Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Padri wa kwanza katika kanisa la Katoliki alikuwa anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Historia ya tarakilishi inasimulia hatua za maendeleo ya tarakilishi (kompyuta) toka aina ya kizamani hadi aina ya kisasa zaidi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hatua hizo zinachukuliwa kama vizazi vya Tarakilishi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kimsingi tarakilishi ni kifaa chochote kinachomsaidia binadamu kufanya hesabu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Zipo tarakilishi za aina mbili: za kianalojia (za umakanika) na za kidijiti (za elektroniki).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Za kwanza  hazitumii umeme, na ndizo ambazo zilianza kabla ya tarakilishi za kidijiti (zinazotumia umeme).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hatua kabla ya vizazi vya Tarakilishi  Tarakilishi za Analojia ni vifaa vinavyosaidia kufanya hesabu vikiendeshwa kwa mtangamano wa moja kwa moja na vidole.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mifano ya Tarakilishi hizi ni kama vile Fito za Kuhesabia, Fimbo za Hesabu, na kadhalika.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Calculi kilikuwa kifaa kitumikacho kuhifadhi hesabu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Vitu kama Pia, Tufe Mfinyanzi, na kadhalika vinafungwa kwenye kopo kuwakilisha hesabu pengine ya wanyama wafugwao au nafaka.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Abakusi ni aina nyingine ya Tarakilishi analojia, ambayo ni kibao maalum chenye shanga zilizovikwa kwenye fito kinachotumika kusaidia hesabu za kujumlisha na kutoa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kila Tarakilishi, kwa namna tofautitofauti, inahimili kitendo cha Pembejeo, Mchakato, na Zao.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Yaani, kila Tarakilishi inaweza kupokea data (habari), kufanya mchakato na kutoa majibu ya zile habari zilizochakatwa katika mtindo wa taarifa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kitendo Pembejeo-Mchakato-Zao (Input-Process-Output) cha Abakusi kwa kawaida kabisa ni tendo la kusogeza shanga mahali kupya (pembejeo), Kuhesabu zile shanga zilizojitenga na nyingine (mchakato), na kuziona shanga jinsi ambavyo zimejitenga na nyingine ni Zao.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mifano mingine ya Tarakilishi analojia ambazo zilitengenezwa kitaalamu zaidi, ni kama vile Automata na Programmable cart, hizi zilitengenezwa na Shujaa wa Alexandria miaka ya 10 – 70 Baada ya Kristo (AD).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Planisphere ilivumbuliwa na Abū Rayhān al-Bīrūnī miaka ya 1000 Baada ya Kristo (AD).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kulikuwa na Tarakilishi analojia ambazo ziliundwa kwa sababu ya kufanya hesabu za falaki, ni kama zifuatazo, Antikythera mechanism na astrolabe kutoka Ugiriki wa kale miaka ya 100 – 150 Kabla ya Kristo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Equatorium na Universal Latitude-independent Astrolabe zilivumbuliwa na Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī mnamo 1015 baada ya Kristo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Astronomical Clock Tower ilivumbuliwa na Su Song miaka ya 1090 BK wakati wa kipindi cha utawala wa kinasaba wa mfalme Song.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

John Napier alihitaji kufanya mahesabu mengi ya kuzidisha wakati akitengeneza Chati ya Logi ya kwanza.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Katika kipindi hicho akavumbua Tarakilishi analojia iitwayo Napier’s Bones.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Napier’s Bones ipo kama Abakusi lakini hii ilitumika kufanya hesabu za kuzidisha na kugawanya.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Rula Mtelezo (Slide rule) ilivumbuliwa mwaka 1620.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hii ni Tarakilishi analojia iwezeshayo hesabu za kuzidisha na kuganya zifanyike kwa wepesi na haraka zaidi ukilinganisha na ilivyokuwa hapo nyuma.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hapa namba halisi zinawakilishwa kama umbali au nafasi baina ya vituo viwili katika mstari mnyofu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Rula Mtelezo ilikua ikitumiwa na vizazi vya wahandisi na wataalamu wa hesabu mpaka kilipokuja kuvumbuliwa Kikokotoo cha Mfukoni.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwaka 1645, Blaise Pascal, msomi kutoka Ufaransa, alivumbua Kikokotoo analojia na kukipa jina Pascal’s Calculator au Pascaline.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hiki ni chombo cha kufanyia hesabu, ambacho alikitengeneza kwa ajili ya kumsaidia baba yake katika kazi za hesabu, lakini hakikuwa na sifa bora kama ilivyotakiwa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mnamo 1672, Gottfried Wilhelm von Leibniz alivumbua Kikokotoo analojia kiitwayo Stepped Reckoner.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Pia ndie mvumbuzi wa Mche Duara wenye gia nyingi zilizopangiliwa kitaalamu ambao ulikuja kupata umaarufu kwa kutumika zaidi katika miundo ya Tarakilishi analojia zilizofuata.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Stepped Reckoner ni maboresho ya Pascaline ambapo sasa ikawa inafanya hesabu za kuzidisha na kugawanya moja kwa moja.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Miaka ya 1820 Charles Xavier Thomas de Colmar alivumbua Kikokotoo analojia kiitwacho Thomas Arithmometer, ambacho kilizalishwa na kuuzwa kwa wingi zaidi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Thomas Arithmometer kilikuwa sehemu kubwa ya kazi ya Leibniz.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwaka 1903, Ryōichi Yazu wa Japani aliiweka dhahiri Yazu Arithmometer.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hiki ni Kikokotoo analojia kilichotumia Mche Duara mmoja wenye gia ishirini na mbili (22), ambacho kilifanya hesabu mchanganyo katika mpango wa namba wa kizio cha pili na wa kizio cha tano.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hizi hesabu ni mashuhuri kwa watumiaji wa Soroban (Abakusi ya Kijapani).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Vikokotoo analojia kama vile Addiator yenye kufanya hesabu za kizio cha kumi, Comptometer, Monroe, Curta na Addo-X zilitumika mpaka miaka ya 1970.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kikokotoo cha mezani cha kwanza kabisa kilichotumia umeme kilikuwa cha Uingereza kilichoitwa ANITA MK.VII Mwezi Juni 1963 Friden aliitambulisha Tarakilishi ya kazi-nne EC-130.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ilitumia transista katika muundo wake na ilikuwa na skrini ya inchi 15 yenye uwezo wa kuonesha mpaka tarakimu kumi na tatu (13).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi toleo EC-132 iliweza kufanya hesabu za Kipeo cha Pili pamoja na hesabu zitumiazo Namba Tegemezi zitumikazo katika hesabu za kinyume katika kuzidisha.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwaka 1965, Maabara za Wang zilitengeneza Kikokotoo cha mezani kilichoitwa LOCI-2.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kikokotoo hiki kilitumia transista katika muundo wake na kiliweza kuonesha mpaka tarakimu kumi katika skrini yake.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

LOCI-2 iliweza kufanya hesabu za Logi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Teknolojia ya Panchi Kadi Mwaka 1801 Joseph-Marie Jacquard alitengeneza Kitanda Cha Mfumi ambapo bombwe iliyokuwa ikifumwa iliongozwa na Panchi Kadi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mfululizo wa Kadi unaweza kubadilishwa bila kubadilisha mfumo mzima wa umakanika wa Kitanda Cha Mfumi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hii ilikua ni hatua muhimu ya mafanikio katika uandishi wa programu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Charles Babbage mara nyingi anafikiriwa kama mwasisi wa vifaa vya Tarakilishi za kisasa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwanzoni mwa miaka ya 1810 Babbage alipata maono ya hesabu za namba na chati zitakazofanywa kimashine.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kuifanya ndoto yake kuwa kweli, Babbage akabuni Kikokotoo cha kufanya hesabu za namba zenye mpaka nafasi za desimali nane (8).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kutokana na mafanikio ya wazo lake hili, mwaka 1830 Babbage akaweka mpango wa kuunda machine ambayo ingetumia panchi kadi kuchakata hesabu za sayansi ya namba.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Machine hii ingeweza kutunza namba katika vizio maalum vya kumbukumbu, na kungekua na aina flani ya uongozi mwandamano.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hii inamaanisha kwamba utendaji kazi mmoja ungefanyika kabla ya mwingine kwa namna ambayo mtambo ungerudisha majibu pasipo kushindwa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mtambo huu ukaja kujulikana kama Analytical Engine, ambayo ni uwakilishi wa kweli wa vifaa vya Tarakilishi za sasa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Charles Babbage aliunda mtambo wa kwanza ujulikanao kwa jina la Difference Engine mwaka 1833. aliendelea na ubunifu wake hadi mwaka 1837 ndipo akaiunda Analytical Engine.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Analytical Engine ilikua ni Tarakilishi ya Madhumuni-ya-Ujumla yenye kuweza kufuata utaratibu wa mfuatano wa mambo ya kutekeleza, iliyotumia panchi kadi na injini ya mvuke kwa ajili ya nguvu ya uendeshaji.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ada Lovelace (Augusta Ada Byron) mtoto wa mwinyi Byron wa London Uingereza, anaaminika kama mwasisi wa uandishi wa programu za Tarakilishi na anachukuliwa kama mtu mwenye kipaji halisi cha hesabu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ada Lovelace alianza kufanya kazi na Charles Babbage kama msaidizi wakati Babbage akiunda Analytical Engine.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Katika kipindi chake cha kazi na Babbage, Ada Lovelace akawa mbunifu wa kwanza wa seti za maelekezo ya kihesabu ambayo lazima yafuatwe katika mpango imara (hasa na Tarakilishi) ili kutafuta ufumbuzi wa tatizo flani la hesabu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Zaidi, katika kufanya kazi na Babbage, kulipelekea Ada Locelace kubashiri Tarakilishi za baadae ambazo sio tu zingefanya hesabu za namba, bali pia kuzifanyia kazi alama, ziwe za hesabu au la.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mtambo ambao ulitumia sehemu kubwa ya muundo wa Difference Engine uliundwa mwaka 1843 na Per George Scheutz akiwa na mtoto wake wa kiume aitwae Edward.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mtambo huu uliuzwa kwa serikali za Uingereza na Marekani, ulitumika mahsusi kuzalisha chati za logi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwaka 1909, muhasibu kutoka Dublin Ireland, Percy Ludgate, peke yake aliunda Tarakilishi ya umakanika yenye kuweza kutumia programu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwishoni mwa miaka ya 1880, muamerika Herman Hollerith akabuni kifaa cha kutunzia data ambacho baadae kinaweza kusomwa na mtambo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Baada ya majaribio ya awali na mikanda ya karatasi kutofanikiwa, akaamua kutumia panchi Kadi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kuzitengeneza Panchi Kadi Herman Hollerith akabuni Mtambo wa Kuorodhesha (Tabulator) na mtambo uitwao Key Punch.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi analojia zilizoendelea Kabla ya vita kuu ya pili ya Dunia Tarakilishi analojia za umakanika na umeme zilionekana kuwa ni kazi iliyo katika “hali ya ustadi”.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi analojia ziliweza kutumika katika tatuzi za matatizo magumu kwa kutumia Tabia mishabaha.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hii ni faida mojawapo dhidi ya Tarakilishi dijitali ambazo haziwezi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi analojia za umakanika zilitumia hesabu za hali nyingine za asili, kama vile uhamisho wa nishati, momenta, na kadhalika kutengeneza idadi za kifanani (data).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa mfano Tarakilishi iliyotumia maji kama idadi ya kifanani (data), ilikuwa ni Water Integrator iliyoundwa mwaka 1928.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa kutumia mkondo na kizio cha nguvu ya umeme, Tarakilishi analojia za umeme ziliumba Hali za Asili kua kama idadi ya kifanani.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa mfano Mallock Machine ilioundwa mwaka 1941.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi Planimeter ilitumia umbali kama idadi ya kifanani.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tofauti na Tarakilishi dijitali za kisasa, Tarakilishi analojia hazikuweza kubadilika kiurahisi kupokea mazingira mapya.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Zilihitaji kufungwa upya waya kwa kutumia mikono ili kuzibadilisha kutoka kufanyia kazi tatizo moja kwenda lingine.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mkokotoo wa dijitali ya ki-elektroniki wa mwanzoni Enzi ya ukokotozi wa kisasa ilianza kabla, na wakati wa vita kuu ya pili ya Dunia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwanza kabisa vifaa vya elektromakanika, kama vile rilei, vilitumika.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwezi wa kumi na moja mwaka 1937 George Stibitz alivumbua kikokotoo kilichotumia rilei kilichoitwa Model K. Hiki ndicho kikokotoo cha kwanza kufanya kazi kwa mfumo wa namba jozi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

K inasimama kama Meza ya Jikoni ambapo ndipo alipokiungia kikokotoo hiki.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hata hivyo, vifaa vya sakiti za elektroniki vikatumika mbadala ya vile vilivyolingana navyo vya elektromakanika, hivyo hesabu za dijitali zikachukua nafasi ya hesabu za analojia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwaka 1936, jalada la Alan Turing lilithibisha kwa kiasi kikubwa kuwa kishawishi katika swala zima la ukokotozi na sayansi ya Tarakilishi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Turing alitoa maana ya Tarakilishi ya kazi zote ambayo ingetekeleza maelekezo ya programu iliyotunzwa kwenye mkanda.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Muundo huu ukaja kuitwa Mashine ya Turing.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mashine ya Turing ilikuwa na hifadhi ndogo sana.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi za kisasa zinaitwa kama Turing kamilifu, ambapo ni kama kusema uwezo wake wa kutekeleza seti za maelekezo ya kihesabu upo sawa kabisa na Mashine ya kazi zote ya Turing.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Palikuwa na mikondo mitatu iliyoenda sambamba ya uundaji wa Tarakilishi enzi za kipindi cha vita kuu ya pili ya Dunia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ya kwanza ilikua kazi ya Wajerumani, Konrad Zuse, kifupi Z1 mwaka 1938.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Pili ilikua uundaji wa usiri wa Tarakilishi iitwayo Colossus, nchini Uingereza mwaka 1943.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mkondo wa tatu ulikua ni uundaji wa Tarakilishi ziitwazo ENIAC na EDVAC.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi hizi ziliundwa na Eckert pamoja na Mauchly.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi hizi zilitangazwa kwa mapana.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Teknolojia hii ilipelekea [kupitia Turing na wengine] kuundwa kwa Tarakilishi elektroniki ya kwanza ya kibiashara nchini Marekani.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi ya kwanza Duniani kutunza programu ilikua inaitwa Manchester, jina la utani Mtoto.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Iliundwa na Frederic C. Williams, Tom Kilburn na Geoff Tootill, katika Chuo Kikuu cha Manchester kiitwacho Victoria, na kuanza kutumia programu yake ya kwanza tarehe 21, mwezi wa sita mwaka 1948.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Leibniz alielezea mfumo wa namba jozi (kiambato kikuu cha Tarakilishi zote za kisasa), hata hivyo hadi miaka ya 1940, miundo mingi iliyofuatia (Ikiwamo mitambo alioiunda Charles Babbage miaka ya 1822, pia hata ENIAC ya mwaka 1945), ilitumia msingi wa mfumo wa namba desimali.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Pete kihesabio cha ENIAC kiliigiza utendaji kazi wa tairi ya tarakimu ya mtambo makanika wa kujumlishia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi ya elektroniki Tunaingiza Habari (Pembejeo), Tarakilishi inachakata kwa njia ya elektroniki kulingana na maelekezo yapatikanayo katika programu inayotumika kwa muda huo, na kutoa matokeo (Zao).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi za elektroniki zina uwezo wa kufanya kiwango kikubwa cha hesabu na mikokotoo kwa muda mchache.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa kweli tunatumia Tarakilishi kuchakata Picha, Sauti, Maandishi, na vitu vingine ambavyo havipo katika jinsi ya namba.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Lakini vyote hivi vinategemea msingi wa hesabu za namba.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Michoro, Sauti, na kadhalika ni namba ambazo zimetafsiriwa ndani ya mtambo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Katika Tarakilishi za dijitali namba hizi ni Moja (1) na Sifuri (0), zinazowakilisha hali kuu mbili za umeme, aidha umeme umewaka (1) au umeme umezima (0).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Huu ndio mfumo wa namba jozi utumikao na vifaa vya dijitali.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa maneno mengine kila Picha, kila Mlio, na kila andishi linakua na kanuni jozi husika.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Uunganishaji usio na mwisho wa hizi Moja (1) na Sifuri (0) ndio unatengeneza maelekezo yanayopatikana kwenye programu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Vizazi vya Tarakilishi Kwa ujumla Tarakilishi zinaweza kuwekwa katika makundi manne ya hatua za kimaendeleo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kila kundi liliishia kwa kipindi cha muda flani, na kila kundi lilitupa Tarakilishi ambayo aidha ni mpya na iliyoboreshwa, au maboresho flani kwa Tarakilishi iliopo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Kwanza cha Tarakilishi Kundi hili lilianza miaka ya 1940 hadi miaka ya 1950.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi ya elektroniki ya kwanza ilikua inatumia Taa Ombwe katika muundo wake.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kutokana na Taa Ombwe Tarakilishi hizi zikawa zinatoa joto jingi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi za kipindi hiki zilikua kubwa sana na changamani.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Pia zilitumia kiasi kikubwa sana cha umeme.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi hizi zilifanya kazi pole pole sana na ziliweza kufanya kazi moja tu kwa muda.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Hazikua zikitumia Mfumo tendaji.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Gharama za awali na endeshaji zilikua ni kubwa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi ya kwanza ya elektroniki ya Madhumuni-ya-Ujumla iliitwa ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

ENIAC ilikuwa na ukubwa wa mita za mraba 167, uzito wa tani 27, na ilitumia umeme wa kilowati 150.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ilikuwa na maelfu ya Taa Ombwe, dayodi fuwele, rilei, kikinzanishi, na kapasita katika muundo wake.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi ya kwanza ya elektroniki isiyo ya Madhumuni-ya-Ujumla iliitwa ABC (Attanasof-Berry Computer).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi nyingine za enzi hii zifananazo na hizi ni pamoja na Z3 za Ujerumani, Tarakilishi ziitwazo Colossus ambazo zilikua kumi, LEO, Harvard Mark1, na UNIVAC zote za Uingereza.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Upunguzaji ukubwa wa umbo Tofauti na ENIAC iliyotumia mtindo wa mchakato sambamba, EDVAC (Electronic Discrete Variable Automatic Computer) ambayo ni mrithi wa ENIAC, ilitumia Bongo kuu kimoja.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Muundo huu ulikua rahisi na ulitumika kufanikisha wimbi la upunguzaji ukubwa wa umbo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Pili cha Tarakilishi Kundi hili ni la zile Tarakilishi zilizotumika miaka ya 1955 hadi 1960.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kuanzia miaka ya 1955 na kuendelea, transista zilichukua nafasi ya Taa Ombwe katika muundo mzima wa Tarakilishi, hivyo Tarakilishi zikapungua ukubwa wa umbo, gharama za awali na endeshaji zikapungua ukilinganisha na kundi la kwanza.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi zikatumia umeme mdogo zaidi hivyo na joto likapungua pia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kasi ya utendaji kazi ikaongezeka zaidi ukilinganisha na Tarakilishi za Kizazi cha kwanza.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Diski za kutunzia data ziliweza kuhifadhi makumi ya mamilioni ya herufi na tarakimu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi ya kwanza iliyotumia transista iliundwa katika Chuo Kikuu cha Manchester mwaka 1953.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi iliyopata umaarufu sana ambayo ilitumia transista katika muundo wake iliitwa IBM 1401.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwaka 1956, kampuni ya IBM (International Business Machine) iliunda diski ngumu ya kwanza iitwayo IBM 350 RAMAC.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Tatu cha Tarakilishi Miaka ya 1960 na kuendelea ilishuhudia uvumbuzi wa Sakiti changamano (IC) ambapo Jack St. Clair Kilby na Robert Noyce, kwa kutumia udongo wa silikoni (ambao ni Nusu-kipitishi cha umeme) waliwezesha vifaa vya elektroniki kama vile transista, dayodi, na kadhalika kufungamanishwa kwa idadi kubwa katika kisilikoni kimoja.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Sakiti changamano (IC) ikachukua nafasi ya transista katika muundo wa Tarakilishi, hivyo Tarakilishi zikazidi kupungua ukubwa wa umbo ukilinganisha na za kizazi kilichopita.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kasi ya utendaji kazi ikazidi kuongezeka zaidi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi zikatumia umeme mchache zaidi hivyo joto likapungua pia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Sakiti changamano (IC) ni ndogo kwa umbo na zinatengenezeka kwa ufanisi zaidi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa sababu hii Mikroprosesa ikavumbuliwa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Utambulisho wa Sakiti Changamano kwenye Tarakilishi Kitendo cha Tarakilishi kutumia Sakiti changamano (IC) kilikua cha taratibu, hivyo Tarakilishi za Kizazi cha Pili ziliendelea kutumika.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwanza zikaja Tarakilishi Dogo (mini computer) ambazo bado zilitegemea matumizi ya transista.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kisha zikaja Tarakilishi Dogo chotara (hybrid mini computer) ambazo zilitumia transista na Sakiti changamano (IC) kwa pamoja.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mfano wa Tarakilishi hizi ni kutoka kampuni ya IBM, System/360.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

IBM System/360 zilikua ni ndogo zaidi kiumbo na bei rahisi ukilinganisha na Tarakilishi za kundi la Kwanza na la Pili.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ambazo ziliitwa Kiunzikuu (Mainframe).


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Nne cha Tarakilishi Hili ni kundi la Tarakilishi zilizotumika kuanzia miaka ya 1971 mpaka sasa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi hizi zinatumia Mikroprosesa badala ya Sakiti changamano (IC) hivyo zimepungua zaidi ukubwa wa umbo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mikroprosesa ni mfungamanisho wa maelfu ya Sakiti changamano (IC) zilizotambulishwa kipindi cha Kizazi cha Tatu, katika kisilikoni kimoja.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ujio wa Mikroprosesa ukazaa mabadiliko ya Mikrokompyuta, ambazo zikaja kujulikana kama Tarakilishi Binafsi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Kwanza cha Tarakilishi Binafsi Tarakilishi hizi ni zile zilizokua zikitumika katikati ya miaka ya 1971 na 1976.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mwanzoni Mikrokompyuta zilikua ni mkusanyiko wa ajabu, mara nyingi zilikuja katika mtindo wa vifaa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kimsingi nyingi zilikua ni maboksi yenye taa na swichi nyingi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Zilitumika kipekee na wahandisi na wapendeleaji walioelewa mfumo jozi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Pili cha Tarakilishi Binafsi Hizi ni Tarakilishi zilizotumika kuanzia mwaka 1977 mpaka sasa.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mikrokompyuta zakawa rahisi kuzitumia na kufanya idadi kubwa ya hadhira iweze kuzipata.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa kufanana, zinakuja zikiwa na Kibao mbonyezo, Kipanya, na skrini.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Au pia unaweza kuzifunga kwenye televisheni.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi hizi zinakimu uwakilishaji muono wa maandishi na namba kwenye skrini.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kifupisho Katika historia ya vifaa kokotozi,  Tarakilishi zilizotumia Taa Ombwe ziliitwa za kizazi cha Kwanza, zile ambazo zilitumia transista na dayodi, cha Pili, zilizotumia sakiti changamano (IC), cha Tatu, na zile zilizotumia mikroprosesa, cha Nne.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kizazi cha Tano cha Tarakilishi Huu ni mradi ulioanzishwa mwaka 1982 na Wizara ya Viwanda na Biashara za Kimataifa ya Japani kutengeneza Tarakilishi ambayo iwe na uwezo kama wa Tarakilishikuu (Super Computer), na kutoa jukwaa kwa maendeleo ya baadaye ya Akili bandia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Ndipo mradi huu ukaitwa Mradi wa Mifumo ya Tarakilishi za Kizazi cha Tano.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mradi huu ulilenga kuitengeneza Tarakilishi hiyo kwa kipindi cha miaka 10, ambapo baada ya hapo mradi ungefikirika kumalizika na uwekezaji ungeanzishwa katika mradi mpya wa “Kizazi cha Sita”.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Upo mgawanyiko wa maoni kuhusu matokeo yake; aidha mradi haukuwa na mafanikio au jambo hili lilikuwa mbele ya wakati wake.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Pale ambapo vizazi vya Tarakilishi vilivyopita vilizingatia kuongeza idadi ya elementi zenye mantiki kwenye Bongo kuu moja, Kizazi cha tano katika kipindi chake kiliaminika badala yake kugeukia uongezaji wa idadi ya Bongo kuu kwenye Tarakilishi moja ili kuongeza utendaji.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kuzaliwa kwa Tarakilishi Kabla ya miaka ya 1920, Tarakilishi walikuwa ni Makarani binadamu.ambao walifanya mikokotoo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kawaida walikua chini ya uongozi wa Mwanafizikia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Maelfu wengi wa Tarakirishi waliajiriwa maeneo ya biashara, serikalini, na idara za tafiti.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Wengi wa Tarakilishi walikua ni wanawake, na walitambulika wana digrii ya Kalkulasi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Baadhi walifanya hesabu za kifalaki kwa ajili ya kalenda.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Baada ya miaka ya 1920, msemo Mtambo kokotoaji ukamaanisha mtambo wowote ambao unafanya kazi ya Tarakilishi binadamu, hususani zile ambazo zinafuatana na taratibu za utendaji za tasnifu ya Church-Turing.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tasnifu ya Church-Turing Tasnifu inaeleza kwamba, mbinu ya hisabati inaleta matokeo pale ikiweza kuwekwa kama orodha ya maelekezo yanayoweza kufuatwa na Karani binadamu kwa penseli na karatasi, kwa muda wote unaohitajika, na pasipo ubunifu au utambuzi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mitambo ambayo ilikokotoa kwa kutumia thamani endelevu ilitambulika kama aina ya analojia.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mitambo hii ya analojia ilitumia vyombo vya mitambo ambavyo viliwakilisha idadi za namba endelevu, kama vile pembe ya mzunguko wa mpini au utofauti kwenye nguvu ya umeme.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Vifaa vya mitambo ya dijitali, kwa kupingana na analojia, viliweza kuonyesha hali ya uthamani wa namba na kutunza kila tarakimu binafsi.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Vifaa vya mitambo ya dijitali vilitumia difference engines au rilei kabla ya uvumbuzi wa vifaa vya hifadhi ya ndani.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Msemo Mtambo kokotoaji taratibu ukaanza kupotea mwishoni mwa miaka ya 1940, na kubaki Tarakilishi pale ambapo mwanzo wa kishindo wa Mitambo dijitali ya elektroniki ulipozoeleka.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Tarakilishi hizi ziliweza kufanya ukokotoaji ambao awali ulifanywa na karani binadamu.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Kwa sababu thamani zinazotunzwa na mitambo ya dijitali hazikuwekewa mipaka na tabia asili kama vifaa vya analojia, Tarakilishi mantiki, kwa msingi wa vifaa vya dijitali, iliweza kufanya chochote ambacho kiliweza kuelezewa kama “makanika halisi.”


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Mtambo wa nadharia wa Turing, uliobuniwa na Alan, ni kifaa cha kubuni kilichoongelewa kinadharia ili kusoma tabia za vifaa kama hivyo.


Question: Teknolojia ya kwanza ilikua ni nini?

Historia ya tarakilishi

Jamii:Teknolojia Jamii:Kompyuta Jamii:Historia Jamii:Hisabati


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana (unaojulikana pia kama Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana na ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofunana pamoja na majina mengine), ni aina ya ugonjwa wa mapafu yaliyofungana unaodhihirika kwa hali duni na sugu ya upitaji wa pumzi.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hali hii kwa kawaida huendelea kuwa mbaya zaidi baada ya muda.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Dalili zake kuu ni kupungukiwa na pumzi, kukohoa, na kutoa makohozi.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu wengi walio na bronkitisi sugu wana ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[2]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uvutaji tumbaku ndio kisababishi kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, pamoja na vipengele vingine kama vile uchafuzi wa hewa huku jenetikia ikichangia kwa kiwango kidogo.[3]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Katika nchi zinazoendelea, chanzo kikuu cha uchafuzi wa hewa ni kupikia au kuwasha moto mahali pasipo hewa ya kutosha.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Mazingira ya muda mrefu wa miwasho hii husababisha mwitikio wa inflamesheni kwenye mapafu, hivyo kupelekea njia za pumzi kuwa nyembamba na kuharibika kwa tishu za mapafu, hali iitwayo emfisema.[4]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Utambuzi huo ni kwa msingi wa hali duni ya kupita kwa pumzi kama ilivyopimwa kwa kipimo cha utendakazi wa mapafu.[5]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana unaweza kuzuiliwa kwa kupunguza uhatarisho wa visababishi vinavyojulikana.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hii hujumuisha juhudi za kupunguza viwango vya uvutaji na kuboresha hali ya hewa ya ndani na nje ya majengo.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Mbinu za matibabu ya ugonjwa huu ni kuacha uvutaji, chanjo, urekebeshaji mapafu, na mara nyingi vipanua bronkasi vya kupumuliwa na steroidi.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kinyume na pumu, hali ya upitaji wa pumzi haiboreshwi sana na matibabu.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Baadhi ya watu wanaweza kunufaika na matibabu ya oksijeni ya muda mrefu au kupandikiza mapafu.[4]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kwa watu walio na vipindi vya kuzidi kwa ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ongezeko la utumiaji dawa na kulazwa hospitalini kunaweza kuhitajika.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Duniani kote, ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana huathiri watu milioni 329 au takriban asilimia 5 ya idadi yote ya watu.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Mwaka 2011, ugonjwa huo ulikadiriwa kuwa kisababishi kikuu cha nne cha vifo, ukiwaua zaidi ya watu milioni 3.[6]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Idadi ya vifo imetabiriwa kuongezeka kutokana na viwango vya juu vya uvutaji na idadi ya watu wanaozeeka katika nchi nyingi.[7]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa huu ulisababisha hasara ya kiuchumi iliyokadiriwa kuwa dola trilioni 2.1mwaka 2010.[8]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ishara na dalili  Dalili kuu za ugonjwa huu ni makohozi, ugumu wa kupumua na kutoa kikohozi.[9]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Dalili hizi huwepo kwa muda mrefu[2] na huzidi jinsi muda unavyopita.[4]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Haijabainika iwapo kuna aina mbalimbali za ugonjwa huu.[3]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Huku ugonjwa huu ukiainishwa katika emfisema na bronkitisi sugu, emfisema ni kielelezo tu cha mabadiliko ya mapafu wala si ugonjwa bayana, nayo bronkitisi sugu ni kielelezo cha dalili tu zinazoweza kutokea au kutotokea pamoja na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kikohozi Kwa kawaida, kikohozi sugu ndiyo dalili ya kwanza kutokea.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Inapokuwepo kwa zaidi ya miezi mitatu kwa mwaka kwa zaidi ya miaka miwili ikiandamana na utoaji wa kikohozi na bila kisababishi kingine, basi hali hii itatambulika kama bronkitisi sugu.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hali hii inaweza kutokea kabla  ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kutokea kabisa.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kiasi cha makohozi yanayotolewa kinaweza kubadilika baada ya saa hadi siku kadhaa.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Katika visa vingine, kikohozi kinaweza kutokuwepo au kitokee mara nadra, na kinaweza kutokuwa na makohozi.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu wengine walio na ugonjwa huu hudhani dalili hizi ni "kikohozi cha mvutaji".


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Makohozi yanaweza kumezwa au kutemwa kulingana na jamii na tamaduni.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kukohoa sana kunaweza kusababisha kuvunjika mbavu au kupoteza fahamu kwa muda mfupa.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana mara nyingi huwa na historia ya "mafua" yanayodumu kwa muda mrefu.[9]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugumu wa kupumua Ugumu wa kupumua mara nyingi ndiyo dalili inayowatatiza watu zaidi.[10]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kwa kawaida watu hueleza tatizo hili kwa kusema: "kupumua kwangu kunahitaji juhudi kuu," "Najihisi nimekosa pumzi," au " sipati pumzi za kutosha".[11]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hata hivyo, maneno tofauti yanaweza kutumika katika mila tofauti.[9]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kwa kawaida, ugumu wa kupumua huzidi mtu anapojaribu kupumua kwa nguvu, baada ya hali hii kudumu kwa muda mrefu, na huzidi baada ya muda.[9]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Katika awamu za baadaye, ugumu wa kupumua hutokea wakati wa kupumzika na unaweza kuwepo kila wakati.[12][13] Ugumu wa kupumua ni chanzo cha wasiwasi na hali duni ya maisha kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[9]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu wengi walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ulioendelea hupumua kupitia midomo iliyofunguka kidogo na hatua hii inaweza kuboresha kupumua katika baadhi ya watu.[14][15] Vipengele vingine Katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, inaweza kuchukua muda mrefu zaidi kutoa pumzi kuliko kuivuta.[16]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kubanwa kifua kunaweza kutokea[9] ingawa hakutokei sana na kunaweza kusababishwa na tatizo lingine.[10]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu walio na njia za pumzi zilizofungana wanaweza kuwa na kukorota au sauti ndogo pumzi inapoingia mapafuni, wanapochunguzwa kwa stethoskopu.[16]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kifua cha duara ni dalili bayana ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana lakini huwa nadra.[16]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hali ya kiweko chenye miguu mitatuinaweza kutokea ugonjwa unapozidi.[2]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa huu ukizidi husababishashinikizo kwenye ateri za mapafu, ambayo hushinikiza ventrikali ya kulia ya moyo.[4][17][18] Hali hii huitwa ugonjwa wa moyo na mapafu, na husababisha dalili za kufura miguu[9] na kufura kwa mishipa ya shingo.[4]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea zaidi kuliko ugonjwa mwingine wowote wa mapafu kama kisababishi cha ugonjwa wa moyo na mapafu.[17]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa wa moyo na mapafu umekuwa nadra tangu kuvumbuliwa kwa oksijeni ya mtungi. [2]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Mara nyingi ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea pamoja na magonjwa mengine kufuatia vipengele vinavyosababisha magonjwa haya yote.[3]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Magonjwa haya ni pamoja na: ugonjwa wa moyo wenye iskemia, shinikizo la juu la damu, kisukari melitasi, kuharibika kwa misuli, osteoporosisi, saratani ya mapafu, hali ya wasiwasi na mfadhaiko.[3]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hisia ya kuwa na kuchoka kila wakati hutokea sana kwa watu walio na ugonjwa mkali.[9]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kucha za vidole kurungungika ni hali isiyotokea katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana pekee, hivyo inapaswa kuchunguzwa mara moja ili kubaini hali fiche ya saratani ya mapafu.[19]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Maumivu zaidi Maumivu makali zaidi maumivu makali zaidi ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hufasiliwa kama ongezeko la ugumu wa kupumua, ongezeko la utoaji makohozi, kubalidika kwa rangi ya makohozi kutoka meupe hadi ya kijani kibichi au manjano, au ongezeko la kikohozi kwa mtu aliye na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana[16] Hali hii inaweza kujidhihirisha pamoja nadalili za ongezeko la juhudi za kupumua kama vile kupumua kwa haraka, kima cha kasi cha mdundo wa moyo, kutokwa na jasho, kutumia misuli ya shingo sana, alama ya buluu ngozini, na kuchanganyikiwa au tabia ya ukaidi katika maumivu zaidi.[16][20] Sauti pia zinaweza kusikika kwenye mapafu yanapochunguzwa kwa stethoskopu.[21]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kisababishi Kisababishi kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ni moshi wa tumbaku; huku uhatarisho katika mazingira ya kazini na uchafuaji kutokana na mioto ya dani ya nyumba ukiwa kisababishi kikuu katika baadhi ya nchi. [1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kwa kawaida, uhatarisho huu lazima utokee miongo mingi kabla ya dalili kutokea.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Maumbile ya kijenetiki pia huathiri uhatarisho wa mtu.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uvutaji  Kisababishi hatari kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana duniani kote ni uvutaji wa tumbaku.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Takriban aslilimia 20 ya wavutaji hupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana,[23] na kwa watu wanaovuta maisha yao yote, takriban nusu yao hupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana[24] Nchini Marekani na Uingereza, katika watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, asilimia 80-95 ni wavutaji wakati huo au walivuta awali.[23][25][26] Uwezekano wa kupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana huongezeka na uhatarisho kamili wa moshi.[27]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Isitoshe, wanawake wana uwezekano zaidi wa kuathiriwa na moshi kuliko wanaume.[26]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kwa watu wasio wavutaji, moshi unaotokana na watu wengine ni kisababishi cha takriban asilimia 20 ya visa.[25]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Aina zingine za moshi kama vile bangi, sigara na shisha pia zina athari.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Wanawake wanaovuta wakati waujauzito wanaweza kuongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kwa watoto wao.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uchafuzi wa hewa Mioto ya kupikia katika vyuma visivyo na hewa safi ya kutosha, na ambayo mara nyingi hutokana na makaa au nishati hai kama vile kuni na kinyesi cha wanyama, hupelekea uchafuzi wa hewa wa ndani ya nyumba na ni visababishi vikuu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana katika  nchi zinazostawi.[28]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Mioto hii ni mbinu ya kupikia na kupasha moto kwa takriban watu bilioni 3athari zake za kiafya zikiwa juu katika wanawake kutokana na uhatarisho zaidi.[1][28] Mioto hii hutumika kama chanzo kikuu cha nishati katika asilimia 80 za jamii nchini India, China na  mataifa ya kusini mwa Sahara.[29]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu wanaoishi katika miji mikubwa wana kiwango kikubwa zaidi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ikilinganishwa na watu wanaoishi vijijini [30] Huku uchafuzi wa hewa mijini ni kipengele kisababishi cha maumivu zaidi, jukumu lake la kijumla kama kisababishi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana si bayana.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Sehemu zilizo na hali duni za pumzi nje ya nyumba zikijumuisha gesi ya mitambo, kwa kawaida zina viwango vya juu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[29]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hata hivyo, athari ya kijumla ya uchafuzi huu ikilinganishwa na uvutaji inaaminika kuwa ndogo.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hatari kazini Uhatarisho mkali na wa muda mrefu kwa vumbi, kemikali na moshi kazini huongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kwa wavutaji na wasiovuta.[31]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uhatarisho kazini unaaminika kuwa kisababishi katika asilimia 10-20 ya visa.[32]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Nchini Marekani, uhatarisho huu unaaminika kuhusiana na zaidi ya asilimia 30 ya visa katika watu wasiowahi kuvuta, na inawezekana huwakilisha hatari kubwa zaidi katika nchi zisizo na sheria za kutosha.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Viwanda na vyanzo kadhaa vimelaumiwa, ikiwa ni pamoja na [29] viwango vya juu vya vumbi katika uchimbaji makaa ya mawe, uchimbaji dhahabu, na viwanda vya nguo za pamba, kazi zinazohusisha kadimiamu na isosianati, na moshi wa kulehemu.[31]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kufanya kazi ya kilimo pia ni hatari.[29]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Katika kazi zingine, hatari imekadiriwa kuwa sawa na pakiti nusu hadi mbili za sigara kila siku.[33]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uhatarisho wa vumbi yasilika pia unaweza kusababisha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, na hatari isiyohusiana na ile ya silikosisi.[34]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Athari za uhatarisho wa vumbi na moshi wa sigara huonekana kuwa ya kikemikali au hata zaidi.[33]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Jenetiki Jenetiki huchangia pakubwa katika kutokea kwa ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Ugonjwa huu hutokea zaidi katika jamaa ya watu walio na ugonjwa huu wanaovuta kuliko watu wasiohusiana na wavutaji.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kwa sasa, athari hatari bayana inayorithiwa ni ukosefu wa kinza tripsini ya alfa ya 1.[35]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hatari hii iko juu zaidi hasa iwapo mtu aliye na upungufu wa kinza tripsini ya alfa ya 1 pia ni mvutaji.[35]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hatari hii huchangia takriban asilimia 1-5 ya visa[35][36] na ugonjwa huwepo katika takriban watu 3-4 kwa kila 10,000.[2]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hatari zingine za jenetekia zingali zinachunguzwa,[35], ambapo kuna uwezekano wa kutambua nyingi.[29]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Vipengele vingine Hatari zingine kadhaa huhusiana kwa kiwango kidogo na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hatari huwa kubwa zaidi katika watu masikini, ingawa si bayana iwapo hii ni kutokana na umasikini wenyewe au athari zingine hatari zinazohusiana na umasikini, kama vile uchafuzi wa hewa na utapia mlo.i[1] Kuna ushahidi mdogo kuwa watu wenye ugonjwa wa pumu na matatizo ya njia za pumzi wako katika hatari ya juu zaidi ya kuathiriwa na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Vipengele vya kuzaliwa kama kuzaliwa na uzani wa chini vinaweza kuchangua ugonjwa huu kama vile magonjwa kadhaa ya kuambukiza, ikiwa ni pamoja na VVU/UKIMWI na kifua kikuu yanavyofanya.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Maambukizi ya njia za pumzi kama vile nimonia hayaonekani kuongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, angalau katika watu wazima.[2]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Maumivu zaidi Maumivu makali (kuzidiwa ghafla na dalili)[37] mara nyingi huchochewa na maambukizi au vichafuzi vya kimazingira au wakati mwingine na visababishi vingine kama vile kutumia matibabu vibaya.[38]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Maambukizi huonekana kuwa kisababishi cha asilimia 50 hadi 70 ya visa,[38][39] huku bakteria ikichangia asilimia 25, virusi asilimia 25 na zote mbili asilimia 25.[40]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Vichafuzi vya kimazingira hujumuisha hewa chafu ya ndani na nje ya nyumba. [38]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uhatarisho wa moshi wa kibinafsi na moshi kutokana na watu wengine huongeza hatari hiyo.[29]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Hali ya baridi ya hewa pia inaweza kuchangia, huku maumivu zaidi yakitokea zaidi majira ya baridi. [41]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu walio na magonjwa mengine makali fiche huwa na  maumivu zaidi mara nyingi: katika ugonjwa wa kiwango cha chini, 1.8 kwa kila mwak; kiwango cha wastani, 2 hadi 3 kwa mwaka; na kiwango kikali 3.4 kwa mwaka. [42]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Watu walio na maumivu makali mengi wana kiwango cha juu cha kupunguza utendakazi wa mapafu yao. [43]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Uemboli wa mapafu (ganda la damu kwenye mapafu) unaweza kuzidisha dalili kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana tayari.[3]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Pathofiziolojia  Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni aina ya ugonjwa wa kufungana kwa mapafu ambapo upitaji duni sugu wa hewa usioweza kubadilishwa (upungufu wa kupita kwa hewa) na kutoweza kabisa kupumua nje huwepo.[3]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kupita duni kwa hewa ni matokeo ya kuharibika kwa tishu ya pafu (iitwayo emfisema) na ugonjwa wa njia ndogo za hewa uitwao bronkiolitisi ya kufungana.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Vinavyochangia visababishi hivi viwili hutofautiana kati ya watu.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Pia wengine wana kiwango fulani cha mwitiko wa kupita kiasi wa njia za hewa kwa miwasho sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu.[2]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

File:Emfisema ya chini mag.jpg Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hutokea kama mwitiko mkubwa sugu wa kiinflamesheni kwa vitu vyenye miwasho vilivyovutwa ndani kwa hewa.[1]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Maambukizi sugu ya bakteria pia yanaweza kuongeza inflamesheni hii.[43]


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Seli za kuvimba zinazohusika ni granulositi za nutrofili na makrofeji, aina mbili za seli nyeupe za damu.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Wanaovuta pia wana kuhusika kwaTc1 limfositi na watu wengine walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu wana kuhusika kwa esinofili sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kiwango Fulani cha mwitiko huu wa seli husababishwa na viendelezi  vya kuvimba kama visababishi vya kemotaksisi.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Michakato mingine inayohusiana na uharibifu wa mapafu ni msongo wa kioksaidiunaotolewa na radikali huru kwenye moshi wa tumbaku na kuachiliwa na seli za kuvimba, na kuharibika kwa tishu unganishi  za mapafu kwa protisi ambazo hukinzwa kwa kiasi na vikinza protisi.


Question: Je,ugonjwa wa kisukari inaweza mpata mtoto wa chini ya umri wa miaka tano?

Kuharibiwa kwa tishu unganishi za mapafu ndio unaopelekea emfisema, ambayo kisha huchangia upitaji duni wa hewa, na hatimaye, ufyonzaji na uachiliaji duni wa gesi za kupumua.[1]