Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Mwanzilishi wa dini ya kiislamu katika Uajemi ni nani?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Koigi Wamwere alijiunga na siasa mwaka gani?

Orodha ya Waandishi katika nchi za Afrika

Hii ni orodha ya waandishi maarufu na mashuhuri kutoka Afrika, wakiwa pamoja na washairi, waandishi wa hadithi za watoto, waandishi wa riwaya, na wasomi waliotajwa kulingana na nchi zao.


Question: Koigi Wamwere alijiunga na siasa mwaka gani?

Algeria Jean Amrouche (1907-1962) Marguerite Taos Amrouche (1913-1976) Rachid Boudjedra (1941 -) Albert Camus (1913-1960) Hélène Cixous (1937 -) Jacques Derrida (1930-2004) Mohammed Dib (1920-2003) Tahar Djaout (1954-1993) Assia Djebar (1936 -) Frantz Fanon, awali kutoka Martinique (1925-1961) Mouloud Feraoun (1913-1962) Mouloud Mammeri (1917-1989) Latifa Ben Mansour (1950 -) Jorge McDoogal (1907-1962) Rachid Mimouni (1945-1995) Ahlam Mostaghanemi (1953 -) Leila Sebbar Jean Sénac (1926-1962) Kateb Yacine (1929-1989) Angola José Eduardo Agualusa (1960 -) Mário Pinto de Andrade (1928-1990) Arlindo Barbeitos (1940 -) Mendes de Carvalho Jose Sousa Jamba Dia Kassembe Alda Lara (1930-1962) Pedro de Gouveia Leite Mateus Mbwango (Reis Luis) Manuel Rui Monteiro Agostinho Neto (1922-1979) Ondjaki Pepetela (Artur Carlos Maurício Pestana dos Santos, 1941 -) Oscar Ribas (1909-2004) Paula Tavares (1952 -) Amplia Veiga, alizaliwa nchini Ureno (1931 -) José Luandino Vieira (1935 -) Benin Berte-Evelyne Agbo, pia anahusishwa na Senegal Barbara Akplogan (1984 -) Aupiais Fransisko, alizaliwa katika Ufaransa (1877-1945) Olympe Bhêly-Quenum Florent Couao-Zotti (1964 -) Felix Couchoro, pia anahusishwa na Togo (1900-1968) Richard Dogbeh. pia anahusishwa na Togo, Senegal na Ivory Coast Adelaide Fassinou (1955 -) Beatrice Lalinon Gbado Christine Adjahi Gnimagnon, pia anaendana na Senegal Flore Hazoumé (1959 -) Paulo Hazoumé Charles M. Hedji, alizaliwa nchini Niger Boylet Senami Agossou Houeto (1939 -) Gisèle Hountondji (1954 -) Paulin J. Hountondji (1942 -) Paulin Joachim (1931 -) Barnabé Laye Lauryn, pia anaendana na Ivory Coast na Togo, alizaliwa katika Ufaransa (1978 -) Hortense Mayaba José Pliva (1966 -) Jean Pliya (1931 -) Alidjanatou Saliou-Arekpa Arnold Sènou Botswana Galesiti Baruti Caitlin Davies, alizaliwa katika Uingereza (1964 -) Umoja Dow (1959 -) Thokozile Gurganious, (1964 -) Bessie Mkuu, alizaliwa katika Afrika ya Kusini (1937-1986) Moteane Melamu Barolong Seboni, mshairi (1957 -) Andrew Sesinyi Mositi Torontle Burkina Faso Jacques Prosper Bazié Angèle Bassolé-Ouédraogo, pia anahusishwa na Côte d'Ivoire (1967 -) François Djobi Bassolet (alifariki 2001): mwandishi, mwanahistoria, na kiongozi wa kiutamaduni Boni Kinazi (1909-1969) Sarah Bouyain (1968 -) Simporé Simone Compaoré Augustin-kuwa piseli Coulibaly Bernadette Sanou Dao (1952 -) Zarra Guiro (1957 -) Ansomwin Ignace Hien Monique Ilboudo Pierre Claver Ilboudo Sophie Heidi Kam (1968 -) Sandra Pierrette Kanzié Joseph Ki-Zerbo (1922-2006) Gael Koné (1976 -) Honorine Mare (1972 -) Roger Nikiema Suzy Henique Nikiéma (1983 -) Kollin Noaga Dim-Dolobsom Ouedraogo Frédéric Titinga Pacéré (1943 -) Adiza Sanoussi Etienne Sawadogo Marie-Simone Seri, pia anahusishwa na Senegal Jean-Baptiste Baadhi Malidoma Patrice Baadhi (1956 -) Maxime M. Baadhi Burundi Donatien Bihute (1940 -) Antoine Kaburahe (1965 -) Daniel Kabuto Esther Kamatari (1951 -) Boylet Samoya Kiruya (1952 -) Barbara Kururu Ndimurukundo (1950 -) Daudi Niyonzima (1959 -) Marc Rwabahungu (1956 -) Cameroon Severin Cécile Abéga: Les Bimanes, Le Bourreau, Entre Terre et Ciel Marie-Therese Assiga Ahanda Paul-Charles Atangana Philomene Bassek mwandishi wa La Tache de Sang Francis Bebey (1929 -) mwandishi wa Les Trois petits Cireurs, Boniface Moudio'son, The Ashanti Doll, Enfant Pluie, ministre et le Griot Eno Belinga Mongo Beti (Alexandre Biyidi Awala) (1932-2001) Calixthe Beyala Jacques Bonjawo Fernando D'Almeida Paulo Dakeyo Jean Marc Ela (1936 -): mwandishi wa vitabu vingi vya teolojia ya ukombozi wa Afrika ikiwemo Afrika Cry na imani yangu kama Afrika Profesa Ndumbe Eyoh Patrice Kayo Werewere Liking Claude-Yusufu M'Bafou-Zetebeg Bill F. Ndi (1964 -): K'cracy, trees in the Storm na other poems mishaps na poems Toils na Gods in Ivory Towers Guillaume Oyono Mbia: Trois Pretendants un Mari Engelbert Mveng: mwandishi wa ukusanyaji wa mashairi Balafon Bernard Nanga: Les Chauve-Souris Charles Ngande Evelyne Mpoudi Ngole (1953 -) Etienne B. Noume Ferdinand Oyono (1929 -) René Philombe (Philippe-Louis Ombede) Francois Sengat-Kuo: mwandishi wa mkusanyo wa mashairi Fleurs de Laterite, heures rouges, na Collier de Cauris Daudi Ndachi Tagne Elolongue Epanya Yondo Kepuvede  Jamhuri ya Afrika ya Kati Anurée Blouin (1921 -) Etienne Goyemide: "Le Silence de la Foret" Loyiso Chad Marie-Christine Koundja (1957 -) Koulsy Lamko (1959 -) Joseph Brahim Seid Ali Abdramane Haggar Ahmat Taboye Khayar Oumar Defallah Kongo (Brazzaville) Noëlle Bizi Bazouma] (1959 -) Silvie Bokoko (1960 -) Adele Caby-Livannah (1957 -) Cucile-Ivelyse Diamoneka (1940 -) Emmanuel Dongala (1941 -) Mambou Aimee Gnali Floe Hazoume (1959 -) Justine M'Poyo Kassa-Vubu (1951 -) Francine Laurans (1962 -) Binéka Daniele Lissouba, alizaliwa nchini Ufaransa Henri Lopes (1937 -), alizaliwa katika Congo-Kinshasa Alain Mabanckou (1966 -) Jean Malonga Jean Makouta Mboukou Guy Menga Victor N'Gembo-Mouanda (1969 -) Diur N'Thumb Théophile Obenga Ghislaine Sathoud (1969 -) Tchicaya U Tam'si (1931-1988) Jean-Baptiste Tati-Loutard Aleth Felix-Tchicaya (1955 -) Jeannette Balou Tchichelle (1947 -) Betty (Elisabeth) Mweya Tol'Ande (1947 -) Marie-Leontine Tsibinda Brigitte Yengo Patrice Yengo Kongo (Jamhuri ya Kidemokrasia) Léonie Abo, (1945 -) Rais neza Boneza (1979 -) Amba Bongo Lima-baleka Bosekilolo Maguy Kabamba (1960 -) Christine Kalonji Kamanda, Kama Sywor (1952 -)  Vy Mudimbe (1941 -) Kavidi Wivine N'Landu Clémentine Nzuji (1944 -) Sony Labou Tansi (1947-1995) Kabika Tshilolo Frederick Kambemba Yamusangie Lye M Yoka  Cote d'Ivoire Josette D. Abondio Marguerite Abouet, alizaliwa mjini Abidjan (1971 -) Anne-Marie Adiaffi (1951 -) Marie-Danielle Aka Marie Giselle Aka (amezaliwa katika Lebanon) (1971 -) Assamala Amoi, alizaliwa katika Ufaransa (1960 -) Michele Assamoua, awali kutoka Ufaransa (1941 -) Annick Assemian, alizaliwa katika Ufaransa (1952 -) Angèle Bassolé-Ouédraogo, pia anahusishwa na Burkina Faso (1967 -) Khadi Sy Bizet Fatou Bolli Tanella Boni Isabelle Boni-Claverie Anne Marie Caro Jeanne de Cavally (1926 -) Fanny Fatou Cissé (1971 -) Micheline Coulibaly, alizaliwa katika Vietnam (1950-2003) Bernard Binlin Dadié (1916 -) Henriette Diabate Muriel Diallo (1967 -) Gina Dick Richard Dogbeh, pia anahusishwa na Benin, Senegal na Togo (1932-2003) Werewere-Liking Gnepo, pia anahusishwa na Kamerun (1950 -) Gilbert G. Groud (1956 -) Genevieve koutou Guhl Oklomin Kacou Simone Kaya (1937 -) Fatou Keita Ahmadou Koné Alimatou Koné Boundou Koné Akissi Kouadio Adjoua Flore Kouame (1964 -) Ahmadou Kourouma (1927-2003) Lauryn, pia anaendana na Togo na Benin, alizaliwa katika Ufaransa (1978 -) Manïssa Mary Lee Martin-Koné (amezaliwa katika USA) Mariama Méité (1967 -) Isabelle Montplaisir Rosalie Nana (1962 -) Goley Niantié Lou Pascale Quao-Gaudens (1963 -) Cristiane Remino-Granel, alizaliwa katika Martinique Marinette Secco, alizaliwa katika Ufaransa (1921 -) Marie-Simone Seri, pia anahusishwa na Burkina Faso Haïdara Fatoumata Sirantou Véronique Tadjo (1955 -) Caroline Angèle Yao Regina Yaou (1955 -) Annie Yapobi Marion Diby Zinnanti (1960 -) Jibuti Waberi Abdourahman (1965 -) Mouna-Hodan Ahmed (1972 -) Emily McInnis (1981 -) Misri Abaza Family Mahmoud Abbas Alakad Ahmed Shawki Yehia haki Yousef El Sebaey Nabil Farok Mustafa Mahmoud Tharwat Abaza Aziz Pasha Abaza Fekry Pasha Abaza Hafez Ibrahim Kamel El Shenawy Anis Mansour Salama Ahmed Salama Karekia El Hakim Ali Ahmed Bakathir Abdel Rahman El Sharkawy Salah Montaser Ihasan Abdel Kouddous Mohamed Osman El Khosht Gamal Badawi Ahmed Bahgat Mohamed Hasanin Hekal Gamal El Shaer Fahmy Hewidy El Abdel Rahman Rafey Gamal Al-Ghitani (1945 -) Leila Ahmed (1940 -) Hayam Abbas Al-Homi Muhammad Aladdin Samir Amin (1931 -) Hussein Bassir Abdel Rahman El Abnudi (1938 -) Mustafa Sadek El-Rafey Muhammad Husayn Haykal (1909-1956) Taha Hussein (1889-1973) Sonallah Ibrahim Yusuf Idris (1927-1991) Edmond Jabès (1912-1991) Nagib Mahfuz (1911-2006), tilldelas 1988 Tuzo ya Nobel ya Fasihi Nawal El Saadâwi (1931 -) Salama Moussa (1887-1958) Alifa Rifaat (1930-1996) Ahdaf Soueif Mahmud Taymur Tatamkulu Afrika, pia anahusishwa na Afrika ya Kusini (1920-2002) Ossama Alsaadawi Ginekweta María Nsué Angüe (1945 -) Juan Balboa Boneke (1938 -) Raquel Ilonbé (1938-1992) Juan Tomas Avila Laurel (1966 -) Donato Ndongo-Bidyogo (1950 -) Eritrea Alemseged Tesfai Reesom Haile Uhabeshi/ Ethiopia Innānu Āggonāfir (Nagāsh Gabra Maryam) Haddis Alemayehu (1910-2003) Michael Daniel Ambatchew (1967 -) Kidist Bayelegne Āfawarq Gabra Iyasus (1868-1947) Tsegaye Gabre-Medhin (1936-2006) Be'alu Girma Abbé Gubaññā Ababa Haylemelekot Girmācchaw Takla Hāwāryāt Moges Kebede Cadowga Lammaa (1924-1988) Tāddasa Lībān Waka Mezlekia (1958 -) Blattengeta Heruy Welde Selassie (1878-1939) Sahle Selassie (1936 -) Demese Tsege Hama Tuma (1949 -) Mammo Wudneh Birhānu Zarīhun Gabon Jean-Baptiste Abessolo (1932 -) Nadele Noele Ango Obiang Peggy Lucie Auleley Bessora, amezaliwa nchini Ubelgiji (1968 -) Rene Maran, alizaliwa karibu Martinique (1887-1960) Chantal Magalie Mbazoo-Kassa Justine Mintsa (1967 -) Nadège Noëlle Ango Obiang Angèle Ntyugwetondo Rawiri (1954 -) Gambia Lenrie Peters (1932 -) Alhagi Kah Ebou Dibba Tijan M. Sallah (1958 -) Nana Grey-Johnson Ghana Serlom Wisdom Adigbli (1977 -) Ama Ata Aidoo (1940 -) Kofi Aidoo (1950 -) Kofi Anyidoho Anthony Appiah (1954 -) Ayi Kwei Armah (1939 -) Raphael Armattoe (1913-1953) Genevieve Yaa Asantewa Ofori-pak Sante Bediako Asare, pia anahusishwa na Tanzania Meshack Asare (1945 -) Konadu Asare (1932) Kofi Awoonor (1935 -) Kofi A. Laing William Boyd (1952 -) Margaret Busby Abena Busia (1953 -) Akosua Busia (1966 -) JE Casely-Hayford (1866-1930) Quobna Ottobah Cugoano (1757? -1801?)


Question: Koigi Wamwere alijiunga na siasa mwaka gani?

Amma Darko (1956 -) Michael Dei-Anang Stephen Atalebe (1983 -) Kwame Nkrumah (1909-1972) (Yohana) Atukwei Okai (1941 -) Frank Kobina Parkes (1932-2005) Nii Ayikwei Parkes (1974 -) Carl Kikristo Reindorf Efua Theodora Sutherland (1924-1996) Francis Selormey TQ Armar (1915-2000) Gine Camara Laye (The black child) Alioun fan Touré Tierno Monénembo (The kongwe Orphan, Les écailles du Ciel, Peulorihno, Le Roi de Kahel) Boubacar Diallo (La chanzo enchantée -1953) Williams Sassine Aly Diallo (La révolte de komo, 2000 Editions Gallimard) Sire Komara (Mes Racines) Guinea-Bissau Amilcar Cabral OK Matsepe Carlos Semedo Kenya Abdullatif Abdalla Sayyid Aidarusi Joseph R. Alila Karen Blixen aka Isak Dinesen (1885-1962) Rocha Chimera Yusuf Dawood Anne Gathuo Mwangi Gicheru Moraa Gitaa Muyaka bin Haji al-Ghassany Elspeth Huxley (1907-1997) Francis Imbuga Billy Kahora Parselelo Kantai Petro Kareithi Jomo Kenyatta (1892? -1978) Leonard Kibera Bella McFarland Marjorie McGoye Charles Mangua Sam Mbure Mwana Kupona binti Msham Micere Mugo (1942 -) Henry Muoria Wahome Muthahi (-2003) Joseph Muthee Meja Mwangi (1948 -) Ahmad Nassir (Malenga wa Mvita) Hilary Ngweno Rebeka Njau (1930 -) Chacha Nyaigotti-Chacha (1952 -) Asenath Bole Odaga Atieno Odhiambo (1945 -) Margaret Ogola Grace Ogot (1930 -) Henry Ole Kulet (1946 -) Yvonne Adhiambo Owuor mshindi Caine Prize 2003 Mwangi Ruheni Wanda Simon (jina halisi Nichola Muraguri) Halejoetse Tsehlana MG Vassanji (1950 -) Ngugi wa Mirii (1951 -) Thiong'o wa Ngugi (1938 -) Koigi Wamwere (1949 -) Daniel Wabala Binyavanga Wainaina mshindi Caine Prize 2002 (1971 -) Ken Walibora Kyallo W. Wamitila (1966 - ), mshindi wa Tuzo Jomo Kenyatta (2001), (2005) na (2007) Gakaara Wanjau Omar Babu "Abu Marjan" - mshindi wa Pili wa tuzo la Jomo Kenyatta (Kiswahili Adult Fiction 2009) Elijah Kaberia (1983 - ) Mwenda Mbatiah Kithaka Wa Mberia Bitugi Matundura Stanley Gazemba Kinyanjui Kombani Jason Kap Kirwok John Kobia Timothy Kinoti M'ngaruthi  Lesotho Moroesi Akhionbare (1945 -) Mofolo Thomas (1876-1948) Mzamane Nhlapo Mpho Matsepo Nthunya NM Khaketla M. Mahalefele MM Makara AM Lesitsi Yale Ramohlanka ZA Matšela Liberia Edwin Barclay (1882-1955) Edward Wilmot Blyden (1832-1912), alizaliwa katika Virgin Islands (angalia pia Sierra Leone) Similih-Magnawala Cordor S. Kpanbayeazee Duworko, II (1959) Wilton GS Sankawulo (1937-2009) Bai T. Moore K-Musa Nagbe Libya Sadiq Al-Naihoum Farag Al-Fakhri Ibrahiem El-kouni Madagascar Daudi Jaomanoro Esther Nirina Jean-Joseph Rabearivelo (1903-1937) Charlotte Arisoa Rafenomanjato (1938 -) Jean-Luc Raharimanana Michèle Rakotoson (1948 -) Flavien Ranaivo (1913 -) Elie Rajaonarison Malawi Chiwoza Bandawe Steven Chimombo Injili Kazako Lawrence Kadziche Kondwani Kamiyala Stanley Onjezani Kenani Ken Lipenga Benedicto Okomaatani Malunga Jack Mapanje Jack McBrams Alfred Msadala Adamson Muula Jika Nkolokosa Daudi Rubadiri Paulo Tiyambe Zeleza Willie Zingani Mali Ahmad Baba al Massufi (1556-1627) Abdoulaye Ascofaré (1949 -) Ibrahima Ayaṃ (1967 -) Amadou Hampâté BA (1900 au 1901-1991) Ba Adame Konaré (1947 -) Massa Makan Diabate (1938-1988) Souéloum Diagho Aida Mady Diallo Alpha Mande Diarra (1954 -) Oumou Diarra, alizaliwa katika Yugoslavia (1967 -) Doumbi Fakoly (1944 -) Aïcha Fofana (1957-2003) Aïssatou Guido (1941 -) Aoua Keita (1912-1980) Fatouma Keïta (1977 -) Moussa Konaté (1951 -) Yambo Ouologuem (1940 -) Bernadette Sanou Dao (1952 -) Bamekan Soucko Bathily Fanta-Taga Tembely (1946 -) Aminata Traoré (1942 -) Falaba Issa Traoré (1930-2003) Maiga Ahamadou dit Prince (1974 -) Mauritania Ahmad ibn al-Amin al-Shinqiti Ibn Razqa Moussa Diagana Moussa Ould Ebnou Mohammed al-Shankiti Abderrahmane Sissako Morisi Aime Cesar Lilian Berthelot Marcel Cabon (1912-1972) Raymond Chasle Malcom de Chazal (1902-1981) Carl de Souza (1949 -) Ananda Devi Jean Fanchette Colleen Lindsay, pia anahusishwa na Afrika ya Kusini Edouard Maunick (1931 -) Dev Virasawmy Moroko  Msumbiji Paulina Chiziane (1955 -) Mia Couto (1955 -) José Craveirinha (1922-2003) Luis Bernardo Honwana Ungulani Ba ka Khosa Lina Magaia Lilia Momplé (1935 -) Amelia Muge (1952 -) Glória de Santana (1925 -) Noémia de Sousa (1926-2003) Namibia Joseph Diescho Giselher Werner Hoffmann Anoeschka von Meck Niger Boubou Hama Djibo Bakary Andrée Clair, alizaliwa na kufariki Ufaransa (1916-1982) Hélène Kaziende Oum Ramatou (1970 -) Nijeria Angalia: Orodha ya waandishi wa Nigeria Rwanda Maggy Correa Emmanuel Habumuremyi (1972 -) Jeannine Herrmann-Grisius Therese Muamini Immaculée Ilibagiza Yolande Mukagasana Benjamin Sehene (1959 -) Marie-Aimable Umurerwa Marie Beatrice Umutesi (1959 -) Alexis Kagame Chinua Achebe (1930 -) São Tomé na Príncipe Olinda Beja (1946 -) Sara Pinto Coelho (1913-1990) Conceição Lima (1962 -) Caetano da Costa Alegre (1864-1890) M. Manuela Margarido (1925 -) Alda do Espírito Santo (1926 -) Mario Domingues (1899 -) José Francisco Tenreiro (1921-1963) Senegal angalia: Orodha ya waandishi wa Senegal Sierra Leone Ismail Beah (1980 -) Edward Wilmot Blyden (1832-1912), alizaliwa katika Virgin Islands (angalia pia Liberia) SYL Cheney-Coker (1945 -) Aminatta Forna Africanus Horton (1835-1883) Delia Jarrett-Macauley Somalia Hussein Ali Dualeh Boobe Yusuf Dualeh Ibrahim Ahmed Hawd Mohamed Bahse Hassan Ahmed Kayse Abdulahi Awad Eigeh Abdurahman Guri-barwaqo Musa Jama Jama Abduwali Farah Jambir A Garas (Maqalocshe Fosia Yusuf Haji Adan Qabileh Ahmed Abdi Aziz Gurbiye Abdinasir Dirie Abdisalam Issa-Salwe Abdirahman Mohamed Adamu (Af-jar) Abdi Sheikh Abdi Adamu S. Abdi Abdi Kusow Abdul Qader Mohammed Mursal, Mtunzi wa hadithi ya Olal iyo Hoyadiis Abdulkadir Oromo A. Ibraahim AwXirsi, mwandishi wa 'mahakama ya Kisomali mkalimani' Ahmed Ahmed Ahmed Farah Ali 'Idaja' Ayaan Hirsi Ali (1969 -) Sheakh Omar Bashir Goth Cabdulqaadir Xirsi 'Yamyam' Cali Xuseen Xirsi (1949 -) Faarax Maxamuud Maxamed 1963 Faarax Maxamed Jaamac 'Cawl' (1937-1992) IIbrahim Ahmed Jaamac Cumar Ciise Khalid Ali Guul (aliandika vitabu zaidi ya 54) Maxamed Daahir Afrax Saida Sheikh Ahmed (VIP) Brussels Ubelgiji Mahad Ahmed Dhoore (qaransuge) Maxamed Xaashi Dhamac 'Gaariye' (1949 -) Mohamed Diriye Abdullahi Haji Mohamed Mukhtar Mohamed Ibrahim Warsame 'Hadrawi' (1941 -) Musa Galaal Ahmed Abdalla Nuradion (aitwaye: Nuradin au Nuradi), mshairi wa Kisomali, mwandishi na msanii (1933-2008) Nuruddin Farah (1945 -) Rageh Omaar, mwandishi wa habari Said S. Samatar Waris Dirie (1965 -) Yaasiin Cismaan Keenadiid Afrika Kusini angalia: Orodha ya waandishi wa Afrika Kusini Sudan angalia: Orodha ya waandishi wa Sudan Tanzania Christopher Richard Mwashinga (1965-) Marko Behr (pia anahusishwa na Afrika ya Kusini) Ahmed Ali Gurnah (pia anahusishwa na Kuwait) Abdulrazak Gurnah (1948- ) Euphrase Kezilahabi (1944- ) Jacqueline Kibacha Aniceti Kitereza (1896-1981) Amandina Lihamba Penina Mlama Elvis Musiba Godfrey Mwakikagile (1949- ) Ras Nas Richard Mabala Julius Nyerere (1922-1999) Hammie Rajab Shaaban Robert (1902-1962) Edwin Semzaba Shafi Adam Shafi Chachage Seith Chachage Albert Nyaluke Sanga  Charles Joseph Mloka Idd Mwimbe Mohamed Said Mwajuma Selemani Mohamed Emanuel Mashele Yeriko Nyerere George Cleopa Mapunjo Joseph Narcis  Mloka Japhet Nyang'oro Sudi (1981) Erasto E. Noni (1991) Saadani Abdu Kandoro Togo Gadi Ami (1958 -) Daudi Ananou (1917-2000) Felix Couchoro, pia anahusishwa na Benin (1900-1968) Richard Dogbeh, pia anahusishwa na Benin, Senegal na Cote d'Ivoire (1932-2003) Kossi Efoui (1962 -) Emilie Anifranie Ehah, pia anahusishwa na Senegal Christiane Akoua Ekue (1954 -) Alemdjrodo Kangni (1966 -) Tete-Michel Kpomassie (1941 -) Pyabelo Chaold Kouly (1943 -) Lauryn, pia anaendana na Benin na Togo, alizaliwa katika Ufaransa (1978 -) Senouvo Agbota Zinsou (1946 -) Yves-Emmanuel Dogbe (1939 -) Jeannette D. Ahonsou (1954 -) Tunisia Hédi Bouraoui (1932 -) Aboul-Qacem Echebbi (1909-1934) Gisèle Halimi (1927 -) Ibn Khaldoun (1332-1406) Albert Memmi (1920 -) Youssef Rzouga (1957 -) Walid Soliman (1975 -) Ahmad al-Tifashi (? -1253) Uganda John Ruganda (1941-2007) Okot p'Bitek (1931-1982) Serumaga Robert (1939-1980) Timotheo Wangusa (1942 -) Ayeta Anne Wangusa Musa Isegawa (1963 -) Catherine Samali Kavuma (1960 -) Uchina Keitetsi (1967 -) Timotheo Kalyegira Mahmood Mamdani (1947 -) Henry Kyemba Rajat Neogy (1938-1995) Maria Karooro Okurut Tarcis Nsobya Gorretti Kyomuhendo Arthur Gakwandi Emmanuel Acheta Charles Lubega Mbidde Julius Ocwinyo Regina Amollo Monica Arac de Nyeko Jane J. Bakaluba Lilliane Barenzi Violet Barungi Jackee Budesta Batanda Neema Birabwe Isharaza Jane Kaberuka Hope Keshubi Mildred Barya Kiconco Susan N. Kiguli Barbara Kimenye Beatrice Lamwaka Jane Musoke-Nteyafas Glaydha Namukasa Beverly Nambozo Margaret Ntakarimize Sandra Okoed Aimo Igor Kossov Maria Karooro Okurutv Christine Oryema-Lalobo Lillian Tindyebwa Hilda Twongyeirwe Sahara Magharibi Mariem Hassan Nayim Alal Zambia Suleiman Mutswairo (1924 -) (angalia pia Zimbabwe) Binwell Sinyangwe (1956 -) Andrea Sylvester Masiye (1924 -) Zimbabwe Tsitsi Dangarembga (1959 -) Chenjerai Hove (1956 -) Nagib Mahfuz, alizaliwa katika Uajemi (sasa Iran) (1919 -) Yohana Marangwanda Shimmer Chinodya (1957 -) Dambudzo Marechera (1952-1987) Nozipa Maraire (1966 -) Charles Mungoshi (1947 -) Tinashe Severa (1986 -) Suleiman Mutswairo (1924 -) (angalia pia Zambia) Alexander McCall Smith, pia anahusishwa na Botswana (1948 -) Stanlake Samkange (1922-1988) Andrew Bamba (1980 -) Yvonne Vera, pia anahusishwa na Kanada (1964-2005) Musaemura Zimunya (1949 -) Elias Kudzai Manyara (1981 -) Obediah Mlilo (? -1995) George Mujajati (1957 -) Marrily Runoona Kuzonyei Adin Kachisi Angalia Pia  Orodha ya waandishi Viungo vya nje    Jamii:Orodha za watu * Jamii:Orodha za Afrika


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Hii orodha ya makabila ya Tanzania inaweza kuwa na matatizo kwenye majina kadhaa, kwa sababu mbalimbali.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Orodha hii inatokana na orodha ya lugha za Tanzania inayopatikana katika , pamoja na .


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Inawezekana kwamba baadhi ya majina ya makabila ni majina ya lugha au lahaja tu, badala ya makabila, na labda majina mengine yaliandikwa vibaya.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Juu ya hiyo, hakuna ufafanuzi wa wazi kusema kikundi fulani ni kabila au siyo.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Vikundi kadhaa katika orodha hii vina wenyeji mamia tu, lakini vikundi vingine vina mamilioni ya watu; labda kila kikundi kinaitwa "kabila," lakini ni jamii za aina tofauti kabisa.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Vikundi katika ukurasa huu vimeorodheshwa kuwa vikundi tofauti kutokana na ushahidi kutoka Ethnologue kutofautisha lugha zao.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Hii ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Tanzania, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Tanzania na nchi za jirani.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Orodha hii haizingatii makabila yanayoishi katika Tanzania kama wakimbizi tu, hasa kutokana na vita katika nchi za jirani.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Vilevile ukurasa huu hauorodheshi vikundi vya wahamiaji kutoka nchi za kigeni, kama wahamiaji au wazao wao kutoka Uarabuni au Uhindi.


Question: Kabila gani Kenya iko na idadi kubwa ya watu?

Orodha ya makabila ya Tanzania

Waakie Waakiek Waalagwa (pia wanaitwa Wasi) Waarusha Waassa Wabarabaig (pia wanaitwa Wamang'ati) Wabembe Wabena Wabende Wabondei Wabungu (au Wawungu) Waburunge Wachagga Wadatoga Wadhaiso Wadigo Wadoe Wafipa Wagogo Wagoma Wagorowa (pia wanaitwa Wafiome) Wagweno Waha Wahadzabe (pia wanaitwa Wahadza na Watindiga) Wahangaza Wahaya Wahehe Wahinda Wahutu Waikizu Waikoma Wairaqw (pia wanaitwa Wambulu) Waisanzu Waissenye Wajaluo Wajiji Wajita Wakabwa Wakaguru Wakahe Wakami Wakara (pia wanaitwa Waregi) Wakerewe Wakimbu Wakinga Wakisankasa Wakisi Wakonongo Wakuria Wakutu Wakw'adza Wakwavi Wakwaya Wakwere (pia wanaitwa Wanghwele) Wakwifa Walambya Waluguru Walungu Wamachinga Wamagoma Wamahanji Wamakonde Wamakua (au Wamakhuwa) Wamakwe (pia wanaitwa Wamaraba) Wamalila Wamambwe Wamanda Wamanyema Wamasai Wamatengo Wamatumbi Wamaviha Wambugwe Wambunga Wameru Wamosiro Wampoto Wamwera Wandali Wandamba Wandendeule Wandengereko Wandonde Wanena Wangasa Wangindo Wangoni Wangulu Wangurimi (au Wangoreme) Wanilamba (au Wanyiramba) Wanindi Wanyakyusa Wanyambo Wanyamwanga Wanyamwezi Wanyanyembe Wanyasa Wanyaturu (pia wanaitwa Warimi) Wanyiha Waokiek Wapangwa Wapare (pia wanaitwa Wasu) Wapimbwe Wapogolo Warangi (au Walangi) Warufiji Warungi Warungu (au Walungu) Warungwa Warwa Wasafwa Wasagara Wasandawe Wasangu (Tanzania) Wasegeju Washambaa Washirazi Washubi Wasizaki Wasuba Wasukuma Wasumbwa Waswahili Wataveta Watemi (pia wanaitwa Wasonjo) Watongwe Watumbuka Wavidunda Wavinza Wawanda Wawanji Waware (inaaminika lugha yao imekufa) Wayao Wazanaki Wazaramo Wazigula Wazinza Wazyoba   * Makabila ya Tanzania


Question: Medard Matogolo Kalemani alianza siasa mwaka upi?

Wizara ya Nishati

Wizara ya Nishati (kwa Kiingereza: Ministry of Energy) ni wizara mpya ya serikali nchini Tanzania iliyopatikana baada ya tarehe 7 Oktoba 2017 Rais John Pombe Joseph Magufuli kuvunja wizara ya Nishati na Madini na kutengeneza wizara mbili tofauti: Wizara ya Nishati na Wizara ya Madini.


Question: Medard Matogolo Kalemani alianza siasa mwaka upi?

Wizara ya Nishati

Marejeo  Tazama pia Serikali ya Tanzania Wizara za Serikali ya Tanzania Viungo vya nje    Jamii:Serikali ya Tanzania Jamii:Dar es Salaam


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa kundinyota inayoweza kuitwa "Simba" angalia hapa Asadi (kundinyota)  Simba (jina la kisayansi: Panthera leo[1]; kwa Kiingereza lion) ni mnyama mkubwa mla nyama (carnivore) wa familia ya felidae[2] katika ngeli ya mamalia.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Maana yake ni kwamba simba hufanana na paka mkubwa.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Siku hizi simba wako hasa Afrika kusini kwa Sahara.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba wa Asia walipatikana zamani kati ya Uturuki na Bangladesh lakini ni wanyama 300 pekee waliobaki katika hifadhi ya wanyama huko Gujarat nchini Uhindi.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Nususpishi nyingine zilikuwepo Ulaya na pia Afrika ya kaskazini lakini zote zimekwisha kwa sababu waliwindwa vikali.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Chakula chao ni nyama inayopatikana kwa kuwinda wanyama.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Tofauti na paka wengine, simba huishi na kuwinda katika vikundi vyenye wanyama 10-20.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kila kundi lina eneo lake na kuitetea dhidi ya simba wengine. simba jike ndiye anayewinda na baada ya kumkamata mnyama, dume ndiye anayeanza kula na hasa uanza kula viu vya ndani kama vile utumbo, maini, ndipo jike na watoto wanafuata kwa kula.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Dume anafikia urefu wa mwili pamoja na kichwa wa sentimita 170 hadi 250; kimo cha mabegani ni cm 120.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Dume mkubwa anaweza kuwa na uzito wa kilogramu 225.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Jike ni mdogo wake akiwa na urefu wa 140 hadi 175 cm, kimo cha mabegani cha cm 100 na uzito wa kg 150.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Dume anatofautishwa kirahisi kutokana na manyoya marefu ya shingoni ilhali jike hana.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Jike anaanza kuzaa akifikia umri wa miaka 2-3.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Baada ya kuwa mzito kwa miezi 3 1/2 anazaa wadogo 2-3.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wakati mwingine idadi hii inaweza kuwa hadi wadogo 6 lakini wanaozidi 3 kwa kawaida wanakufa mapema.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Utangulizi Simba ni miongoni mwa wale paka wakubwa wane wa jenasi Panthera, na mmoja wa familia ya Felidae.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa kuwa baadhi ya simba dume wanazidi kg 250 kwa uzito, wanakuwa ndio paka wa pili kwa ukubwa baada ya tiger. .


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba wa porini wanapatikana huko nchi za Nusu-Jangwa Sahara katika Afrika na Asia na kwa kiasi kidogo sana huko India, kisha kupotea katika Afrika ya Kaskazini, Mashariki ya kati na Magharibi mwa Asia nyakati za historia.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Karibu miaka 10,000 iliyopita, simba walikuwa ndio wanyama wa nchi kavu waliotawanyika zaidi baada ya binadamu.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Walipatikana hasa Afrika, Mashariki mwa Ulaya mpaka Asia, na Amerika kuanzia Yukon mpaka Peru.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba huishi kwa wastani wa miaka 10-14 mwituni, huku katika hifadhi huweza hata kufika zaidi ya miaka 20.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Mwituni, simba dume ni mara chache kuishi zaidi ya miaka kumi, sababu ya majeraha wanayoyapata kwa kupigana na dume wengine mara kwa mara.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Hupatikana sana katika savanna na nyika, ingawa pia huweza kukaa kwenye misitu na vichaka.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba, tofauti na paka wengine, huweza kuchangamana kwa urahisi.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kundi la simba hujumuisha simba jike ndugu kadhaa na watoto na idadi ndogo ya simba dume wakubwa.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kundi la simba jike huwinda pamoja, hasa huwinda wanyama wenye kwato.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba huwinda wenyewe japo mara kadhaa huonekana wakijilisha mizoga.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wakati simba kwa kawaida hawawindi binadamu, wachache wameripotiwa kumla na hivyo kumwinda.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba ni miongoni mwa spishi iliyo hatarini kutoweka, na kuonekana kupungua kutoka kwa asilimia 30 mpaka hivi sasa kwa asilimia 50.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Japo sababu kubwa ya kupungua huku haijulikani, kupungua kwa uoto na mwingiliano na binadamu huonwa kama sabau kubwa za kupungua kwao.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Tangu enzi za Roma ya Kale, simba wamekuwa spishi kuu inayotafutwa kwa ajili ya maonesho kwenye [zoo] duniani, hasa tangu mwishoni mwa karne ya 18.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Spishi za Asia ndizo zilizoathirika sana na suala hilo.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Uanishaji na mageuko  Fuvu la kale zaidi la simba lilipatikana Laetoli, Tanzania, na ni la karibu miaka milioni 3.5 iliyopita.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wanasayansi kadhaa waliita mabaki haya Panthera leo.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Rekodi hizi hazijathibitishwa sana na kinachoweza kusemwa ni kuwa zinakaribiana na zile za Panthera.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Panthera aliyethibitishwa ni yule wa miaka milioni 2 iliyopita.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Spishi nyingine zilizokaribia Panthera ni: tiger, jaguar na chui.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Tafiti za miumbo na chembe za uhai zinaonesha kuwa tiger ndio ilikuwa spishi ya kwanza kutokea miongoni mwa hizi za wakati huu.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Miaka milioni 1.9 iliyopita jaguar alijitokeza, ambaye kutoka kwake ndiyo tunapata chui na simba.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba na chui walitengana kamili miaka milioni 1.25 iliyopita.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Panthera leo alijitokeza Afrika miaka milioni 1.8 iliyopita, kabla ya kusambaa Afrika kwenye ukanda wa Holarctic.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa mara ya kwanza ilionekana Ulaya miaka 700,000 na huko Amerika miaka 300,000 iliyopita.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Tabia za maumbile  Kati ya wanyama wote wa jamii ya paka, simba ndiyo mrefu (mabegani), na ndio wa pili kwa uzito baada ya tiger.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa miguu yake yenye nguvu, taya imara, na meno yake chonge yenye urefu wa sm 8, simba anaweza akamwangusha na kumuua myama mkubwa.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Fuvu la kichwa la simba linafanana sana na lile la tiger, hivyo tofauti ya taya zao za chini ndio pekee hutumika kuwatofautisha.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Rangi ya simba hubadilika kutoka rangi ya manjano mpaka njano, nyekundu na kahawia ya kukoza.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Sehemu za chini huwa na rangi angavu na kishungi cha mkia wake ni cheusi.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Watoto wa simba huzaliwa na madoa meusi mwilini mwao, kama vile wale wa chui.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Japokuwa madoa haya hupotea taratibu wakati wakikua, baadhi ya madoa haya huendelea kuonekana miguuni na sehemu za chini za mwili, hasa kwa simba jike.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Miongoni mwa jamii ya paka, simba ndio pekee wenye tofauti ya moja kwa moja ya muonekano baina ya dume na jike.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba dume na simba jike huonekana tofauti kabisa.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Pia wana kazi tofauti wanazofanya katika makundi yao.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa mfano, simba jike, wawindaji, hawana nywele kichwani kama ilivyo kwa simba dume.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Huonekana kumzuia simba jike wakati anapokuwa ananyatia mnyama na kusababisha joto zaidi wakati wa kukimbiza windo lake.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Rangi ya nywele za simba dume ni tofauti, kuanzia ile kama ya dhahabu mpaka nyeusi, na mara nyingi huwa nyeusi zaidi kadiri simba anavyozeeka.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Uzito wa simba wakubwa ni kati ya kg 150 – 250 kwa dume na kg 120 – 182 kwa jike.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba huwa na ukubwa tofauti kulingana na mazingira na eneo, kusababisha tofauti mbalimbali za rekodi za uzito.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa mfano, simba wa kusini mwa Afrika wameonekana kuwa wazito mara tano zaidi ya wale wa Afrika Mashariki, kwa ujumla.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Urefu wa kichwa na mwili ni sm 170 – 250 kwa dume na sm 140 – 175 kwa jike; urefu wa bega ni sm 123 kwa dume na sm 107 kwa jike.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Urefu wa mkia ni sm 90 – 105 kwa dume na 70 – 100 kwa jike.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Nywele ndefu zaidi za simba zilirekodiwa huko Mucsso, kusini mwa Angola, Oktoba 1973; na simba mzito kuliko wote alikuwa ni yule mla watu aliyepigwa risasi huko Transvaal, Afrika Kusini: alikuwa na uzito wa kg 313.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba wanaohifadhiwa huwa wakubwa zaidi na pengine wazito zaidi kuliko wale wa mwituni.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Biolojia na tabia Simba hutumia muda wao mwingi wa siku kupumzika kwa takriban saa 20 kwa siku.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Japokuwa wanaweza kuamka muda wowote, lakini hali hiyo hutegemea zaidi cha kuchangamana.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kipindi hicho mara nyingi baina huwa usiku mpaka mapambazuko ambako hasa ndio muda wa kuwinda.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Hutumia kwa wastani saa mbili kwa siku kutembea na dakika 50 kula.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Uwindaji na chakula      Simba ni wanyama wenye nguvu ambao mara zote huwinda kwa makundi na kumkazania windo walilochagua.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Hata hivyo hawajulikani sana kwa stamina yao, kwa mfano, moyo wa simba jike unajumisha tu asilimia 0.57 ya uzito wa mwili wake (wa dume ni asilimia 0.45 ya uzito wa mwili wake), wakati ule wa fisi ni karibu asilimia moja ya uzito wake.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Hivyo basi, japokuwa simba anaweza kufikia mwendokasi wa km 81 kwa saa, wanaweza kufanya hivyo kwa mwendo mfupi tu na inawapasa kuwa karibu na mawindo kabla ya kuanza shambulio.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Hutumia mwanya wa kupunguza uoni; kwa kufanya uwindaji sana nyakati za usiku.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Humnyatia adui mpaka pale wamekaribia kwa walau mita 30 au pungufu.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kisha kukaribia huchagua mnyama aliye karibu.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Shambulio huwa fupi na la nguvu; hujaribu kumkamata kwa kumkurupusha kwa kasi na kisha kumrukia.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Mnyama huyo daima huuawa kwa kunyongwa.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Mara kadhaa pia huweza kuuawa kwa kuzibwa mdomo na pua zake kwa taya za simba.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wanyama wadogo huuawa tu kwa kupigwa ngwala kwa mguu wa simba.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kitoweo cha simba hujumuisha wanyama wengi wakubwa, hasa wildebeest, nyati, impala, pundamilia, na warthogs kwa Afrika na nilgai, wild boar na aina kadhaa za tandala huko India.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Spishi nyingine huwindwa kutokana na upatikanaji wao.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba wakiwa wanawinda katika kundi kubwa wana uwezo hata wa kuangusha wanyama wakubwa lakini mara nyingi huwa hawashambulii wanyama wakubwa sana kama vile twiga kwa kuhofia kujeruhiwa pia.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba pia wana uwezo wa kushambulia wanyama wanaofugwa na binadamu; kwa mfano huko India ng’ombe wengi huwa chakula cha simba.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba pia wanaweza kula wanyama wenzao wanaokula nyama kama vile chui, duma, fisi na mbwa mwitu.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Pia wakati mwingine hula mizoga ya wanyama wengine waliouawa kwa majanga au na wanyama wengine, na huangalia sana mahali wapozungukazunguka tai, wakijua fika mahali walipo patakuwa na mizoga.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba anaweza kula mpaka kg 30 kwa mlo mmoja; na kama hawezi kula windo lake lote, hupumzika kwa saa kadhaa na kisha kuendelea tena.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wakati wa mchana na joto kali, kundi la simba hukaa kivulini na dume mmoja au wawili kubakia kama walinzi.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba jike anahitaji walau kg 5 za nyama kwa siku wakati dume ni kg 7.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kwa sababu simba huwinda kwenye sehemu wazi, ambapo wanaonekana kwa urahisi na adui zake, uwindaji wa ushirikiano ndio husaidia na kufanikiwa, hasa kwa wanyama wakubwa.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Ushirikiano huu husaidia pia kulinda mawindo yao kwa urahisi dhidi ya wanyama wengine, kama vile fisi, ambao mara moja hujua mzoga ulipo kwa kuangalia mahali ambapo tai wanaruka.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Uwindaji mkubwa hufanywa na simba jike; simba dume waliopo kwenye kundi hawashiriki kwenye uwindaji mpaka tu pale wanapohitaji kuwinda wanyama wakubwa kama vile twiga au nyati.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wakati wa kuwinda kila simba jike ana nafasi ya kuwinda na kumpata mnyama, aidha kwa kunyatia kwenye na kisha kushambulia au kusogea umbali kidogo karibu na katikati mwa kundi na kumkamata mnyama huyo amwindaye kutoka kwa simba wengine.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba wadogo huonesha tabia ya kunyatia wanyama wakiwa na miezi mitatu tu, ingawa hawashiriki kwenye uwindaji mpaka wawe na umri wa mwaka mmoja.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Huanza rasmi kuwinda wakiwa na umri wa miaka miwili.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Uzazi na mzunguko wa maisha   Wengi wa simba jike huanza kuzaa wakiwa na miaka minne.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba hawajamiani katika kipindi maalumu cha mwaka.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Kama ilivyo kwa paka wengine, uume wa simba una kama miiba zilizogeukia nyuma.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Wakati wa kuutoa, miiba hiyo hukwangua kuta za uke na kusababisha kuachiwa kwa yai.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Akiwa kwenye joto, simba jike huweza kujamiana na zaidi ya dume mmoja, na wakati wa kujaamiana, ambao unaweza kuchukua siku kadhaa, wenza hao hujamiana mara ishirini mpaka arobaini kwa siku na mara nyingi hata huahirisha kula.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba huzaliana vizuri kwenye hifadhi.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba jike hubeba ujauzito kwa siku 110, na kisha hujifungua watoto mmoja mpaka wane kwenye sehemu maalumu, mara nyingi mbali na lilipo kundi lake.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Mara nyingi huwinda peke yake wakati watoto bado hawajiwezi, wakikaa karibu na watoto huzaliwa wakiwa hawaoni, mpaka baada ya wiki hivi.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Huwa na uzito wa kg 1.2-2.1 wakati wa kuzaliwa na huweza kuanza kutambaa baada ya siku moja mpaka mbili na kuweza kutembea nje baada ya majuma matatu.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Simba jike huyo huwahamisha watoto wake mara kadhaa kwa mwezi, kwa kuwabeba mmojammoja kwa shingo zao, ili kuzuia harufu kujijenga kwenye malazi yao na hivyo kuvuta wanyama wengine wala nyama ambao pengine wangeweza kuwadhuru watoto.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Katika filamu ya picha za Walt Disney The Lion King, mhusika ni mwanasimba aitwaye Simba.


Question: Je,mto mgani refu zaidi nchini Kongo?

Simba

Picha  Simba wa Namibia Simba wa kike huko Okonjima Lodge, Namibia Simba katika Pombia Safari Park, Italia  Viungo vya nje  Jamii:Paka na jamaa Jamii:Wanyama wa Afrika Jamii:Wanyama wa Biblia


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Anelidi ni faila ya wanyama wafananao na minyoo wenye mapingili kwa umbo wa pete.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Katika faila hii kuna nyungunyungu, ruba na mwata.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Wanatokea baharini, majini baridi na ardhini.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Spishi nyingine huchimba katika ardhi au matope, nyingine huogelea majini.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Ukubwa wao unaenda kutoka mm ≤1 hadi m 3.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Kila pingili linabeba nywele fupi ngumu zinazowasaidia wanyama hawa ili kwenda mbele au nyuma juu ya tabaka ya chini au ndani ya matobo yao.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Mapingili ya Polychaeta yana nywele nyingi ambazo zipo juu ya aina ya “miguu” inayoitwa parapodia (maana: “kama miguu”).


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Clitellata hawana parapodia na wana nywele chache au hawana nywele.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Lakini hawa wana ogani maalum kwa sehemu ya mbele ya mwili inayoitwa clitellum (taz. chini).


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Spishi nyingi za anelidi zinaweza kuongezeka bila kuzaa.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Sehemu za mwili zinajitenga na kuota mpaka mnyama mzima.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Licha ya hayo kuzaa ni jinsi ya kawaida ya kuongezeka.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Spishi nyingi ni mahuntha na hutengeneza mayai na manii, lakini baina ya Polychaeta kuna spishi zenye madume na majike.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Spishi za Clitellata zinaweka mayai yao ndani ya mfuko wa ute unaochozwa na clitellum.


Question: Kuna spishi ngapi za wanyama wa majini?

Anelidi

Picha  Daa Mwata Ruba  Jamii:Anelidi


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Historia ya Kanisa ni fani inayochunguza historia ya Ukristo na ya miundo yake mbalimbali tangu Kanisa lilipoanzishwa na Yesu Kristo katika karne ya 1 hadi leo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida historia hiyo hugawanywa katika hatua nne: kipindi cha Mitume wa Yesu na Mababu wa Kanisa (karne I-karne IX) Karne za kati (karne IX-karne XV) kipindi cha marekebisho (karne XVI-karne XVIII) kipindi cha sasa (karne XIX-karne XXI) Pande mbili za Kanisa Kwa mtazamo wa imani, historia hiyo yote inaonyesha upande mmoja udhaifu na ukosefu wa Wakristo hata katika ngazi za juu, lakini pia uwezo wa neema ya Mungu wa kuleta watakatifu wapya katika mazingira yoyote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba kwa Wakristo, Kanisa ni kitu kizuri na muhimu sana.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ni bibiarusi wa Yesu, ni mwili wa Kristo, ni chombo cha Mungu cha kuunganisha waumini wake kwa Roho Mtakatifu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Limepewa na Mungu wito wa kuwaletea watu Neno lake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo linatangaza Habari Njema, ambayo ni faraja kwa watu wanaotaka kukata tamaa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Linaombea watu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Linasaidia wenye dhiki.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Linatetea haki za binadamu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu ya kusema: Nasadiki Kanisa takatifu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini Kanisa lina upande mwingine.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya habari za siku zetu tunaweza kusikia juu ya magomvi ndani ya madhehebu fulani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Viongozi wanaweza kushindana.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Vikundi vinaweza kujitokeza na kujitenga na Kanisa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mambo ya hela yanaweza kupata uzito kuliko mambo ya kiroho.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Masharti ya ajabuajabu yasiyo na msingi katika imani na mafundisho ya mitume, yanaweza kuzushwa ghafla na kutangazwa kuwa ya lazima mbele za Mungu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tukiingia katika historia ya Kanisa kwa undani tunapata habari nyingi za kusikitisha.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba Wakristo ni binadamu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Waliopokea wokovu katika Kristo wako njiani kwenda mbinguni.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini bado ni wanadamu wenye dhambi na wenye kasoro.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kasoro hizo za kibinadamu zinaonekana katika historia ya Kanisa pia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wa Kanisa  Mwanzo wa Kanisa ni kule Yerusalemu, mji mkuu wa nchi inayoitwa kwa majina mbalimbali katika historia yake ndefu, kama Kanaani, Israeli, Palestina au Uyahudi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 30 BK Yesu wa Nazareti alikufa msalabani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Aliuawa na serikali ya kikoloni ya Kiroma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Liwali (gavana) Mroma, kwa jina Pontio Pilato, alitoa dhidi yake hukumu ya mauti kwa sababu ya maombi ya viongozi wa Kiyahudi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Yesu alishtakiwa mbele yake kuwa anataka kujipatia cheo cha Mfalme wa Wayahudi yaani kupindua utawala wa Kiroma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wayahudi wenyewe waliona kosa lake ni kwamba amejitangaza kwa uongo kuwa Masiya au Mwana wa Mungu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini hilo halikuwa kosa machoni pa Waroma (ambao walikuwa Wapagani), hivyo wakatumia mashtaka yaliyoeleweka mbele za Pontio Pilato.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Biblia ya Kikristo inatuambia jinsi wafuasi wa Yesu walivyoanza kukata tamaa lakini baadaye wakakutana na Yesu aliyefufuka.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Akaonana nao na kuwafundisha katika kipindi cha siku arobaini baada ya Pasaka na hatimaye akapaa mbinguni.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzo wa Kanisa  Siku ya hamsini baada ya Pasaka mji wa Yerusalemu ulijaa wageni kutoka sehemu nyingi za dunia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa Wayahudi na watu waliovutiwa na dini yao: walikuwa wamefika kushiriki sikukuu za Kiyahudi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Siku hiyo wanafunzi wa Yesu walimpokea Roho Mtakatifu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Matokeo yake ni kwamba walitoka nje ya mkutano wao wakaanza kumshuhudia Bwana wao mbele ya watu wote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wengi wakasikia na wengi wakaamini wakabatizwa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wasikilizaji wa mahubiri ya wafuasi wa Yesu walikuwepo watu kutoka Asia, Ulaya na Afrika Kaskazini, na baadhi yao wakabatizwa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ndio mwanzo wa ushirika wa Kikristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Siku ile inaitwa "Pentekoste": neno hilo la Kigiriki, maana yake ni "hamsini", yaani siku 50 baada ya Pasaka.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Pentekoste ni sikukuu ya kuzaliwa kwa Kanisa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wote waliobatizwa siku ya Pentekoste "waliendelea kujifunza kutoka kwa mitume, kuishi pamoja kindugu, kumega mkate na kusali".(Mdo 2:42).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

"Waumini wote waliendelea kuwa kitu kimoja na mali zao waligawana pamoja".(Mdo 2:44) "Jumuiya yote ya waumini ilikuwa moyo mmoja na roho moja.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hakuna hata mmoja aliyekuwa na kitu chochote akakiweka kuwa mali yake binafsi, ila waligawana vyote walivyokuwa navyo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mitume walishuhudia kwa nguvu nyingi kufufuka kwa Bwana Yesu, naye Mungu akawapa baraka nyingi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hakuna mtu yeyote aliyetindikiwa kitu, maana waliokuwa na mashamba au nyumba walikuwa wanaviuza na kukabidhi mitume fedha hizo, zikagawiwa kila mmoja kadiri ya mahitaji yake".


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

(Mdo 4:32-35).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ushirika wa Wakristo leo unaonekana tofauti katika mambo mbalimbali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tusishangae: Yesu alitumia mfano wa mbegu ndogo inayotarajiwa kuwa mti mkubwa baadaye.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watu 120 wa kwanza wamekuwa leo 2,500,000,000!


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Picha aliyotuachia Luka si sheria ambayo ni lazima tuifuate, bali ni mfano bora tu kwetu, ambao tuzingatie kwamba kila mahali mazingira ni tofauti.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tangu miaka 2000 Wakristo wamepata kusikia tena na tena habari hizo wakapata mawazo mazuri jinsi gani ya kujenga jumuiya ya kindugu na ya kusaidiana katika mazingira yao hapa duniani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo tabia kadhaa zilizotajwa katika Biblia zinakubalika kuwa alama za Kanisa:  a. kujifunza toka kwa mitume wa Yesu b. kuishi pamoja kindugu na kuwasaidia wanyonge c. kumega mkate, yaani kushiriki sakramenti d. kusali Hali ya kushirikiana mali zote haikuendelea kama utaratibu wa kawaida wa Wakristo wote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini kutokana na mfano huo zimejitokeza jumuiya mbalimbali katika maisha ya Kanisa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Maendeleo wakati wa Mitume Wakati wa maisha ya Mitume, dhuluma zilizotabiriwa na Yesu zilianza kutoka kwa Wayahudi wasiomuamini na kutoka kwa watu wengine.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wa kwanza kuuawa alikuwa Stefano, na kati ya Mitume Yakobo Mkubwa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kabla ya kufa, wengi kwa kuuawa, mitume waliweka waandamizi wao, ambao kati yao walitajwa maaskofu mapadri na mashemasi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mapema ulipatikana muundo mmoja wa uongozi kila jimbo, yaani askofu mmoja akisaidiwa na mapadri na mashemasi, badala ya mitindo mbalimbali iliyojitokeza awali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ni hasa Ignas wa Antiokia ambaye katika barua zake anathibitisha muundo huohuo kila mahali alipopitia kutoka Siria hadi Italia mwanzoni mwa karne ya 2.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika barua hizo Ignas anaonyesha heshima ya pekee kwa Kanisa la Roma akiandika kuwa "linasimamia upendo".


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hiyo ilichangiwa na kwamba mjini Roma ndiko Mitume Petro na Paulo walipomfia Yesu katika dhuluma ya Kaisari Nero (64-68).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya mambo muhimu zaidi yaliyojitokeza wakati wa Mitume ni maandishi mbalimbali ambayo baadhi yake yalianza kukusanywa na katika karne zilizofuata yalikuja kuunda Agano Jipya kama sehemu ya pili ya Biblia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Maandishi ya kwanza ni barua zilizoandikwa na Mtume Paulo na wengineo tangu mwaka 50 hivi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 65 hivi zilianza kupatikana Injili, ambazo ni vitabu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Luka mwinjili aliiongezea ile ya kwake kitabu cha pili (Matendo ya Mitume) kuhusu uenezi wa Kanisa kutoka Yerusalemu hadi Roma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye kuna kitabu cha Ufunuo ambacho peke yake ni kwa kinabii, kikitumia mtindo wa kiapokaliptiko.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Uandishi (na halafu uteuzi) wa vitabu hivyo 27 kati ya vingine vyote ni sehemu muhimu ya maendeleo ya Kanisa chini ya Roho Mtakatifu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo vitabu viliendelea kuandikwa kwa kutetea, kutangaza na kufafanua imani sahihi: hivyo havikukusanywa katika Agano Jipya, lakini ndivyo mwanzo wa teolojia kama fani maalumu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tofauti za ufafanuzi huo, kama zile kati ya shule ya Aleksandria na shule ya Antiokia, ndizo chanzo cha mabishano yaliyochangia mafarakano makubwa yaliyotokea hasa katika karne ya 5, ingawa kuanzia mwaka 325 mitaguso mikuu ilikusanya maaskofu wengi kutoka sehemu mbalimbali ili kumaliza migogoro.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tofauti za lugha na utamaduni, pamoja na utaifa, zilichangia sana mafarakano.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Uenezi katika karne za kwanza  Ukristo katika karne za kwanza ulienea haraka katika mabara matatu: Asia Magharibi, Afrika Kaskazini na Ulaya ya Kusini na Magharibi, mbali ya maeneo ya mbali zaidi kama Nubia, Ethiopia, Persia hadi India.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Siri mojawapo ya uenezi huo ni kuwepo kwa Dola la Roma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Serikali yake ilitawala nchi nyingi kuanzia kando ya Sahara upande wa kusini mpaka Uholanzi na Uingereza wa leo upande wa kaskazini, halafu kutoka milima ya Mesopotamia (leo Iraq) upande wa mashariki mpaka Ureno wa leo upande wa magharibi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watu wa Roma walifaulu kujenga dola hilo kubwa katika muda wa karne nyingi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla walitawala kwa hekima, hivyo wakafaulu kuendelea muda mrefu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni uraia ulikuwa kwa wakazi huru wa mji wa Roma tu, lakini polepole hata wakazi wa maeneo mengine chini ya Roma wakapewa haki za uraia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Uwepo wa dola hilo ulisaidia sana uenezaji wa Ukristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa watawala wake walijaribu muda mrefu kupinga imani mpya, kuwepo kwa utaratibu mmoja katika eneo kubwa hivyo kulisaidia kazi ya mitume na wahubiri wa Injili.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Sababu ni kwamba: a. katika eneo kubwa hakuna mipaka inayoweza kuzuia usafiri na mawasiliano.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ukisafiri leo kutoka Moroko kuelekea Misri unavuka mipaka minne, unahitaji paspoti na vibali vingi kila safari.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

b.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

kulikuwa na usafiri.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Merikebu zilizunguka pote katika Mediteranea zikibeba mizigo na watu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Waroma pia walikuwa hodari kujenga barabara kwenye nchi kavu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Walihitaji barabara hizo kwa matumizi ya kijeshi lakini zilisaidia pia mawasiliano mengine ya kiuchumi na usafiri.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

c.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Walitumia popote hela moja, wakawasiliana katika lugha zilezile za Kigiriki na Kilatini.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mashariki Kigiriki kilikuwa lugha ya elimu ya juu na ya biashara.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Magharibi walitumia zaidi lugha ya Kilatini.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo lugha hizo ni muhimu kama lugha za elimu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano maneno mengi ya sayansi (fizikia, kemia, biolojia, jiografia n.k.) yanayotumiwa katika lugha mbalimbali, asili ni ileile ya Kigiriki.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Utawala wa Kiroma ulileta kipindi kirefu cha amani na cha maendeleo ya kiuchumi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini maendeleo hayo yalijengwa juu ya utaratibu mkali wa unyonyaji wa nchi na mikoa ndani ya dola.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kila sehemu wakazi walipaswa kulipa kodi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kama kabila fulani lilijaribu kupinga utawala wa Roma wanajeshi wake wakafika haraka na kuzima ghasia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano Wayahudi walipojaribu kujipatia uhuru tena mnamo mwaka 70 B.K. mji wa Yerusalemu uliharibiwa kabisa na wakazi wote wakauzwa utumwani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watoto wa watumwa wakawa watumwa vilevile.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Njia nyingine ya kugeuzwa mtumwa ilikuwa kutolipa madeni.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mdaiwa aliweza kushtakiwa na aliposhindwa kulipa aliuzwa mwenyewe kama malipo ya madeni yake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Idadi ya watumwa ilikuwa kubwa: katika mikoa kadhaa ya Dola la Roma watumwa walikuwa asilimia 20 za wakazi wote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wengi wao walikuwa na maisha mabaya, lakini wengine waliweza kupata maendeleo na hata kupewa uhuru na mabwana wao.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wale watumwa walifurahia sana kusikia mafundisho mapya ya kwamba kila mtu ni mtoto wa Mungu na anapendwa naye.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakashangaa sana kusikia ya kwamba Yesu Kristo alikufa msalabani kwa ajili ya dhambi za watu wote, na Mungu hajali sifa au cheo cha mtu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakiingia katika ushirika wa Kikristo waliweza kushangaa wanavyoruhusiwa kukutana na watu huru na hata matajiri.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ibada za kipagani zilitenga matabaka ya kijamii.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa kawaida kwa tajiri kusali pamoja na watumishi wake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watumwa walisikia katika ibada za Wakristo nyaraka za Mtume Paulo zinazokazia usawa kati ya Wakristo wote, akisititiza ya kwamba Wakristo wote watazamane kama ndugu na viungo vya mwili mmoja.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

"Maana katika Roho mmoja tulibatizwa sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja, ikiwa tu watumwa au ikiwa tu huru"(1Kor 12:13) Ndiyo sababu ujumbe wa Kristo ulienea hasa kati ya maskini na watumwa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata watu wa matabaka ya juu walivutwa na neno la Injili na mfano mzuri wa maisha ya Wakristo, uhodari wao katika mateso mbalimbali na utaratibu wao wa kusaidiana.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Dhuluma za muda mrefu katika Dola lote la Roma (64-313) Dola la Roma lilikuwa na eneo kubwa sana katika nchi zinazozunguka Mediteranea katika mabara matatu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mataifa mengi waliishi chini ya utawala wake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Utawala huo ulianza kabla ya Yesu kuzaliwa ukaendelea mpaka karne ya 5 baada ya Kristo upande wa magharibi wa bahari ya Kati na hadi karne ya 15 upande wa mashariki.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla serikali ya Roma iliwaachia watu uhuru waendelee na desturi au mila zao ila tu ilikuwa lazima walipe kodi na kukubali utawala mkuu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watu wengi sana walikuwa na imani ya miungu mingi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Waliabudu mahekaluni mbele ya sanamu za miungu ile.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa na imani ya kwamba miungu ilifanana kiasi na wanadamu ila ni mikubwa na yenye nguvu zaidi na inaishi milele.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Vinginevyo waliamini miungu kuwa na tabia nyingi zinazofanana na tabia za kibinadamu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa upande mwingine waliamini ya kwamba hata mtu anaweza kupanda ngazi na kuwa kama mungu akiwa na sifa za kutosha zinazokubalika mbele za miungu yote na hasa mungu mkuu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya kumtangaza mtawala mkuu au Kaisari wa Roma kuwa na sifa za kimungu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Dhuluma ya kwanza yalitokea mwaka 64 BK, ya mwisho mwaka 309 BK.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi hicho kirefu, vilirudia tena na tena vipindi vya mateso vikifuatana na vipindi vya amani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini miaka yote Ukristo ulikuwa dini isiyo halali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kila mara mateso yaliweza kuanza upya.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni mwa karne ya 1 B.K. Kaisari Domitiano alianza kudai ibada za kimungu kwake mwenyewe.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Popote katika eneo kubwa la Dola la Roma watu waliitwa kusimamisha sanamu zake na kumwabudu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa wakazi wengi jambo halikuwa geni sana maana yake kwao jina moja liliongezeka katika orodha ya miungu iliyoabudiwa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa Wakristo tendo hili lilikuwa gumu mno.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Imani ya Kikristo hukataa kuwepo kwa miungu mingi, vilevile hukataza kuiabudu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Basi, Wakristo walikataa kuabudu sanamu za Kaisari.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Tendo hili lilionekana kama kusaliti serikali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakuu wa mikoa na majimbo walianza kuwaadhibu wale wanaokataa ibada hiyo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini katika mwendo wa miaka ibada za sanamu za Kaisari zikaongezeka.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Matatizo yakakua, vita vikaongezeka, uchumi na biashara vikashuka chini.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Thamani ya fedha ikapungua.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watu wengi wakaanza kukata tamaa na kutafuta msaada katika dini mbalimbali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo mafundisho ya kidini yalizidi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hapo wazo lilikua la kuwa anayekana kuwepo kwa miungu ni hatari kwa umma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ni mwasi atakayesababisha hasira ya miungu juu ya watu wote: ni lazima aadhibiwe.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika hali hiyo Wakristo walijenga utaratibu mzuri wa kufundishana na kusaidiana katika matatizo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Halafu wakakaza sana mafundisho ili waumini wasimame imara katika matatizo na dhuluma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakaendelea kuombea serikali na watu wote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakajitahidi kuonyesha kwa maisha na matendo yao ya kwamba Ukristo ni imani yenye amani na upendo isiyoharibu umma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakakutana katika nyumba za watu binafsi, au kule Roma pia kwenye "katakombi" yaani makaburini chini ya ardhi kwani polisi haikuruhusiwa kuingia makaburini.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Pia wasomi walijitokeza kuandika vitabu ili kutetea Ukristo dhidi ya masingizio na chuki ya wengi; walifafanua imani ilivyo na kuonyesha kwamba maisha ya wafuasi wa Yesu hayaendi kinyume cha sheria za dola, hivyo dhuluma dhidi yao hazikubaliki.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Uhuru wa dini katika dola na matokeo yake  Mateso ya Wakristo yaliendelea mpaka mwaka 311.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini idadi yao iliendelea kuongezeka kote katika Dola la Roma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 312 B.K. mtu kwa jina Konstantino alitafuta Ukaisari (cheo cha mtawala mkuu) akishindana na mgombea mwingine.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Inasemekana siku moja aliota ndoto, akaona alama ya msalaba akasikia sauti iliyosema: "Kwa alama hii utashinda".


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hapo aliwaruhusu wanajeshi wake waliokuwa Wakristo kusali akamshinda mgombea mwingine katika vita.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 313 B.K. Kaisari Konstantino akatangaza sheria iliyoruhusu Wakristo kuabudu kwa uhuru.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ukawa dini inayokubaliwa katika Dola la Roma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kipindi kipya kikaanza katika historia ya Ukristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa wengi hali hiyo ilikuwa ajabu la Mungu mwenyewe aliyemaliza matatizo yao, jinsi Biblia ilivyosema katika kitabu cha Ufunuo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wakazidi kujenga na kupamba makanisa kila mahali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Vilevile ibada zilizidi kupangwa kwa utaratibu mzuri wa matini na vitendo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu waliweza kukutana bila matatizo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mikutano ya maaskofu (mitaguso ya ngazi mbalimbali) iliamua juu ya masuala na matatizo yaliyojitokeza.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 325 mkutano wa kwanza wa Kanisa zima ukafanyika kule Nisea (Asia Ndogo).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi mbalimbali walikuwa wanatofautiana katika maelezo yao juu ya tabia ya Kimungu na ya kibinadamu za Kristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Yaani kiasi gani Yesu ni mwanadamu na kiasi gani yeye ni Mungu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kama alikuwa mwanadamu, je aliumbwa kama wanadamu wote?


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini kama anaitwa Mungu ndiye Muumba mwenyewe.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kama yeye ni Mungu - aliwezaje kuumia msalabani?


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Au ni Mungu aliyejificha tu katika umbo la mwili, kumbe hakuteswa kweli, ilikuwa kama igizo tu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu waliokutana kule Nikea wakapatana juu ya mafundisho ya "Kanuni ya Imani ya Nisea" yanayosema "Twamwamini Bwana mmoja, Yesu Kristo, mwana pekee wa Mungu, mwana wa azali wa Baba, yu Mungu kutoka kwa Mungu, yu nuru kutoka kwa nuru, yu Mungu kweli kutoka kwa Mungu kweli, Mwana wa azali, asiyeumbwa; aliyeshuka kutoka mbinguni kwa ajili yetu wanadamu na kwa wokovu wetu; akatwaa mwili kwa uwezo wa Roho Mtakatifu katika Bikira Maria, akawa mwanadamu; akasulibiwa kwa ajili yetu zamani za Pontio Pilato; aliteswa, akazikwa, siku ya tatu akafufuka kama yanenavyo maandiko matakatifu; akapaa mbinguni, ameketi mkono wa kuume wa Baba; kutoka huko atakuja tena kwa utukufu kuwahukumu walio hai na wafu; na ufalme wake hauna mwisho."


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Maneno hayo hutumika mpaka leo katika ibada za kikristo (pamoja na "kanuni ya Imani ya Mitume").


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya Konstantino Kanisa lilikua sana.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watu wengi walijiunga na Ukristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Zamani ilikuwa hatari kuwa Mkristo, kumbe sasa imekuwa faida, hata watu wenye imani haba waliosita zamani wakajiunga na Kanisa.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya Konstantino makaisari wenyewe walikuwa Wakristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 380 mambo yaligeuka kinyume cha hali ya awali: serikali ya Kaisari Theodosi I ilitangaza Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilipewa hela na serikali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kaisari mpya aliwekwa wakfu katika ibada kanisani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kabla yake Armenia ilikuwa nchi ya kwanza kupokea Ukristo kama dini ya taifa (301).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ushindi huo ulifanya wengi watamani vyeo ndani ya Kanisa, kwa kuwa viliendana sasa na heshima na mali: hivyo ubora ulipungua.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni serikali ilianza kufunga na kubomoa mahekalu ya Wapagani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Asiyekuwa Mkristo alianza kupata matatizo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ilitokea mara kadhaa ya kwamba walimu wapagani walipigwa na kuuawa na umati wa Wakristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika miji mbalimbali watu walianza kuwatesa hata kuwaua Wayahudi wakiwashutumu kwamba ndio waliomwua Yesu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Sisi tunaweza kushangaa jinsi hali hiyo ilivyoweza kutokea.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Yesu mwenyewe alikuwa Myahudi na mpaka msalabani alifuata taratibu za taifa la Israeli.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mtume Paulo alifundisha ya kwamba Wayahudi hawawezi kupoteza ahadi na agano la Mungu kwao hata wakimkataa Yesu Kristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Bila shaka Yesu hakutaka watu walazimishwe kujiunga na Kanisa lake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini katika mawazo na uzoefu wa Waroma dini na serikali zilikuwa kitu kimoja.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa sasa Kaisari, wakubwa wa serikali na watu wengi walikuwa Wakristo walihisi ni kawaida kwa wote kufuata dini hiyo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe Kanisa lilianza kutumiwa na wanasiasa kwa malengo yao ya kidunia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Atanasi na mababu wengine wa Mashariki Ni huko Aleksandria ulikotokea uzushi mkuu wa historia yote ya Kanisa: padri Ario alikanusha umungu wa Yesu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho yake yalienea kote mashariki na kuungwa mkono na watawala kwa nguvu za dola.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini ni Kanisa la Misri lililompinga kwa uimara wa pekee, bila kujali dhuluma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote, alijitokeza Atanasi wa Aleksandria anayeitwa Mkuu (Aleksandria, Misri, 295 hivi - Aleksandria, 2 Mei 373), Patriarki wa Kanisa Katoliki la madhehebu ya Misri kati ya mitaguso mikuu miwili ya kwanza: Nisea I (325) na Konstantinopoli I (383).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Maisha yote ya Atanasi yalihusika na juhudi kubwa za Kanisa kwa ajili ya kufafanua na kutetea imani sahihi juu ya Yesu na juu ya Utatu hata akaitwa mapema “nguzo ya Kanisa” (Gregori wa Nazianzo).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Pamoja na kupatwa na vurugu nyingi maishani (hasa kufukuzwa mara tano kutoka mji wake), Atanasi aliandika sana: hotuba na barua, lakini pia vitabu juu ya imani, historia, ufafanuzi wa Biblia, pamoja na maisha ya Kiroho.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kitabu chake maarufu kimojawapo kinahusu umwilisho wa Neno; humo aliandika kuwa Neno wa Mungu “alifanyika mtu ili sisi tuweze kufanywa Mungu”.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini kitabu ambacho kilienea na kuathiri zaidi maisha ya Kanisa labda ni "Maisha ya Antoni" ambacho kilieneza umonaki haraka mashariki na vilevile magharibi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mbali ya Atanasi, katika karne ya 4 na ya 5 Kanisa la Mashariki lilizaa mababu wengine bora: Basili Mkuu (Kaisarea wa Kapadokia, leo Kayseri, nchini Uturuki, takriban 329 – Kaisarea wa Kapadokia, 1 Januari 379, Gregori wa Nazianzo (Arianzo, leo Güzelyurt nchini Uturuki, 329 - Arianzo, 25 Januari 390) na Yohane Krisostomo (Antiokia wa Siria, leo Antakya, nchini Uturuki, 347 hivi - Comana Pontica, Uturuki, 14 Septemba 407).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wote walikuwa maaskofu na wote walipitia kwanza umonaki.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ndio waliofafanua kwa dhati zaidi mafumbo ya Ukristo, kuanzia lile la Utatu mtakatifu, na ndio waliobaki kielelezo kwa liturujia na uchungaji bora.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Umonaki - maisha ya pekee Watawa ni Wakristo walioamua kuishi kwa njia ya pekee.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Leo hii mashirika ya watawa ni maelfu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa kawaida kila shirika lina mkazo wake wa pekee, kama vile maisha ya kimya katika sala au huduma za upendo: hospitali, nyumba za mayatima, ufundishaji, uinjilishaji, misheni, au n.k. Hivyo mtawa anaweza kuwa na maisha ya kutotoka katika nyumba ya shirika lake au anaweza kuishi kati ya Wakristo na wasio Wakristo akiwatolea huduma zake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi tumezoea kuwaona katika Kanisa Katoliki.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini wako vilevile kati ya Waanglikana na Walutheri, ingawa si wengi.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ulaya wako hata masista Wamoravian na Wabaptisti.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mtawa amepokea katika maisha yake ushauri wa mtume Paulo (ambaye hakuoa): «Nawaambia wale wasiooa bado, Ni heri wakae kama nilivyo» 1Kor 7:8.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Yesu mwenyewe aliwahi kueleza ya kwamba watakuwepo wale watakaochagua maisha ya pekee bila familia na uzazi kwa ajili ya Ufalme wa Mungu (Mt 19:12: "Wako matowashi waliojifanya kuwa matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni»).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla watawa ni kundi muhimu linalosaidia sana kazi ya kiroho katika Ukristo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wako huru kuliko wengine kujitolea katika huduma za Kanisa, kwani hawalazimiki kufikiria maendeleo ya watoto wao.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watawa wanaweza kuishi peke yao lakini mara nyingi wanajiunga na shirika au jumuiya na kuweka nadhiri za useja mtakatifu, ufukara na utiifu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Asili ya jumuiya hizo iko Misri.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 3 mateso yalizidi chini ya serikali ya Waroma Wapagani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wengine walijificha jangwani wakiogopa kulazimishwa kutoa sadaka kwa sanamu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona jinsi familia yao ilivyouawa katika dhuluma za kidini.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wengine karibu walikata tamaa wakiona Wakristo wengine walivyokana imani kwa kuogopa mateso.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe wengine hawakuona raha tena katika maisha ya kawaida, wakajitenga na dunia wakaenda porini kuishi kule maisha ya kufunga na kusali.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watawa hao waliitwa kwa jina la Kigiriki "wamonaki" (monos= moja; monakos= anayekaa peke yake).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Walikaa jangwani katika maeneo yaliyokuwa mbali na miji na vitovu vya utawala wa Kiroma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Lakini waliheshimiwa sana na wananchi wa kawaida.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Walitumia muda mwingi wakisali na kusoma Biblia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Watu wakazoea kuwaendea kuomba ushauri wao katika mambo ya kiroho au maisha kwa ujumla, kuombewa katika magonjwa n.k. Wengine walizoea kupokea zawadi za wanavijiji wakaelekea maisha ya kuombaomba.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wamonaki wa kwanza walikaa kila mmoja peke yake bila kushirikiana.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Antoni wa Misri alikuwa mmojawao, naye akaona umuhimu wa kuweka utaratibu fulani kati ya wamonaki wenzake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Mwanafunzi wake Pakomi aliendeleza mkazo wake akawaunganisha wamonaki mahali pamoja akawapa utaratibu wa kazi na sala.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika utaratibu huo kila mmonaki (pia masista katika mashirika yao) hutoa ahadi au nadhiri tatu: 1.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Useja mtakatifu: atachagua maisha bila ndoa; badala yake kujiunga na shirika la wenzake kama familia ya kiroho.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ufukara: ataacha mali yake ya binafsi na hatatafuta tena utajiri wa kidunia.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Utii: atamtii mkuu wa shirika hilo aliyechaguliwa kati yao (huitwa "Abba/Abati") na kutii taratibu za ushirika wake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Utaratibu huo wa umonaki ulienea haraka: watawa wakaanza kukaa na kufanya kazi pamoja ili kujipatia mahitaji yao wenyewe.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye vituo vya wamonaki vilikuwa vitovu vya elimu ambapo sehemu ya wamonaki walisoma, kuandika (au kunakili) vitabu, kuanzisha shule n.k.  Tangu karne IV umonaki ulijitokeza magharibi pia: huko Italia, Ufaransa na Hispania kulikuwa na monasteri za kike na za kiume zilizosimamiwa na maaskofu watakatifu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati yao wa kwanza kupitia umonaki ni Martino wa Tours (316-397).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hasa maandishi ya Yohane Kasiano (360-435) yalieneza hekima ya wamonaki wengi wa mashariki alioongea nao.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Augustino wa Hippo (354-430), babu wa Kanisa muhimu kuliko wote, baada ya kuongoka na kutembelea baadhi ya monasteri, alirudi Afrika Kaskazini aanzishe maisha ya pamoja.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwanza aliishi na walei wenzake, halafu akiwa askofu aliishi na mapadri wake, akawashirikisha utajiri wake wa akili na roho ili wafanye vizuri utume.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Katika kanuni yake, iliyotumika kwa wanawake pia, umoja uliwekwa kuwa lengo lenyewe la utawa, si jambo lake mojawapo tu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hata yeye aliathiri sana maisha ya kitawa ya magharibi kote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Benedikto wa Nursia (480-547) ndiye aliyeunda umonaki wa magharibi kwa namna ya kudumu hasa kwa njia ya kanuni aliyoitunga polepole, kutokana na mang’amuzi yake, Kanuni ya Mwalimu asiyejulikana na mafundisho ya Bazili na mababu wengine wa jangwani.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kanuni yake iliunganisha vizuri maelekeo mawili ya umonaki wa zamani: kumtafuta Mungu kwa juhudi upwekeni na kuishi kwa umoja.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Sifa yake nyingine ni mchanganuo mzuri wa sala na kazi mbalimbali ambazo ziliokoa elimu ya zamani na kufufua uchumi wa Ulaya Magharibi baada ya makabila ya Kijerumani kuvuruga kote.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Yeye alidumisha ubaba wa Kiroho katika jumuia nzima: ndiyo maana abati ana nafasi ya pekee na ya kudumu kwa wamonaki, ambao aliwafafanua kuwa watu “wanaoishi katika monasteri na kutii kanuni moja na abati mmoja”.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kwake monasteri ni shule ya utumishi wa Bwana, ambapo abati ndiye mwalimu, na kanuni ndiyo kitabu.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kinyume cha watawa wazururaji wa zamani hizo za misusuko, Benedikto alidai udumifu katika monasteri.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kutokana na kila monasteri kujitegemea, Wabenedikto wakapata sura tofautitofauti bila ya kuachana na kanuni.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Ushirikiano kati ya monasteri mbalimbali unategemea asili yake na mitindo yake.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya aina nyingine za umonaki wa magharibi inakumbukwa hasa ile ya Wakristo wa Kiselti (Ulaya visiwani).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hao hawakuwa na majimbo bali walimtegemea askofu-abati wa monasteri ya jirani na kufuata desturi za kimonaki, hasa maisha magumu ya malipizi na maungamo ya mara kwa mara.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko wamonaki wengi walihamia Ulaya bara kama wasafiri wa Kristo na wamisionari wakieneza desturi hizo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati yao anasifiwa hasa Kolumbani (540-615).


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye wakaja kukubali kanuni ya Benedikto pamoja na desturi za Kanisa la Roma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wamonaki wengine pia walichangia sana uenezaji wa Ukristo Ulaya, k.mf. Augustino wa Canterbury (+605), aliyetumwa Uingereza na Papa Gregori I (540-604), mmonaki wa kwanza kufikia Upapa, halafu Bonifas (672-754), mtume wa Ujerumani na mfiadini.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wamisionari Wamisri katika mabara matatu Panteno wa Chuo cha Aleksandria alikwenda India kuhubiri Injili.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Wamisionari wa Kanisa la Misri walianzisha Kanisa katika Sudan na Ethiopia za leo.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Hata sehemu mbalimbali za Ulaya zinakumbuka wamisionari kutoka Afrika waliohubiri huko Injili wakati wa Dola la Roma.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Askari Wamisri katika jeshi la Roma walikaa miaka mingi Uswisi na kwingineko.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kati yao kulikuwa na Wakristo waliohubiri huko Injili kwa mara ya kwanza.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Kule Ireland Wamisri waliunda monasteri mnamo mwaka 500 na kufundisha Injili.


Question: Dini la kiyahudi lilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa

Waireland wanafunzi wa Waafrika hao ndio wainjilisti wa Ujerumani na Uholanzi baadaye.