.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uenezi katika karne za kwanza  Ukristo katika karne za kwanza ulienea haraka katika mabara matatu: Asia Magharibi, Afrika Kaskazini na Ulaya ya Kusini na Magharibi, mbali ya maeneo ya mbali zaidi kama Nubia, Ethiopia, Persia hadi India.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Siri mojawapo ya uenezi huo ni kuwepo kwa Dola la Roma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Serikali yake ilitawala nchi nyingi kuanzia kando ya Sahara upande wa kusini mpaka Uholanzi na Uingereza wa leo upande wa kaskazini, halafu kutoka milima ya Mesopotamia (leo Iraq) upande wa mashariki mpaka Ureno wa leo upande wa magharibi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu wa Roma walifaulu kujenga dola hilo kubwa katika muda wa karne nyingi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla walitawala kwa hekima, hivyo wakafaulu kuendelea muda mrefu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni uraia ulikuwa kwa wakazi huru wa mji wa Roma tu, lakini polepole hata wakazi wa maeneo mengine chini ya Roma wakapewa haki za uraia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uwepo wa dola hilo ulisaidia sana uenezaji wa Ukristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa watawala wake walijaribu muda mrefu kupinga imani mpya, kuwepo kwa utaratibu mmoja katika eneo kubwa hivyo kulisaidia kazi ya mitume na wahubiri wa Injili.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Sababu ni kwamba: a. katika eneo kubwa hakuna mipaka inayoweza kuzuia usafiri na mawasiliano.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ukisafiri leo kutoka Moroko kuelekea Misri unavuka mipaka minne, unahitaji paspoti na vibali vingi kila safari.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

b.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

kulikuwa na usafiri.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Merikebu zilizunguka pote katika Mediteranea zikibeba mizigo na watu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waroma pia walikuwa hodari kujenga barabara kwenye nchi kavu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walihitaji barabara hizo kwa matumizi ya kijeshi lakini zilisaidia pia mawasiliano mengine ya kiuchumi na usafiri.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

c.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walitumia popote hela moja, wakawasiliana katika lugha zilezile za Kigiriki na Kilatini.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mashariki Kigiriki kilikuwa lugha ya elimu ya juu na ya biashara.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Magharibi walitumia zaidi lugha ya Kilatini.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo lugha hizo ni muhimu kama lugha za elimu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano maneno mengi ya sayansi (fizikia, kemia, biolojia, jiografia n.k.) yanayotumiwa katika lugha mbalimbali, asili ni ileile ya Kigiriki.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Utawala wa Kiroma ulileta kipindi kirefu cha amani na cha maendeleo ya kiuchumi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini maendeleo hayo yalijengwa juu ya utaratibu mkali wa unyonyaji wa nchi na mikoa ndani ya dola.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kila sehemu wakazi walipaswa kulipa kodi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kama kabila fulani lilijaribu kupinga utawala wa Roma wanajeshi wake wakafika haraka na kuzima ghasia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano Wayahudi walipojaribu kujipatia uhuru tena mnamo mwaka 70 B.K. mji wa Yerusalemu uliharibiwa kabisa na wakazi wote wakauzwa utumwani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watoto wa watumwa wakawa watumwa vilevile.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Njia nyingine ya kugeuzwa mtumwa ilikuwa kutolipa madeni.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mdaiwa aliweza kushtakiwa na aliposhindwa kulipa aliuzwa mwenyewe kama malipo ya madeni yake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Idadi ya watumwa ilikuwa kubwa: katika mikoa kadhaa ya Dola la Roma watumwa walikuwa asilimia 20 za wakazi wote.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengi wao walikuwa na maisha mabaya, lakini wengine waliweza kupata maendeleo na hata kupewa uhuru na mabwana wao.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wale watumwa walifurahia sana kusikia mafundisho mapya ya kwamba kila mtu ni mtoto wa Mungu na anapendwa naye.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakashangaa sana kusikia ya kwamba Yesu Kristo alikufa msalabani kwa ajili ya dhambi za watu wote, na Mungu hajali sifa au cheo cha mtu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakiingia katika ushirika wa Kikristo waliweza kushangaa wanavyoruhusiwa kukutana na watu huru na hata matajiri.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ibada za kipagani zilitenga matabaka ya kijamii.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa kawaida kwa tajiri kusali pamoja na watumishi wake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watumwa walisikia katika ibada za Wakristo nyaraka za Mtume Paulo zinazokazia usawa kati ya Wakristo wote, akisititiza ya kwamba Wakristo wote watazamane kama ndugu na viungo vya mwili mmoja.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

"Maana katika Roho mmoja tulibatizwa sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja, ikiwa tu watumwa au ikiwa tu huru"(1Kor 12:13) Ndiyo sababu ujumbe wa Kristo ulienea hasa kati ya maskini na watumwa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata watu wa matabaka ya juu walivutwa na neno la Injili na mfano mzuri wa maisha ya Wakristo, uhodari wao katika mateso mbalimbali na utaratibu wao wa kusaidiana.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Dhuluma za muda mrefu katika Dola lote la Roma (64-313) Dola la Roma lilikuwa na eneo kubwa sana katika nchi zinazozunguka Mediteranea katika mabara matatu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mataifa mengi waliishi chini ya utawala wake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Utawala huo ulianza kabla ya Yesu kuzaliwa ukaendelea mpaka karne ya 5 baada ya Kristo upande wa magharibi wa bahari ya Kati na hadi karne ya 15 upande wa mashariki.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla serikali ya Roma iliwaachia watu uhuru waendelee na desturi au mila zao ila tu ilikuwa lazima walipe kodi na kukubali utawala mkuu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu wengi sana walikuwa na imani ya miungu mingi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Waliabudu mahekaluni mbele ya sanamu za miungu ile.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa na imani ya kwamba miungu ilifanana kiasi na wanadamu ila ni mikubwa na yenye nguvu zaidi na inaishi milele.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vinginevyo waliamini miungu kuwa na tabia nyingi zinazofanana na tabia za kibinadamu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa upande mwingine waliamini ya kwamba hata mtu anaweza kupanda ngazi na kuwa kama mungu akiwa na sifa za kutosha zinazokubalika mbele za miungu yote na hasa mungu mkuu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya kumtangaza mtawala mkuu au Kaisari wa Roma kuwa na sifa za kimungu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Dhuluma ya kwanza yalitokea mwaka 64 BK, ya mwisho mwaka 309 BK.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi hicho kirefu, vilirudia tena na tena vipindi vya mateso vikifuatana na vipindi vya amani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini miaka yote Ukristo ulikuwa dini isiyo halali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kila mara mateso yaliweza kuanza upya.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni mwa karne ya 1 B.K. Kaisari Domitiano alianza kudai ibada za kimungu kwake mwenyewe.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Popote katika eneo kubwa la Dola la Roma watu waliitwa kusimamisha sanamu zake na kumwabudu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa wakazi wengi jambo halikuwa geni sana maana yake kwao jina moja liliongezeka katika orodha ya miungu iliyoabudiwa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa Wakristo tendo hili lilikuwa gumu mno.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Imani ya Kikristo hukataa kuwepo kwa miungu mingi, vilevile hukataza kuiabudu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Basi, Wakristo walikataa kuabudu sanamu za Kaisari.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Tendo hili lilionekana kama kusaliti serikali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakuu wa mikoa na majimbo walianza kuwaadhibu wale wanaokataa ibada hiyo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini katika mwendo wa miaka ibada za sanamu za Kaisari zikaongezeka.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Matatizo yakakua, vita vikaongezeka, uchumi na biashara vikashuka chini.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Thamani ya fedha ikapungua.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu wengi wakaanza kukata tamaa na kutafuta msaada katika dini mbalimbali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo mafundisho ya kidini yalizidi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hapo wazo lilikua la kuwa anayekana kuwepo kwa miungu ni hatari kwa umma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ni mwasi atakayesababisha hasira ya miungu juu ya watu wote: ni lazima aadhibiwe.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika hali hiyo Wakristo walijenga utaratibu mzuri wa kufundishana na kusaidiana katika matatizo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Halafu wakakaza sana mafundisho ili waumini wasimame imara katika matatizo na dhuluma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakaendelea kuombea serikali na watu wote.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakajitahidi kuonyesha kwa maisha na matendo yao ya kwamba Ukristo ni imani yenye amani na upendo isiyoharibu umma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakakutana katika nyumba za watu binafsi, au kule Roma pia kwenye "katakombi" yaani makaburini chini ya ardhi kwani polisi haikuruhusiwa kuingia makaburini.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Pia wasomi walijitokeza kuandika vitabu ili kutetea Ukristo dhidi ya masingizio na chuki ya wengi; walifafanua imani ilivyo na kuonyesha kwamba maisha ya wafuasi wa Yesu hayaendi kinyume cha sheria za dola, hivyo dhuluma dhidi yao hazikubaliki.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Uhuru wa dini katika dola na matokeo yake  Mateso ya Wakristo yaliendelea mpaka mwaka 311.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini idadi yao iliendelea kuongezeka kote katika Dola la Roma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 312 B.K. mtu kwa jina Konstantino alitafuta Ukaisari (cheo cha mtawala mkuu) akishindana na mgombea mwingine.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Inasemekana siku moja aliota ndoto, akaona alama ya msalaba akasikia sauti iliyosema: "Kwa alama hii utashinda".


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hapo aliwaruhusu wanajeshi wake waliokuwa Wakristo kusali akamshinda mgombea mwingine katika vita.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 313 B.K. Kaisari Konstantino akatangaza sheria iliyoruhusu Wakristo kuabudu kwa uhuru.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ukawa dini inayokubaliwa katika Dola la Roma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kipindi kipya kikaanza katika historia ya Ukristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa wengi hali hiyo ilikuwa ajabu la Mungu mwenyewe aliyemaliza matatizo yao, jinsi Biblia ilivyosema katika kitabu cha Ufunuo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wakazidi kujenga na kupamba makanisa kila mahali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Vilevile ibada zilizidi kupangwa kwa utaratibu mzuri wa matini na vitendo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu waliweza kukutana bila matatizo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mikutano ya maaskofu (mitaguso ya ngazi mbalimbali) iliamua juu ya masuala na matatizo yaliyojitokeza.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 325 mkutano wa kwanza wa Kanisa zima ukafanyika kule Nisea (Asia Ndogo).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi mbalimbali walikuwa wanatofautiana katika maelezo yao juu ya tabia ya Kimungu na ya kibinadamu za Kristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Yaani kiasi gani Yesu ni mwanadamu na kiasi gani yeye ni Mungu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kama alikuwa mwanadamu, je aliumbwa kama wanadamu wote?


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kama anaitwa Mungu ndiye Muumba mwenyewe.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kama yeye ni Mungu - aliwezaje kuumia msalabani?


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Au ni Mungu aliyejificha tu katika umbo la mwili, kumbe hakuteswa kweli, ilikuwa kama igizo tu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu waliokutana kule Nikea wakapatana juu ya mafundisho ya "Kanuni ya Imani ya Nisea" yanayosema "Twamwamini Bwana mmoja, Yesu Kristo, mwana pekee wa Mungu, mwana wa azali wa Baba, yu Mungu kutoka kwa Mungu, yu nuru kutoka kwa nuru, yu Mungu kweli kutoka kwa Mungu kweli, Mwana wa azali, asiyeumbwa; aliyeshuka kutoka mbinguni kwa ajili yetu wanadamu na kwa wokovu wetu; akatwaa mwili kwa uwezo wa Roho Mtakatifu katika Bikira Maria, akawa mwanadamu; akasulibiwa kwa ajili yetu zamani za Pontio Pilato; aliteswa, akazikwa, siku ya tatu akafufuka kama yanenavyo maandiko matakatifu; akapaa mbinguni, ameketi mkono wa kuume wa Baba; kutoka huko atakuja tena kwa utukufu kuwahukumu walio hai na wafu; na ufalme wake hauna mwisho."


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maneno hayo hutumika mpaka leo katika ibada za kikristo (pamoja na "kanuni ya Imani ya Mitume").


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya Konstantino Kanisa lilikua sana.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu wengi walijiunga na Ukristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Zamani ilikuwa hatari kuwa Mkristo, kumbe sasa imekuwa faida, hata watu wenye imani haba waliosita zamani wakajiunga na Kanisa.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya Konstantino makaisari wenyewe walikuwa Wakristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 380 mambo yaligeuka kinyume cha hali ya awali: serikali ya Kaisari Theodosi I ilitangaza Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilipewa hela na serikali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kaisari mpya aliwekwa wakfu katika ibada kanisani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kabla yake Armenia ilikuwa nchi ya kwanza kupokea Ukristo kama dini ya taifa (301).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ushindi huo ulifanya wengi watamani vyeo ndani ya Kanisa, kwa kuwa viliendana sasa na heshima na mali: hivyo ubora ulipungua.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni serikali ilianza kufunga na kubomoa mahekalu ya Wapagani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Asiyekuwa Mkristo alianza kupata matatizo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ilitokea mara kadhaa ya kwamba walimu wapagani walipigwa na kuuawa na umati wa Wakristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika miji mbalimbali watu walianza kuwatesa hata kuwaua Wayahudi wakiwashutumu kwamba ndio waliomwua Yesu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Sisi tunaweza kushangaa jinsi hali hiyo ilivyoweza kutokea.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Yesu mwenyewe alikuwa Myahudi na mpaka msalabani alifuata taratibu za taifa la Israeli.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mtume Paulo alifundisha ya kwamba Wayahudi hawawezi kupoteza ahadi na agano la Mungu kwao hata wakimkataa Yesu Kristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Bila shaka Yesu hakutaka watu walazimishwe kujiunga na Kanisa lake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini katika mawazo na uzoefu wa Waroma dini na serikali zilikuwa kitu kimoja.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa sasa Kaisari, wakubwa wa serikali na watu wengi walikuwa Wakristo walihisi ni kawaida kwa wote kufuata dini hiyo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe Kanisa lilianza kutumiwa na wanasiasa kwa malengo yao ya kidunia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Atanasi na mababu wengine wa Mashariki Ni huko Aleksandria ulikotokea uzushi mkuu wa historia yote ya Kanisa: padri Ario alikanusha umungu wa Yesu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho yake yalienea kote mashariki na kuungwa mkono na watawala kwa nguvu za dola.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini ni Kanisa la Misri lililompinga kwa uimara wa pekee, bila kujali dhuluma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote, alijitokeza Atanasi wa Aleksandria anayeitwa Mkuu (Aleksandria, Misri, 295 hivi - Aleksandria, 2 Mei 373), Patriarki wa Kanisa Katoliki la madhehebu ya Misri kati ya mitaguso mikuu miwili ya kwanza: Nisea I (325) na Konstantinopoli I (383).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Maisha yote ya Atanasi yalihusika na juhudi kubwa za Kanisa kwa ajili ya kufafanua na kutetea imani sahihi juu ya Yesu na juu ya Utatu hata akaitwa mapema “nguzo ya Kanisa” (Gregori wa Nazianzo).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Pamoja na kupatwa na vurugu nyingi maishani (hasa kufukuzwa mara tano kutoka mji wake), Atanasi aliandika sana: hotuba na barua, lakini pia vitabu juu ya imani, historia, ufafanuzi wa Biblia, pamoja na maisha ya Kiroho.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kitabu chake maarufu kimojawapo kinahusu umwilisho wa Neno; humo aliandika kuwa Neno wa Mungu “alifanyika mtu ili sisi tuweze kufanywa Mungu”.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini kitabu ambacho kilienea na kuathiri zaidi maisha ya Kanisa labda ni "Maisha ya Antoni" ambacho kilieneza umonaki haraka mashariki na vilevile magharibi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mbali ya Atanasi, katika karne ya 4 na ya 5 Kanisa la Mashariki lilizaa mababu wengine bora: Basili Mkuu (Kaisarea wa Kapadokia, leo Kayseri, nchini Uturuki, takriban 329 – Kaisarea wa Kapadokia, 1 Januari 379, Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) na Yohane Krisostomo (Antiokia wa Siria, leo Antakya, nchini Uturuki, 347 hivi - Comana Pontica, Uturuki, 14 Septemba 407).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wote walikuwa maaskofu na wote walipitia kwanza umonaki.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ndio waliofafanua kwa dhati zaidi mafumbo ya Ukristo, kuanzia lile la Utatu mtakatifu, na ndio waliobaki kielelezo kwa liturujia na uchungaji bora.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Umonaki - maisha ya pekee Watawa ni Wakristo walioamua kuishi kwa njia ya pekee.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Leo hii mashirika ya watawa ni maelfu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida kila shirika lina mkazo wake wa pekee, kama vile maisha ya kimya katika sala au huduma za upendo: hospitali, nyumba za mayatima, ufundishaji, uinjilishaji, misheni, au n.k. Hivyo mtawa anaweza kuwa na maisha ya kutotoka katika nyumba ya shirika lake au anaweza kuishi kati ya Wakristo na wasio Wakristo akiwatolea huduma zake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi tumezoea kuwaona katika Kanisa Katoliki.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini wako vilevile kati ya Waanglikana na Walutheri, ingawa si wengi.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ulaya wako hata masista Wamoravian na Wabaptisti.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mtawa amepokea katika maisha yake ushauri wa mtume Paulo (ambaye hakuoa): «Nawaambia wale wasiooa bado, Ni heri wakae kama nilivyo» 1Kor 7:8.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Yesu mwenyewe aliwahi kueleza ya kwamba watakuwepo wale watakaochagua maisha ya pekee bila familia na uzazi kwa ajili ya Ufalme wa Mungu (Mt 19:12: "Wako matowashi waliojifanya kuwa matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni»).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla watawa ni kundi muhimu linalosaidia sana kazi ya kiroho katika Ukristo.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wako huru kuliko wengine kujitolea katika huduma za Kanisa, kwani hawalazimiki kufikiria maendeleo ya watoto wao.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watawa wanaweza kuishi peke yao lakini mara nyingi wanajiunga na shirika au jumuiya na kuweka nadhiri za useja mtakatifu, ufukara na utiifu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Asili ya jumuiya hizo iko Misri.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 3 mateso yalizidi chini ya serikali ya Waroma Wapagani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wengine walijificha jangwani wakiogopa kulazimishwa kutoa sadaka kwa sanamu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona jinsi familia yao ilivyouawa katika dhuluma za kidini.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wengine karibu walikata tamaa wakiona Wakristo wengine walivyokana imani kwa kuogopa mateso.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe wengine hawakuona raha tena katika maisha ya kawaida, wakajitenga na dunia wakaenda porini kuishi kule maisha ya kufunga na kusali.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watawa hao waliitwa kwa jina la Kigiriki "wamonaki" (monos= moja; monakos= anayekaa peke yake).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walikaa jangwani katika maeneo yaliyokuwa mbali na miji na vitovu vya utawala wa Kiroma.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Lakini waliheshimiwa sana na wananchi wa kawaida.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Walitumia muda mwingi wakisali na kusoma Biblia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Watu wakazoea kuwaendea kuomba ushauri wao katika mambo ya kiroho au maisha kwa ujumla, kuombewa katika magonjwa n.k. Wengine walizoea kupokea zawadi za wanavijiji wakaelekea maisha ya kuombaomba.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Wamonaki wa kwanza walikaa kila mmoja peke yake bila kushirikiana.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Antoni wa Misri alikuwa mmojawao, naye akaona umuhimu wa kuweka utaratibu fulani kati ya wamonaki wenzake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Mwanafunzi wake Pakomi aliendeleza mkazo wake akawaunganisha wamonaki mahali pamoja akawapa utaratibu wa kazi na sala.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika utaratibu huo kila mmonaki (pia masista katika mashirika yao) hutoa ahadi au nadhiri tatu: 1.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Useja mtakatifu: atachagua maisha bila ndoa; badala yake kujiunga na shirika la wenzake kama familia ya kiroho.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Ufukara: ataacha mali yake ya binafsi na hatatafuta tena utajiri wa kidunia.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Utii: atamtii mkuu wa shirika hilo aliyechaguliwa kati yao (huitwa "Abba/Abati") na kutii taratibu za ushirika wake.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Utaratibu huo wa umonaki ulienea haraka: watawa wakaanza kukaa na kufanya kazi pamoja ili kujipatia mahitaji yao wenyewe.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye vituo vya wamonaki vilikuwa vitovu vya elimu ambapo sehemu ya wamonaki walisoma, kuandika (au kunakili) vitabu, kuanzisha shule n.k.  Tangu karne IV umonaki ulijitokeza magharibi pia: huko Italia, Ufaransa na Hispania kulikuwa na monasteri za kike na za kiume zilizosimamiwa na maaskofu watakatifu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kati yao wa kwanza kupitia umonaki ni Martino wa Tours (316-397).


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hasa maandishi ya Yohane Kasiano (360-435) yalieneza hekima ya wamonaki wengi wa mashariki alioongea nao.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Augustino wa Hippo (354-430), babu wa Kanisa muhimu kuliko wote, baada ya kuongoka na kutembelea baadhi ya monasteri, alirudi Afrika Kaskazini aanzishe maisha ya pamoja.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kwanza aliishi na walei wenzake, halafu akiwa askofu aliishi na mapadri wake, akawashirikisha utajiri wake wa akili na roho ili wafanye vizuri utume.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Katika kanuni yake, iliyotumika kwa wanawake pia, umoja uliwekwa kuwa lengo lenyewe la utawa, si jambo lake mojawapo tu.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Hata yeye aliathiri sana maisha ya kitawa ya magharibi kote.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Benedikto wa Nursia (480-547) ndiye aliyeunda umonaki wa magharibi kwa namna ya kudumu hasa kwa njia ya kanuni aliyoitunga polepole, kutokana na mang’amuzi yake, Kanuni ya Mwalimu asiyejulikana na mafundisho ya Bazili na mababu wengine wa jangwani.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Kanuni yake iliunganisha vizuri maelekeo mawili ya umonaki wa zamani: kumtafuta Mungu kwa juhudi upwekeni na kuishi kwa umoja.


Question: Somo la Kemia lilianzishwa mwaka gani?

Historia ya Kanisa

Sifa yake nyingine ni mchanganuo mzuri wa sala na kazi mbalimbali ambazo ziliokoa elimu ya zamani na kufufua uchumi wa Ulaya Magharibi baada ya makabila ya Kijerumani kuvuruga kote.