Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Kwa kuongeza nishati inawezekana kutenganisha haidrojeni na oksijeni kuwa dutu mbili tofauti.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Kila moja peke yake haina kitu kingine ndani yake kumbe ni elementi.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Inawezekana kupasua hata atomi lakini hii si kazi ya kemia bali ni fizikia.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Elementi asilia na elementi sintetiki Kwa jumla kuna elementi 116 zinazojulikana katika Kemia zimo katika jedwali la elementi linaloitwa pia "mfumo radidia".


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Kati ya hizi 116 ni 90 zinazopatikana kiasili.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Nyingine zinatengenezwa katika maabara na hazidumu sana.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Hizi elementi sintetiki zinakaa muda fupi za sekunde lakini nyingine zinakaa miaka.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Alama na hali maada Kila elementi ina alama yake ya kikemia jinsi inavyoonekana katika jedwali la elementi.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Elementi zinatokea kwa hali maada tofauti.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Duniani kuna hali za mango, kiowevu na gesi.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Penye joto kali kama katika jua kuna pia hali ya utegili (plasma).


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Mara nyingi elementi zinapatikana katika hali ya kampaundi yaani zikiunganishwa na elementi nyingine.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Orodha ya elementi Orodha hii inaorodhesha elementi za kikemia katika mfumo radidia kufuatana na herufi za alfabeti.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Jina la Elementi)Kiingereza (IUPAC)AlamaNamba atomiaUzani atomia [u]Densiti [kg/m³] (20°C)Kiwango  cha kuyeyuka (°C)Kiwango  cha kuchemka (°C)Iligunduliwa mwakaKutambuliwa naAktiniactiniumAc89227,0310070104731971899DebierneAluminialuminiumAl1326,982700660,524671825ØrstedAmerikiamericiumAm95243,061367099426071944SeaborgStibiantimonySb51121,756690630,71750zamani(?)ArigoniargonAr1839,941,66 -189,4 −189,4 -185,9 −185,91894Ramsay,  StruttAsenikiarsenicAs3374,925720613 2)6132)11.


Question: Neno Tantali linatokana na nini?

Elementi za kikemia

Jhd.Albertus MagnusAstatiniastatineAt85209,993023371940SegrèBaribariumBa56137,33365072516401808DavyBerkeliberkeliumBk97247,07132509861949SeaborgBeriliberylliumBe49,011850127829701797VauquelinBismuthibismuthBi83208,989800271,415601540AgricolaBoribohriumBh107262,121976OganessianBoroniboriumB510,812460230025501808Davy,  Gay-LussacBromibromineBr 3579,903140 -007,3−7,358,81826BalardKadimicadmiumCd48112,4186403217651817Stromeyer und   HermannSizicesiumCs55132,91190028,46901860Kirchhoff,   BunsenKalisicalciumCa2040,078154083914871808DavyKalifonicaliforniumCf98251,08151009001950SeaborgSericeriumCe58140,11677079832571803von Hisinger, BerzeliusKlorinichlorineCl1735,452,95 -101−101 -034,6 −34,61774ScheeleKromichromiumCr2452,007140185724821797VauquelinKobalticobaltCo2758,9338890149528701735BrandtKuricuriumCm96247,0713510134031101944SeaborgDarmstatidarmstadtiumDs1102691994GSIDubnidubniumDb105262,111967/70GhiorsoDisprosiDisprosiDy66162,58560140923351886Lecoq de BoisbaudranEinsteinieinsteiniumEs99252,088601952SeaborgFeri (chuma) (chuma)ironFe2655,85787015352750zamani(?)ErbierbiumEr68167,269050152225101842MosanderEuropieuropiumEu63151,96525082215971901DemarçayFermifermiumFm100257,101952SeaborgFloriniflourineF919,001,58 -219,6−219,6 -188,1 −188,11886MoissanFransifranciumFr87223,02276771939PereyGadolinigaboliniumGd64157,257890131132331880de MarignacGaligalliumGa3169,72591029,824031875Lecoq de BoisbaudranGermanigermaniumGe3272,615320937,428301886WinklerAuri (dhahabu)goldAu79196,97193201064,42940zamani(?)HafniHf72178,4913310215054001923Coster,   de HevesyHassiHs108265,001984GSIHeliHe24,000,170 -272,2−272,2 -268,9 −268,91895Ramsay,  CrookesHolmi ?holmiumHo67164,938780147027201878SoretHidrojenihydrogenH11,010,084 -259,1 −259,1 -252,9 −252,91766CavendishIndiindiumIn49114,827310156,220801863Reich,  RichterIodiniiodineI53126,904940113,5184,41811CourtoisIridiiridiumIr77192,2222560241041301803TennantKalipotassiumK1939,09886063,77741807DavyKabonicarbonC612,011351035504827zamani(?)KriptonikryptonKr3683,803,48 -156,6−156,6 -152,3−152,31898Ramsay,  TraversKupricopperCu2963,5589201083,52595zamani(?)LanthaniLa57138,90616092034541839MosanderLawirensilawrenciumLr103260,1016271961GhiorsoLithiLi36,94530180,513171817ArfwedsonLutetiLu71175,009840165633151907von Welsbach,  UrbainMagnesiMg1224,301740648,811071828BussyManganisiMn2554,907440124420971774GahnMaitnirimeitneriumMt1092661982GSIMendelevimedeleviumMd101258,11955SeaborgMolibdenimolybdenumMo4295,9410280261755601778ScheeleNatrisodiumNa1122,9997097,88921807DavyNeodimineodynNd60144,247000101031271895von WelsbachNeonineonNe1020,180,84 -248,7 −248,7 -246,1 −246,11898Ramsay  TraversNeptunineptuniumNp93237,052048064039021940McMillan  AbelsonNikelinickelNi2858,698910145327321751CronstedtNiobiniobiumNb4192,918580246849271801HatchetNitrojeninitrogenN714,011,170 -209,9 −209,9 -195,8 −195,81771ScheeleNobelinobeliumNo102259,101958SeaborgOsmiosmiumOs76190,222590304550271803TennantPaladipalladiumPd46106,4212020155231401803WollastonPlumbileadPb82207,211340327,51740zamani(?)PosforiphosphorusP1530,971820442801669BrandPlatiniplatiniumPt78195,0821450177238271557ScaligerPlutoniplutoniumPu94244,061974064133271940SeaborgPolonipoloniumPo84208,9892002549621898Marie CuriePraseodimipraseodymiumPr59140,91648093132121895von WelsbachPromethipromethiumPm61146,927220108027301945MarinskyProtaktiniprotactiniumPa91231,0415370155440301917Fajans  Hahn,  MeitnerHidrajirimercuryHg80200,5913550 -038,9 −38,9356,6zamani(?)Radi (elementi)radiumRa88226,03550070011401898Marie und  Pierre CurieRadoniradonRn86222,029,23 -071 −71 -061,8 −61,81900DornRenirheniumRe75186,2121030318056271925Noddack,  Tacke,  BergRodirhodiumRh45102,9112410196637271803WollastonRentgeniRg1112721994GSIRubidiRb3785,451530396881861Bunsen,  KirchhoffRutheniRu44101,0712450231039001844ClausRutherfordiRf104261,111964/69GhiorsoSamariSm62150,367540107217781879Lecoq de BoisbaudranOksijenioxygenO816,001,33 -218,4 −218,4 -182,9 −182,91774Priestley,  ScheeleSkandiscandiumSc2144,962990153928321879NilsonSulfurisulfurS1632,072060113444,7zamani(?)SiborgiseaborgiumSg106263,121974OganessianSeleniSe3478,9648202176851817BerzeliusAgentisilverAg47107,8710490961,92212zamani(?)SilikonisiliconSi1428,092330141023551824BerzeliusStanitinSn50118,7172902322270zamani(?)StrontistrontiumSr3887,62263076913841798KlaprothTantalitantalumTa73180,9516680299654251802EkebergTekinetitechnetiumTc4398,9111490217250301937SegrèTelurotelluriumTe52127,66250449,69901782von ReichensteinTaribiterbiumTb65158,938250136030411843MosanderTalithalliumTl81204,3811850303,614571861CrookesThorithoriumTh90232,0411720175047871829BerzeliusThulithuliumTm69168,939320154517271879CleveTitanititaniumTi2247,884510166032601791Gregor,  KlaprothUnunbiununbiumUub1122771996GSIUnunheksiununhexiumUuh1162892000JINRUnunoktiununoctiumUuo1182932006JINRUnunpentiununpentiumUup1152882006JINRUnunkadiununquadiumUuq1142891999JINRUnuntriununtriumUut1132872006JINRUraniuraniumU92238,03189701132,438181789KlaprothVanadivanadiumV2350,946090189033801801del RíoWolframitungstenW74183,8519260340759271783Fausto und Juan  de ElhuyarYitebiytterbiumYb70173,04697082411931878de MarignacYitriyttriumY3988,914470152333371794GadolinZinkizincZn3065,397140419,6907zamani(?)ZenonixenonXe54131,294,49 -111,9 −111,9 -107,0 −1071898Ramsay,   TraversZirikonizirconiumZr4091,226510185243771789Klaproth Tazama pia Mfumo radidia   Jamii:Kemia


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Volkswagen (maana ya Kijerumani: gari la wananchi) inayojulikana pia kwa kifupi chake VW (tamka ing. vii-dabl-yu au jer. vau-we) ni kampuni ya kutengeneza motokaa kutoka nchini Ujerumani.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Makao makuu yapo mjini Wolfsburg katika jimbo la Saksonia Chini lakini ina viwanda katika sehemu nyingi za Ujerumani na nchi nyingi hadi Afrika, Asia na Amerika.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Kampuni ya Volkswagen ni pia mwenye makampuni ya Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Seat, Škoda na Scania.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Ni kampuni kubwa ya kutengeneza magari katika Ulaya na ya tatu duniani.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Imetangaza ya kwamba inalenga kuwa kampuni kubwa ya kutengeneza magari duniani kabisa.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Takwimu za biashara  Historia Chanzo cha kampuni ilikuwa mnamo mwaka 1937.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Wakati ule dikteta wa Ujerumani Adolf Hitler alitaka motokaa yenye bei nafuu kwa wananchi wa kawaida na "Volkswagen" ina maana ya "gari la wananchi" iliyoweza kubeba familia ya watu 4 na kutembea kwa mkasi wa 100 km/h.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Muhandis Ferdinand Porsche aliombwa kutunga gari lenye bei ndogo lililoweza kupatikana kwa watu wengi wenye mishahara midogo.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Kutokana na umbo lake limejulikana kwa jina la "Käfer" (ing. beetle yaani mdudu mwenye umbo la kangambili).


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Kiwanda kipya kilianzishwa mashambani karibu la boma la kale lililoitwa "Wolfsburg" likawa chanzo cha mji wa baadaye.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Kiwanda kilikamilishwa mwaka 1939 miezi michache kabla ya mwazo wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Kutokana na vita magari yaliyokusudiwa hayakujengwa badala yake modeli zilibadilishwa kwa matumizi ya kijeshi.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Baada ya kushindwa kwa Ujerumani Wolfsburh ilikuwa chini ya utawala wa Kiingereza kwa miaka 4 na Waingereza walisita kwa muda kama wangeendeleza kiwanda au kuiuza.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Lakini waliona modeli ya Volkswagen iliyoanza kutolewa sasa kwa idadi ndogo haikufaa waliwachia Wajerumani.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Lakini katika miaka iliyofuata tangu Ujerumani ya Magharibi ilirudishwa hali ya kujitawala gari lilelile likawa ishara ya kurudishwa kwa nguvu ya kiuchumi.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Mwaka 1955 tayari milioni 1 ya motokaa zenye umbo la dudu zilitembea barabarani.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Mafanikio ya kampuni yaliendelea kwa kutoa modeli mpya na kubwa zaidi.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Mnamo 1965 VW ilinunua kiwanda cha NSU - Audi na kampuni hii ilibuni aina za modeli kama Golf na Passat zilizouzwa baadaye tangu 1974 kama kizazi kipya cha VW baada ya mauzo ya VW-beetle kupungua.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Model ya zamani iliendelea kutengenezwa katika viwanda huko Meksiko na Brazil.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Tangu 1986 VW iliendelea kunua makampuni mengine kama Seat ya Hispania, Skoda ya Ucheki na mengine.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

VW imeendelea kupanusha utengenezi wake hata nje ya magari ya familia.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Siku hizi jumuiya ya makampuni chini ya VW inatengeneza magari ya mizigo, malori, magari ya michezo, magari yenye bei za juu na mengine.


Question: Je,gari la aina ya Volks Wagen ina makao makuu yake nchi gani?

Volkswagen

Viungo vya Nje   Jamii:Makampuni ya Ujerumani Jamii:Motokaa


Question: Je,agano la zamani lina kurasa ngapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Vitabu vya Biblia ya Kikristo vilivyoorodheshwa hapa chini ni vile 66 tu vinavyotambuliwa na Wakristo wote.


Question: Je,agano la zamani lina kurasa ngapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Zingatia lakini kwamba walio wengi, hasa Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki, katika Biblia wanavyoitumia wana vitabu vingine 7 vinavyoitwa Deuterokanoni, navyo vyote vimo katika Agano la Kale: Yoshua Bin Sira, Kitabu cha Hekima, Kitabu cha kwanza cha Wamakabayo, Kitabu cha pili cha Wamakabayo, Tobiti, Yudithi, Baruku.


Question: Je,agano la zamani lina kurasa ngapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Majina ya vitabu yameandikwa hapa kufuatana na tafsiri ya Kiswahili cha kisasa maarufu kama Habari Njema.


Question: Je,agano la zamani lina kurasa ngapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Kama kuna jina lingine limeongezeka katika mabano.


Question: Je,agano la zamani lina kurasa ngapi?

Orodha ya vitabu vya Biblia

Agano la Kale Vitabu vya kihistoria Mwanzo (Kitabu cha Kwanza cha Musa)  Kutoka (Kitabu cha Pili cha Musa)   Walawi (Kitabu cha Tatu cha Musa)   Hesabu (Kitabu cha Nne cha Musa)   Kumbukumbu la Sheria (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa)   Yoshua   Waamuzi   Ruthu (Kitabu cha Ruthi)   Samueli I   Samueli II   Wafalme I   Wafalme II   Mambo ya Nyakati I   Mambo ya Nyakati II   Ezra   Nehemia (Kitabu cha Pili cha Ezra)   Esta   Vitabu vya hekima Yobu (Kitabu cha Ayubu)   Zaburi   Methali   Mhubiri   Wimbo Ulio Bora   Maombolezo (Maombolezo ya Yeremia)   Vitabu vya kinabii Isaya   Yeremia   Ezekieli   Danieli   Hosea   Yoeli   Amosi   Obadia   Yona   Mika   Nahumu   Habakuki   Sefania   Hagai   Zekaria   Malaki    Agano Jipya Vitabu vya kihistoria Injili ya Mathayo   Injili ya Marko   Injili ya Luka   Injili ya Yohane (Injili ya Yohana)   Matendo ya Mitume   Barua za Paulo Barua kwa Waroma (Waraka kwa Warumi)   Barua ya Kwanza kwa Wakorintho   Barua ya Pili kwa Wakorintho   Barua kwa Wagalatia   Barua kwa Waefeso   Barua kwa Wafilipi   Barua kwa Wakolosai   Barua ya Kwanza kwa Wathesalonike   Barua ya Pili kwa Wathesalonike   Barua ya Kwanza kwa Timotheo   Barua ya Pili kwa Timotheo   Barua kwa Tito   Barua kwa Filemoni   Barua nyingine Barua kwa Waebrania   Barua ya Yakobo   Barua ya Kwanza ya Petro   Barua ya Pili ya Petro   Barua ya Kwanza ya Yohane   Barua ya Pili ya Yohane   Barua ya Tatu ya Yohane   Barua ya Yuda   Kitabu cha kinabii Ufunuo (Ufunuo wa Yohane)   * Biblia Biblia Jamii:Ukristo


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander Mashuhuri (au Aleksanda Mkuu, kwa Kigiriki Μέγας Αλέξανδρος, inayoandikwa kwa alfabeti yetu Megas Aleksandros) aliishi tangu Julai 356 KK hadi tarehe 11 Juni 323 KK.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mfalme wa Masedonia (336 – 323 KK), anajulikana kama mmoja kati ya amiri jeshi waliofanikiwa kupita wote wengine katika historia ya dunia.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kabla hajafariki kwa umri wa miaka 33 aliteka sehemu kubwa ya dunia iliyojulikana na Wagiriki wa zamani zake, kuanzia Ulaya hadi Bara Hindi na Misri.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander, familia na utoto thumbnail|220px|Aleksander na farasi Bukefalos; sanamu ya bronzi ya John Steell ya 1884 Aleksander alizaliwa mwaka 356 KK kama mwana wa mfalme Filippo II wa Masedonia na malkia Olympias.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Masedonia ilikuwa nchi katika kaskazini ya Ugiriki ya Kale na Wgiriki wengi waliwatazama Wamasedonia kama washenzi walio nje ya ustaarabu wa Ugiriki.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Tofauti na Ugiriki ya Kale iliyokuwa jamii ya madola-miji Masedonia iikuwa jamii ya miji michache na watu wengi walioishi vijijini.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Ilitokea katika karne ya 5 KK tu ya kwamba wanamichezo kutoka Masedonia walikubaliwa kwenye Michezo ya Olimpiki.[1].


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Filippo II alibadilisha hali ya Masedonia kwa kuimarisha jeshi lake hasa kuanzisha mbinu mpya za kupanga wanajeshi katika vikosi vya phalanx vyenye mikuku mirefu sana na kuunda vikosi vya askari farasi wazito wailokingwa kwa nguo za chuma kifuani na kofia kinga.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kwa kutumia jeshi hili alishinda madola mengine ya Ugiriki na majirani upande wa kaskazini na kuupatia ufalme wake kipaumbele katika Ugiriki.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Baada ya kuunganisha Ugiriki chini ya uongozi wake kwa upanga alilenga kushinda pia mioyo yao kwa kuanza vita dhidi ya Milki ya Uajemi iliyowahi kupigana vita na Wagiriki mara kadhaa.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Alianza kutuma sehemu ya jeshi kwenda Asia Ndogo[2] iliyokuwa wakati ule sehemu ya Milki ya Uajemi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kuna masimulizi mengi kuhusu utoto wa Aleksander ambayo mara nyingi ni hekaya zilizobuniwa baadaye.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Hadithi moja inayokubaliwa na wanahistoria ni kuhusu Aleksader kijana wa miaka 10 aliyejipatia farasi iliyombeba baadaye hadi Uhindini.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Katika simulizi hii mfalme alitembelewa na mtu aliyetaka kuuza farasi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Farasi moja aliyependeza hakuweza kupandwa na mtu yeyote na mfalme alimkataa.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Hapo Aleksander aliomba ajaribu kumpanda akafaulu.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Sababu yake ni Aleksander alitambua ya kwamba huyu farasi aligeuka ghafla akikiona kivuli chake wakati mtu alitaka kumpanda.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Farasi alinunuliwa na Aleksander alimwita "Bukefalos"  [3] akamtumia katika miaka ijayo hadi Misri na Bara Hindi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Filippo alimwajiri mwanafalsafa Aristoteli kuwa mwalimu wa Aleksander katika falsafa, sanaa na hisabati.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aristoteli alimpa mwanafunzi wake wa kifalme nakala ya muswada ya Ilias[4] na Aleksander aliibeba kwenye kampeni zake za kijeshi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aristoteli alidai kama sehemu ya malipo yake ya kwamba mji wake wa nyumbani uliowahi kuharibika vitani na Filippo kujengwa upya na raia wake waliowahi kuuzwa kama watumwa wanunuliwe na mfalme na kupewa uhuru.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Uhusiano baina ya kijana Alesander na babake ulikuwa baadaye na matatizo kutokana na husiano za kimapenzi za mfalme kando la mamake Aleksander.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mfalme wa Masedonia (336 - 335 KK)  Mwaka 336 KK mfalme Filippo aliuawa na mlinzi wake.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander kijana wa miaka 20 alitangaziwa mfalme mpya kwa msaada wa jemadari Antipater.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aliagiza kuuawa kwa maafisa wa babake waliosambaza uvumi kuwa Aleksander aliuwa ameshiriki jatika uuaji wa babake.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mwaka huohuo alikutana na mabalozi wa miji ya Ugiriki walioapa kumtii.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mwaka 335 alipaswa kufanya vita na makabila ya kaskazini walioingizwa katika ufalme na babake na sasa waliona nafasi ya kuasi, akawashinda.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Wakati Aleksander alipigania vita katika kaskazini miji ya Wagiriki waliona nafasi ya kutafuta uhuru upya wakaasi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Wakazi wa Thebes waliwafukuza askari wa Kimakedinia katika mji wao.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander alirudi Ugiriki moja kwa moja baada ya ushindi wake kwenye kaskazini akateka mji wa Thebes akaamuru nyumba zote zibomolewe isipokuwa hekalu na nyumba ya mshairi Pindar.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Wakazi 6,000 walichinjwa na 30,000 kuuzwa kama watumwa.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Sasa miji mingine ya Ugriki ilishikwa na hofu na kusalimu amri.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander aliwasamehe Wagiriki kwa sababu aliwahitaji kwa mipango yake ya vita dhidi ya Uajemi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Alithebitishwa kama kiongozi na jemadari mkuu wa shirikisho la Wagiriki.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kampeni dhidi ya Uajemi (334–333 KK)  Wakati wa Aleksander Milki ya Uajemi ilikuwa milki iliyotawala eneo kubwa duniani.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Wakati wa karne mbili zilizotangulia watawala wa Uajemi waliwahi kuvamia na kuteka Mesopotamia, Shamu, Palestina, Misri, Asia Ndogo pamoja na sehemu za Asia ya Kati.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Walijaribu mara kadhaa kuvamia Ugiriki pia lakini waliweza kushindwa kwa matatizo.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Katika Asia Ndogo walitawala miji minghi ya Kigiriki iliyokaa ng'ambo ya Bahari ya Aegean.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Hivyo Filippo II aliandaa vita dhidi ya Uajemi kwa sababu alitaka kutumia vita dhidi ya maadui wa miaka mingi kuimarisha nafasi yake kati ya Wagiriki.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Uvamizi wa kwanza wa Masedonia katika Asia Ndogo ulirudishwa nyuma na Waajemi.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander alivuka mlangobahari wa Dardaneli katika Mei 334 akiwa na jeshi la askari 35,000 Wamasedonia na Wagiriki.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Alimwacha jemadari yake Antipater huko Ugiriki na askari 12,000.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mfalme wa Uajemi alikuwa Darios III aliyesita kumpa jemadari moja mamlaka ya vita akaacha kazi hii kwa makabaila Waajemi katika Asia ndogo.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Upande wa Uajemi kulikuwa pia na jemadari Mgiriki Memnon aliyemhudumia mfalme wa Uajemi kama askari wa kukodiwa.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Alishauri kutomshambulia Aleksander vikali badala yake kumvuta ndani ya Asia Ndogo na kuharibu akiba zote za chakula anakoenda.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Lakini Wakubwa Waajemi walikataa wakatafuta mapigano.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mkutano wa kwanza wa Aleksander na jeshi la Uajemi ulitokea kwenye Mapigano ya Granikos[5].


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Viongozi Waajemi walipanga jeshi lao vibaya wakapigwa na Wamasedonia.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Alesander aliendelea kupita kwenye miji ya pwani iliyokaliwa na Wagiriki na kumfungulia milango yao.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kwa njia hii alitaka kuondoa nafasi ya bandari kwa meli za nevi ya Waajemi zilizokuwa hatari kwa Ugiriki.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander aliteua viongozi wenyeji kama maliwali wake katika majimbo ya Asia Ndogo na hivyo kuimarisha utawala wake.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Baada ya kumaliza miji ya pwani akaingingia ndani ya Asia Ndogo hadi Frygia.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Hapa katika mji mkuu wa kale wa Gordion alikata fundo mashihuri wa Gordion.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kwenye ikulu ya kale mjini Gordion ilitunzwa gari la farasi la kale sana.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Lilifungwa kwa kamba zilizopigwa fundo imara kupita kiasa.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Ilisemekana kuna utabiri kuwa kama mtu angeweza uondoa fundo hili atakuwa mtawala juu ya Asia.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kutokana na hekaya ya kale Aleksander alitazama fundo akaiona gumu akatoa upanga wake na kuikata.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kuelekea mwisho wa mwaka 333 Aleksander alipokwa habari kuwa mfalme wa Uajemi alikaribia Asia Ndogo kwa jeshi kubwa.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Aleksander alipiga mbio kukutana naye.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kwenye mapigano ya Granikos mnamno 5 Novemba 333 majeshi ya Waajemi na Wagiriki yalikutana, tena ushindi ulikuwa upande wa Aleksander.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mfalme Dareios  aliweza kukimbia kwa muda.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Mitazamo juu yake Katika Deuterokanoni anatajwa na vitabu vya Wamakabayo kama mwanzilishi wa dola lililoeneza ustaarabu wa Kigiriki hata kuhatarisha imani ya Wayahudi na kuwadhulumu wakati wa mwandamizi wake Antioko Epifane wa Syria.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Katika kitabu cha Kizoroastria cha kipindi cha kati ya Uajemi kilichoitwa Arda Wiraz Nāmag Aleksander anajulikana kama “Aleksander aliyelaaniwa” kwa sababu alishinda milki ya Uajemi na aliangamiza mji mkuu wake ulioitwa Persepolis.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Lakini katika habari za baadaye za Uajemi, mpaka Irani ya siku hizi, anaitwa Eskandar na hata alishangiliwa wakati Ukuta Mkuu wa Sadd-e Eskandar ulijengwa wakati wa Ufalme wa Parthia.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Pia anajulikana katika desturi za Mashariki ya Kati kama Dhul-Qarnayn kwa Kiarabu na Dul-Qarnayim kwa Kiyahudi na Kiaramu, yaani "mtu mwenye pembe mbili", huenda kwa sababu picha kwenye sarafu za wakati wa utawala wake ilimwonyesha kama anazo pembe mbili za kondoo dume za mungu Ammon wa Misri.


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Jina lake kwa Kihindi ni Sikandar, neno ambalo ni sawa na “mtaalamu” au “mtu stadi.”


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Marejeo  Matoleo ya matini za kale      .


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Kujisomea juu ya Aleksander na dunia yake    Unknown parameter |trans_title= ignored (help)           Cite journal requires |journal= (help)                              CS1 maint: display-editors (link)            Kujisomea zaidi *      Cite journal requires |journal= (help) Cite journal requires |journal= (help)                         Viungo vya Nje * .  , , , , , .  at Curlie . . .


Question: Kiongozi wa Ugiriki karne ya 10 anaitwa nani?

Aleksander Mashuhuri

Jamii:Ugiriki ya Kale Jamii:Watu wa Masedonia Jamii:Watu wa Biblia


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Injili Ndugu (zinaitwa pia Injili sinoptiki) ni Injili 3 za kwanza katika Agano Jipya ya Biblia ya Kikristo ambazo ni: Injili ya Mathayo, Injili ya Marko na Injili ya Luka.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Injili hizo tatu zinafanana katika lugha na yaliyomo zikitofautishwa na Injili ya Yohane inayoonekana kutumia lugha kiasi tofauti na kufuata muundo tofauti katika taarifa yake juu ya Yesu kuliko zile za sinoptiki.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Historia Kwa muda wa miaka 30 na zaidi Mitume wa Yesu na Wakristo wa kwanza kwa jumla walitangaza habari za Yesu Kristo hasa kwa midomo, halafu kwa barua na maandishi mengineyo.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Lakini wakati huohuo (miaka ya 50 BK?) baadhi yao walianza kukusanya kwa maandishi ushuhuda wa mitume na wengineo kuhusu mafundisho na maisha ya Yesu, kama vile mifano aliyoitoa, mabishano yake na Mafarisayo, na hasa mateso yake.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Kati yao tunaambiwa Mathayo aliandika kwa Kiaramu, ingawa hatuna hata kipande cha kitabu chake asilia na cha vinginevyo.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Ila Wainjili wetu walivisoma na kuvitumia kwa kutunga vya kwao.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Baada ya Injili zao nne kupatikana, Kanisa likaacha vitabu vya kwanzakwanza hata vikapotea.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Wataalamu wengi wanakubaliana kusema Marko ndiye aliyetangulia kuandika kitabu kamili juu ya maisha na mafundisho ya Yesu kuanzia utume wa Yohane Mbatizaji hadi ufufuko wake.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Ndiye aliyekiita kitabu cha namna hiyo Injili, hata neno hilo, lililokuwa na maana ya ujumbe kuhusu Yesu, likaja kuwa na maana mpya ya kitabu cha habari za Yesu.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Marko aliandika akiwa Roma miaka 65-70 hivi, mara baada ya serikali kuanza kuwatesa Wakristo, na akiwa na nia ya kuwaimarisha katika dhuluma.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Baada ya Marko, watu wawili tena waliandika vitabu kama cha kwake, wakikitegemea kwa kiasi kikubwa na kukipanua kwa habari za utoto wa Yesu, mafundisho mengi zaidi n.k.  Wataalamu wanaona Injili hizo za Mathayo na Luka ziliandikwa kati ya miaka 80 na 90, hata hatujui ipi imetangulia.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Mazingira ni yaleyale ya Mashariki ya Kati, labda Antiokia, ila walengwa ni tofauti.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Injili ya Mathayo iliandikwa kwa ajili ya Wakristo wa Kiyahudi wakati mabishano kati ya Kanisa na Israeli yalipozidi, na ina lengo la kuwaimarisha katika imani yao kuwa Yesu ndiye Masiya, ndiye Musa mpya.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Kumbe Luka ambaye alikuwa Mpagani kwanza aliwaandikia hasa Wakristo wa mataifa akisisitiza upendo wa Yesu kwa wote, na kwa namna ya pekee kwa maskini, wakosefu na wengine waliodharauliwa.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Injili hizo tatu zinaitwa “ndugu” kwa jinsi zinavyofanana katika mpangilio, katika habari na pengine katika maneno yenyewe; kwa Kigiriki zinaitwa “sunoptiki”, yaani zinazotazamika kwa pamoja.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Luka aliiongezea Injili yake kitabu cha pili, yaani Matendo ya Mitume, kama mwendelezo wake, kwa kuwa aliona kazi ya Kristo inakamilishwa na Roho Mtakatifu katika ile ya Kanisa.


Question: Musa alikuwa na ndugu wangapi?

Injili Ndugu

Jamii:Vitabu vya Agano Jipya


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Lugha rasmi ni lugha iliyopewa cheo maalumu katika nchi fulani.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Kwa kawaida ni lugha inayotumiwa hasa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake na pia kwa matangazo rasmi, kwa mfano kwa kutangaza sheria.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Ni pia lugha ya kuendesha kesi mahakamani na kuandika hukumu.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Kuna nchi zenye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya taifa au katika sheria mahsusi, lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo na kueleweka.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Kwa mfano nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha kumi na moja nyingine (pamoja na Kiafrikaans na Kijerumani) zimetajwa kama lugha za taifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya kufundishia shuleni.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Nchi kadhaa zimekubali pia lugha ya alama jinsi inavyotumiwa na watu bubu kati ya lugha rasmi ya nchi.


Question: Je,lugha rasmi nchini Kenya ni gani?

Lugha rasmi

Sifa za lugha rasmi Hutumika katika masuala rasmi: ofisini, bungeni, kortini n.k. Yaweza kuwa lugha ya taifa Yaweza kuwa au isiwe sanifu Hubeba msamiati mwafaka au wa kutosha k.v. katika nyanja za sayansi na teknolojia Haifungwi, haipendelei ukabila Huwa na utaratibu maalumu  Jamii:Lugha


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai ni kabila la watu wa kuhamahama wanaopatikana Kenya na Tanzania.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kwa sababu ya mila zao, mavazi tofauti na kuishi karibu na mbuga nyingi za Afrika Mashariki, ni miongoni mwa makabila yanayojulikana zaidi hata nje ya Afrika. [3]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wao wanazungumza Maa, [3] mojawapo ya familia ya lugha za Kinilo-Sahara inayohusiana na Kidinka na Kinuer.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kwa sababu ya uhamiaji, Wamasai ni wazungumzaji wa Kiniloti wa kusini zaidi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Pia wameelimika katika lugha rasmi za Kenya na Tanzania: Kiswahili na Kiingereza.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Utafiti juu ya DNA yao umeonyesha walivyoathiriwa na urithi wa nasaba mbalimbali, hata kutoka nje ya Afrika, lakini hasa wa jamii ya Wakushi wa Afrika Mashariki.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Idadi ya Wamasai ilikadiriwa kuwa 841.622 katika sensa ya 2009 na 800.000 katika Tanzania mwaka 2011 [2]; kwa jumla inakadiriwa kuwa inakaribia 1.700.000 [3] Makadirio hayo ya Wamasai katika nchi zote mbili huenda ikawa vigumu kuyathibitisha kwa sababu ya umbali wa maeneo ya vijiji vyao vingi, na asili yao ya uhamaji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ingawa serikali za Tanzania na Kenya zimeweka mipango kuwahimiza Wamasai kuachana na jadi ya uhamaji, bado wameendelea na desturi hiyo. [4]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hivi majuzi, Oxfam imedai kwamba mtindo wa maisha ya Wamasai lazima ukubaliwe kwa kuzingatia mabadiliko ya hali ya hewa kwa sababu hawana uwezo wa kulima katika majangwa. [5]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Historia Kulingana na historia simulizi yao wenyewe, asili ya Wamasai ni kwenye bonde la Nile ya chini, kaskazini kwa Ziwa Turkana (North-West Kenya).


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Walianza kuhamia kusini karibu na karne ya 15, wakiwasili katika shina la ardhi kutoka kaskazini mwa Kenya na Tanzania ya kati tangu karne ya 17 hadi mwisho wa karne ya 18.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Makabila mengine yalilazimishwa kuyahama makazi yao Wamasai walipohamia huko.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Eneo la Wamasai lilifika kilele cha ukubwa wake katikati ya karne ya 19, na kuenea kote katika Bonde la Ufa na pande za ardhi kutoka Mlima Marsabit huko kaskazini hadi Dodoma kule kusini. [6]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wakati huo Wamasai, na vilevile kundi kubwa la waliokuwa wamejiunga nalo, walikuwa wakivamia mifugo hadi umbali wa mashariki ya pwani ya Tanga huko Tanzania.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Washambulizi walitumia mikuki na ngao, lakini walikuwa wamehofiwa kwa kutupa vilabu (orinka) walivyoweza kutupa kwa usahihi kutoka umbali wa mita 100.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mwaka 1852 kulikuwa na ripoti ya msongamano wa wapiganaji 800 wa Kimasai kuhamia nchini Kenya.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mwaka 1857, baada ya kufyeka "Nyika ya Wakuafi" kusini mashariki mwa Kenya, washambulizi Wamasai wakatisha Mombasa katika pwani ya Kenya.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

[7]  Kipindi cha upanuzi ulifuatwa na "Emutai" ya miaka 1883-1902.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kipindi hiki kilikuwa kimeainishwa na uenezi wa magonjwa ya bovin pleuropneumonia, rinderpest na ndui.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kisio la kwanza la mwanajeshi wa Kijerumani kaskazini magharibi mwa Tanganyika ni kwamba asilimia 90 ya ng'ombe na nusu ya wanyama pori walikufa kutokana na ugonjwa wa rinderpest.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Madaktari Wajerumani walidai kuwa katika eneo moja "kila sekunde" Afrika kulikuwa na mtoto aliyeugua matokeo ya smallpox.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kipindi hiki kiliambatana na ukame.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mvua ilikosa kunyesha kabisa miaka 1897 na 1898.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mtafiti kutoka Austria, Oscar Baumann akisafiri katika nchi ya Wamasai miaka 1891-1893, alieleza makazi huko katika volkeno ya Ngorongoro katika kitabu cha mwaka 1894 durch Massailand zur Nilquelle ("Kupitia ardhi ya Wamasai kwenye chanzo cha Nile"): "Kulikuwa na wanawake waliodhoofiwa mno waliotazama ule wazimu wa njaa ... mashujaa waliokuwa wameshindwa kutembea, wakiwa na wazee walioathirika na wasiojali kitu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vikundi vya tai viliwafuata kutoka juu, hawa tai wakisubiri waathirika.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

" Kulingana na kisio moja theluthi mbili za Wamaasai walikufa katika kipindi hiki.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuanzia mkataba wa mwaka 1904,  na kufuatiwa na mwingine wa mwaka 1911, ardhi ya Wamasai nchini Kenya ilipunguzwa kwa asilimia 60 wakati Waingereza walipowafukuza ili kutayarisha mashamba ya wakoloni, hatimaye kuwalazimu kuishi katika wilaya ya Kajiado na Narok.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai wa Tanzania walifukuzwa kutoka ardhi yenye rutuba kati ya Mlima Meru na Mlima Kilimanjaro, nyanda yenye rotuba iliyo karibu na Ngorongoro katika miaka ya 1940. [8]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ardhi zaidi ilichukuliwa kwa ajili ya hifadhi ya wanyamapori na hifadhi za taifa: Amboseli, Hifadhi ya Kitaifa ya Nairobi, Masai Mara, Samburu, Ziwa Nakuru, na Tsavo nchini Kenya; Manyara, Ngorongoro, Tarangire  na Serengeti huko Tanzania.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai ni wafugaji wanaopinga sisitizo la serikali za Tanzania na Kenya la kuishi maisha ya kisasa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wao wanadai haki ya kulisha mifugo katika Hifadhi za Taifa katika nchi zote mbili.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Jamii ya Wamasai haikuwahi kukubali kamwe usafirishaji haramu wa binadamu, na wote waliotafuta watumwa walikuwa wakiwaepuka Wamasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Pamoja na kusimama dhidi ya utumwa na waliishi pamoja na wanyama pori wengi huku wakikataa kula wanyama hao wala ndege.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hivyo sasa ardhi ya Wamasai ina Hifadhi za Wanyama pori zilizo bora kabisa kote Afrika Mashariki.[9]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kimsingi kuna sekta kumi na mbili za kabila la Wamasai, kila sekta ikiwa na desturi yake, muonekano, uongozi na lugha tofauti.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Sekta hizi zinajulikana kama Keekonyokie, Daha Besdi, Purko, Wuasinkishu, Siria, Laitayiok, Loitai, Kisonko, Matapato, Dalalekutuk, Loodokolani na Kaputiei. [10]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Utamaduni  Jamii ya Wamasai inafuata sana mfumo dume: katika desturi yao ni wanaume, pamoja na wazee wastaafu, wanaoamua mambo makubwa zaidi kwa kila kikundi cha Wamasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Sheria simulizi zinashughulikia masuala mengi ya desturi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kunyongwa kisheria hakujulikani, na malipo ya kawaida kwa ng'ombe hutosheleza mambo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuna mbinu za kutatua migogoro nje ya mahakama kama 'amitu', inayomaanisha 'kufanya amani', au 'arop', ambayo inahusisha kuomba msamaha wa dhati.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai humwabudu Mungu pekee, nao humwita Enkai au Engai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Engai ni Mungu mmoja mwenye asili mbili: Engai Narok (Mungu Mweusi) ana huruma, na Engai Nanyokie (Mungu Mwekundu) ana ghadhabu.[11] "


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mlima wa Mungu", Ol Doinyo Lengai, uko kaskazini mwa Tanzania.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Binadamu mkuu katika mfumo wa dini ya Wamasai ni laibon ambaye anaweza kushiriki katika: uponyaji wa kidini, kuzungumza na Mungu na unabii, kuhakikisha mafanikio katika vita au mvua ya kutosha.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nguvu zozote alizokuwa nazo laibon zilikuwa zimetokana na utu au nafsi yake, bali si cheo chake.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai wengi wamekuwa Wakristo, na kwa kiwango kidogo Waislamu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vifo vingi vya watoto wachanga miongoni mwa Wamasai vimesababisha watoto wengi kutotambuliwa mpaka kufikia umri wa miezi 3, ilapaitin. [12]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kwa utamaduni, mwishoni mwa maisha yao Wamasai huzikwa bila sherehe na maiti wanaachwa nje waliwe na tumbusi [13] Maiti kukataliwa na tumbusi na fisi, wanaojulikana kama Ondili ama Oln'gojine, huonekana kuwa kitu kibaya, na kusababisha jamii ya mfu huyo kulaumiwa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kwa hivyo haikuwa nadra kupata  miili iliyopakwa mafuta na damu kutoka ng'ombe aliyechinjwa. [14]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mazishi ya zamani yalikuwa yametengwa kwa waheshimiwa wakubwa, kwani iliaminika kuwa mazishi yalidhuru udongo. [15]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Maisha ya Wamasai inahusika sana na ng'ombe, ambao huwa msingi wa chakula cho.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kipimo cha mali ya mtu ni idadi ya mifugo na watoto alionao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuwa na ng'ombe 50 au zaidi kunaheshimika, na watoto zaidi ni bora.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mtu ambaye anao wengi upande mmoja lakini si upande wa pili anahesabiwa kama maskini. [16]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai huamini kwamba Mungu aliwapa ng'ombe wote duniani, kwa hivyo kuchukua mifugo kutoka makabila mengine ni suala la kudai ni haki yao, lakini zoezi hili limepungua. [17]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Makazi   Kihistoria Wamaasai ni watu wanaohamahama, kwa hivyo tangu jadi wamekuwa wakitumia vinavyopatikana kwa urahisi ili kujenga makazi yao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nyumba zao za asili ziliundwa kwa ajili ya kuhama mara kwa mara, kwa hivyo hazikujengwa za kudumu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Inkajijik (nyumba hizo) zina umbo la nyota au mviringo, na hujengwa na wanawake. kwa mbao, matawi madogo yaliyochanganywa na matope, vijiti, majani, kinyesi cha ng'ombe na mkojo wa binadamu, na majivu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mavi ya ng'ombe inahakikisha kuwa paa halivuji, na maji ya mvua yasiweze kupita.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Enkaji ni ndogo, kipimo cha mita 3x5 na kimo cha m 1.5 kwenda juu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ndani ya nafasi hii familia hupika, hula, hulala, hupiga gumzo na huweka akiba ya chakula, mafuta na mali nyingine.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mifugo wadogo mara nyingi pia huwekwa ndani ya enkaji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vijiji huzungukwa na ua (Enkang) lililojengwa na wanaume kwa kutumia miiba ya acacia, mti wa kiasili.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Usiku wote ng'ombe, mbuzi na kondoo huwekwa katikati ya ua hilo, kuwalinda kutokana na wanyama pori.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mpangilio wa jamii Kitengo kati ya jamii ya Wamasai ni umri.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ingawa wavulana hutumwa nje na ndama na kondoo kuanzia utotoni, utoto kwa wavulana ni wakati wa kucheza, isipokuwa kuchapwa viboko kidesturi ili kuthibitisha ujasiri na uvumilivu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wasichana huwajibika kwa kazi ndogondogo kama vile kupika na kukamua ng'ombe, ujuzi ambao wao hujifunza kutoka kwa mama zao kutoka umri mdogo. [18]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kila baada ya miaka 15 hivi, kizazi kipya cha Morans au Il-murran (wapiganaji) kitatahiriwa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hii inahusisha wavulana wengi kati ya umri wa miaka 12 na 25, ambao wamebalehe na si wa kizazi kilichopita.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Moja ya sherehe ya kupita ujana hadi upiganaji ni sherehe ya tohara, ambayo inafanywa bila dawa ya kugandisha misuli.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hii tohara hufanywa na wazee, ambao hutumia kisu chenye makali na kigozi cha ng'ombe kufunika jeraha.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Neno la Kimasai kwa tohara ni 'emorata'. [19]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kijana lazima avumilie operesheni akiwa kimya.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuonyesha maumivu huleta aibu, angalau kwa muda.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Maneno yoyote ya mshangao yanaweza kusababisha makosa katika operesheni hiyo nyeti, ambayo inaweza kuleta matatizo mengi, majeraha zaidi, na maumivu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mchakato wa uponyaji utachukua miezi 3-4, wakati ambao kuna uchungu kwenda haja ndogo na wakati mwingine hata hauwezekani, na wavulana lazima wabaki katika nguo nyeusi kwa kipindi cha miezi 4-8. [20]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Katika kipindi hiki, wavulana waliotahiriwa wataishi katika "manyatta", yaani "kijiji" kilichojengwa na mama zao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Manyatta hizo hazina nyua za kulinda boma, ili kusisitiza jukumu lao la kulinda jamii.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hakuna ua la mifugo linalojengwa, kwa sababu wapiganaji hawana ng'ombe wala hawana jukumu la kufuga.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ibada za kifungu zaidi zinahitajika kabla ya kufikia hadhi ya mpiganaji mwandamizi, ikifikia upeo katika sherehe ya 'eunoto', yaani "ujio wa umri". [21]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wakati kizazi kipya cha mashujaa kinaanzishwa, waliokuwa ilmoran huendelea kuwa "wazee bila mamlaka", ambao huwajibika kwa maamuzi ya kisiasa hadi wafanywe "wazee wenye mamlaka".


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

[22] [23] Wapiganaji wana jukumu la usalama katika jamii, na hutumia muda wao mwingi wakizuru ardhi yao, pia hupita mipaka yao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wao pia wanazidi kushiriki katika biashara ya mifugo kuliko awali, kuendeleza na kuboresha hisa za msingi kupitia biashara na kubadilisha bidhaa. [24]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wavulana wana wajibu wa kuwalinda mifugo wadogo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Katika msimu wa ukame, wote wapiganaji kwa wavulana huchukua jukumu la ufugaji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wazee ni wakurugenzi na washauri wa shughuli za kila siku.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wanawake wana jukumu la ujenzi wa nyumba, na vilevile kuchota maji, kukusanya kuni, kukamua ng'ombe na kupikia familia. [25]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hadithi moja kuhusu Wamasai ni kwamba kila kijana anatakiwa kuua simba kabla atahiriwe.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ingawa simba walikuwa wanawindwa zamani, na uwindaji huu umepigwa marufuku katika Afrika Mashariki, bado simba huwindwa wanapowaua mifugo,[26] na vijana mashujaa wanaohusika katika mauaji hayo hupewa heshima kuu mjini. [27]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kutokana na wasiwasi kuhusu idadi ya simba nchini, kuna mpango wa kulipa fidia wakati simba anapowaua mifugo, badala ya uwindaji na kuua simba. [28]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, kuua simba mmoja kuna thamani kubwa na heshima katika jamii.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wasichana pia hutahiriwa ('emorata') wanapobalehe na hupewa maelekezo na ushauri zinazohusiana na majukumu yao mapya, wanasemekana kuwa wamehitimu umri wa wanawake, tayari kuolewa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ukeketaji nchini Kenya unatekelezwa kwa 38% ya wakazi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Namna ya kawaida ni clitorectomy. [29]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Tendo hili la tohara linaweza kusababisha kovu nene ngozini, ambalo linafanya vigumu kwenda haja ndogo, na hii pia umeleta utata. [30]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

FGC ni haramu nchini Kenya na Tanzania.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

[31] [32] Tohara hizo ni kawaida kufanywa na 'mtekelezaji' ambaye mara nyingi si Mmasai, kwa kawaida hutoka kikundi cha Wandorobo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Visu vya tohara hutengenezwa na wafua-chuma, 'il-kunono', ambao huepukwa na Wamaasai kwa sababu ya kutengeneza silaha za kifo (visu, mapanga fupi ('ol alem'), mikuki, n.k.).


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Sawa na wanaume vijana, wanawake ambao wamekeketewa huvaa nguo nyeusi, hujipaka rangi na alama kwenye nyuso, na kisha kufunika nyuso zao wanapokamilisha sherehe. [33]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kukata kwa sehemu ya uchi wa mwanamke huleta ukosoaji mwingi kutoka nje ya nchi zote mbili na wanawake wengi ambao wameupitia, kama vile Mmasai mwanaharakati Agnes Pareiyo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ni hivi majuzi katika sehemu mbalimbali imebadilishwa na "kukatwa kwa maneno", sherehe kuwashirikisha kuimba na kucheza katika nafasi ya ukeketaji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, unabakia na thamani kwa utamaduni.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Baadhi wanafikiria ni muhimu kwa sababu Wamasai wanaume wanaweza wakakataa mwanamke asiyetahiriwa, eti haoleweki, au sivyo mahari yake itapunguzwa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wanawake walioolewa wanapokuwa waja wazito huruhusiwa kutofanya kazi nzito kama kukamua ng'ombe na kukusanya kuni.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mahusiano ya kingono pia yanapigwa marufuku. [34]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai huoa wake wengi; hii hutendwa ili kukabiliana na vifo vingi vya watoto wachanga na wapiganaji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuolewa na wanaume wengi pia kunakubaliwa: mwanamke huolewa si na mumewe tu, lakini umri mzima wa kikundi chake.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wanaume hutarajiwa kumpa mgeni wa rika yake kitanda na mwanamke.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mwanamke anaamua mwenyewe kama atajiunga na mtu huyo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mtoto yeyote atakayezaliwa ni mtoto wa mume katika utaratibu wa Kimasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

"Kitala", aina ya talaka au kukimbilia, inawezekana katika nyumba ya mke wa baba, kwa sababu ya kumdhulumu mke.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kurudisha mahari, ulinzi wa watoto, n.k. hukubaliwa baadaye. [35]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Muziki na ngoma Muziki wa kitamaduni wa Kimasai huwa na sauti kutoka kwaya ya waimbaji huku kiongozi wa nyimbo, 'Olaranyani', huimba kiitikio.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Olaranyani kwa kawaida ni yule mwimbaji bora ambaye anaweza kuimba wimbo huo, ingawa watu kadhaa huweza kuongoza wimbo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Olaranyani huanza kwa kuimba mstari kichwa (namba) cha wimbo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kikundi basi kitajibu kwa kukubali, na Olaranyani ataimba mistari huku kikundi kikiimba.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kila wimbo una namba maalum kulingana na kuita-na-kuitika.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mipangilio ya nyimbo ya kawaida huwa ya 5 / 4, 6 / 4 na 3 / 4 wakati saini.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Maneno hufuata maudhui maalumu na hurudiwa mara nyingi baada ya muda.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kutingisha shingo huongozana na kuimba.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wakati wa kupumua kichwa huelekezwa mbele.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kichwa huelekezwa nyuma kwa ajili ya kuvuta pumzi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kwa ujumla hii hueneza ratiba ya sauti zao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

[36] [37] Wanawake huimba nyimbo tulivu, na nyimbo za kuwasifu watoto wao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Namba, ule mfano wa wito-na-majibu, marudio ya misemo isiyokuwa na maana, [38] [39] misemo ifuatayo kila mstari kwa kurudiwarudiwa, na waimbaji kukabiliana na mistari yao ni ishara ya kuimba kwa wanawake.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

[40] [41] Wakati wanawake wamasai wengi hukusanyika pamoja, wao huimba na kucheza kati yao wenyewe. [42]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai hutumia sauti zao pekee wanapoimba, isipokuwa wanapotumia pembe la Greater Kudu kuwaalika Wamoran kwa sherehe ya Eunoto [43] Kuimba na kucheza wakati mwingine hufanyika katika manyatta, na kuhusisha kutaniana.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wavulana hupiga foleni na kuimba, "Oooooh-yah", kwa kikohozi, pamoja na msukumo wa miili yao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wasichana husimama mbele ya wanaume na kusokota miili huku wakiimba "Oiiiyo .. yo" katika kuwajibu wanaume.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ingawa miili yao hukaribiana, hawagusani. [44]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Eunoto, sherehe ya kubalehe kwa mpiganaji, inaweza kuhusisha siku kumi au zaidi za kuimba, kucheza na ibada.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wapiganaji wa Il-Oodokilani hufanya aina ya mchezo inayoitwa adumu, au aigus, mara nyingine inajulikana kama "ngoma ya kuruka". (adumu na aigus ni vitenzi vinavyomaanisha "kuruka" na adumu humaanisha "Kuruka juu na chini katika ngoma"  Wapiganaji hujulikana vizuri, na mara nyingi hupigwa picha, katika ushindani huu wa kuruka.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wapiganaji huingia katika mviringo, na moja au wawili wataingia kati ya mviringo kuanza kuruka, bila kuacha visigino vyao kugusa ardhi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wajumbe wa kikundi wanaweza kuongeza sauti zao kwa kuzingatia urefu wa wanavyoruka. [45]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Washikaji wa Moran ('intoyie') hujitembeza katika nguo maridadi kuvutia wengi wao kama mmojawapo ya eunoto.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mama za Moran huimba na kucheza kuonyesha heshima kwa ujasiri wa watoto wao. [46]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wanamuziki wa Hip Hop wa kisasa, X Plastaz, kutoka kaskazini mwa Tanzania wamechanganya sauti na midundo ya Wamasai katika muziki wao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Alama mwilini  Kutoboa na kunyosha ndewe ni kawaida ya Wamasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vifaa mbalimbali hutumika kutoboa na kunyosha masikio, kama vile miiba kwa kutoboa, ukuti, mawe, msalaba sehemu ya jino la tembo n.k. Idadi ya Wamasai wanaofuata desturi hii, hasa wavulana, inazidi kupungua. [47][48] Wanawake huvaa aina mbalimbali ya mapambo katika ndewe la sikio, na mapambo madogo juu ya sikio. [49][50] Kung'oa jino canine mapema utotoni ni zoezi ambalo limetiwa kumbukumbu katika Wamasai wa Kenya na Tanzania.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuna imani kati ya Wamasai kuwa kuhara, kutapika na magonjwa mengine yanayowaathiri watoto husababishwa na kuvimba kwa mizizi ya meno, ambayo hufikiriwa kuwa na 'minyoo' au 'meno ya karatasi'.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Imani na mwenendo huu si wa kipekee kwa Wamasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vijijini Kenya katika kundi la watoto 95 wenye umri kati ya miezi sita na miaka miwili waliotahiniwa mwaka 1991/92, 87% walipatikana kuwa wameng'olewa jino moja au zaidi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Katika kundi la watoto wa umri wa miaka 3-7, 72% ya watoto walikuwa hawana meno ya kusiaga. [51][52]  Maakuli Kijadi, Wamasai hula nyama, maziwa na damu ya ng'ombe.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Utafiti wa ILCA (Nestel 1989) unasema: "Leo hii, chakula kikuu cha Kimasai ni maziwa ya ng'ombe na unga wa mahindi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wao huyanywa maziwa pekee au katika chai na unga wa mahindi hutumiwa kupika uji au ugali.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Unga ulioshikamana unajulikana kama ugali na huliwa na maziwa; na hii inatofautiana na uji, ambayo hutayarishwa na hupikwa na maziwa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nyama, ingawa ni chakula muhimu, huliwa kwa nadra, kwa hivyo haiwezi tambulika kama chakula kikuu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mafuta ya nyama hutumika katika kupika, sanasana uji, mahindi na maharagwe.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Siagi pia ni chakula muhimu cha watoto wachanga.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Damu hunywewa kwa nadra."


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Utafiti wa International Livestock Centre for Africa (Bekure et al. 1991) unaonyesha mabadiliko makubwa sana katika mlo wa Kimasai kuelekea bidhaa zisizo za mifugo pamoja na mahindi kuwa asilimia 12-39 na sukari asilimia 8-13; na wastani wa lita moja ya maziwa hunywewa na kila mtu kwa siku.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Maziwa hayo hutumika sanasana kama maziwa lala au maziwa-siagi - maziwa yaliyochanganywa na siagi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Maziwa hutumika sana.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mahitaji ya protini huwa yametoshelezwa kikamilifu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, ugavi wa chuma, niasini, vitamini C, vitamini A, thiamine na nguvu haviwezi kupatikana kikamilifu kwa kunywa maziwa pekee.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kutokana na kubadilika kwa mazingira, hasa msimu wa ukame wa mara kwa mara, wafugaji wengi, pamoja na Wamasai, hutumia nafaka katika maakuli   Wamasai hufuga ng'ombe, mbuzi na kondoo, pamoja na kondoo mwekundu, vilevile ng'ombe waliothaminiwa zaidi. [53]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vipimo vya moyo vilitumiwa kwa wavulana Wamasai 400 na hakukuwa na ushahidi wowote wa ugonjwa wa moyo, upungufu au ulemavu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Utafiti zaidi ulionyesha kuwa wastani wa kiwango cha mafuta moyoni ulikuwa asilimia 50 za wastani wa Wamarekani.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Matokeo haya yalithibitisha afya wa wamoran, ambayo ilitathminiwa kama "kiwango cha Olimpiki". [54]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Supu pengine ni mmojawapo ya matumizi muhimu zaidi ya mimea kwa chakula cha Wamasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Acacia nilotica ni mmea wa supu unaotumika mara nyingi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mzizi au shina huchemshwa katika maji na kutumiwa peke yake au huongezwa kwa supu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai hupenda kuichukua kama dawa, na inajulikana kuwafanya jasiri, wenye nguvu na washindani.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai hunywa supu yenye gome na mizizi inayopungua mafuta moyoni; wale Wamasai mijini ambao hawana mimea hii hupatwa na maradhi ya moyo. [55]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ingawa yanatumiwa kama vitafunio, matunda huwa sehemu kubwa ya chakula cha watoto na wanawake wanaochunga wanyama na pia moran jangwani. [56]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kuchanganya damu ya ng'ombe na maziwa inafanywa kuandaa kinywaji cha kitamaduni katika sherehe za pekee na pia kama chakula kwa wagonjwa. [57]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, kuchanganya damu katika mlo unadidimia kutokana na kupunguka kwa idadi ya mifugo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hivi majuzi, Wamasai wamekuwa wakitegemea vyakula kutoka maeneo mengine kama vile unga wa mahindi, mchele, viazi, kabichi (zinazojulikana na Wamasai kama majani ya mbuzi) n.k. Wamasai ambao wanaishi karibu na wakulima wameshughulikia kilimo kama msingi wa kujikimu.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Katika maeneo haya, mashamba hayo hayawezi kudumisha idadi kubwa ya wanyama; hivyo Wamaasai hulazimika kulima.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mavazi  Mavazi hutofautiana kadiri ya umri, jinsia, na mahali.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vijana wa kiume, kwa mfano, huvaa nguo nyeusi kwa miezi kadhaa inayofuata tohara.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, nyekundu ni rangi iliyopendelewa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Bluu, nyeusi na milia huvaliwa kama zilivyo miundo na rangi za Kiafrika.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai walianza kubadilisha ngozi ya wanyama, ndama na kondoo ili kutumia nguo za pamba katika miaka ya 1960. [58]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Shuka ni vitambaa vinavyozungushwa mwilini, juu ya kila bega, kisha ya tatu juu yao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hizi kwa kawaida huwa nyekundu, ingawa kuna rangi nyingine (k.m. bluu).


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Rangi ya waridi, hata yenye maua, haidharauliwi na wapiganaji. [59]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mavazi yanayojulikana kama kanga hupatikana kwa urahisi. [60]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai wanaoishi karibu na pwani huvaa kikoi, aina ya kitambaa inayopatikana katika rangi mbalimbali na nguo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, mtindo uliopendelewa ni mistari. [61]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai wengi huko Tanzania huvaa makubadhi, ambayo walikuwa mpaka hivi majuzi wakizitengeneza kutoka ngozi ya ng'ombe kulinda nyayo.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Siku hizi hutumia gurudumu au plastiki kuyatengeneza.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wanaume na wanawake huvaa vikuku vya mbao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai wanawake mara kwa mara hufuma marembesho na mikufu ya shanga.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ushanga huu huwa sehemu muhimu ya urembesho wa miili yao.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ingawa kuna tofauti katika maana ya rangi ya shanga, baadhi ya maana kwa jumla ya rangi chache ni: nyeupe, amani; bluu, maji; nyekundu, mpiganaji / damu / shujaa. [62]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ushanga, unaofanywa na wanawake ina historia ndefu kati ya Wamasai, ambao hujitambulisha katika jamii kupitia mapambo ya mwili na uchoraji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kabla ya kuwasiliana na Wazungu shanga zilikuwa zikitengenezwa kutoka vifaa vya kienyeji.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Shanga nyeupe zilitengenezwa kutoka udongo, pembe, au mfupa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Shanga nyeusi na bluu zilitengenezwa kutoka chuma, makaa, mbegu, udongo, au pembe.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Shanga nyekundu zilitengenezwa kutoka mbegu, mbao, maburu, mifupa, pembe, shaba, au chuma.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Katika karne ya 19, shanga nyingi zenye rangi mbalimbali zilifika Afrika Mashariki kutoka Ulaya, zikabadilishwa na shanga za jadi na kutumiwa kutengeneza mipangilio bora ya rangi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hivi sasa, shanga za kioo, bila urembesho hupendelewa. [63]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nywele  Kunyoa kichwa ni kawaida katika sherehe za kubalehe, kuwakilisha mwanzo mpya kutoka sura moja ya maisha hadi nyingine. [64]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wapiganaji tu wanaruhusiwa kuwa na nywele ndefu, ambayo huifuma katika nyuzi ndogondogo. [65]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Anapofikisha umri wa miezi 3, mtoto hupewa jina na kichwa hunyolewa safi, isipokuwa kifurushi cha nywele, kinachofanana na kilema cha jogoo kutoka shingo hadi paji la uso. [66]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ufananishi huu na jogoo humaanisha "hali ya neema" wanayopewa watoto wachanga. [67]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Mwanamke aliyepoteza mtoto awali alipokuwa akijifungua ataweka kifurushi hiki cha nywele mbele au nyuma ya kichwa, kutegemea kama alipoteza mvulana au msichana. [66]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Siku mbili kabla ya wavulana kutahiriwa, vichwa vyao hunyolewa. [68]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kisha vijana mashujaa huruhusu nywele zao kukua, na hutumia wakati mwingi wakisuka nywele.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nywele hizo hupakwa mafuta ya wanyama na mchanga mwekundu, na huhasimiwa juu ya kichwa kwa kipimo cha masikio.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nywele kisha husukwa: inagawanyishwa katika sehemu ndogo na kusongwa kwanza ikiwa imetenganishwa, halafu ikiwa imeunganishwa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Pamba au nyuzi za sufu zinaweza kutumiwa kurefusha nywele.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Nywele zilizosukwa huweza zikaachwa zimelegea au zikafungwa pamoja kwa ngozi. [69]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wakati wapiganaji kwenda kupitia Eunoto,  na kuwa wazee, nywele zao ndefu zilizosukwa hunyolewa. [70]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Vilevile wanaume hunyoa nywele wanapopita kifungu kimoja cha maisha hadi kingine, Bibiarusi pia atanyolewa kichwa chake, na kondoo wawili dume watachinjwa kuzingatia sherehe hiyo. [71]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Ushawishi wa dunia ya kisasa Sera za serikali, kama vile hifadhi na utunzaji wa akiba, na kutengwa kwa Wamasai, pamoja na kuongeza idadi, n.k. zimefanya vigumu kudumisha maisha ya Wamasai.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Katika kuongezeka kwa umaskini na uhamiaji, mamlaka ya wazee wa jadi wa Kimasai inaonekana kudidimia. [72]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Kwa muda, miradi mingi imeanza kusaidia viongozi wa Kimasai kutafuta njia za kuhifadhi mila zao na pia kusawazisha mahitaji ya elimu ya watoto wao kwa dunia ya kisasa.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Njia za ajira zinazojitokeza miongoni mwa Wamasai ni kilimo, biashara (kuuza dawa za jadi, biashara ya mikahawa / maduka, kununua na kuuza madini, kuuza bidhaa za maziwa na wanawake, nyuzi), na mshahara wa ajira (kama walinzi wa usalama / wapishi, kuongoza watalii), na wengine ambao wanahusika katika sekta mbalimbali. [73]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamasai wengi wameacha maisha ya wahamaji na kupata nafasi za kuwajibika katika biashara na serikali.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Hata hivyo, licha ya maisha ya kisasa wanayoishi mjini, wengi hurudi nyumbani na nguo za kisasa, na hutoka kwenye familia yao  wakiwa wamevalia shuka la kitamaduni (kitambaa cha rangi nyingi), patipati za ngozi ya ng'ombe, na fimbo ya mbao ('o-rinka') - wakihisi huru kwa wenyewe na dunia. [74]


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Tanbihi  Viungo vya nje        Website kuhusu Wamaasai watu na kusaidia miradi.


Question: Je, ni nani alizindua  gurudumu la kusokota nyuzi?

Wamasai

Wamaasai Trust  Jamii:Wamasai Jamii:Makabila ya Kenya Jamii:Makabila ya Tanzania


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Iran - ايران, pia Uajemi (kutokana na Kiarabu العجم- al-'ajam) ni nchi ya Asia ya Magharibi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Jina rasmi ya nchi ni Jamhuri ya Kiislamu ya Iran au Uajemi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Uajemi imejulikana tangu kale kama nchi iliyochangia mengi katika historia ya binadamu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Imepakana na Afghanistan, Armenia, Azerbaijan, Iraq, Pakistan, Uturuki na Turkmenistan.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Upande wa kusini kuna mwambao wa Ghuba ya Uajemi (Bahari Hindi) na upande wa kaskazini ni mwambao wa Bahari ya Kaspi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Tehran ni mji mkuu, pia mji mkubwa nchini.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Historia Tangu mwaka 500 KK makabila madogo ya nchi yaliunganishwa, na hii ilikuwa mwanzo wa milki ya Uajemi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Mfalme Koreshi II aliunganisha Uajemi wote chini ya mamlaka yake akavamia sehemu za Uturuki wa leo na Babeli na kuunganisha nchi hizo.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Waandamizi wake walipanua milki hadi Misri, Uhindi na Ugiriki.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Milki hiyo ilikwisha baada ya kushindwa na Aleksanda Mkuu; lakini nasaba za Waparthia na Wasasanidi waliendelea kufufua milki ya Uajemi tena na tena.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Baada ya uvamizi wa Waarabu Ujaemi wkatawaliwa kwa muda kama sehemu ya ukhalifa wa Uislamu lakini baada ya karne kadhaa nasaba za kieneo zilichukua utawala kwa jina la khalifa ila hali halisi kama watawala wa kujitegemea.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Baada ya uvamizi wa Wamongolia nasaba ya wana wa Timur iliunganisha Uajemi pamoja na Afghanistan na Asia ya Kati.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Tangu mwaka 1600 kitovu cha utawala kilirudi Uajemi wenyewe chini ya nasaba za Safawi na Khadjari.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Baada ya vita kuu ya kwanza ya dunia afisa wa kijeshi Reza Khan alimaliza utawala wa Wakhadjari akaanzisha nasaba ya Pahlavi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Alijaribu kuleta matengenezo ya kimaendeleo nchini akaiga katika mengi mfano wa Atatürk katika Uturuki jirani.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Utawala wa kifalme ulikwisha mwaka 1979 wakati wa mapinduzi ya Kiislamu chini ya uongozi wa Ayatollah Khomeini yaliyoanzisha Jamhuri ya Kiislamu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kipindi kifupi baada ya mapinduzi Uajemi ilishambuliwa na Iraki na vita vya miaka 8 ilisababisha vifo vingi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Uhusiano na nchi za magharibi, na hasa Marekani, umekuwa mgumu tangu mapinduzi, hasa baada ya wanafunzi Waajemi kushambulia ubalozi wa Marekani mjini Teheran na kuwateka Wamarekani kama makole.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Fatwa ya Ayatollah Khomeini kudai kifo cha mwandishi Salman Rushdie iliongeza sifa za ukali za Uajemi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Tangu uchaguzi wa Rais Mahmoud Ahmadinejad mwaka 2006 aliyetamka matishio dhidi ya nchi ya Israeli kuna mashaka juu ya mipango ya Uajemi kupanua teknolojia yake ya kinyuklia kwa hofu ya kwamba serikali yake inalenga kujenga bomu ya nyuklia.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Mapatano yalichukua miaka hadi kufikiwa mwaka 2015.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Utawala Uajemi ni Jamhuri ya Kiislamu inayoongozwa na katiba yenye sehemu za kidemokrasia na sehemu za kidini.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Mamlaka kuu iko mikononi mwa Kiongozi Mkuu wa Mapinduzi anayesimamia siasa ya nchi kwa jumla; yeye ni amiri jeshi mkuu na msimamizi mkuu wa huduma ya usalama; pia anaratibu siasa ya nje.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Anateua wakuu wa jeshi, redio na televisheni, viongozi wa salat wa msikiti mkuu katika kila mji, jaji mkuu na mwendesha mashataka mkuu halafu nusu ya wajumbe wa Halmashauri ya Walinzi wa Katiba wanaokubali au kukataa sharia zote zilizopitishwa bungeni wakiwa na mamlaka kusimamisha wagombea kwa uchaguzi wa kitaifa.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Anaweza kumwachisha rais.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kiongozi mkuu huchaguliwa na Mkutano wa Wataalamu wa Uongozi kwa muda wa maisha yake.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Ayatollah Khamenei ni Kiongozi Mkuu wa pili tangu mapinduzi ya Kiislamu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Serikali inayoongozwa na rais wa Uajemi aliye na nafasi ya pili baada ya Kiongozi Mkuu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Huchaguliwa na wananchi wote kwa kipindi cha miaka 4 na anaweza kuchaguliwa upya.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Wagombea wanahitaji kukubaliwa na Halmashauri ya Walinzi wa Katiba.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Rais anaongoza serikali na kazi yake.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Katika mambo ya siasa ya nje, jeshi na siasa ya nyuklia yuko chini ya mamlaka ya kiongozi mkuu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Bunge inayoitwa "majlis" ina wabunge 290 waliochaguliwa kwa muda wa miaka 4.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Wagombea wote wanahitaji kibali cha Halmashauri ya Walinzi wa Katiba.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Majlis inatunga sheria za nchi na kukubali makisio ya serikali na mikataba ya kimataifa.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Sheria zote zilizopita bungeni zinahitaji tena kibali cha halmashauri ya walinzi.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Halmashauri ya Walinzi wa Katiba ni chombo muhimu sana kinachohakikisha mamlaka kuu ya kiongozi mkuu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Ina wajumbe 12 ambao ni wanasheria. 6 wanateuliwa moja kwa moja na Kiongozi Mkuu. 6 wengine wanachaguliwa na bunge kati ya majina wanaopelekwa mbele na jaji mkuu - anayeteuliwa na Kiongozi Mkuu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kwa hiyo kiongozi mkuu anaamua juu ya wajumbe wote waliomo katika halmashauri hii, hakuna anayeweza kuwa mjumbe bila kibali chake ama moja kwa moja au kupitia jaji mkuu aliyeteuliwa naye.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Mikoa  Uajemi umegawiwa kwa mikoa 31 inayoitwa "ostan" chini ya gavana anayeteuliwa na rais.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kila mkoa huwa na wilaya (shahrestan) na ngazi ya chini zaidi ni mitaa (bakhsh).


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Chini ya mitaa kuna kata (dehestan) zinazojumlisha vijiji kadhaa.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Watu Iran ina mchanganyiko wa makabila na dini uliounganishwa na utamaduni na lugha ya Kiajemi, ambayo inatumiwa na wananchi walio wengi na ndiyo lugha rasmi, ikifuatwa na lugha nyingine za jamii ya Kihindi-Kiulaya, lakini pia za jamii nyingine kama Kiazeri (16%) na Kiarabu (2%) (angalia orodha ya lugha za Uajemi).


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Dini Uajemi iliwahi kuwa na dini zake za Uzoroasta na Umani.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kuanzia karne ya 4 BK idadi ya Wakristo ilikua.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Tangu karne ya 7 Waarabu Waislamu walivamia Uajemi na kuifanya polepole kuwa nchi ya Kiislamu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Katika karne ya 16 Uislamu wa Kishia ulitangaziwa kuwa dini rasmi nchini.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Leo hii takriban asilimia 90 za wakazi ni Waislamu Washia.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Karibu 10% ni Wasunni, hasa katika maeneo karibu na mipaka; kiutamaduni Wasunni wengi ni Wakurdi, Wabaluchi au Waturkomani.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Wafuasi wa dini nyingine kwa jumla ni kama 1% ya wakazi wote.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kundi kubwa ni Bahai lakini dini yao ilipigwa marufuku baada ya mapinduzi ya Kiislamu.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kundi linalofuata ni Wakristoː kati hao kundi kubwa ni Waarmenia, halafu Wakaldayo.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Wayahudi wa Uajemi ni kundi kubwa kati ya nchi zote za Kiislamu wa mashariki ya kati (0.01%).


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Wazoroasta wamebaki pia (0.03%).


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Kundi dogo sana ni Wamandayo wanaoitwa pia wafuasi wa Yohane Mbatizaji.


Question: Mji mkuu wa Iran ni upi?

Uajemi

Tazama pia Orodha ya nchi kufuatana na wakazi Tanbihi  Viungo vya nje       at Curlie Wikimedia Atlas of Iran   Jamii:Uajemi Jamii:Nchi za Asia Jamii:Maeneo ya Biblia Jamii:Mashariki ya Kati


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la juu la damu (HTN) au presha ya juu ya damu (pia huitwa shinikizo la mishipa ya damu, HBP), ni ugonjwa sugu ambapo nguvu ya msukumo wa damu katika mishipa ni kubwa kuliko kawaida.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Ongezeko hilo husababisha moyo kufanya kazi kupita kiasi ili uzungushe damu katika mishipa ya damu.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kwa kawaida halina dalili, ila likidumu lina madhara makubwa kwa afya.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la juu la damu ndilo sababu kubwa (kihatarishi) ya upoozaji, mshtuko wa moyo (mashambulizi ya moyo), moyo kushindwa kufanya kazi, kutuna kwa ukuta wa mishipa (k.m., kutuna kwa ukuta wa aota au mkole), chujio la mshipa wa kupeleka damu kwenye moyo au peripheral arterial disease, na inasababishwa na ugonjwa sugu wa figo.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Hata ongezeko la wastani la shinikizo la damu hupunguza matarajio ya muda wa kuishi.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kuna vipimo viwili vya shinikizo la damu, yaani systolic na diastolic: shinikizo au presha ya systolic ni kipimo cha damu ambacho kinapima nguvu ya msukumo wa damu katika mishipa ya damu wakati moyo unadunda.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo au presha ya diastole inapima nguvu ya msukumo wa damu katika mishipa ya damu wakati moyo umetulia au kati ya mapigo ya moyo (diastole).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kipimo cha kawaida cha shinikizo la damu ni 100–140milimita za zebaki (mmHg) upande wa systolic (kipimo cha juu) na 60–90 milimita za zebaki upande wa diastolic (kipimo cha chini).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la juu la damu hutokea kama kipimo kikiwa zaidi ya 140/90mmHg kwa muda mrefu.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kuna aina mbili za shinikizo la juu la damu: shinikizo la juu la damu la asili na shinikizo la damu linalosababishwa na magonjwa mengine.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kadiri ya asilimia 90–95 za watu wanaathiriwa na "shinikizo la juu la damu la asili", yaani wana ugonjwa huu bila kuwa na chanzo cha kisayansi kinachofahamika.[1]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Magonjwa mengine ya mafigo, mishipa, moyo, mfumo wa homoni huathiri asilimia 5–10 iliyobaki ya watu wenye shinikizo la damu (ndilo shinikizo la damu linalosababishwa na magonjwa mengine).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Ili kudhibiti shinikizo la damu, lishe bora na mabadiliko katika mtindo wa kuishi lazima yazingatiwe pamoja na kupunguza matatizo yanayoathiri afya.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Hata hivyo, matumizi ya dawa ni muhimu kwa watu ambao mabadiliko ya mtindo wa maisha hautoshelezi kupunguza shinikizo la juu la damu, kutuna kwa ukuta wa ateri mithili ya puto kutokana na udhaifu wa sehemu hiyo.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Uainishaji wa shinikizo la damu  Watu wazima Kwa watu wenye umri wa miaka 18 au zaidi, shinikizo la juu la damu linaweza kuwa systolic na/au diastolic kama kipimo hicho ni zaidi kuliko kipimo cha kawaida kinachokubalika ambacho ni (139mmHg systolic, 89mmHg diastolic: tazama table — Uainishaji (JNC7)).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kama vipimo vinapatikana baada ya kutumia chombo kinachopima presha kwa masaa 24 (24-hour ambulatory) au kufanya maangalizi nyumbani, vipimo vya chini vinatumiwa (135mmHg systolic or 85mmHg diastolic).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Pia miongozo ya kimataifa ya hivi karibuni imegawanya shinikizo la damu katika vikundi mbali mbali vyenye vipimo chini ya kipimo cha shinikizo la juu la damu ili kuthibitisha hatari iliyopo ya shinikizo la juu la damu.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

JNC7 (2003)[2] anatumia neno dalili ya kuwa na shinikizo la juu la kwa presha ya damu iliyo kati ya 120 na 139mmHg systolic na/au 80–89mmHg diastolic, wakati Miongozo ya ESH-ESC (2007)[3] and BHS IV (2004)[4] inatenganisha katika vikundi vya hali inayofaa, vya kawaida, na vya kawaida kiasi kutofautisha presha zilizopo chini ya 140mmHg systolic na 90mmHg diastolic.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la juu la damu pia imegawanywa katika vikundi vifuatavyo: JNC7 inatofautisha shinikizo la juu la damu aina ya I, shinikizo la juu la damu aina ya II, na shinikizo la juu la damu hatua kali sana.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la juu la damu ambayo ni kali sana (Isolated systolic hypertension)  ni presha ya juu sana inayoambatana na presha ya kawaida ya diastolic, hali hii huwatokea sana wazee.[2]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

The ESH-ESC Guidelines (2007)[3] and BHS IV (2004),[4] inatambua aina ya tatu (aina ya III) ya shinikizo la juu la damu kwa watu ambao wana presha ya juu ya systolic inayozidi 179mmHg au presha ya diastolic inayozidi 109mmHg.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la juu la damu liko katika kundi la "sugu" kama madawa hayapunguzi shinikizo la damu hadi vipimo vya kawaida.[2]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Watoto wadogo na wachanga Si kawaida kwa watoto waliozaliwa karibuni kuwa na shinikizo la juu la damu na ni asilimia 0.2 hadi  3% ya watoto wachanga ambao wanapata.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la damu haipimwi mara kwa mara kama watoto ni wadogo na wana afya nzuri. [5]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la damu huwapata watoto ambao wako katika hatari kubwa.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kuna masuala tofauti ya kuangalia, kama vile kipindi cha ujazito, umri baada ya utungaji mimba, na uzito wakati wa kuzaliwa kabla ya kuamua kama kipimo cha shinikizo la damu ni cha kawaida kwa mtoto mchanga.[5]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Watoto na vijana Ni kawaida kwa watoto na vijana kupata shinikizo la damu (asilimia 2–9% hutegemea na umri, jinsia, na asili)[6] and is associated with long-term risks of ill-health.[7]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Hivi sasa kuna pendekezo la kuwapima damu watoto wenye zaidi ya miaka mitatu na  kuangalia kama wana shinikizo la juu la damu kila wanapoenda kupimwa afya yao.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kabla ya kuthibitisha kama mtoto ana shinikizo la juu la damu mtoto lazima apimwe mara kadhaa.[7]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la damu huongezeka utotoni kufuatana na umri , wa watoto, shinikizo la damu linatambulika kama ni systolic ya kawaida au diastolic baada ya kupimwa zaidi ya mara tatu au zaidi ya asilimia 95 ambayo ni kawaida kufuatana na jinsia, umri na urefu wa mtoto.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Dalili ya shinikizo la juu la damu (Prehypertension) kwa watoto linatambulika kama shinikizo au presha ya kawaida ya systolic au shinikizo au presha ya  diastolic kama ni zaidi au sawa na asilimia 90, lakini ni chini ya asilimia 95.[7]Kwa vijana, inapendekezwa kwamba shinikizo la juu la damu na dalili ya shinikizo la juu la damu zichunguzwe na kuainisha kwa kutumia vigezo vya watu wazima.[7]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Ishara na dalili Mara nyingi watu wenye shinikizo la damu hawana dalili yoyote, na huwa inagundulika baada ya kufanya uchunguzi kwa kawaida kupitia screening, au wakati maangalizi ya afya yanafanywa kwa sababu nyingine.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Watu wengine wenye shinikizo la damu huwa wanapata maumivu ya kichwa (haswa nyuma ya kichwa na asubuhi), pamoja na kuchanganyikiwa, kizunguzungu, sikio kelele (mvumo au mazomeo masikioni), kutoweza kuona vizuri au matukio ya kuzirai.[8]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Baada ya uchunguzi wa mwili, kunakuwa na wasiwasi wa shinikizo la juu la damu kama kuna upanuzi wa mishipa ya damu ya retina baada ya kufanya uchunguzi wa optic fundus iliyopo nyuma ya jicho kwa kutumia chombo cha kufanyia uchunguzi yaani ophthalmoscopy.[9]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Classically, ukali wa mabadiliko ya shinikizo la damu ya retina linagawanya kwenye vikundi kuanzia I hadi IV, ingawa inaweza kuwa vigumu kuzitofautisha aina kali kiasi.[9]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Chombo cha kufanyia uchunguzi wa macho kinaweza kuonyesha muda ambao mtu amekuwa na shinikizo la juu la damu=Fisher2005/> Shinikizo la juu la damu litokanalo na magonjwa mengine Dalili zingine zinaweza kusababishwa na magonjwa mengine, yani shinikizo la damu linaloletwa na sababu zingine zinazojulikana kama vile magonjwa ya figo au mabadiliko ya mfumo wa homoni.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kwa mfano, unene wa kifua na tumbo, uthibiti mbaya wa sukari, moon facies au mkusanyiko wa mafuta usoni, mkusanyiko wa mafuta mgongoni ("buffalo hump") na purple striae au alama za unene huonyesha dalili ya ugonjwa wa homoni wa Cushing's syndrome.[10]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Ugonjwa unaoathiri kikoromeo na acromegaly yaani mwili hutengeneza homoni ya kukuza umbo pia huweza kuleta shinikizo la juu la damu na dalili zake za kawaida huonekana.[10]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Wembamba wa mishipa ya tumbo au abdominal bruit inaweza kuwa ni ishara ya renal artery stenosis  au kuziba kwa mishipa ya damu ipelekayo damu kwenye figo.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la chini la damu katika miguu au mapigo ya mshipa wa mguu yanayochelewa au ukosefu wa mapigo mapigo ya mshipa wa mguu inaweza kuwa ni dalili ya aortic coarctation (kupungua kwa upana wa mshipa mkuu utoao damu kwenye moyo kwenda mwilini).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la damu ambalo linalotofautiana sana na kuumwa kwa kichwa, mpapatiko wa moyo, kubadilika rangi ya ngozi, na utoaji jasho ni lazima kuwe na wasiwasi wa pheochromocytoma yaani saratani ya tezi iliyo juu ya figo.[10]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Hali ya hatari ya shinikizo la juu la damu Shinikizo la damu lililo juu kupita kiasi (sawa au zaidi ya 180 au diastolic ya 110, wakati mwingine huitwa shinikizo la damu linaloweza kuleta kifo au linaloharakisha kifo) inatambulika kama "hali ya hatari ya shinikizo la juu la damu."


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la damu vinavyozidi vipimo hivi vinaonyesha hali kubwa ya hatari ya ugonjwa huu.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Watu wenye viwango hivi vya shinikizo la damu wanaweza wasiwe na dalili zozote, ila wanaweza kulalamika kuumwa kwa kichwa (asilimia 22% ya wagonjwa)[11] na kuwa na kizunguzungu kuliko watu wa kawaida.[8]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Dalili zingine za hali ya hatari ya shinikizo la damu  ni kutoona vizuri au kutopumua vizuri kwa sababu moyo haufanyi kazi vizuri au kutojisikia vizuri uchovu kwa sababu mafigo yanashindwa kufanya kazi.[10]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Watu wengi wenye hali ya hatari ya shinikizo la damu wanatambulika kuwa na msukumo mkubwa wa damu, lakini vichocheo vingine vinaweza kuongezea msukumo.[12] "


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Shinikizo la damu la ghafla", zamani ilikuwa inajulikana kama "shinikizo la damu inayodhuru", hutokea ikiwa kuna ithibati ya madhara yanayotokea katika ogani za mwili kwa sababu ya shinikizo la juu la damu.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Madhara haya yanaweza kuwa hypertensive encephalopathy au shinikizo kichwani, inasababishwa na uvimbe wa ubongo na kutofanya kazi vizuri, na husababisha kichwa kuumwa na kupoteza fahamu (kuchanganyikiwa au kusinzia).


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Retinal papilloedema and fundal kuvuja damu kutokana na mpasuko wa mishipa midogo ya macho na kutoa usaha au maji ni dalili nyingine ya madhara ya ogani.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Maumivu ya kifua yanaweza kuwa ni dalili ya uharibifu wa misuli ya moyo (ambayo baadaye yanaleta upungufu wa damu kati ya misuli ya moyo) au wakati mwingine ukuta wa ndani wa aorta huchanika na damu, kuchanika kwa ukuta wa mshipa mkuu uitwao aota/mkole.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kukosa pumzi, kukohoa, na kukohoa makohozi yenye damu ni dalili ya pulmonary edema au mapafu kujaa maji.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Hali hii inaleta uvimbe wa seli za mapafu unaosababishwa na udhaifu wa upande wa kushoto wa moyo, na uwezo mdogo wa upande wa kushoto wa moyo kusukuma damu kutoka kwenye mapafu hadi mishipa ya damu.[12]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Figo kupoteza uwezo wake wa kufanya kazi upesi (figo kushindwa kufanya kazi kwa ghafla) na microangiopathic hemolytic anemia au upungufu wa damu (uharibifu wa seli za damu) unaweza kutokea.[12]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Katika hali hizi, shinikizo la chini la damu ni muhimu ili kupunguza madhara ya ogani.[12]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Kwa upande mwingine, hakuna ushahidi unaonyesha kuwa shinikizo la damu linatakiwa kupunguzwa kwa kasi wakati wa matatizo ya dharura ya shinikizo la juu la damu iwapo  kuna  ogani iliyoathirika.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Upunguzaji wa ghafla wa shinikizo la damu unaweza kuwa ni hatari.[10]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Matumizi ya dawa ya kushusha shinikizo la damu hatua kwa hatua zaidi ya masaa 24 hadi 48 yanapendekezwa wakati wa dharura inayotokana na shinikizo la juu la damu.[12]


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Ujauzito Shinikizo juu la damu hutokea takriban 8-10% za ujauzito.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Wanawake karibu wote wenye shinikizo juu la damu wakiwa na mimba walikwishaumwa na shinikizio la damu la kawaida.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Hali hiyo ikitokea  katika ujaa uzito ni dalili ya kwanza ya kifafa cha mimba kabla hakijashikika kabisa.


Question: Nini kisababishi cha mshtuko wa akili?

Shinikizo la juu la damu

Maradhi hayo hutokea katika muda wa pili wa ujaa uzito na majuma machache baada ya kujifungua.