Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mwaka wa 1947 chama kipya cha United Gold Coast Convention (UGCC) kilitoa wito wa “utawala wa kujitegemea katika wakati mfupi iwezekanavyo.”[19] Kuelekea uhuru Baada ya kuongezeka kwa maandamano mnamo 1948, wanachama wa chama cha United Gold Coast Convention walikamatwa, akiwemo Waziri Mkuu na Rais wa baadaye, Kwame Nkrumah.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Baadaye, Nkrumah aliunda chama chake mwenyewe, the Convention People's Party (CPP) ambacho kiliongozwa na usemi ‘serikali ya kujitegemea sasa’ (self government now).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Alianzisha kampeni ya ‘Vitendo Chanya’ na kupata ufuasi wa watu wa sehemu za mashambani na wa daraja la wafanyakazi.[18]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kwa mara nyingine Nkrumah alishikwa na kuzuiliwa kwa kuwa msimamizi wa chama ambacho kilisababisha ususiaji, migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hata hivyo, baada ya kushinda wingi wa viti katika Bunge ya Kuunda Sheria mnamo 1952, Kwame Nkrumah aliachiliwa na kuchaguliwa kuwa Kiongozi wa Masuala ya Serikali.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Baada ya uhuru  Baada ya mazungumzo na Uingereza, hatimaye tarehe 6 Machi 1957 saa sita usiku, Kwame Nkrumah alitangaza Ghana kuwa “huru milele”.[18]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[20]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya Gold Coast na British Togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1956, Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika Kusini mwa Sahara kunyakua uhuru mnamo 1957.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa kwanza na baadaye Rais wa nchi ya sasa ya Ghana, hakuwa tu kiongozi wa Kiafrika wa kupigana dhidi ya ukoloni ila alikuwa pia mtu aliyekuwa na ndoto ya muungano wa Afrika ambayo haingejipata katika ukoloni mamboleo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza Afrika kukuza Muungano wa Waafrika (Pan-Africanism), wazo ambalo alilipata wakati wa masomo yake katika Chuo Kikuu Cha Lincoln lililoko Pennsylvania (Marekani), wakati ambapo Marcus Garvey alikuwa anapata umaarufu kwa harakati zake za “Back to Africa Movement."


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Aliunganisha ndoto za Macus Garvey na zile za mwanachuo mashuhuri Mmarekani Mweusi W.E.B. Du Bois ili kuandaa Ghana kisasa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kanuni za Ghana za uhuru na haki, usawa na elimu ya bure kwa wote, bila kujali kabila, dini au mila, zinatokana na utekelezaji wa wazo la Pan-Africanism.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ingawa lengo lake la muungano wa Afrika halikuwahi kuafikiwa, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah, kama ajulikanavyo sasa, alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa Shirika la Umoja wa Afrika, ambalo lilifuatwa mnamo 2002 na Umoja wa Afrika (African Union).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ingawa Nkrumah aliheshimika sana ng’ambo, hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi.[21]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hakufeli tu kuanzisha uchumi wa viwanda, ila hata sera zake hukusu uchumi ziliishia kuifanya nchi ya Ghana kuwa maskini kuliko ilivyokuwa wakati wa kupata uhuru.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mafanikio yake yalikuwa kutambuliwa na raia wa Ghana wakati wa maadhimisho ya kuzaliwa Centenary wake na siku aliliweka kama likizo umma nchini Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hatimaye Nkrumah aliondolewa madarakani na jeshi alipokuwa ng’ambo mnamo Februari 1966, na mabadiliko hayo yalikaribishwa na wengi wa wakazi wa Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Inaaminika na wengi wa wachanganuzi wa masuala ya kisiasa kwamba shirika la Marekani la Central Intelligence Agency (CIA) lilihusika na mapinduzi hayo, lakini wazo hilo halijawahi kuthibitishwa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mfululizo wa baadaye wa mapinduzi kati ya 1966 na 1981 uliishia kwa kuingia madarakani kwa Liuteni wa Jeshi la Wanahewa (Flight Lieutenant) Jerry Rawlings mwaka wa 1981.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mabadiliko hayo yalisababisha kusimamishwa kwa katiba ya nchi mnamo 1981 na kupigwa marufuku kwa vyama vya kisiasa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Uchumi ulishuka sana punde baadaye, na Waghana wengi walihamia nchi zingine.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ingawa wengi wa Waghana waliohama walienda Nigeria, serikali ya Nigeria iliwarudisha Ghana karibu Waghana milioni moja mwaka wa 1983.[22]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Punde baadaye, Rawlings aliafikiana na shirika la International Monetary Fund juu ya mkataba wa mpango wa maendeleo (structural development plan) na kubadili sera nyingi za awali za uchumi na hivyo uchumi ukaanza kukua.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Katiba mpya iliyorudisha mfumo wa siasa za vyama vingi ilitangazwa mwaka wa 1992, na Rawlings alichaguliwa kuwa Rais na tena mwaka wa 1996.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Katiba ya mwaka wa 1992 ilimzuia kuwania kiti hicho kwa muhula wa tatu, kwa hivyo chama chake, National Democratic Congress, kilimchagua Makamu wake wa Rais, John Atta Mills, kuwania urais dhidi ya vyama vya upinzani.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Huku akishinda uchaguzi wa mwaka 2000, John Kufuor wa chama pinzani cha New Patriotic aliapishwa kama Rais mnamo Januari 2001, na kumshinda tena Mills mwaka wa 2004; hivyo kuhudumia kama Rais kwa mihula miwili.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mwaka wa 2009, John Atta Mills alichukua mamlaka huku kukiwa na tofauti ndogo sana ya kura 40,000 ambazo ni 0.46% [23] kati ya chama chake, National Democratic Congress, na kile cha New Patriotic Party, tukio hili likiwa la pili la ubadilishanaji wa mamlaka kutoka kwa kiongozi mmoja aliyechaguliwa kihalali kwa mwingine, na hivyo kuimarisha hadhi ya Ghana kama demokrasia iliyo imara.[24]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Serikali na siasa   Kwa mujibu wa Fahirisi ya Mataifa Yaliyoanguka (Failed States Index), Ghana inaorodheshwa katika nambari ya 53 baina ya mataifa ambayo hayajaanguka huku likiorodheshwa kwa nafasi ya pili baina ya mataifa ya Afrika baada ya Mauritius.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Taifa la Ghana liliorodheshwa katika nafasi ya 124 baina ya nchi 177 katika fahirisi hii na liliainishwa kama taifa la wastani.[25]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vilevile, nchi ya Ghana imo katika nafasi ya 7 baina ya nchi 48 za Afrika zilizo Kusini mwa Sahara katika fahirisi ya mwaka wa 2008 ya Ibrahim Index of African Governance ambayo ilitokana na hakiki za mwaka wa 2006.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Fahirisi ya Ibrahim ni kipimo chenye uchanganuzi mwingi kuhusu maswala ya utawala barani Afrika, kinachotokana na maswala ya mabadiliko tofautitofauti ambayo huashiria kufuzu kwa serikali wakati wa kutoa huduma muhimu za kisiasa kwa wananchi wao.[26]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Serikali:  Taifa la Ghana lilianzishwa kama demokrasia ya bunge wakati wa kupata uhuru mnamo mwaka wa 1957, ikifuatiwa na ubadilishanaji wa serikali za kijeshi na za kiraia.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mnamo Januari 1993, serikali ya kijeshi iliondoka na kuipisha Jamhuri ya Nne baada ya uchaguzi wa urais na ubunge mnamo mwisho wa mwaka wa 1992.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Katiba ya 1992 inagawa mamlaka kati ya Rais, Bunge, Baraza la Mawaziri, Baraza la Taifa na mahakama huru.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Serikali huchaguliwa na upigaji kura wa haki kwa wote; ingawa bunge halina uwiano kabisa kwani wilaya zilizo na watu wachache hupata wawakilishi wengi kwa kila mtu zikilinganishwa na wilaya ambazo zina idadi ya juu ya wakazi.[13]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mfumo wa Mahakama:  Mfumo wa kisheria unatokana na ule wa Uingereza yaani British common law, sheria za kimila (kitamaduni), na katiba ya mwaka wa 1992.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Daraja za mahakama hujumuisha Mahakama Kuu ya Ghana (mahakama ya juu zaidi), Mahakama za Rufaa na Mahakama Kuu za Kisheria.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Chini ya mahakama hizi kuna mahakama za kuzunguka, mahakama za hakimu, na mahakama za kitamaduni.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Taasisi zingine zisizo chini ya sheria ni pamoja na mahakama za umma.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Tangu unyakuzi wa uhuru, mahakama zimekuwa huru kwa kiwango fulani; uhuru huu unaendelea chini ya Jamhuri ya Nne.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mahakama za chini zinadhahirishwa na kupangwa upya chini ya utawala wa Jamhuri ya Nne.[13]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Siasa:  Vyama vya kisiasa vilihalalishwa katikati mwa mwaka wa 1992 baada ya kupigwa marufuku kwa miaka kumi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kuna vyama vingi vya kiasisa chini ya Jamhuri ya Nne; hata hivyo vile vikubwa ni National Democratic Congress kilichoshinda uchaguzi wa urais na ubunge mnamo 1992, 1996 na 2008; New Patriotic Party, chama kikubwa cha upinzani kilichoshinda uchaguzi wa mwaka wa 2000 na ule wa 2004; People’s National Convention, na Convention People’s Party, ambacho kilichukua mahali pa chama cha awali cha Kwame Nkrumah kilichokuwa na jina lilo hilo.[13]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mahusiano ya Kigeni:  Tangu unyakuzi wa uhuru, Ghana imefuata kwa dhati mwelekeo wa kutojiunga na upande wa kikapitalisti au ule wa kikomunisti (nonalignment) na pia siasa zinazopendelea siasa za umoja wa Afrika (Pan-Africanism); mawazo ambayo yanahusishwa na rais wa kwanza, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Nchi ya Ghana inapendelea ushirikiano wa kimataifa na wa kikanda wa kisiasa na wa kiuchumi, na ni mwanachama mwenye mashuhuri wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wanadiplomasia na wanasiasa wengi Waghana wana vyeo katika mashirika ya kimataifa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hawa ni pamoja na mwanadiplomasia Mghana na Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa, Kofi Annan, Jaji wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai Akua Kuenyehia, na rais wa zamani Jerry Rawlings, ambaye alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa Jumuiya ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika Magharibi (Economic Community of West African States).[13]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wakazi   Nchi ya Ghana ina idadi ya watu inayokadiriwa kuwa milioni 27.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Makabila Ingawa Ghana ni kiambo cha zaidi ya makabila 100 tofauti, haijashuhudia migogoro ya kikabila ambayo imesababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe katika nchi nyingi za Kiafrika[27].


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Makabila nchini Ghana ni Akan (ambalo linajumuisha Fante, Akyem, Ashanti, Kwahu, Akuapem, Nzema, Bono, Akwamu, Ahanta na makabila mengine) 49.3%, Mole-Dagbon 15.2%, Ewe 11.7%, Ga-Dangme (likijumuisha Ga, Adangbe, Ada, Krobo na makabila mengine) 7.3%, Guan 4%, Gurma 3.6%, Gurunsi 2.6%, Mande-Busanga 1%, makabila mengine 1.4%, mengine (Wahausa, Zabarema, Wafula) 1.8% (sensa ya 2000).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Lugha Lugha rasmi ni Kiingereza; hutumika sana katika masuala ya serikali na biashara.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Lugha hiyo vilevile ndiyo inayotumika katika mafundisho ya elimu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hata hivyo, Waghana wengi pia huzungumza kwa kiasi lugha moja ya kikabila.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ingawa wataalamu wengine wanasema nchini Ghana huzungumzwa zaidi ya lugha na lugha ndogo 250, Ethnologue inaziorodhesha 79 tu (angalia pia orodha ya lugha za Ghana).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Lugha za asili za Ghana zimegawanywa katika jamii mbili ndogo kutokana na jamii ya lugha za Kiniger-Kongo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Lugha za jamii ndogo ya Kwa zinapatikana zaidi katika maeneo ya kusini mwa Mto Volta, huku zile za jamii ya Gur zikipatikana katika eneo la kaskazini.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kikundi cha Kwa, lugha ambayo huzungumzwa na takribani 75% ya wakazi wa nchi, kinajumuisha lugha za Akan, Ga-Dangme na Ewe.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kikundi cha Gur kinajumuisha lugha za Gurma, Grusi, na Dagbani.[28]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Lugha tisa zina hadhi ya kuwa lugha zinazodhaminiwa na serikali: Akan, hasa Ashanti Twi, Fanti, Akuapem Twi, Akyem, Kwahu, Nzema; Dagaare/Wale, Dagbani, Dangme, Ewe, Ga, Gonja na Kasem.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ingawa si lugha rasmi, Kihausa ndiyo lugha ya mawasiliano inayozungumzwa na Waislamu wa Ghana.[29]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Dini Kwa mujibu wa sensa ya serikali ya 2000, mgawanyiko wa kidini ni: Wakristo 69%, Waislamu 16%, dini asilia za Kiafrika 15%[30].


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Afya Kufikia mwaka wa 2009, matarajio ya urefu wa maisha (life expectancy) wakati wa kuzaliwa ni takriban miaka 59 kwa wanaume na 60 kwa wanawake [31] huku makisio ya vifo vya watoto wachanga yakiwa 51 kwa watoto 1000 waliozaliwa hai [31].


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hesabu ya watoto wanaozaliwa pia ni takriban watoto wanne kwa kila mwanamke.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kuna takriban madaktari 15 na wauguzi 93 kwa watu 100,000.[32]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Asilimia 4.5 ya Pato la Taifa lilitumika kwa masuala ya afya mwaka wa 2003.[32]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Watu na Utamaduni Ghana ni nchi iliyo na makabila mbalimbali; kwa hivyo ni mchanganyiko wa tamaduni wa makabila yake yote, Ashanti, Fante, Akyem, Kwahu, Ga, Ewe, Mamprusi na Dagomba, baina ya mengine.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Jambo hili linadhihirika katika upishi, sanaa na desturi ya mavazi ya Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Maadhimisho ya tamasha nchini Ghana ni sehemu muhimu ya utamaduni wa Ghana na kuna tamasha nyingi kama vile Homowo, Odwira, Aboakyer, Dodoleglime na Sandema baina ya zingine.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ibada na mila kadha wa kadha hufanywa wakati wote wa mwaka katika sehemu mbali mbali za nchi, zikiwemo zile za kuzaliwa, ibada za mpito maishani kama vile kubalehe, ndoa na kifo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Michezo   Soka ndiwo mchezo ulio na umaarufu zaidi nchini.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Timu za kitaifa za soka ya wanaume zinajulikana kama The Black Stars, the Black Satellites na the Black Starlets na timu hizi hushiriki katika michuano mingi ikiwemo ile ya Kombe la Mataifa ya Afrika, Kombe la Dunia la FIFA na Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Timu ya the Black Satellites ilishinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20 mnamo 2009 baada ya kushinda timu ya Brazili ya Seleção.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kuna timu za soka kadhaa nchini Ghana za kutajika zaidi zikiwa Accra Hearts ya Oak SC na Asante Kotoko baina ya zingine.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Baadhi ya wachezaji wa soka wa Ghana wanaojulikana katika daraja ya kimataifa au waliopata ufanisi katika soka ya Ulaya ni Abedi Pele, Ibrahim Abdul Razak, Tony Yeboah, Anthony Annan, John Paintsil, Asamoah Gyan, Samuel Osei Kuffour, Richard Kingston, Sulley Muntari, Laryea Kingston, Stephen Appiah, Andre Ayew, Emmanuel Agyemang-Badu, Dominic Adiyiah na Michael Essien.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Desturi ya Mavazi  Kufumwa kwa vitambaa ni kitengo muhimu cha utamaduni wa Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vitambaa hivi hutumika kutengeneza mavazi ya kiasili na ya kisasa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Michoro na rangi tofauti humaanisha vitu tofauti.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Pengine Kente ndicho kitambaa mashuhuri zaidi baina ya vitambaa vyote vya Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kente  ni kitambaa cha sherehe cha Waashanti ambacho kinatengenezwa kwa mkono kwenye kitanda cha mfumi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vipande vya takribani inchi nne kwa upana hushonwa pamoja ili kuwa vitambaa vikubwa zaidi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vitambaa hivi huwa katika rangi, ukubwa na namna tofautitofauti na huvaliwa wakati wa hafla muhimu sana za kijamii au kidini.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Katika muktadha wa kitamaduni, kitambaa cha kente kina umuhimu zaidi ya vazi tu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ni uwakilishi wa kuonekana wa historia, na pia aina ya lugha iliyoandikwa kwa kufuma.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Neno Kente lina mizizi yake katika neno la Kitwi kenten  ambalo lina maana ya kikapu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wasusi wa kwanza wa kente walitumia nyuzi za ukindu kufuma vitambaa vilivyoonekana kama kenten (kikapu); na hivyo vilikuwa vinaitwa kenten ntoma; kumanisha kitambaa cha kikapu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Jina la kiasili la Kiasante la kitambaa hiki lilikuwa nsaduaso au nwontoma,  kumaanisha “kitambaa kilichotengenezwa kwa mkono kwenye kitanda cha mfumi”; hata hivyo neno kente ndilo hutumika zaidi na watu wengi siku hizi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Aina nyingi tofauti za vipande vyembamba vya vitambaa vinavyofanana na kente  hufumwa na makabila mengi tofauti nchini Ghana kama Ewe, Ga na mengine ya Afrika.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kente pia hupendwa na Waafrika wanaoishi katika nchi za ng’ambo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Muziki   Nchi ya Ghana ina aina nyingi ya muziki wa kitamaduni na wa kisasa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Midundo hii hutofautiana kutoka kabila moja hadi jingine na eneo moja hadi lingine.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Muziki wa Ghana unajumuisha aina nyingi tofauti za vyombo vya muziki kama vile ngoma za talking drum ensembles, zeze ya goje na kinubi cha koloko, muziki wa jumba la mfalme, ikiwemo miziki ya Waakan wa Atumpan, wa Waga wa mitindo ya Kpanlogo, na marimba ya gogo itumikayo katika muziki wa Waasonko.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Aina za muziki ambazo zinajulikana zaidi kutoka Ghana ni Afro-jazz ambayo ilifumbuliwa na msanii Mghana Kofi Ghanaba.[33] na aina ya awali zaidi ya muziki wa kidunia inayoitwa Highlife.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Highlife ni muziki uliochimbuka katika miaka ya mwisho ya 1800 na miaka ya mwanzo ya 1900 na kuenea kote Afrika Magharibi hasa Sierra Leone na Nigeria.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Katika miaka ya 1900 aina mpya ya muziki ilizinduliwa na vijana huku ikiunganisha jinsi za Highlife, Afro-reggae, Dancehall na Hiphop.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mchanganyiko huu huitwa Hiplife.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wasanii wa Ghana kama vile mwimbaji wa R&B na Soul Rhian Benson, mwimbaji wa Highlife Kojo Antwi na msanii wa rap Tinchy Stryder (Kwasi Danquah) wamekuwa na ufanisi wa kimataifa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ngoma Ngoma (densi) ya Ghana ina tofauti mithili ya muziki wake.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kila kabila lina ngoma zake za kitamaduni na kuna ngoma tofauti tofauti kwa hafla tofauti tofauti.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kuna ngoma za mazishi, sherehe za maadhimisho, usimulizi wa hadithi, sifa na kuabudu na kadhalika.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Baadhi ya ngoma hizi ni: Bamaya Ngoma hii huchezwa na watu wa eneo la kaskazini mwa Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Inasimulia hekaya ya wakati wa ukame mkubwa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Miungu iliwaambia watu kuwa ukame huo ulikuwa umeletwa na jinsi wanaume walikuwa wakiwakandamiza na kuwatweza wanawake.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ilisema pia kwamba ukame ungeondolewa tu pale wanaume wangejizusha na kuchukua majukumu waliyokuwa wamewatwika wanawake kwa kuvaa marinda na kushiriki katika ngoma hii.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wanaume walipofanya hivi, mvua ilianza kunyesha.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kwa sasa ngoma hii huchezwa wakati wa mavuno katika eneo la kaskazini magharibi mwa Ghana na wanaume pamoja na wanawake wa Dagbani.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Adowa Ngoma ya watu wa Ashanti wa Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ngoma hii inatajika hasa kwa madaha na weledi wa mzunguko wa wachezaji.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Upigaji ngoma pia unasifika kwa weledi wa mfuatano wa sauti zinazochanganyika na ngoma mbili za atumpan ambazo zinatumika kama ngoma za kuongoza au ngoma simamizi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ngoma hii ilikuwa awali ikichezwa katika mazishi, lakini kwa sasa inachezwa pia katika tamasha za kila mwaka na mikusanyiko ya kijamii.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kpanlongo huchezwa na watu wa Ga wa Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Ngoma hii ya Kpanlongo ambayo mara nyingi huitwa “ngoma ya vijana,” ilianza kuchezwa punde tu baada ya unyakuzi wa Uhuru wa Ghana kama aina ya muziki wa burudani jijini Accra.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kpanlongo huchezwa kwa sasa kwa matukio yanayohusu maisha, tamasha na mikutano ya kisiasa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Klama Huu ni muziki na ngoma ambayo inahusishwa na ibada za kubalehe kati ya watu wa Krobo wa Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Inasisitiza kusonga kwa madaha kwa mikono na miguu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Huku wakipiga hatua ndogo kuambatana na muziki na wakigeuza vichwa kwa utaratibu kuangalia chini, wacheza ngoma huwa mfano wa madahiro tulivu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Tofauti baina ya hatua za wachezaji zinanuiwa kuonyesha uzuri wa wacheza ngoma.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mara kwa mara, wachumba wanaotazama ngoma hii kutoka pembeni huzuru jamii ya msichana baada ya sherehe kwa madhumuni ya kumposa msichana huyo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vyombo vya Habari na Burudani  Vyombo vya habari vya Ghana ni mojawapo ya vile vilivyo na uhuru zaidi barani Afrika.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hapo awali, vilikuwa vimewekewa vizuizi vingi wakati wa mfululizo wa mapinduzi ya serikali na viongozi wa jeshi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Sura ya 12 ya katiba ya 1992 ya Ghana inatoa hakikisho la uhuru na kujisimamia kwa vyombo vya habari huku Sura ya 2 ikizuia uthibiti.[34]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Baada ya kujinyakulia uhuru, serikali na vyombo vya habari vimekuwa mara kwa mara vikiwa na uhusiano ulio na mvutano, huku mashirika ya kibinafsi yakifungwa wakati wa mapinduzi ya kijeshi na sheria kali ili kuzuia ukosoaji wa serikali.[35]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Uhuru wa vyombo vya habari ulirejeshwa mnamo mwaka wa 1992, na baada ya uchaguzi wa 2000 wa John Kufuor mivutano kati ya vyombo vya habari vya kibinafsi na serikali ilipungua.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kufuor alikuwa mtetezi mkubwa wa uhuru wa vyombo vya habari na alifuta sheria ya masingizio, ingawa alisisitiza kuwa ni lazima vyombo vya habari vifanye kazi kwa uwajibikaji.[36]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vyombo vya habari vya Ghana vimeelezwa kuwa “baadhi ya vile visivyo na uthibiti mkubwa na serikali mwingi” barani Afrika, huku vikifanya kazi vikiwa na masharti machache mno kwa vyombo vya habari vya kibinafsi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vyombo vya habari vya kibinafsi mara kwa mara hukosoa sera za serikali.[37]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vyombo vya habari vilifanya kazi kwa bidii wakati wa uchaguzi wa rais wa Ghana wa mwaka wa 2008, na Chama cha Wanahabari wa Ghana (Ghanaian Journalists Association (GJA)) kilimpongeza John Atta Mills kwa ushindi wake, huku kikinuia kukuza uhusiano mwema baina ya vyombo vya habari na serikali.[38]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Elimu Kiwango cha kujua kusoma na kuandika kwa watu wazima kilikuwa 65% mnamo 2007, huku wanaume wakiwa 71.7% na wanawake wakiwa 58.3%.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Nchi ya Ghana ina mfumo wa elimu ya msingi wa miaka 6 kuanzia umri wa miaka sita, na, chini ya mageuzi ya elimu yaliyotekelezwa mnamo 1987 na kurekebishwa mnamo 2007, watoto huingia katika mfumo wa miaka mitatu wa elimu ya upili ya daraja la chini.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mwishoni mwa mwaka wa tatu katika shule ya upili ya Junior High, kuna mtihani wa lazima unaojulikana kama Basic Education Certificate Examination (BECE).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wale wanaoendelea na masomo ni lazima wamalize masomo ya miaka mitatu ya shule ya upili ya daraja ya juu (senior high school - SHS) na kufanya mtihani wa kukubaliwa kuingia katika masomo ya chuo kikuu au taasisi yoyote ile.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kwa sasa, Ghana ina shule za msingi 21,530, shule za upili za daraja ya chini 8,850, shule za upili za daraja ya juu 900, vyuo vya mafunzo vya umma, 52[39], vyuo vya mafunzo vya kibinafsi, 5[39] vyuo vya elimu ya sanaa, 5[39] taasisi za umma ambazo si vyuo vikuu, 4[39] zisizo chuo kikuu Msingi umma taasisi, 8[39] vyuo vikuu 4 na zaidi ya taasisi za kibinafsi 45.[39]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wengi baina ya Waghana wanaweza kupata huduma za elimu ya msingi na ya upili kwa urahisi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Idadi hizi zinaweza kutofautishwa na zile za chuo kikuu kimoja tu na shule chache tu za upili na za msingi zilizokuwepo wakati wa kujinyakulia uhuru mnamo 1957.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Gharama ya nchi ya Ghana kwa elimu imekuwa kati ya asilimia 28 na 40 ya bajeti yake ya mwaka katika mwongo mmoja uliopita.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mafunzo yote hufanywa kwa lugha ya Kingereza ambayo ndiyo lugha rasmi ya Ghana, na hufanywa na walimu Waghana waliohitimu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Masomo yanayofunzwa katika Shule ya Msingi au ya Mwanzo ni pamoja na Kingereza, Lugha na Utamaduni wa Ghana, Hisabati, masomo ya masuala ya Mazingira, Masomo ya Kijamii na Kifaransa kama lugha ya tatu, yakiongezwa masomo ya Sayansi Jumuishi au ya Ujumla, masomo ya mwanzo ya Ustadi wa Ufundi (Pre-vocational Skills and Pre-technical skills) Elimu ya Dini na Maadili na shughuli za utendaji kama vile Muziki, Ngoma na Elimu ya Mazoezi ya Viungo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mtaala wa daraja la upili la Senior High una masomo ya Lazima na yale ya Kuchagua.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wanafunzi wanapaswa kuchukua masomo manne ya lazima ya Lugha ya Kingereza, Hisabati, Sayansi ya Ujumla (yakiwemo masomo ya Sayansi, Kilimo na Masomo ya maswala ya Mazingira) na Masomo ya Kijamii (uchumi, jiografia, historia na serikali).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Wanafunzi wa shule ya upili vilevile hufanya masomo matatu ya kuchaguliwa kati ya matano yafuatayo: Mtaala wa Kilimo, Mtaala wa Kijumla (chaguo la Sanaa au Sayansi), Mtaala wa somo la Biashara, Mtaala wa Ufundi (Vocational Programme and Technical Programme).[40]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mbali na shule za msingi na za upili zinazofuata mfumo wa elimu wa Ghana, kunazo shule za kimataifa kama vile Ghana International school, Lincoln Community School na SOS-Hermann Gmeiner International College ambazo hufuata mfumo wa International Baccalaureat, Advanced Level General Certificate of Education na International General Certificate of Secondary Education (IGCSE).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Huku ikiwa na asilimia 83 ya watoto wake shuleni, kwa sasa nchi ya Ghana ni baina ya nchi zilizo na viwango vya juu zaidi vya uandikishaji shuleni katika eneo la Afrika Magharibi.[41]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Uwiano wa wasichana na wavulana katika ujumla wa mfumo wa elimu ni 1:0.96, ambao kwa nchi ya Afrika Magahribi, ni mafanikio makubwa.[42]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kadiri ya watoto 500,000 hawaendi shuleni kwa sababu ya ukosefu wa mapato ya kuwezesha ujenzi wa shule, kutoa vitabu vya kusoma vya kutosha na kutoa mafunzo kwa walimu wapya.[42]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Chuo Kikuu cha zamani zaidi nchini Ghana, Chuo Kikuu cha Ghana, ambacho kilianzishwa mnamo mwaka wa 1948, kilikuwa na takriban jumla ya wanafunzi 29,754 katika mwaka wa 2008.[43]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Tangu unyakuzi wa uhuru wa Ghana, nchi hii imekuwa mojawapo ya vitovu vya elimu katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara na imekuwa mwenyeji wa watu maarufu kama vile Rais Robert Mugabe wa Zimbabwe, Alhaji Sir Dauda Jawara wa The Gambia na Cyprian Ekwensi wa Nigeria baina ya wengine.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah, ambacho ndicho chuo kikuu cha pili kuanzishwa nchini Ghana, ndicho chuo cha kwanza cha masomo ya sayansi na teknolojia nchini humo na katika ukanda wa Afrika Magharibi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Uchumi Ikiwa imejaliwa sana na maliasili, nchi ya Ghana ina mapato yanayokadiriwa kupata kila mtu (per capita output) yaliyo mara mbili yakilinganishwa na yale ya nchi zilizo maskini zaidi za Afrika Magharibi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hata hivyo, Ghana imebakia kutegemea kwa kiwango fulani biashara na usaidizi wa kimataifa na vilevile shughuli za uwekezaji kutokana na Waghana wanaoishi nchi za ng’ambo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Karibu 28% ya wakazi wanaishi chini ya mstari wa kimataifa wa umaskini wa dola za kimarekani 1.25 kwa siku,[44] na kwa mujibu wa wa Benki ya Dunia, kisio la mapato ya kila mtu (per capita income) ya Ghana yamekuwa mara dufu lakini kwa shida kwa miaka 45 iliyopita.[45]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Nchi ya Ghana, ikijulikana kwa dhahabu yake katika enzi za ukoloni, bado ni kati ya wazalishaji wakuu ulimwenguni wa dhahabu.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mauzo yake mengine nje ya nchi kama vile kakao, mbao, umeme, almasi, bauxiti, na manganisi ni uzalishaji mkuu wa fedha za kigeni.[46]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kiwanja cha mafuta kinachoripotiwa kuwa na hadi pipa bilioni 3 (480,000,000 m3 3 billion barrels (480,000,000m3) za mafuta mepesi kiligunduliwa mnamo mwaka wa 2007.[47]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Utafutaji wa mafuta bado unaendelea na kiasi cha mafuta kinaendelea kuongezeka.[48]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Bwawa la Akosombo, ambalo lilijengwa juu ya Mto Volta mnamo mwaka wa 1965 linatoa umeme unaozalishwa na maji kwa nchi ya Ghana na nchi zinazoizunguka.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Nguvukazi ya Ghana katika mwaka wa 2008 ilikuwa jumla ya watu milioni 11.5.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Uchumi unaendelea kutegemea sana kilimo ambacho huchangia 37% ya Pato la Taifa na kutoa ajira kwa kwa 56% ya watu wanaofanya kazi, hasa wenye ardhi ndogo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Sekta ya viwanda ni sehemu ndogo tu ya uchumi wa Ghana iliyochangia kwa ujumla 7.9% ya Pato la Taifa mnamo 2007.[49]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Sera za kiuchumi zisizofaa za serikali za kijeshi zilizopita na masharti ya vikosi vya kulinda usalama katika maeneo ya kanda vimechangia mfumuko katika fedha za nakisi, kushuka thamani kwa Sidi, na kuongezeka kwa kutoridhika kwa umma katika maswala ya hatua za kupunguza ugumu wa maisha.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hata hivyo, Ghana inabakia kuwa mojawapo baina ya nchi za Afrika nzima ambazo zina ustawi wa kiuchumi.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mnamo Julai 2007, Benki ya Ghana ilianzisha shughuli ya kugeuza sarafu, kutoka kwa Sidi (¢) hadi kwa sarafu mpya, Sidi ya Ghana (GH¢).


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kiwango cha ubadilishanaji ni Sidi moja ya Ghana kwa kila Sidi 10,000.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Benki ya Ghana ilizindua kampeni kabambe katika vyombo vya habari ili kuelimisha umma juu ya mageuzo haya.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Sarafu mpya ya Sidi ya Ghana iko imara kwa kiwango kikubwa na katika mwaka wa 2008 ilibadilishwa kwa ujumla kwa thamani ya dola moja ya marekani kwa Sidi 1.1 ya Ghana.[50]


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Kodi ya Ongezeko la Thamani ni kodi ya matumizi itozwayo nchini Ghana.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Utaratibu huu wa kodi ambao ulianza mnamo 1998 ulikuwa wa kiwango kimoja lakini tangu Septemba 2007 utaratibu wa viwango kadhaa ulizinduliwa.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Mnamo 1998, kiwango cha kodi kilikuwa ni 10% na na kilirekebishwa mnamo mwaka wa 2000 na kuwa 12.5%.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hata hivyo baada ya kupitishwa kwa Sheria ya 734 (Act 734) ya mwaka 2007, kodi ya usawa ya 3% (a 3% VAT Flat Rate Scheme (VFRS) ) ilianza kufanya kazi kwa sekta ya usambazaji wa rejareja.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hii inawezesha wauzaji wa rejareja wa bidhaa zinazotozwa ushuru chini ya Sheria ya 546 (Act 546) kotoza ushuru wa pambizoni wa 3% kwa mauzo yao na kuhesabu ushuru huu pamoja na ule wa VAT.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Hii inanuia kurahisisha utaratibu wa uchumi na kuongezeka kwa maafikiano.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Cheo katika Ngazi za Kimataifa  Tazama pia  Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa Demografia ya Afrika Jumuiya ya Madola Umoja wa Mataifa Uchukuzi nchini Ghana Tanbihi  Viungo vya nje  Serikali  Tovuti rasmi ya Ghana  Tovuti rasmi ya Bunge la Ghana  Mkuu wa serikali na Wanachama wa Baraza la Mawaziri Habari za ujumla  Maelezo ya nchi (Country Profile) kutoka BBC News  kutoka Encyclopaedia Britannica   kutoka UCB Libraries GovPubs  at Curlie Wikimedia Atlas of Ghana Tovuti ya African Activist Archive Project ina picha za mkutano wa All Africa People's Conference uliofanyika Accra, Ghana, 5-13 Desemba 1958 ikiwemo ile ya Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa Ghana , akiuhutubia mkutano, ujumbe wa American Committee on Africa ukikutana na Nkrumah, na ya Patrick Duncan na Alfred Hutchinson wa Afrika Kusini katika mkutano huo.


Question: Rais wa kwanza wa Benin aliitwa nani?

Ghana

Vyombo vya habari  Utalii Utalii nchini Ghana (Ghana Tourism) Tovuti Rasmi ya Utalii wa Ghana  Picha za Ghana katika Bigfoto.com Picha za Ghana katika City photos     Jamii:Ghana Jamii:Nchi za Afrika Jamii:Umoja wa Afrika Jamii:Jumuia ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika Magharibi Jamii:Nchi na maeneo yanayozungumza Kiingereza Jamii:Jumuiya ya Madola


Question: Je,nani mwanzilishi wa hoteli za Burger Ranch?

All

Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kenyatta  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/jkuat  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/unairobi  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/udsm  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/strathmore  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/ifm  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/dit  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/berkman  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/google  Wikipedia:Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/independent   other   Kiswahili Wikipedia Challenge/Submissions/kwc


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mfumo wa Mmeng'enyo wa Chakula (pia: mwanya wa chakula[1]) ni jumla ya viungo mwilini mwa binadamu na mamalia wengine vinavyofanya kazi ya kuingiza chakula mwilini, kukisagasaga, kukisafirisha ndani ya mwili, kukimeng'enya, kuondoa lishe ya mwili ndani yake, na kuondoa mabaki nje ya mwili.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kwa hiyo mfumo wa mmeng'enyo wa chakula ni njia yote kuanzia mdomo hadi mkundu.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kwa lugha nyingine unahusika na umeng'enyaji wa chakula mpaka kuwa katika hali inayoweza kusharabiwa na mwili.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ili chakula kiweze kutumika mwilini, ni lazima kivunjwevunjwe kiwe katika hali rahisi ya kuweza kusharabiwa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kazi hiyo hufanywa na mfumo wa mmeng’enyo wa chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mfumo wa mmeng’enyo wa chakula wa mwanadamu hufanana na ule wa sungura, panya au pimbi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sehemu kuu zinazohusika katika umeng’enyaji huo ni kinywa, umio, mfuko wa tumbo, ini, mfuko wa nyongo, utumbo mwembamba, kongosho, utumbo mpana na puru.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula kinaposafiri katika njia yake hufanyiwa mabadiliko ya kiumbo na ya kikemikali.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kila sehemu ya mfumo wa mmeng’enyo wa chakula ina kazi maalum.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula cha mnyama au binadamu huweza kuwa cha kabohaidreti/wanga, protini, mafuta au mchanganyiko wa viambato hivyo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Myeyuko wa makundi hayo ya vyakula hutokea katika sehemu mbalimbali za njia ya chakula kwa njia za kemikali.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mmeng’enyo Kinywani Kinywa ni sehemu ya kwanza kupokea chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula kinapokuwa mdomoni huvunjwavunjwa na kusagwa na meno au kwa lugha nyingine husagwa kimekanika.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mate husaidia kukilainisha.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ulimi husaidia kugeuzageuza chakula hicho na kukiviringisha kuwa tonge.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Meno Meno huvunjavunja chakula kuwa vipande vidogovidogo wakati wa kutafuna na kusaga.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Hivyo chakula huwa katika vipandevipande ambavyo huongeza eneo zaidi kwa shughuli za umeng’enyaji zinazofanywa na vimeng’enya vinavyopatikana katika njia ya chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Vilevile meno husaidia kufanya chakula kuwa rahisi kumezwa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mate Mate ni mchanganyiko wa maji, uteute na kimeng’enya kinachofahamika kama salivary amylase au ptyalin.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kazi za mate katika umeng’enyaji ni kama ifuatavyo: Maji yaliyo katika mate hutumika katika kuyeyusha chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Uteute wake hulainisha chakula kiwe rahisi kumezwa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kimeng’enyo chake (ptyalin au salivary amylase) hubadili wanga/kabohaidreti kuwa sukari rahisi (maltose).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ulimi Ulimi huzungushazungusha chakula kiwe kama tonge.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kwa msaada wa ulimi, tonge hilo husukumwa kuelekea kwenye umio (kwa Kiingereza huitwa oesophagus).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula kinapoingia katika umio, huelekea kwenye mfuko wa tumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Vyakula rojorojo hupita kwa haraka zaidi kuliko vyakula vizito.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mfuko wa tumbo Chakula huhifadhiwa katika mfuko wa tumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mfuko huo una uwezo wa kupanuka wakati unapopokea chakula na kusinyaa unapokuwa hauna chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula huwa katika tumbo mwa muda wa saa tatu hadi nne.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Muda huo hutegemea aina ya chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula cha kabohaidreti, kwa mfano uji wa [mahindi]], huwa tumboni kwa muda usiozidi saa moja.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula cha protini kwa mfano nyama, huweza kukaa tumboni kwa muda wa saa moja au mbili.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Katika mfuko wa tumbo, kuta za tumbo zina tezi (gastric glands) zitoazo misusumo ya gastriki (gastric juice) ambayo huwa na asidi ya haidrokloriki, uteute na kimeng’enya.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Vimeng’enya vinavyotolewa tumboni ni pepsinogen, prorennin, rennin.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Asidi ya haidrokloriki Asidi ya haidrokloriki (HCL) husaidia kufanya mambo yafuatayo tumboni: Husaidia kuweka mazingira ya asidi ili vimeng’enya vya tumbo viweze kufanya kazi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Vimeng’enya vya tumboni hufanya umeng’enyaji kwa ufanisi katika hali ya uasidi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Huvunja sukari tata (complex sugar) kuwa sukari rahisi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Huua bakteria waliomo katika chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Huanzisha ufanyaji kazi wa vimeng’enyo vingine katika tumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Pepsinogen na prorennin hubadilishwa kutoka katika hali ya awali na kuwa pepsin na rennin kwa mpangilio uliotajwa; hali ambazo hasa ndizo hufanyazo umeng’enyaji.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Pepsin Pepsin humeng’enya chakula cha protini na kuwa peptides.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Pepsin hutolewa katika namna ya pepsinogen.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Namna hii haiwezi kufanya mmeng’enyo mpaka itakapokutana na asidi; hivyo kuzuia kumeng’enya seli zinazoitoa katika tezi za tumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Rennin Rennin hugandisha protini iliyo katika maziwa ili kimeng’enya cha pepsin kiweze kuivunja protini kwenda katika peptides.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kimeng’enya hiki pia hutolewa katika namna ya prorennin, ambacho huhitaji pia asidi ile kiweze kufanya kazi yake.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kimeng’enya hiki hupakitana sana katika matumbo ya mamalia wachanga walio katika kipindi cha kunyonya.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Uteute Uteute wa tumbo hulinda kuta za tumbo ili zisikwanguliwe na asidi ya haidrokloriki na pepsin.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Bila uteute huu tumbo linaweza kujimeng’enya.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kuna uhusiano wa karibu sana kati ya uteute huu, asidi ya haidrokloriki na ugonjwa wa vidonda vya tumbo (ulcers).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kazi za tumbo Kwa ufupi kazi za tumbo ni kama ifuatavyo: Hutumika kama sehemu ya kutunzia chakula kwa muda mfupi kabla ya kuendelea umeng’enywaji katika sehemu nyingine za mfumo wa chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Umeng’enywaji wa chakula cha protini huanzia katika tumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kwa kutumia misuli yake, tumbo husaidia kuchanganya chakula na misusumo ya tumbo, hivyo kuboresha zoezi la umeng’enyaji tumboni.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Usharabiwaji wa maji, alkoholi na baadhi ya vitamini hutokea katika tumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mfuko wa tumbo una misuli ambayo husinyaa na kutanuka mara nyingi, hivyo kwa muda wote chakula kinapokuwa kwenye mfuko huo huchanganywachanganywa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kitendo hicho, pamoja na athari za misusumo iliyopo kwenye mfuko wa tumbo, husababisha kufanyika kwa tuitumbo (kwa Kiingereza huitwa chyme).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Utumbo mwembamba Kutoka kwenye mfuko wa tumbo, chakula huelekea utumbo mwembamba.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Utumbo mwembamba ni mrefu kuliko ogani nyingine yoyote ya njia ya chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula huwa ndani ya utumbo mwembamba kwa muda mrefu kuliko sehemu nyingine za nia ya chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Katika utumbo mwembamba chakula hukutana na misusumo yenye vimeng’enya ambavyo hutoka kwenye kongosho na utumbo mwembamba.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Vimeng’enya hivyo husaidia kuyeyusha chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Utumbo mwembamba umegawanyika katika sehemu mbili, duodenum na ileum.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Duodenum  Ini Ini ni kubwa kuliko ogani nyingine za mwili wa binadamu.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ini huweka akiba ya chakula kama vile aina za wanga iitwayo glaikojeni, vitamini na chumvi za madini.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ini pia hutengeneza nyongo ambayo husaidia katika mmeng’enyo wa mafuta.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Nyongo hufanya kazi zifuatazo: Huvunjavunja mafuta (lipidi) na kuwa vipande vidogovidogo ambavyo huongeza nafasi kwa vimeng’enya vingine viweze kufanya kazi zao.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Huweka hali ya alkali ambayo ni mazingira mazuri kwa vimeng’enya vya utumbo mwembamba kufanya kazi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kuondoa asidi iliyo katika tuitumbo iliyoipata wakati chakula kilipo tumboni.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kongosho Misusumo inayotengenezwa na kongosho hufikia chakula kwa kutumia mfereji unaounganisha duodenum na kongosho.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Misusumo ya kongosho huwa na vimeng’enya vifuatavyo: Pancreatic amylase: hii huvunjavunja wanga/kabohaidreti iliyobaki kwenda katika maltose.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Pancreatic Lipase: humeng’enya vipande vidogovidogo vya mafuta na kuwa asidi ya shahamu na glaiserini (glycerol).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Trypsin: huvunja protini iliyobakia na kuwa peptides.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Trypsin hutolewa katika namna ya trypsinogen.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sodium Hydrogen Carbonate (NaHCO3): huweka hali ya alkali ambayo ni mazingira mazuri kwa vimeng’enya vya utumbo mwembamba kufanya kazi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ileum Hii ni sehemu ya pili ya utumbo mwembamba ambayo ni ndefu sana na imejikunjakunja sana ili iweze kutosha sehemu ya tumbo ambayo ingekuwa ndogo kama ungenyooka (inafikia karibu mita saba).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ileum hutoa misusumo yenye vimeng’enya vifuatavyo: Erepsin (peptidase): humeng’enya peptides na kuwa asidi za amino.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Maltase: huvunja maltose na kuwa glucose.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Lipase: humeng’enya vipande vidogovidogo vya mafuta na kuwa asidi za shahamu na glaiserini (glycerol).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sucrase: huvunja sucrose na kuwa glucose.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Mchakato wa umeng’enyaji humalizikia katika ileum.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Ileum kwa ujumla ina kazi kuu mbili:  umeng’enyaji wa kabohaidreti, protini na mafuta; usharabiwaji wa chakula ambacho ni matokeo ya umeng’enyaji kwenda katika mkondo wa damu.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kusharabiwa kwa chakula Chakula kinapofikia hatua hizo huwa kiko tayari kusharabiwa na vinywelea vilivyo katika utumbo mwembamba viitwavyo vilasi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Vilasi hizo huchukua asidi za amino, sukari rahisi (glucose) na chumvi na kupeleka katika mishipa ya vena hadi kwenye ini.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Katika ini sukari rahisi hubadilishwa kuwa glaikojeni na kuhifadhiwa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Asidi za amino za ziada hugeuzwa kuwa glaikojeni na yurea (kemikali ambayo baadaye huwa mkojo).


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kutoka kwenye ini chakula kinachohitajiwa na mwili husafirishwa na damu hadi kwenye moyo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Damu hiyo husambaza chakula hicho katika mwili mzima kwa matumizi mbalimbali.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sehemu kubwa ya chakula humeng’enywa na kusharabiwa katika utumbo mwembamba.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Chakula kilichobaki huelekea kwenye utumbo mpana.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Utumbo mpana Chakula kinachotoka katika utumbo mwembamba na kuingia utumbo mpana huwa ni kile ambacho hakikuweza kumeng’enywa au kimeng’enywa lakini hakikusharabiwa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sehemu ndogo tu ya chakula kilichomeng’enywa husharabiwa na utumbo mpana.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sehemu kubwa ya maji iliyotokana na mmeng’enyo wa chakula husharabiwa na utumbo mpana.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Sehemu iliyobaki ya chakula huelekea puru na kutolewa nje kupitia njia ya haja kubwa (mkundu) kama kinyesi.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Magonjwa ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula hukumbwa na magonjwa tofauti ambayo yanaweza kumfanya mtu asile chakula fulani au akose kula chakula kabisa, akonde na hata pengine afe njaa.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Magonjwa hayo ni kama uvimbe wa utumbo (constipation), fistula ya mkundu, saratani ya utumbo, madonda ya mkundu (perianal infections), bawasiri na colon polyps.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Kujikinga kutokana na magonjwa ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula Magonjwa hayo yanaweza kuzuiwa kwa kula chakula chenye nyuzinyuzi, kuenda chooni wakati unaofaa pamoja na kuenda kufanyiwa skrini ili kukaguliwa usiende ukawa na saratani ya utumbo.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Hata baada ya kufanya hayo yote, huenda ukapata kwamba bado una shida za mfumo wa mmeng'enyo wa chakula.


Question: Je,fomula ya alkali ni ipi?

Mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Hili likifanyika, wafaa umwone daktari anayekabiliana na magonjwa ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula aliyesomea somo la gastroenterolojia  Tanbihi  Viungo vya nje      Wikipedia ya Kiingereza Marejeo Mwaniki, J. M. (2008) Fundamentals of Biology Second Edition, Delah Educational Publishers, Dar es Salaam Taasisi ya Ukuzaji Mitaala, Sayansi, Kitabu cha Nne, Eastern Africa Publications Limited  Jamii:Biolojia Jamii:Mwili


Question: Dada wa rais wa Brazil ni nani?

Orodha ya majimbo ya Brazil

Orodha ya majimbo ya Brazil ni kama ifuatavyo:[1]   Tazama pia Brazil Marejeo  Jamii:Brazil  Brazil


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Umoja wa Afrika (UA) (kwa Kiingereza: African Union (AU); Kifaransa: Union Africaine (UA); Kihispania: Unión Africana (UA) ; Kireno: União Africana (UA) ) [1] ni muungano wa nchi 55 za Afrika ulioanzishwa mnamo Julai 2002.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Umoja huu unaendeleza kazi za Umoja wa Muungano wa Afrika (kwa Kiingereza: Organisation of African Union - OAU) uliokuwepo 1963 hadi 2002.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Nia ya umoja huu ni kujenga muundo na mfumo wa kisiasa, wa kiuchumi, na wa kijamii ili kufikia wakati ambapo bara la Afrika litakuwa na bunge moja, benki moja, jeshi moja, rais mmoja, sarafu moja, n.k.  Dhumuni kubwa la umoja huu ni kuunganisha nguvu za mataifa ya Afrika ili kuweza kutatua matatizo yanayokabili bara hili kama vile vita, njaa, Ukimwi, n.k. Nchi wanachama Umoja wa Afrika ina nchi wanachama 55, yaani nchi zote za bara la Afrika (baada ya kurudi kwa Moroko, iliyokuwa imejiondoa mwaka 1985 kwa sababu UA ilitambua Sahara ya Magharibi kuwa nchi ya kujitegemea wakati Moroko inadai ya kwamba ni eneo la majimbo yake ya kusini). [2]Hata hivyo mwaka 2016 Moroko ilionyesha nia ya kujiunga tena na UA.[3]


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Mkutano wa kwanza wa Bunge la Umoja wa Afrika ulifanyika mwaka 2004 huko Afrika Kusini.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Mikutano mikuu ya UA Durban (Afrika Kusini): 9-11 Jul. 2002.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Maputo (Msumbiji): 10-11 Jul. 2003.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Sirte (Libya), mkutano wa dharura: Feb. 2004.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Addis Ababa (Ethiopia): 6-8 Jul. 2004.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Abuja (Nigeria): 24-31 Jan. 2005.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Sirte (Libya): 28 Jun. - 5 Jul. 2005.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Khartoum (Sudan): 16-24 Jan. 2006.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Viongozi Thabo Mbeki 	9 July 2002 	10 July 2003 	 South Africa Joaquim Chissano 	10 July 2003 	6 July 2004 	 Mozambique Olusegun Obasanjo 	6 July 2004 	24 January 2006 	 Nigeria Denis Sassou-Nguesso 	24 January 2006 	24 January 2007 	 Jamhuri ya Kongo John Kufuor 	30 January 2007 	31 January 2008 	 Ghana Jakaya Kikwete 	31 January 2008 	2 February 2009 	 Tanzania Muammar al-Gaddafi    2 February 2009 	31 January 2010 	 Libyan Arab Jamahiriya Bingu wa Mutharika	   31 January 2010 	31 January 2011 	 Malawi Teodoro Obiang Nguema Mbasogo	31 January 2011     29 January 2012 	 Equatorial Guinea Yayi Boni 	29 January 2012 	27 January 2013 	 Benin Hailemariam Desalegn 	27 January 2013 	30 January 2014 	 Ethiopia Mohamed Ould Abdel Aziz   30 January 2014 	   30 January 2015 	 Mauritania Robert Mugabe   30 January 2015   30 January 2016    Zimbabwe Idriss Déby   30 January 2016   madarakani    Chad Mwenyekiti wa Kamati Kuu ya UA ni N. Dlamini-Zuma.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Spika wa Bunge la Umoja wa Afrika ni Roger Nkodo Dang.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Tanbihi  Viungo vya nje  Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.


Question: Ni nchi gani pekee Afrika ambayo sio mwanachama wa muungano wa Afrika?

Umoja wa Afrika

Jamii:Afrika Jamii:Mashirika ya kimataifa


Question: Asili ya Muziki wa benga ni wapi?

Soukous

Soukous (pia inajulikana kama Lingala au rumba la Kikongo) ni jina la kutaja aina maarufu ya muziki wa dansi ambao umetoka katika Kongo katika miaka ya 1940, hasa ulitokana na athira ya Cuban son.


Question: Asili ya Muziki wa benga ni wapi?

Soukous

Mtindo huu ulianza kupata umaarufu zaidi katika miaka ya 1960 na 70.


Question: Asili ya Muziki wa benga ni wapi?

Soukous

Soukous hufahamika kama Lingala nchini Tanzania, Kenya, na Uganda hasa kwa sababu mashairi yake huimbwa kwa lugha ya Kilingala.


Question: Asili ya Muziki wa benga ni wapi?

Soukous

Huko nchini Zambia na Zimbabwe, ambapo muziki wa Kikongo napo upo maarufu, bado huitwa kwa jina la rumba.


Question: Asili ya Muziki wa benga ni wapi?

Soukous

Leo hii, unashikisha mitindo mingine kama vile kwasa kwasa na muziki wa kasi juu wa zouk.


Question: Asili ya Muziki wa benga ni wapi?

Soukous

Historia Tazama pia Orodha ya wanamuziki wa Soukous Sebene Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Muziki wa Afrika Marrabenta Marejeo  Bibliografia   Viungo vya Nje  at Curlie      Jamii:Muziki


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hoteli ya Fairmont Royal York (hujulikana kwa kawaida kama "Royal York"), ilijulikana hapo zamani kama Hoteli ya Royal York, ni hoteli kubwa na yenye historia katika eneo la Toronto,Ontario nchini Kanada katika barabara ya 100 Front Street West.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Ilifunguliwa tarehe 11 Juni 1929, mipango ya Royal York ilichorwa na kupangwa na wataalamu wa kazi hiyo Ross na Macdonald(pamoja na Sproatt na Rolph) na ikajengwa na shirika la reli la Canadian Pacific Railway karibu na stesheni ya Union Station.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Likiwa ma magorofa 28, jengo hilo lenye muundo wa Château lilikuwa jengo kubwa kabisa katika ufalme wa Uingereza mpaka walipojenga mnara wa Benki ya Kanada jijini Toronto kwenye barabara ya King Street.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Historia Hoteli hii ilikuwa hoteli ya tatu kujengwa katika kipande hicho cha ardhi.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Katika mwaka wa 1843, hoteli ya Ontario Terrace ilifunguliwa katika kipande hiki cha ardhi na ikaitwa Hoteli ya Sword hapo baadaye, katika mwaka wa 1853.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hoteli hiyo ilibadilishwa jina tena ikawa Revere House na kisha Hoteli ya Queen katika mwaka wa 1862.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Kabla ya kubomolewa kwa hoteli hiyo, Hoteli ya Queen ilikuwa mojawapo ya hoteli bora sana jijini Toronto.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hoteli hiyo ilimilikiwa na Winnett na McGaw.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Winnett na McGaw walikuwa wamiliki wa hoteli nyingi katika upande wa juu wa Kanada hapo mwanzoni mwa karne ya ishirini.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Walimiliki Hoteli ya Queens Royal (Niagara) na walikuwa washirika katika usimamizi wa Tecumsie House huko London , Ontario.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Henry Winnett alinunua hisa zote za Dick McGaw za hoteli baada ya kifo chake.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hatimaye , Hoteli ya Queen iliuziwa shirika la reli la Canadian Pacific Railway kisha shirika hilo likabomoa hoteli hiyo ili kujenga Royal York.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Thomas Dick McGaw na Henry Winnett walizikwa katika pahali pa kuzikwa pa Mt. Pleasant pamoja na watu kadhaa wa jamaa yao.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Ilipojengwa, ilikuwa hoteli iliyokuwa imeendelea kiteknolojia huku ikiwa na eleveta kumi, redio katika vyumba vyote 1048 na bafu ya kibinafsi katika kila chumba.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Ilihusisha ,pia, ukumbi mkubwa uliokuwa na ala kubwa ya muziki ya aina ya pipe organ, Casavant Frères.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Ala hiyo ilikuwa kubwa kabisa ya aina yake nchini Kanada.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Bodi ya upokeaji simu ilikuwa futi 66 kwa urefu na ulihitaji waendeshaji 35 kuiendesha.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hoteli ilipanuliwa katika mwaka wa 1959 kwa kuongezwa kwa upande wa mashariki ikawa na vyumba 1600 na ikawa hoteli kubwa kabisa katika maeneo ya Jumuiya ya Madola kwa miaka mingi.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hoteli imekuwa makazi kwa Malkia Elizabeth II na wanachama wengine wa familia ya kifalme ya Kanada wanapozuru Toronto.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Malkia hutumia gorofa moja zima akiwa yeye na wafanyikazi wake, yeye hulala katika chumba cha Royal Suite.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Baada ya Hoteli za Fairmont kununua Hoteli za Kanada Pacific, iliamua kutumia jina lake la "Fairmont" katika hoteli zake zote.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Kukawa na kilio cha umma dhidi ya kutoa kwa bango la kihistoria la "Royal York" na kuweka lile jipya la "Fairmont".


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Kama matokeo ya kilio hicho, bango la "Fairmont Royal York" likawekwa likihusisha majina yote mawili.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Mfumo wa barabara iliyo chini ya ardhi wa PATH hutumika kuunganisha hoteli hiyo na Royal Bank Plaza na stesheni ya Union Station.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Chai ya rangi ya kijani kibichi ya Ujapani huwa chakula spesheli katika hoteli hii na hupatikana katika kila chumba.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Nyuki Mnamo Julai 2008, Royal York iliweka mizinga mitatu katika gorofa lake la 13 ili nyuki watumikie shamba dogo lililokuwa katika gorofa hilo.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Shamba hilo hutumikia mikahawa tisa kwa kuiuzia mboga na maua.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Malkia watatu nyuki  na nyuki 40000 wa kazi huzalisha paundi 700 za asali.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Hoteli waliipa majina mizinga hiyo mitatu haswa,- Honey Moon Suite, Royal Sweet na V.I. Bee Suite.


Question: Je,stesheni kubwa kabisa ya reli duniani ni gani?

Royal York

Angalia Pia Ufalme katika Ontario Viungo vya nje  Marejeo ^ canada.com,  ^ reuters.com,


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jumuiya ya Afrika Mashariki au Mtangamano wa Afrika Mashariki (kwa Kiingereza East African Community, kifupi EAC) ni muundo wa kisiasa unaounganisha nchi sita za kanda ya Maziwa Makuu ya Afrika Mashariki: Burundi, Kenya, Rwanda, Sudan Kusini[1], Tanzania na Uganda.[2]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Eneo la Mtangamano ni km2 1,820,664, likiwa na wakazi 169,519,847[3] (kadirio la mwaka 2015), hivi kwamba ingekuwa nchi moja tu ingekuwa ya tisa duniani.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jumuiya yenye jina hilo imepatikana mara mbili katika historia: jumuia ya nchi tatu kubwa zaidi kati ya hizo ilianzishwa mwaka 1967, lakini ilisambaratika mwaka 1977[4][5][6].


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jumuiya ilifufuliwa rasmi tarehe 7 Julai 2000.[7]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jumuiya ya kwanza Nchi tano za Afrika ya Mashariki zilizokuwa chini ya utawala wa Uingereza na Ubelgiji zilianza uhuru wao kwa kuendeleza ushirikiano wa karibu uliorithiwa kutokana na utawala wa pamoja wakati wa ukoloni.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Baada ya kupata uhuru mwaka 1961 nchi tatu ziliunda Mamlaka ya Huduma za Pamoja za Afrika ya Mashariki (kwa Kiingereza East African Common Services Organisation – kifupi EACSO).


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ushirikiano ulihusu fedha (East African Shilling), forodha (Customs Union), huduma za reli (East African Railway), ndege (East African Airways), mabandari, posta na simu na elimu ya juu (Chuo Kikuu cha Afrika ya Mashariki chenye kampasi Makerere, Dar es Salaam na Nairobi).


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mkataba ulilenga pia mahakama kuu ya pamoja na sera ya kiuchumi ya soko la pamoja.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Haya yote yalitakiwa kuwa chini ya Bunge la Afrika ya Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Tangu 1965 umoja huo ulianza kurudi nyuma kila nchi ilipoanzisha pesa yake.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mwaka 1967 nchi tatu zilijaribu upya kuimarisha umoja wao kwa Mkataba wa Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki wakiita umoja wao "Jumuiya ya Afrika ya Mashariki" ikiwa na makao makuu Arusha, Tanzania.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Lakini mielekeo ya nchi zote tatu zilitofautiana mno: Kenya iliendelea kwa njia ya upebari lakini Tanzania ilijaribu kujenga Ujamaa (usoshalisti) kuanzia mwaka 1967.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Uganda uliingia katika kipindi cha udikteta kali ya Idi Amini aliyeharibu uhusiano na majirani alipoanza kudai sehemu za maeneo yao.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Sababu nyingine ni madai ya Kenya ya kuwa na viti zaidi kuliko Uganda na Tanzania katika kamati za maamuzi,[8] huku kukiwa na kutokuelewana kulikosababishwa na udikteta wa Idi Amin nchini Uganda, Usoshalisti huko Tanzania, na soko huria nchini Kenya,[5] hivyo wanachama hawa watatu wakapoteza ushirikiano wa miaka zaidi ya sitini na manufaa ya ukubwa wa jumuiya hii kiuchumi.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kila mmoja wa wanachama hawa ilimbidi kuanza kutoa huduma na kujenga viwanda ambavyo hapo awali vilikuwa chini ya Jumuiya ya Afrika Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Hivyo mwaka 1977 Jumuiya ya Afrika Mashariki ilikoma kufanya kazi yoyote na 1983 ilifutwa rasmi.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mali iliyobaki iligawanywa kati ya nchi zote tatu.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kufufuka kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki tangu 1993 Tangu miaka ya 1990 majaribio ya kujenga umoja mpya yalionekana tena.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Marais Moi wa Kenya, Mwinyi wa Tanzania, na Museveni wa Uganda walipatana katika Mkataba wa Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki huko Arusha, tarehe 30 Novemba 1993, na kuanzisha Tume ya Ushirikiano ya nchi hizi tatu.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Shughuli ya kuzileta pamoja nchi hizi kisiasa, kiuchumi, kijamii na kiutamaduni, utafiti na teknolojia, ulinzi, usalama, masuala ya kisheria na kimahakama ilianza.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jumuiya mpya ya Afrika ya Mashariki ilianzishwa mnamo Januari 2001 huko Arusha penye makao makuu ya jumuiya hii.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mkataba 2004 uliweka msingi wa Umoja wa Forodha ulioanzishwa 2005.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kuna tena Bunge la Afrika ya Mashariki linalojumuisha wabunge waliochaguliwa na mabunge ya nchi wanachama.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Pia Mahakama Kuu ya Afrika ya Mashariki imeundwa upya.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mwaka 2008, baada ya majadiliano na Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (Southern Africa Development Community, kifupi SADC) na Soko la Pamoja la Mashariki na Kusini mwa Afrika (Common Market for Eastern and Southern Africa, kifupi COMESA), Mtangamano huo ulikubali nchi zote za miundo hiyo mitatu ziunde eneo pana la biashara huria.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kwa sasa Jumuiya ya Afrika Mashariki ni mojawapo ya nguzo muhimu za hiyo Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika (African Economic Community, kifupi AEC).


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mwaka 2010, Mtangamano ulitangaza soko la pamoja kwa bidhaa, kazi na mitaji kati ya nchi hizo tano, kwa lengo la kuanzisha pesa ya pamoja na hatimaye Shirikisho kamili.[9]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kuna majadiliano ya kuanzisha shilingi mpya ya pamoja kwa nchi za Jumuia ya Afrika ya Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kwanza ilitarajiwa kuanzishwa mwaka 2012, halafu mwaka 2015, sasa mwaka 2024.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mwaka 2013 ulisainiwa mkataba wa kuamua kuanzisha hiyo pesa ndani ya miaka 10.[10]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Tangu tarehe 20 Februari 2015 rais wa Mtangamano huo alikuwa Jakaya Kikwete, Rais wa Tanzania hadi tarehe 5 Novemba 2015, alipomuachia nafasi John Magufuli, ambaye aliongezewa mwaka mwingine mnamo Machi 2016.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Nchi wanachama na jinsi zilivyojiunga   Kenya (2001) Tanzania (2001) Uganda (2001) Burundi (2007) Rwanda (2007) Sudan Kusini (2016) Kenya, Tanzania na Uganda zina historia ya ushirikiano tangu mwanzoni mwa karne ya 20, wakati wa ukoloni, ikiwa ni pamoja na Umoja wa Forodha baina ya Kenya na Uganda mwaka 1917, Tanganyika ilijiunga mnamo mwaka 1927, katika Ubalozi wa Afrika Mashariki (1948-1961), 'East African Common Services Organisation' (1961-1967) na Jumuiya ya Afrika Mashariki (1967-1977).[11]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jumuia ambayo ilianzishwa baada ya uhuru ilidumu miaka 10 tu, lakini ilifufuliwa kwa mkataba wa tarehe 30 Novemba 1999, ulioanza kufanya kazi tarehe 7 Julai 2000, miaka 23 baada ya kifo cha ile ya kwanza.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Burundi na Rwanda, ambazo ziliwahi kuwa koloni moja na Tanzania bara kabla ya Vita vikuu vya kwanza, zilijiunga na Mtangamano tarehe 6 Julai 2009.[12]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mara baada ya kupata uhuru mwaka 2011, Sudan Kusini iliomba kujiunga na Jumuia, lakini haikukubalika hadi Machi 2016 kutokana na hali ya vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini humo.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Hatua kubwa ya awali katika kuanzisha Shirikisho la Afrika Mashariki ni muungano wa forodha katika mataifa husika uliotiwa saini mnamo Machi 2004 na ulioanza kutumika tarehe 1 Januari mwaka 2005.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Chini ya masharti ya mkataba, Kenya, ambayo ndiyo nchi inayopata mauzo bora zaidi nje ya nchi katika kanda ya Afrika Mashariki, iliendelea kulipa ushuru kwa bidhaa zake zinazoingia nchi nyingine wanachama hadi mwaka 2010, kwa kiwango kilichopungua na wakati.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mfumo sawa wa ushuru utatumika kwa bidhaa kutoka nchi ambazo si wanachama.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Vipingamizi kuelekea shirikisho Kwa ujumla, mataifa wanachama kwa kiasi kikubwa wanaona neema ya Shirikisho la Afrika Mashariki, lakini utafiti usio rasmi unaonyesha kwamba Watanzania wengi (asilimia themanini ya wakazi wake) wana mtazamo hasi.[13]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Tanzania imekuwa na historia ya amani tangu kunyakua uhuru, ikilinganishwa na fujo na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyoshuhudiwa katika mataifa ya Kenya, Rwanda, Burundi, na Uganda.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Wakati huu Afrika Mashariki inajaribu kudumisha utulivu na mafanikio katikati ya migogoro inayoendelea katika nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Pembe ya Afrika na Sudan Kusini.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Pia ni kwamba Tanzania peke yake ina ardhi kubwa kuliko mataifa mengine 4 yakiunganishwa, na baadhi ya Watanzania wana hofu ya unyakuzi wa ardhi na wakazi wa sasa wa mataifa mengine wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki.[14] [15] [16] Uhaba wa ardhi ni suala nyeti katika eneo la Afrika Mashariki, hasa nchini Kenya, ambako mapigano ya wenyewe kwa wenyewe upande wa Mlima Elgon mwaka 2007 yaliwaacha zaidi ya watu 150 wamefariki na kulazimisha takriban watu wengine 60,000 kugura makazi yao.[17]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mahakama ya Afrika Mashariki Mahakama ya Afrika Mashariki ndiyo mahakama inayosimamia kesi zote katika eneo hilo.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kwa sasa imo mjini Arusha, Tanzania.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Bunge la Afrika Mashariki Bunge la Afrika Mashariki ndicho kitengo cha kutengeneza sheria katika eneo la Afrika Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ina wajumbe 27 ambao wote wamechaguliwa na mabunge ya nchi wanachama.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Linahusika na masuala yote ambayo yanahusu Jumuiya hii kama vile kujadili bajeti ya Jumuiya ya Afrika Mashariki na masuala yote ya Jumuiya na kutoa mapendekezo kwa Baraza juu ya mambo wanayoyadhani muhimu kwa utekelezaji wa mkataba, kushirikiana pamoja na Bunge husika na kuanzisha kamati kwa makusudi kama vile wanavyodhani ni muhimu.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Tangu uzinduzi wake mwaka 2001, bodi hii imekuwa na vikao kadhaa mjini Arusha, Kampala na Nairobi.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Pasipoti ya Afrika Mashariki Pasipoti ya Afrika Mashariki ilizinduliwa rasmi tarehe 1 Aprili 1999 ili kurahisisha usafiri na kuvuka mipaka ya nchi husika.[18][19] Ni halali kwa kusafiri ndani ya eneo la Afrika Mashariki (Kenya,Uganda na Tanzania) na kutoa haki ya kuingia na kukaa kwa miezi sita katika nchi yoyote na kisha unaweza ukaitumia tena.[18]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Pasipoti hii inapatikana katika Makao Makuu ya Idara ya Uhamiaji katika miji ya Nairobi, Kampala na Dar es Salaam.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ni raia tu wa Afrika Mashariki wanaoweza kuomba pasipoti hii.[18][19] Gharama ya pasipoti hii ni dola 10 za Marekani au pesa sawa ukibadilisha kwa sarafu za nchi za Afrika mashariki.[19]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Baada ya kujaza fomu za kupata pasipoti hii itachukua muda wa wiki mbili au tatu kuipata tayari kwa matumizi.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ingawa pasipoti hii ni halali tu ndani ya Afrika Mashariki, majadiliano yalifanywa ili kuwa na hati sawa za kusafiri kwa watu wote wa Afrika Mashariki.[18]


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Visa moja kwa watalii         African Union This article is part of a series on the politics and government of the African Union Institutions Casablanca Group Union of African States Organisation of African Unity African Economic Community African Unification Front Executive Assembly Chairperson Commission Chairperson Conference and Events Peace & Sec. Pol. Affairs Infra.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

& Energy Soc. Affairs HR, Sci., & Tech. Trade and Industry Rural Econ.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

& Agri.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Economic Legal Counsel Executive Council Rep. Committee Legislature Pan-African Parliament President Bureau Secretariat List of members Permanent Committees Rural Econ., Agri., Resources, Environ.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Monetary & Financial Trade, Customs, & Immigration Cooperation, IR, & Conflict Transport, Industry, Communications,   Energy, Science, & Tech. Health, Labour, & Social Educ., Culture, Tourism, & HR Gender, Family, Youth, Disabilities Justice & Rights Rules, Privileges, & Discipline Judiciary Sirte Declaration Constitutive Act of the AU Law Charter on Rights  Commission on Human and Peoples' Rights Justice and Human Rights Court of Justice Court on Human and Peoples' Rights List of judges Advisory bodies Peace and Security Council Economic, Social and Cultural Council Specialised Technical Committees Rural Econ., Agri. Monetary & Financial Trade, Customs, and Immigration Industry, Sci. & Tech., Energy, Natural Resources, & Environment Transport, Comm., Tourism Health, Labor, Social  Edu., Culture, & Human Resources Financial bodies AEC Pillars (Abuja Treaty) CEN-SAD COMESA EAC ECCAS/CEEAC CEMAC ECOWAS UEMOA WAMZ IGAD SADC SACU AMU/UMA African Central Bank African Monetary Union African Investment Bank New Partnership for Africa's Development African Peer Review Mechanism Decentralised bodies Agencies of the AU Related topics Enlargement Foreign relations TerrAfrica partnership  Other countries Atlas vt Lilikuwa tarajio la wengi kuwa kabla ya 2006 kungekuwa na visa moja kwa watalii wote wanaozuru Afrika Mashariki, iwapo mpango huo ungeidhinishwa na mamlaka ya sekta husika chini ya Jumuiya hii.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Iwapo ingekubalika basi Visa hii ingetumika kote katika ardhi ya wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Chini ya pendekezo hili Visa yoyote mpya ya Afrika Mashariki ingeweza kupokelewa kutoka ubalozi wowote katika eneo la Afrika Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mtandao Afrika Mashariki Matumizi ya wavuti katika eneo la Afrika Mashariki bado yako chini mno yakilinganishwa na mataifa yaliyostawi kiuchumi.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Eneo la Afrika Mashariki ni kituo kizuri kiuchumi huku likikadiriwa kuwa na wakazi zaidi ya milioni 150.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Inakadiriwa kuwa asilimia 10 ya wakazi wa Afrika Mashariki - milioni 15 - huutumia Mtandao.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Mkakati wa Jumuiya ya Afrika Mashariki unasisitiza ushirikiano wa kiuchumi na maendeleo kwa kuzingatia uwezo wa kijamii.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Wengi wa wakazi wa Afrika Mashariki hutumia mtandao kuangalia habari, kusoma barua pepe na kwenye mitandao mingine ya kijamii.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Hivi karibuni kumekuwa na majukwaa mengi yanayoibuka katika eneo hili kwa lengo la kuileta pamoja Afrika Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kasi ya mawasiliano kupitia kwa mtandao pia iko chini mno katika eneo la Afrika Mashariki, ikilinganishwa na mataifa yaliyostawi.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Hii labda ni mojawapo ya vikwazo vya maendeleo ya mawasiliano ya mtandao Afrika Mashariki.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Jiografia Mtangamano ungehekuwa nchi moja tu, ungekuwa ya 17 duniani kwa eneo.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Sudan Kusini, Uganda, Rwanda na Burundi hazina pwani baharini, lakini zina mvua za kutosha.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Huku inapatikana minne kati ya milima mirefu zaidi barani Afrika: Mlima Kilimanjaro (Tanzania), Mlima Kenya (Kenya), milima ya Rwenzori (Uganda/DRC) na Mlima Meru (Tanzania).


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ziwa Turkana, Kenya, ndiyo ziwa la jangwani kubwa na lenye maji ya chumvi nyingi kuliko yote duniani.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ziwa Victoria linaunganisha nchi za Kenya, Uganda na Tanzania na ni la pili duniani kwa eneo.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ziwa Tanganyika mashariki kwa Tanzania ni la pili duniani kwa kina.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kenya pekee ina jangwa, jangwa la Chalbi katika Kaunti ya Marsabit.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Ugatuzi katika nchi za Jumuia ya Afrika Mashariki (E.A.C.) Burundi Bubanza Bujumbura Mjini Bujumbura Vijijini Bururi Cankuzo Cibitoke Gitega Karuzi Kayanza Kirundo Makamba Muramvya Muyinga Mwaro Ngozi Rutana Ruyigi Kenya Mombasa Kwale Kilifi Tana River Lamu Taita–Taveta Garissa Wajir Mandera Marsabit Isiolo Meru Tharaka-Nithi Embu Kitui Machakos Makueni Nyandarua Nyeri Kirinyaga Murang'a Kiambu Turkana West Pokot Samburu Trans-Nzoia Uasin Gishu Elgeyo-Marakwet Nandi Baringo Laikipia Nakuru Narok Kajiado Kericho Bomet Kakamega Vihiga Bungoma Busia Siaya Kisumu Homa Bay Migori Kisii Nyamira Nairobi Rwanda Kigali Kaskazini Kusini Magharibi Mashariki Sudan Kusini Aweil Aweil East Eastern Lakes Gogrial Gok Lol Tonj Twic Wau Western Lakes Amadi Gbudwe Imatong Jubek Maridi Kapoeta Tumbura Terekeka Yei River Boma Central Upper Nile Akobo Northern Upper Nile Jonglei Latjoor Maiwut Northern Liech Ruweng Southern Liech Bieh Fashoda State Fangak State Tanzania Arusha Dar es Salaam Dodoma Geita Iringa Kagera Katavi Kigoma Kilimanjaro Lindi Manyara Mara Mbeya Morogoro Mtwara Mwanza Njiombe Pemba Kaskazini Pemba Kusini Pwani Rukwa Ruvuma Shinyanga Simiyu Singida Songwe Tabora Tanga Unguja Kaskazini Unguja Mjini Magharibi Unguja Kusini Uganda Mkoa wa Kaskazini Mkoa wa Kati Mkoa wa Magharibi Mkoa wa Mashariki Wakazi Jumla ya wakazi wote ilikuwa 173,583,000 mnamo Julai 2016.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Katika Mtangamano, hasa nchini Tanzania, zinapatikana jamii zote za makabila ya Afrika kusini kwa Sahara: Khoisan, Wakushi, Wabantu, Wanailoti.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Asilimia ya wakazi wanaoishi mijini ni 20 tu, lakini wanaongekeza kwa 4.71% kila mwaka.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Lugha kubwa zaidi katika Mtangamano ni Kiswahili, ambacho kutoka pwani ya Kenya na Tanzania kimeenea kwa namna moja au nyingine katika nchi zote sita na nje yake pia.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Lugha rasmi ni Kiingereza pia.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Lugha nyingine muhimu ni kama vile Kirundi na Kinyarwanda, ingawa Kifaransa kimeenea pia.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Upande wa dini, unaongoza Ukristo (76.04%), ukifuatwa na Uislamu (14.06%) na dini asilia za Kiafrika (3.9%).


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Kati ya Wakristo, Wakatoliki wanaongoza nchini Burundi na Sudan Kusini, kumbe Waprotestanti wanaongoza Kenya, huku aina hizo mbili zikilingana Tanzania, Uganda na Rwanda.


Question: Je barua pepe ilianza kutumika mwaka gani?

Jumuiya ya Afrika Mashariki

Tazama pia Mkataba wa Jumuiya ya Afrika Mashariki Uchumi wa Afrika Mamlaka ya Maendeleo ya Kitaifa (IGAD) Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika (SADC) Soko la Pamoja la Mashariki na Kusini mwa Afrika (COMESA) Jumuiya ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika ya Kati (ECCAS) Wizara ya Ushirikiano wa Afrika ya Mashariki, Tanzania Tanbihi  Viungo vya nje              allAfrica.com, 17 Oktoba 2006          Jamii:Sudan Kusini


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Kaunti ya Samburu ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Makao makuu yako Maralal.


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Jiografia Kaunti ya Samburu ina eneo la 20,182.5km2 (7,792.5sqmi).


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Imepakana na Marsabit, Turkana (kaskazini), Isiolo (mashariki), Laikipia (kusini) na Baringo (mashariki).


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Ina hali ya tabianchi kavu na nusu kavu.


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Msitu Loroki, Hifadhi ya Taifa ya Samburu, Hifadhi ya Taifa ya Bisanadi na Hifadhi ya Taifa ya Buffalo springs hupatikana Samburu.


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Kaunti hiyo pia ina Mlima Ng'iro, Milima Ndoro na Ol Doinyo Lenkiyo[1].


Question: Je kaunti ya Samburu Ina mbuga ngapi ya Wanyama?

Kaunti ya Samburu

Utawala Kaunti ya samburu ina maeneo bunge yafuatayo:  Tazama pia Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu Marejeo    Jamii:Kaunti ya Samburu Jamii:Kaunti za Kenya


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

(kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza law [4]) ni mfumo wa kanuni, ambazo kwa kawaida hutekelezwa kupitia seti ya taasisi maalumu.[5]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Inaunda siasa, uchumi na jamii kwa njia mbalimbali na huratibu mahusiano baina ya watu.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya mkataba huongoza kila kitu, kuanzia kununua tiketi ya basi hadi biashara katika masoko.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya mali inafafanua haki na wajibu unaohusiana na uhamisho wa jina la mali ya binafsi na mali ya kweli.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya hifadhi inatumika kwa mali yanayotumika kwa uwekezaji na usalama wa kifedha, huku sheria ya kukiuka wajibu inaruhusu madai ya fidia ikiwa haki au mali za mtu zinafanyiwa madhara.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Ikiwa madhara ni kinyume cha sheria, sheria ya jinai inatoa mbinu zinazoweza kutumiwa na taifa ili kumshtaki mhusika.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya kikatiba inatoa utaratibu wa utungaji wa sheria, ulinzi wa haki za kibinadamu na uchaguzi wa wawakilishi wa kisiasa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya utawala inatumika kuangalia upya maamuzi ya vyombo vya serikali, huku sheria ya kimataifa inatawala shughuli baina ya nchi huru zinazohusu mambo kama vile biashara, vikwazo vya kimazingira na hatua za kijeshi.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Akiandika mnamo 350 K.K., mwanafalsafa wa Ugiriki ya Kale Aristotle alisema, "Utawala wa sheria ni bora kuliko utawala wa mtu yeyote binafsi."[6]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Mifumo ya sheria inaelezea haki na majukumu kwa njia mbalimbali.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Tofauti ya jumla inaweza kufanywa kati ya maeneo yanayotawaliwa na mfumo wa sheria ya kiraia, ambayo huandika sheria zao, na yale yanayofuata sheria za kawaida, ambapo sheria haijaundwa kwa utaratibu maalumu.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Katika baadhi ya nchi, sheria ya dini bado hutumika kama sheria maalum.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ni chanzo kikuu cha uchunguzi wa kitaalam, wa historia ya sheria, falsafa ya sheria, uchambuzi wa kiuchumi wa sheria au somo la kijamii kuhusu sheria.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria pia huibua masuala muhimu na magumu kuhusu usawa, uadilifu na haki.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

"Katika usawa wake wa ajabu", alisema mwandishi Anatole France mnamo mwaka 1894, "sheria inakataza matajiri na mafukura kulala chini ya madaraja, kuombaomba barabarani na kuiba mikate."[7]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Katika demokrasia ya kawaida, taasisi za msingi za kutafsiri na kuunda sheria ni matawi matatu makuu ya utawala, ambayo ni mahakama isiyo na upendeleo, bunge na serikali yenye kuwajibika.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Ili kutekeleza na kutumia nguvu za kufanya sheria ifuatwe na kutoa huduma kwa umma, urasimu wa serikali, jeshi na polisi ni muhimu.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Vyombo hivyo vyote vya dola viliundwa na kutawaliwa na sheria, taaluma ya kisheria iliyo huru na jamii yenye bidii zinajulisha na kusaidia maendeleo.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Masomo ya sheria Mifumo yote ya kisheria inahusu na masuala ya msingi, lakini kila taifa inaainisha na kubainisha masomo yake ya kisheria kwa njia mbalimbali.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Tofauti ya kawaida ni kuwa "sheria ya umma" (maneno yanayohusika kwa karibu na taifa, na kuhusisha sheria ya kikatiba, kitawala na ya jinai), na "sheria ya kibinafsi" (inayohusisha mkataba, sheria ya kukiuka wajibu na mali).[8]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Katikamifumo ya sheria ya kirai , mkataba na kukiuka wajibu zinapatikana chini ya sheria ya majukumu huku sheria ya hifadhi inapatikana chini ya serkali za halali au mikataba ya kimataifa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya Kimataifa, kikatiba, kitawala, jinai, mkataba, kukiuka wajibu na mali na hifadhi zinatambulika kama "masomo msingi ya jadi",[9] ingawa kuna masomo zaidi ambayo yanaweza kuwa na umuhimu mkubwa zaidi wa kiutendaji.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya Kimataifa   Sheria ya kimataifa inaweza kuashiria mambo matatu: sheria ya umma ya kimataifa, sheria ya kibinafsi ya kimataifa au mgongano wa sheria na sheria ya mashirika makubwa ya kimataifa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya Umma ya Kimataifa inajihusisha na uhusiano kati ya mataifa uhuru.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Vyanzo vya maendeleo ya sheria ya umma ya kimataifa ni desturi, mwenendo na mikataba kati ya nchi huru  Mikataba ya Geneva.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya umma ya kimataifa inaweza kutengezwa na mashirika ya kimataifa, kama vile Umoja wa Mataifa (ambao ilianzishwa baada ya kushindwa kwa Shirikisho la Kimataifa kuzuia Vita vya Vikuu vya Pili vya Dunia),[10] Shirika la Kimataifa la Ajira, Shirika la Kimataifa la Biashara, au Shirika la Fedha la Kimataifa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya kimatifa ya umma ina hadhi maalum kama sheria kwa sababu hakuna kikozi cha kimataifa cha polisi, na mahakama (kama vile Mahakama ya Kimataifa ya Haki kama tawi la kimsingi la Umoja wa Mataifa la mahakama) halina uwezo wa kuadhibu kutokutii.[11]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Hata hivyo, miili michache, kama vile WTO, ina mifumo yenye ufanisi ya utatuzi  wa kudumu na utatuzi wa mogogoro inayoambatana na vikwazo vya kibiashara.[12]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Mgongano wa sheria (au "sheria ya kibinafsi ya kimataifa" katika nchi za sheria ya kiraia) unahusisha maeneo ya kimamlaka ya kisheria ya mgogoro wa kisheria baina ya watu wa kibinafsi unafaa kusikizwa na sheria za maeneo gani ya kimamlaka ya kisheria ndiyo inayofaa kutumika.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Leo, biashra zinazidi kuwa na uwezo wa kusongeza minyororo ya ugavi ya mtaji na ajira kuvuka mipaka, na pia kufanya biashara na kampuni za nchi za ng'ambo, hivyo kulifanya swali kuhusu nchi ipi ndiyo inayomamlaka ya kisheria kuwa muhimu zaidi.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Idadi kubwa zaidi ya biashara zinachagua usuluhishi wa kibiashara chini ya Mkataba wa New York wa mnamo mwaka1958.[13]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya Umoja wa Ulaya ndiyo ya kwanza, kufikia sasa, ambayo ni mfano wa sheria kuu ya kimataifa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Kutokana na mwenendo wa kuongezeka kwa ushirikiano wa kiuchumi Duniani, mikataba mingi ya kikanda — hasa ya Umoja wa Nchi za Amerika Kusini — zimeanza kuufuata mfano kama huu.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Katika Umoja wa Ulaya, nchi huru zimekusanya mamlaka yao katika mfumo wa mahakama na taasisi za kisiasa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Taasisi hizi zinapewa uwezo wa kutekeleza kanuni za kisheria dhidi ya au kwa nchi wanachama na raia katika namna ambayo haiwezekani kupitia sheria ya umma ya kimataifa.[14]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Kama Mahakama ya Ulaya ya Haki yalivyosema katika miaka ya 1960, sheria ya Umoja wa Umoja wa Ulaya hujumiusha "muundo mpya wa sheria ya kimataifa" kwa ajili ya faida inayotegemeana ya kijamii na kiuchumi wa nchi zote wanachama.[15]


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya kikatiba na ya kiutawala   Sheria ya kikatiba na kiutawala zinasimamia mambo ya nchi.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Sheria ya kikatiba inahusisha uhusiano baina ya serikali, bunge na mahakama na haki za kibinadamu au uhuru wa kiraia wa watu binafsi dhidi ya nchi.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Maeneo mengi ya kisheria, kama vile Marekani na Ufaransa, zina katiba moja iliyoandikwa kwa makini, iliyo na Muswada wa Haki.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Katiba chache kama vile Uingereza, hazina hati kama hiyo."Katiba" kwa ufupi ni zile sheria ambazo zinajumuisha  mwili wa kisiasa, kutoka kanuni, sheria za uamuzi na mkataba.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Kesi kwa jina Entick dhidi ya Carrington[16] ilionyesha wazi kanuni ya kikatiba inayotokana na sheria ya kawaifa.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Nyumba ya Bwana Entick ilifanyiwa upekekuzi na Afisa mmoja wa polisi aliyeitwa Carrington.


Question: Je,tiketi ni nini?

Sheria

Wakati Bwana Entick alipolalamika mbele ya mahakama, Afisa Carrington alidokeza kwamba kibali kutoka waziri wa Serikali, Ali wa Halifax, kilikuwa na mamlaka halali.