Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Sare nyingine maarufu ya kucheza ugenini ya Man Utd ilikuwa uweza wa kuvalika pande zote, ilikuwa na milia ya nyeupe na mikono mieusi na mstari wa kidhahabu upande mmoja na milia ya kidhahabu na mstari mweusi upande mwingine.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Shati hii ilitolewa kama sare ya mwisho iliyoshonwa na Umbro kwa klabu kabla ya kuanza kuhudumiwa na Nike, na iliadhimisha miaka 100 tangu klabu kilipobadili jina lake kutoka Newton Heath kuwa Manchester United.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Sare ya tatu ambayo huvaliwa katika michuano ya nyumbani ni samawati tangu shati hadi sokisi kwa heshima ya sare iliyovaliwa 1968 timu iliposhinda Kombe la Ulaya, ukumbusho wa moja kwa moja ulifanywa na klabu 2008-09 kukumbuka miaka 40 ya jezi la tatu la 1968.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kinyume na desturi hii ni kuwa ni pamoja na sare ya rangi ya manjano iliyovaliwa katika miaka ya 1970, sare iliyotajwa hapo awali ya mistari ya samawati na nyeupe kuanzia 1996, ambayo ilionekana kuwapendeza sana mashabiki, na shati jeupe iliyokuwa na mikato ya mlazo wa rangi nyeusi na nyekundu kuanzia 2004.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

United pia imetumia shati zilizo wahi kutumika kama ya mazoezi kuwa sare zao za tatu, iliwahi kutumia sare nyeusi toka juu hadi chini katika msimu 1998-99 na shati samawati iliyokuwa na rangi ya damu ya mzee ubavuni mwaka 2001 kwa michuano dhidi ya Southampton na PSV Eindhoven.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hivi sasa, jezi ya nyumbani ya Manchester United ni nyekundu na iliyo na tepe nyeusi isiyokolea kifuani.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Nembo ya klabu huwa juu ya ngao nyeusi yenye ukubwa sawa upande wa kushoto wa V, ilihali alama ya Nike ni nyeupe na huwa upande wa kulia; nembo ya AIG pia ni nyeupe.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Katika kukumbuka miaka 100 tangu kufunguliwa kwa uwanja wa klabu hicho cha Old Trafford kuna kitambulisho kinachosoma “Uwanja wa ndoto tangu 1910” (The Theatre of Dreams Since 1910) kilichoshikishwa upande wa mshono.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Shati la nyumbani huvaliwa na kaptura nyeupe iliyo na mistari myekundu inayoteremka pande zote mbili za miguu, na soksi nyeusi iliyo na mkato mwekundu.[37]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hivi karibuni sare ya kucheza ugenini imekaribiana katika muundo na sare ya nyumbani, lakini shati ni jeusi lililo na utepe wa samawati kifuani na nembo ya klabu huwa juu ya ngao ya samawati.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Sawa na sare ya nyumbani, nembo ya wadhamini iko katikati na kwa rangi nyeupe.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kaptura pia ni nyeusi na milia ya samawati ikielekea chini, huku soksi nazo zikiwa nyeusi na tepe ya samawati.[38]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Sare ya ugenini ya klabu ya msimu wa 2008-09, inayojumuisha shati jeupe lililo na mstari wa samawati kwenda chini ubavuni na ukosi wa samawati ilio na mkato mwekundu, unaotumiwa kama sare ya tatu ya msimu wa 2009-10.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ikivaliwa pamoja na kaptura za samawati na soksi nyeupe, jezi la tatu lina nembo za wafadhili kwa rangi ya samawati pamoja na herufi "MUFC" nyuma ya ukosi.Beji ya klabu inakalia nguo nyeupe kushoto mwa kifua.[40][41] Nembo ya Manchester United imebadilishwa mara chache, lakini umbo la kimsingi limebakia sawa.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Beji hiyo imechukuliwa kutoka kwa nembo ya jiji la Manchester.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Picha ya Shetani kwenye beji ya klabu ilitokana na lakabu ya klabu “Red Devils” (Shetani Wekundu); lililoanza kutumika mapema miaka ya 1960 baada ya Matt Busby kusikia likirejelea timu ya raga ya Salford kutokana na jezi zao nyekundu.[42]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kufikia mwisho wa miaka ya 1960 nembo hiyo ya shetani ilianza kujumuishwa katika utaratibu na shali za klabu kabla ya kujumuishwa kwenye beji ya klabu mnamo 1970 ikishikilia mkuki wenye ncha tatu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Katika mwaka wa 1998, beji iliundwa upya tena, wakati huu maneno "Footbal Club" yakiondolewa.[43]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Wachezaji Kikosi cha timu ya kwanza Kama ilivyokuwa 29 Oktoba 2009,kulingana na vyanzo mseto katika tovuti rasmi.[44][45] Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Players may hold more than one non-FIFA nationality.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

No.PositionPlayer1GKEdwin van der Sar2DFGary Neville (captain)3DFPatrice Evra4MFOwen Hargreaves5DFRio Ferdinand6DFWes Brown7FWMichael Owen8MFAnderson9FWDimitar Berbatov10FWWayne Rooney11MFRyan Giggs (vice-captain)12GKBen Foster13MFPark Ji-Sung14MFZoran Tošić15DFNemanja Vidić16MFMichael Carrick17MFNani18MFPaul Scholes                                                                                No.PositionPlayer19FWDanny Welbeck20DFFábio21DFRafael22DFJohn O'Shea23DFJonny Evans24MFDarren Fletcher25MFAntonio Valencia26FWGabriel Obertan27FWFederico Macheda28MFDarron Gibson29GKTomasz Kuszczak30DFRitchie De Laet31MFCorry Evans38GKRon-Robert Zieler41FWJoshua King42MFMagnus Wolff Eikrem43MFMatthew James Wa mkopo Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

No.PositionPlayer35MFTom Cleverley (at Watford until 3 Januari 2010)[46]36MFDavid Gray (at Plymouth Argyle until 18 Desemba 2009)[47]37DFCraig Cathcart (at Watford until 4 Januari 2010)[48]                 No.PositionPlayer40GKBen Amos (at Peterborough United until 29 Novemba 2009)[49]—FWMame Biram Diouf (at Molde until 31 Desemba 2009)[50] Wa ziada na walio chuoni Kwa kikosi cha wachezaji wa ziada na walio chuoni, tazama Manchester United F.C. Reserves and Academy.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Waliokuwa wachezaji hapo awali Kwa maelezo juu ya wachezaji wa zamani, tazama Orodha ya wachezaji wa klabu ya Soka ya Manchester United na Category:Manchester United F.C. players Manahodha wa klabu  Rekodi za wachezaji Kwa mujibu wa mechi iliyochezwa tarehe 8 Novemba 2009 na kulingana na takwimu ya tovuti rasmi.[52]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Wachezaji walioandikwa kwa maandishi kolezo ndiyo bado wanaichezea timu ya Manchester United.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Walioshiriki michuano mingi  Waliofunga zaidi  Washindi wa matuzo Ballon d'Or Wachezaji wafuatao walikuwa washindi wa Ballon d'Or wakati wakiichezea Manchester United:  Denis Law - 1964  Bobby Charlton - 1966  George Best - 1968  Cristiano Ronaldo - 2008 European Golden Shoe ( taji la kiatu cha dhahabu cha Ulaya) Wachezaji wafuatao walikuwa washindi wa European Golden Shoe wakati wakiichezea Manchester United:  Cristiano Ronaldo (mabao 31 ) - 2008 Tuzo la UEFA kwa mwanakandanda wa klabu bora wa mwaka Wachezaji wafuatao walikuwa washindi wa tuzo la UEFA kwa mwanakandanda wa klabu bora wa mwaka wakati wakiichezea Manchester United:  David Beckham - 1999  Cristiano Ronaldo - 2008 Mchezaji wa mwaka wa FIFA Wachezaji wafuatao walikuwa washindi wa tuzo laMchezaji wa mwaka wa FIFA wakati wakiichezea Manchester United:  Cristiano Ronaldo - 2008 Timu ya akina dada Timu ya soka ya akina dada ya Manchester United yaani Manchester United Ladies FC ilianzishwa mwaka 1977 kama klabu ya mashabiki akina dada yaani Manchester United Supporters Club Ladies.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Walijiunga na ligi ya Three Counties League mwaka 1979, na wakawa wanachama waanzilishi wa ligi ya wanawake wa eneo la kaskazini (North West Women's Regional Footbal League) mwaka 1989, walipogeuza jina lao rasmi na kuwa Manchester United Ladies FC.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ingawa walishushwa kutoka katika ligi msimu wao wa kwanza, walipandishwa ngazi tena baada ya msimu huo na kushinda taji ya ligi ya 1995-96.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Msimu wa 1998-99, timu hiyo ilijiunga na Northern Combination, hatua mbili chini ya Ligi Kuu ya wanawake ya FA.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Waliletwa rasmi chini ya mwavuli wa Manchester United FC mwanzo wa msimu wa 2001-02, lakini walivunjiliwa mbali kiutata mwanzo wa msimu wa 2004-05 kwa sababu za kifedha.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Uamuzi huo ulikumbwa na upinzani ikizingatiwa faida inayopatikana na Manchester United na pia kutokana na ukweli kuwa timu ziliondolewa ligi zao zote kabla hata wachezaji kuarifiwa kuhusu uamuzi huo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, klabu bado kilishiriki katika kandanda ya wasichana kwa kutoa mafundisho kwa wasichana chini ya umri wa miaka 16.[53]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Maafisa wa klabu Mmiliki: Malcolm Glazer Rais wa heshima: Martin Edwards Manchester United Limited Wenyekiti wenz: Joel Glazer & Avram Glazer Afisa mkuu mtendaji: David Gill Afisa mkuu wa utekelezaji: Michael Bolingbroke Mkurugenzi wa Kibiashara: Richard Arnold Mkurugenzi mtendaji: Ed Woodward Wakurugenzi wasio watendaji: Bryan Glazer, Kevin Glazer, Edward Glazer & Darcie Glazer Manchester United Football Club Wakurugenzi: David Gill, Michael Edelson, Sir Bobby Charlton, Maurice Watkins Katibu wa Klabu: Ken Ramsden Naibu katibu wa klabu: Ken Merrett Balozi wa kimataifa: Bryan Robson Maafisa wa ukufunzi na wa kimatibabu Meneja: Sir Alex Ferguson Naibu meneja: Mike Phelan Mkufunzi wa timu ya kwanza: René Meulensteen Mkufunzi wa walindalango: Eric Steele Mkufunzi wa mazoezi: Tony Strudwick Mkufunzi wa nguvu & uzoefu: Mick Clegg Mkuu wa utendaji wa binadamu: Dr. Richard Hawkins [54] Meneja wa timu ya ziada: Ole Gunnar Solskjær Mkufunzi wa timu ya ziada: Warren Joyce Skauti mkuu: Jim Lawlor Skauti mkuu wa Ulaya: Martin Ferguson Mkurugenzi wa chuo cha vijana: Brian McClair Mkurugenzi wa kandanda ya vijana: Jimmy Ryan Daktari wa klabu: Dr. Steve McNally Naibu daktari wa klabu: Dr. Tony Gill Mwanatibamaungo wa timu ya kwanza: Rob Swire Historia ya usimamizi  Ufuasi Kabla ya Vita ya Pili vya Dunia, mashabiki wachache wa kandanda wa Uingereza walisafiri mbali kutazama michezo kwa sababu ya muda, gharama, na vikwazo vya kivifaa kama vile uhaba wa magari miongoni mwa wakaazi.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Jinsi City na United walivyocheza michuano ya nyumbani kwa kubadilishana siku za Jumamosi, Wanamanchester wengi wangetazama United juma moja na juma lifuatalo City, lakini baada ya vita, ushindani mkali ukaibuka na ikawa kawaida zaidi kwa shabiki kuchagua kufuata timu moja pekee.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

United iliposhinda ligi mwaka 1956, walikuwa na ufuasi wastani wa juu zaidi wa mahudhurio ya ligi nyumbani, rekodi iliyokuwa inashikiliwa na Newcastle United kwa miaka michache iliyotangulia.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kufuatia ajali yao ya ndege Munich mwaka wa 1958, watu zaidi walianza kushabikia United na wengi wakaanza kuhudhuria michuano.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hii illisababisha ushabiki kwa United kupanuka sababu moja inayofanya United kuwa mahudhurio ya juu katika ligi ya kandanda ya Uingereza kwa takribani kila msimu tangu wakati huo, hata wakati waliposhushwa ngazi na kuwa katika Divisheni ya Pili 1974-75.[3]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kwa kweli, kwa misimu miwili ambayo United haikuwa na mahudhurio ya ligi, Old Trafford ilikuwa ikifanyiwa kazi kubwa ya ujenzi (1971-72 na 1992-93).


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ripoti ya mwaka 2002, kwa anwani Do You come From Manchester?,  Ilionyesha kuwa asilimia kubwa ya wanunuzi wa tiketi za msimu za Manchester City huishi katika wilaya za posta za Manchester, wakati United ilikuwa na idadi kamili juu ya wanunuzu wa tiketi za msimu wanaoishi katika eneo moja.[55]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Katika miaka ya 1990 na mapema miaka ya 2000, chanzo cha wasiwasi kwa mashabiki wengi wa United kilikuwa uwezekano wa klabu kununuliwa.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kundi la wafuasi IMUSA (Independent Manchester United Supporters' Association)  lilijihusisha sana katika kupinga ununuzi uliotarajiwa wa Rupert Murdoch mwaka 1998.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kundi lingine lililotoa shinikizo klabu kisiuzwe, Shareholders United against Murdoch (ambalo baadaye lilikuwa Shareholders United na sasa ni Manchester United Supporters' Trust)  liliundwa wakati huu kuhamasisha wafuasi kununua hisa za klabu, ili kwa kiasi kuwawezesha wafuasi kuwa na usemi zaidi katika masuala yaliyowatia wasiwasi kama vile bei na mgao wa tiketi, na kwa kiasi kupunguza hatari ya watu wasiohitajika kununua hisa za kutosha kumiliki klabu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, mpango huu ulishindwa kumzuia Malcolm Glazer kuwa mmiliki mwenye hisa nyingi.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Wafuasi wengi walikasirishwa, na baadhi walibuni klabu asi kwa jina F.C. United of Manchester.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Licha ya hasira ya baadhi ya wafuasi kwa wamiliki wapya, mahudhurio yameendelea kuongezeka.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hisia zilizotolewa na mashabiki hao, wakati mwingine umeshutumiwa.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mwaka 2000, maoni yaliyotolewa kuhusu baadhi ya mashabiki katika Old Trafford na nahodha wa wakati huo Roy Keane, kwamba baadhi ya mashabiki hawawezi hata " kuendeleza neno kandanda, acha kuielewa" yalipelekea wao kutajwa kama "mashabiki wanaohudhuria mchuano kufurahia ukarimu wa klabu na wala si kuishabikia".[56]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Alex Ferguson pia ametoa maoni kadhaa kuhusu mashabiki kiasi kwamba alidai kuwa hali iliyoshuhudiwa tarehe 1 Januari 2008 ilikuwa kama "matanga".[57]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Baadaye aliongeza, "Nadhani kumekuwa na siku kama hizi hapo nyuma.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ilitokea miaka michache iliyopita, wakati tulipotawala".[57]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Baada ya ushindi maarufu wa 1-0 dhidi ya Barcelona ugani Old Trafford, ambao uliiwezesha United kushiriki katika fainali ya Ligi ya Mabingwa ( Champions League) Moscow, Ferguson alisema kwamba mashabiki wa United "walikuwa wapevu sana" na kwamba wao "walituwezesha kufanikiwa".[58][59] Uwanja  Klabu kilipoanzishwa mara ya kwanza, Newton Heath alicheza michuano yao ya nyumbani kwenye uwanja mdogo ulio North Road, Newton Heath.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, timu geni zilizokuja kucheza uwanjani humo zililalamikia hali yake, ambayo ilikuwa "bwawa upande mmoja na uliojaa miamba kama ya timbo upande mwingine".[10] vyumba vya kubadilishia nguo pia havikuwa vya kujivunia, vilikuwa umbali wa kutembea dakika kumi katika baa ya Three Crowns iliyokuwa Oldham Road.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Baadaye walihamishiwa Shears Hotel, mkahawa mwingine uliokuwa Oldham Road, hata hivyo mabadiliko yalihitajika kama klabu ilitaka kuendelea katika Ligi ya Kandanda.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Heath walibaki katika uwanja wao wa North Road kwa miaka kumi na mitano 1878-1893, mwaka mmoja baada ya kuingia Football League na baadaye kuhamia makao mapya Bank Street hapo Clayton.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Uwanja mpya haukuwa mzuri sana, vipande vichache vya nyasi vilijipenyeza usoni mwa changarawe na mawingu ya moshi yalifuka kutoka katika kiwanda kilichokuwa karibu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Wakati mmoja, Walsall Town Swifts ilikataa kucheza kutokana na hali mbaya ya uwanja.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Changarawe ilimwagwa uwanjani na walinda uga, hatimaye wageni wakawashawishi kucheza na kupoteza 14-0. walipinga matokeo hayo, wakitaja hali mbaya ya uwanja kama sababu ya wao kushindwa, mchuano ukarudiwa.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hali haikuwa nzuri sana wakati wa marudiano, timu ya Walsall ilishindwa tena, ingawa wakati huu walibugia 9-0 tu.[10]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mwaka wa 1902, klabu karibu kifilisike na uwanja wa Bank Street ulifungwa na mdai kutokana na klabu kushindwa kulipa deni lake.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Klabu kiliokolewa katika dakika za mwisho na nahodha Harry Stafford ambaye aliweza kuchangisha fedha za kutosha kulipia mchuano wa ugenini Bristol City na kupata uwanja wa muda karibu na Harpurhey kwa kuchezea duru nyingine dhidi ya Blackpool.[60]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kufuatia uwekezaji kuimarisha klabu tena, jina lilibadilishwa na kuwa Manchester United, ingawa kulikuwa na hamu ya kupata uwanja uliokubalika.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Wiki sita kabla ya mchuano wa kwanza wa United kuwania Kombe la FA Aprili 1909, Old Trafford ilitajwa kuwa nyumbani kwa Manchester United kufuatia ununuzi wa ardhi muhimu kwa takribani £ 60,000.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Msanifumijengo Archibald Leitch aliajiriwa na mwenyekiti wa United John Henry Davies na kupewa bajeti ya £ 30.000 kwa ajili ya ujenzi.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mipango asilia ilionyesha kuwa uwanja ungefaa kujengwa kuhimili watu 100.000, ingawa idadi hiyo ilipunguzwa hadi 77,000.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Licha ya hilo, rekodi ya mahudhurio ya 76,962 ilirekodiwa, ambayo hata sasa ni zaidi ya idadi rasmi inayokubalika katika uwanja huo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ujenzi ulifanywa na Messrs Brameld na Smith wa Manchester.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Katika ufunguzi wa uwanja, tiketi za kusimama ziligharimu peni sita, wakati viti ghali zaidi katika jukwaa kuu zililipiwa shilingi tano.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mchezo wa ufunguzi ulikuwa tarehe 19 Februari 1910 dhidi ya Liverpool FC, na wageni wakashinda kwa 4-3.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kama ilivyotokea, mabadiliko ya uwanja yalitokea wakati mwafaka zaidi - siku chache tu baada ya klabu kucheza mchuano wao wa mwisho ugani Bank Street, mojawapo ya jukwaa liliangushwa chini na dhoruba.[61]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kupigwa kwa bomu wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, tarehe 11 Machi 1941, kuliharibu sehemu kubwa ya uwanja, hasa jukwaa kuu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Handaki la kati katika South Stand ndilo la pekee lililobakia katika robo hiyo ya uwanja.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Baada ya vita, United iliwasilisha ripoti kwa Tume ya Madhara ya Vita na kupokea fidia ya £ 22.278 kwa ajili ya ukarabati wa uwanja huo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ingawa uwanja ulijengwa upya tena 1949, hakuna mchuano uliosakatwa Old Trafford kwa takribani miaka 10 michuano ya "nyumbani" katika kipindi hicho ilichezwa katika uwanja wa Manchester City, Maine Road.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Manchester City iliilipisha United £ 5,000 kwa mwaka kwa matumizi ya uwanja wao, pamoja na asilimia fulani ya ada ya kiingilio.[62]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Marekebisho mengine yalitokea baadaye, yakianza na kuwekwa paa upande wa Stretford End kisha ikawekwa pande za North Stand na East Stand.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, mtindo wa zamani wa paa uliwazuia mashabiki wengi kutazama na hivyo, kupelekea kuboreshwa kwa paa hizo kuwa zilizoinuka na ambazo bado zipo katika uwanja huo leo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Stretford End lilikuwa jukwaa la mwisho kufanyiwa ukarabati wa kuinuliwa paa, kazi iliyokamilika kwa muda ufaao kuruhusu michuano ya msimu wa 1993-94.[63]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Taa za uwanjani ziliwekwa kwa mara ya kwanza uwanjani katikati ya miaka ya 1950.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Viunzi180-foot (55m) vinne vikuu vilijengwa, kila kimoja kikiwa na taa 54.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mfumo mzima wa taa uliigharima klabu £ 40,000, na kutumika mara ya kwanza katika mechi ya tarehe 25 Machi 1957.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, taa mtindo zamani zilibomolewa mwaka wa 1987, na kubadilishwa na taa za kisasa zilizowekwa katika paa la kila jukwaa, zinadumu hadi leo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mwaka 1990, kufuatia janga la Hillsborough Disaster, ripoti ilitolewa iliyotaka viwanja vyote kukarabatiwa ili kuruhusu mashabiki wanaoketi pekee, hilo lilipelekea ukarabati ulioshusha idadi ya mashabiki wanaoruhusiwa hadi takribani 44,000.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, umaarufu wa klabu ulimaanisha kuwa maendeleo zaidi yangetokea.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Mwaka 1995, North Stand ilijengwa kuwa na daraka tatu na kuongeza idadi inayoruhusiwa hadi takribani 55,000.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hii ilifuatiwa na upanuzi kwanza wa jukwaa la East na kisha West kufikisha jumla ya idadi ya 68,000.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Upanuzi wa hivi karibuni zaidi ulikamilika mwaka 2006, ambapo robo iliyopo North-East na North West ilifunguliwa, na kufikisha rekodi ya idadi ya sasa ya 76,098, 104 tu chini ya upeo wa idadi inayoruhusiwa.[63]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Imekadiriwa kwamba kwa maendeleo zaidi kufanyiwa uwanja, hasa Southern Stand ambayo ndio hadi sasa ina daraka moja tu, gharama ya uboreshaji inaweza kukaribia £ million 114 ambazo tayari zimetumika kuboresha uwanja huo katika miaka kumi na minne iliyopita.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hii ni kutokana na ukweli kwamba ingebidi takriban nyumba hamsini kununuliwa na klabu, hilo huenda likaongeza usumbufu kwa wakazi wa mtaa huo,na upanuzi wowote ungelazimika kujengwa juu ya laini ya reli inayopita karibu na uwanja huo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kwa kweli , upanuzi huo utajumuisha kuifanya South Stand kuwa na angalau daraka mbili na kujaza jukwaa za South-West na South-East kuhifadhi umbo la "bakuli" la uwanja huo.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Makadirio ya sasa yanaashiria kuwa uwanja huo ukijengwa hivyo utakuwa na uwezo wa kuhimili takriban mashabiki 96,000, zaidi wa uwanja mpya wa Wembley.[63]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Udhamini AIG ndio wadhamini wakuu wa Manchester United, na kama sehemu ya mpango huo wa udhamini nembo yao imebandikwa mbele ya mashati ya klabu na bidhaa nyingi nyinginezo za klabu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Udhamini wa AIG ulitangazwa na afisa mtendaji wa Manchester United David Gill tarehe 6 Aprili 2006, ina thamani ya £ milioni 56.5 rekodi ya aina yake nchini Uingereza na ya kulipwa kwa takribani miaka minne (£ milioni 14.1 kila mwaka).[64]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Udhamini huo ulikuwa wenye thamani zaidi dunia mwezi Septemba 2006 baada ya kubatilishwa kwa udhamini wa £ milioni 15 kila mwaka kati ya Juventus na kampuni ya mafuta ya Tamoil.[65]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Tarehe 21 Januari 2009, ilitangaza kuwa AIG haitafanya upya udhamini wao wa klabu ifikapo mwisho wa udhamini wa sasa Mei 2010.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, si wazi ikiwa mkataba wa AIG kusimamia MU Finance utaendelea.[66]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Kampuni ya bima ya marekani Aon ilitajwa kama mdhamini mkuu wa klabu tarehe 3 Juni 2009, huku udhamini wao kwa klabu ukianza kutekelezwa mwanzo wa msimu wa 2010-11.[67]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Masharti ya mpango huo hawakufichuliwa, lakini imeripotiwa kuwa una thamani ya takriban £ million 80 kwa takriban miaka minne, ambayo itaifanya kuwa mdhamini mkuu zaidi katika historia ya kandanda.[68]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Klabu kimekuwa na wadhamini wakuu watatu tu wa shati.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Wa kwanza na waliohudumu kwa muda mrefu zaidi walikuwa Sharp Electronics, ambao walifadhili klabu kuanzia 1982 hadi 2000, ilikuwa moja ya udhamini wa faida kubwa na wa muda mrefu katika Soka ya Uingereza.[69][70] Nembo ya Sharp ilikuwa mbele ya shati za United katika miaka hiyo 17, wakati ambao timu ilishinda mataji saba ya Ligi Kuu, tano za Kombe la FA, moja la Football League, moja la Washindi wa makombe ya Ulaya na moja la Kombe la Ulaya.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Vodafone ilichukua udhamini kwa mkataba wa awali wa miaka minne wa £ million 30 tarehe 11 Februari 2000, udhamini ulianza mwanzo wa msimu wa 2000-01.[69][70] Mnamo Desemba 2003, udhamini ulirefushwa kwa miaka minne na Vodafone ikakubaliana kulipa £ million 36 zaidi kwa miaka minne ya 2004-2008.[71]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Hata hivyo, tarehe 23 Novemba 2005, Vodafone ilitangaza kuwa itakomesha udhamini wake Mei 2006 ili kuangazia zaidi udhamini wao wa UEFA Champions League.[72]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Vivyo hivyo, klabu imekuwa na washonaji huru nne tu wa sare yake, wa kwanza walikuwa kampuni ya Uingereza UMBRO.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Admiral ilichukua usukani mwaka 1975, na kuwa kampuni ya kwanza ya kuweka nembo yao kwenye shati la Manchester United mwaka wa 1976.[73]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Adidas ilifuatiwa mwaka 1980,[74] kabla Umbro kuanzaa kipindi chao cha pili kama watengenezaji wa sare za klabu hiyo mwaka wa 1992.[75]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Udhamini wa Umbro ulidumu kwa miaka kumi zaidi kabla ya klabu kupata udhamini wa kuvunja rekodi - £ million 302.9  kutoka kwa Nike.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Makubaliano na Nike yatadumu kwa miaka 13 ya awali, na kuendelea hadi angalau mwaka wa 2015.[76]


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Washindani Kihistoria, washindani wa karibu wa Manchester United wamekuwa Liverpool, Manchester City na Leeds United.[77][78] Hivi sasa, mashabiki wengi huona Liverpool kama washindani wao wakubwa kutokana na mafanikio ya klabu zote mbili,[79] ingawa bado wengine huiorodhesha Manchester City kama wapinzani wao wakuu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ushindani na Liverpool ulianza katika miaka ya 1960 wakati klabu hizo mbili zilikuwa kati ya klabu imara zaidi Uingereza, na zimekuwa zikishindana kwa karibu sana kila msimu tangu zamani.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Ushindani wa Manchester City ulianza wakati wa enzi ya Newton Heath ya miaka ya 1890 na imebakia kali kutokana na klabu hizi mbili kuwa katika divisheni sawa kwa muda mrefu wa historia yao.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Huku ushindani ukiwa na msingi wa ukinzani wa jadi kati yaYorkshire-Lancashire, ushindani kati yao na Leeds United ulianza mwishoni mwa miaka ya 1960 wakati Leeds ilitawazwa mshindi, na kuendelea katika miaka ya 1970 na 1980 kabla kufikia kilele wakati Leeds ilipoiadhibu United katika taji la ligi 1992.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Tuzo Nchini Uingereza Ligi Ligi Kuu: [80] 11 1992-93, 1993-94, 1995-96, 1996-97, 1998-99, 1999-2000, 2000-01, 2002-03, 2006-07, 2007-08, 2008-09 Divisheni ya kwanza: [80] 7 1907-08, 1910-11, 1951-52, 1955-56, 1956-57, 1964-65, 1966-67 Divisheni ya pili: [80] 2 1935-36, 1974-75 Vikombe Kombe la FA: 11 1909, 1948, 1963, 1977, 1983, 1985, 1990, 1994, 1996, 1999, 2004 Kombe ya Ligi: 3 1992, 2006, 2009 FA Charity / Community Shield: 17 (washindi waziwazi mara 13, mara 4 imegawanywa) 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965 *, 1967 *, 1977 *, 1983, 1990 *, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008 (* washindi wa pamoja) Ya Ulaya Kombe la Ulaya / UEFA Champions League: 3 1968, 1999, 2008 UEFA Cup Winners' Cup: 1 1991 UEFA Super Cup: 1 1991 Duniani Kombe la Mabara: 1 1999 Kombe la FIFA la Klabu za Dunia: 1 2008 Ushindi wa mataji mawili au matatu Mataji mawili: Ligi na Kombe la FA: 3 1994, 1996, 1999 (kama sehemu ya Utatu) Ligi na Kombe ya Ligi: 1 2009 Mataji mawili ya Ulaya (Ligi na Kombe la Ulaya): 2 1999 (kama sehemu ya ya Utatu), 2008 "Utatu" (League, Kombe la FA na Kombe la Ulaya): 1 1999 Hasa mashindano mafupi kama vile Charity / Community Shield, Kombe la mabara, Kombe la FIFA la klabu za Dunia au Super Cup hazifikiriwi kwa jumla kuchangia Ushindi mara mbili au tatu.


Question: Klabu ya Crystal Palace ilianzishwa mwaka gani?

Manchester United F.C.

Taji kuu la peke ambalo Manchester United haijashinda kamwe ni Kombe la UEFA,[81] ingawa walifika robo-fainali mwaka 1984-85 na nusu fainali ya mashindano tangulizi ya michuano hiyo Inter-Cities Fairs Cup, mwaka wa 1964-65.[82][83] Tazama pia Vilabu tajiri vya kandanda Miungano ya mashabiki IMUSA Manchester United Supporters 'Trust Vijarida Red Issue United we Stand (kijarida) Red News Marejeo  Viungo vya nje   Main Page on BBC Sport:  –   katika skysports.com  katika premierleague.com       Jamii:Manchester United FC Jamii:Vilabu Mpira vya Uingereza Jamii:Klabu za Ligi Kuu Jamii:Klabu za Ligi ya Kandanda


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Mto Ohio ni tawimto muhimu wa mto Mississippi katika mashariki ya Marekani.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Urefu wake ni kilomita 1,579 kuanzia chanzo chake kwenye maungano ya mto Allegheny na mto Monongahela karibu na mji wa Pittsburgh hadi mdomo kwenye mto Mississippi.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Njia ya mto ni mpaka kati ya majimbo sita ya Marekani na beseni yake inajumlihsa eneo la majimbo 14.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Tawimto kubwa ya kuingia ni mto Tenessee.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Katika historia ya Marekani ilikuwa njia muhimu ya mawasiliano kabla ya kujengwa kwa barabara na reli.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Wakati wa karne ya 19 Ohio ilikuwa mpaka kati ya maeneo yaliyoruhusu utumwa na majimbo yaliyokataa utumwa.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Mto huu umepakana na majimbo ya Ohio, Kentucky, Illinois, Indiana, West Virginia na Pennsylvania.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Miji muhimu kando la mto ni Louisville, Kentucky, Paducah, Kentucky, Cincinnati, Ohio na Pittsburgh, Pennsylvania.


Question: Mto Mississippi una urefu gani?

Ohio (mto)

Viungo vya Nje   , a genealogy resource   , which issues official river forecasts for the Ohio River and its tributaries  Jamii:Mito ya Marekani Jamii:Mto Mississippi


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa jina hilo Wakristo wanamaanisha ufafanuzi wa mpango wa kazi ya Mungu kwa wokovu wa binadamu kadiri ya Biblia.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maana ya historia Historia ni mfululizo wa habari za mambo yaliyotokea pamoja na sababu zake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Binadamu anaziandika ili kuelewa maisha yake, yaani ametokea wapi, amepata mafanikio gani na matatizo gani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Historia inatufundisha kuishi: kumbukumbu za mambo ya zamani (vita, uhuru, viongozi na mengineyo) zinatuwezesha kuendelea vizuri zaidi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini ni muhimu zaidi kujua mambo makuu aliyoyatenda Mungu ili kutuokoa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Dini ya Uyahudi na ya Ukristo ni dini zinazotegemea historia kuliko maumbile: Mungu hatazamwi kama Muumba tu, bali zaidi kama Mwokozi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maana ya wokovu Wokovu ni kazi ya Mungu kwa ajili yetu (1Tim 2:4; 2Tim 1:9-10).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Sisi hatuwezi kujikomboa, lakini Mungu ana nguvu kuliko shetani na mabaya yote, naye anatuhurumia sisi maskini (Kol 1:13-14).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Alifanya nini ili kutuokoa?


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo historia ya wokovu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Wapo walioiandika katika Biblia ili tusadiki na kuishi upya (1Pet 1:10-12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Humo mtu hatazamwi kama nafsi ya peke yake tu, bali zaidi kama mtu wa taifa lake; hivyo Mungu anatangazwa kuwa hashughulikii wokovu wa mtu binafsi tu, bali wa mataifa mazima pia, kuanzia lile la Israeli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Aliyowatendea wao ni hasa kuwatoa utumwani Misri, kuwapa agano na masharti yake li awafanye taifa huru katika nchi bora.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waisraeli walijenga imani yao juu ya hayo mang’amuzi ya msingi ya wokovu kutoka kwa Mwenyezi Mungu, halafu wakajikumbusha kwamba alikuwa ameshawaahidia mababu wao baraka kama hizo.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hatimaye tu walitafakari juu ya asili ya watu na ya ulimwengu, wakaelewa kuwa Mungu aliweza kuwaokoa kwa sababu ndiye aliyeumba vyote: hakuna wa kushindana naye na wa kuzuia mpango wake kwa ajili ya watu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa Wakristo tukio kuu lililo msingi wa imani ni ufufuko wa Yesu, aliyetoka kaburini mzima na mtukufu, wa kwanza kati ya umati, akaingia katika nchi ya walio hai kweli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Imani kuhusu Biblia  Wakristo wanasadiki Biblia imeandikwa kwa uvuvio wa Roho Mtakatifu (2Pet 1.20-21; 2Tim 3:16): ndiyo sababu wanaiheshimu sana.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini habari zake hazifuati mpangilio wa tarehe.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Wapo wataalamu waliozipanga kwa utaratibu huo unaotupendeza zaidi siku hizi: wamejitahidi kuelewa tarehe ya matukio na ya maandiko yote ili kuyapanga moja baada ya lingine kuanzia ya zamani za kale hadi maisha ya Yesu na ya Mitume wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini tukumbuke daima kwamba lengo la Biblia si kueleza sayansi, jiografia wala historia, bali ni kufundisha kwa ukweli njia ya wokovu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Taarifa nyingine zinategemea ujuzi wa mtu aliyeandika na mtindo alioutumia: sheria, taratibu za ibada, nasaba, ufafanuzi wa majina, maneno matakatifu ya mahali fulani, baraka, hadithi, simulizi, historia halisi n.k. Sehemu kuu mbili za Biblia ni Agano la Kale na Agano Jipya (2Kor 3:10; Eb 8:13).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

La Kale limeandikwa kabla ya Yesu, Jipya baada yake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata hivyo Agano la Kale lina utabiri mwingi juu ya Yesu (Lk 24:27,44), na Agano Jipya linarudia na kufafanua habari nyingi za kale: hivyo tunatakiwa kusoma daima Agano la Kale kwa mwanga wa Agano Jipya, na kutafuta katika habari za kale mifano inayotusaidia kuelewa mambo ya Yesu na Kanisa (1Kor 10:11; Kol 2:17).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa kuwa ufunuo wa Mungu ulifanyika hatua kwa hatua hata ukakamilishwa na Yesu (Eb 1:1-2), hatuwezi kutegemea dondoo moja tu kuhusu jambo fulani, bali tuzingatie jambo hilo lilivyoozungumziwa tangu mwanzo hadi mwisho wa ufunuo.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Tunahitaji kujua Biblia nzima ili kuelewa jinsi Mungu alivyo, alivyotuokoa na anavyotaka tuishi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Vitabu vya Biblia ni 73: yaani 46 katika Agano la Kale na 27 katika Agano Jipya.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndivyo vilivyokubaliwa na Kanisa Katoliki kuwa ni Neno la Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waprotestanti wengi wanakataa vitabu 7 vya Agano la Kale (pamoja na sehemu chache za vingine): hivyo Biblia yao inavyo 66 tu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mgawanyo wa vitabu hivyo si muhimu, mradi tusiongeze wala kupunguza neno.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa kawaida vinapangwa kwa kuzingatia vinaleta habari za namna gani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo katika Agano la Kale yanatofautishwa makundi manne: Torati (yaani sheria), vitabu vya historia ya Israeli, vitabu vya manabii (waliotumwa na Mungu ili kuwaonya na kuwafariji Waisraeli), na vitabu vya hekima (vyenye nyimbo, mashairi, mithali n.k.).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Katika Agano Jipya tuna vitabu 5 vya historia (yaani Injili 4 na Matendo ya Mitume), barua 21 za Mitume na kitabu kimoja tu cha kinabii (Ufunuo).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lugha asili ziko tatu, yaani Biblia imeandikwa sehemusehemu kwa Kiyahudi, Kiaramu (ndiyo lugha ya Yesu), na Kiyunani (yaani Kigiriki cha zamani).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ila Agano Jipya lote limeandikwa kwa Kiyunani ambacho zamani za Yesu kilikuwa lugha ya kimataifa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kutoka lugha hizo wataalamu wanaendelea kutafsiri Biblia katika lugha yoyote ili Neno la Mungu liwaelee watu wote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kati ya tafsiri zote, mbili za zamani zina sifa za pekee, yaani tafsiri ya LXX (kwa Kigiriki "Septuaginta", yaani sabini: ni Agano Kale kwa lugha ya Kiyunani), na ya Vulgata (Biblia nzima kwa Kilatini).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maelezo ya Kanisa yanahitajika kwa sababu: kwanza mwenyewe sielewi maandiko hayo yameandikwa na nani, lini, wapi, kwa lengo lipi na katika mazingira ya namna gani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa Roho Mtakatifu hakunipa Biblia peke yangu, bali ndani ya taifa lote la Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo sina haki ya kuifafanua ninavyotaka.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Wasio na elimu na msimamo wanapotosha Biblia na kupotea (2Pet 3:16).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Agano la Kale  Vitabu vitano vya Torati  Vitabu vya kwanza vya Biblia (Mwanzo, Kutoka, Mambo ya Walawi, Hesabu na Kumbukumbu la Torati) vinaunda kwa pamoja Torati (kwa Kiyahudi “fundisho”, yaani “sheria”).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mgawanyo wa kawaida wa Kiyahudi wa vitabu vya Biblia katika makundi matatu (Torati, Manabii na Maandishi) unaonyesha jinsi vitabu vitano vya kwanza vinavyotazamwa kuwa kitu kimoja, tena kiini cha Agano la Kale lote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ajabu la Torati ni jinsi inavyounganisha mambo mbalimbali: ibada kwa Mungu pekee, ahadi zake, matakwa yake, uasi wa binadamu na ukombozi wa Kimungu, wito wa kujali mwanzo wa taifa la Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Humo tunakuta muhtasari wa historia kuanzia uumbaji wa ulimwengu hadi kifo cha Musa: historia ya asili (Mwa 1-11), kipindi cha mababu (Mwa 12-36), simulizi la Yosefu (Mwa 37-50), ukombozi toka Misri na safari kwenye Sinai (Kut 1-18), toleo la sheria mlimani huko (Kut 19 – Hes 10), safari hadi mabonde ya Moabu (Hes 10-36) na nyongeza (Kumb 1-34).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Zamani Musa alidhaniwa kuwa mwandishi wa vitabu hivyo vyote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Siku hizi wataalamu wamethibitisha kuwa ndiye asili ya kiini cha sheria za Israeli, lakini vitabu hivyo viliandikwa katika kipindi kirefu hadi mwaka 400 hivi K.K. Ndiyo sababu katika sheria za vitabu hivyo yanaonekana mabadiliko mbalimbali yaliyofanyika karne hadi karne, k.mf. kuhusu Pasaka na umoja wa hekalu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waliohusika na uandishi ni watu wengi wa Israeli Kaskazini na Kusini.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa yameainishwa mapokeo manne tofauti: J (yaliyoandikwa katika karne X K.K. kwa kumuita Mungu YHWH), E (ya karne IX K.K. yanayomuita Elohim), D (yanayotawala Kumbukumbu ya Torati: ni ya karne VII K.K.) na P (yaani ya kikuhani kwa kuwa yanajali sana ibada: ni ya karne VI K.K.).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hayo ya mwisho yalitumika kama fremu ya mapokeo hayo yote ili kuunganisha Torati nzima katika karne V K.K. Hivyo Torati inatunza matukio ya msingi na imani ya taifa la Israeli jinsi ilivyozidi kukomaa baada ya Musa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Uumbaji  Uumbaji unasimuliwa katika sura mbili za kwanza za Mwanzo.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kama vile sehemu mbalimbali za Biblia, kitabu hicho kilitungwa kwa kushona pamoja maandishi tofauti.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo sababu tunakuta masimulizi mawili juu ya Mungu kuumba ulimwengu na watu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

La kwanza (1:1-2:4a) linamchora Mungu akifanya kazi kama binadamu kwa siku sita halafu kustarehe.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Aliumba kila kitu kwa Neno lake (Eb 11:3; ndiye Mwanae pekee: Yoh 1:1-18).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Wengine wanaona humo hata kidokezo cha kwanza cha Roho Mtakatifu, aliye upendo wa Mungu, katika upepo uliovuma juu ya wingi wa maji.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu aliona kila alichokiumba ni chema tu, lakini alipoumba mtu katika jinsia mbili akaona ni mwema sana, ni bora kuliko vingine, akamweka kuvitawala kwa niaba yake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwanamume na mwanamke wana hadhi sawa kwa kuwa wote wawili ni sura na mfano wake, si upande wa mwili, bali hasa kwa roho yenye uwezo wa kuelewa na kupenda kwa hiari.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Muumba anataka watu washirikiane na kusaidiana, kilele cha uhusiano wowote kati yao ni ndoa inayowafanya kuwa mwili mmoja kama Kristo na Kanisa (Ef 5:31-32).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Simulizi linalofuata (Mwa 2:2b-25) ni la zamani zaidi, nalo pia lina mafundisho makuu juu ya Mungu na mtu, hasa kwamba huyo ndiye kiumbe bora anayeweza kushirikiana na Mungu tofauti na vingine.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hali yake asili ilikuwa ya kupendeza kabisa kwa usafi wa moyo na uhai usio na mwisho, naye alitakiwa akubali kazi za Mungu na kufuata maneno yake, bila ya kujiamulia nini jema, nini baya.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Dhambi ya asili  Mwa 3 inasimulia dhambi iliyo asili ya dhambi zote (Rom 5:12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa njia hiyo tunaambiwa hali yetu mbaya haitokani na Mungu, bali na uasi wetu na wa wazee wetu (Hek 2:23-24).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Pia tunafundishwa kukataa toka mwanzo vishawishi vyetu tukiamini maagizo yote ya Mungu yametolewa kwa upendo mkuu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Shetani ndiye aliyeanzisha kishawishi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Eva alipaswa asimsikilize.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kosa lake la kwanza ni kumjibu: hivyo shetani akamdanganya kwamba, eti Mungu ana kijicho, hataki watu walingane naye, ndiyo sababu aliwakataza (Yoh 8:44).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Tukianza kuzingatia kishawishi tunakubali shaka juu ya wema wa Mungu kwetu katika kutuelekeza.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa namna hiyo walianguka watu wa kwanza waliokuwa watakatifu; kwa urahisi zaidi tutaanguka sisi wenye tabia mbaya kutokana na dhambi hiyo na nyingine nyingi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata baada ya dhambi Mungu anamtafuta mtu kwa upendo, ila huyo kwa aibu anamkimbia, au akijisikia analaumiwa na dhamiri, basi anatafuta visingizio hata kumlaumu Mungu kana kwamba ndiye aliyesababisha.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa utakatifu wake Mungu hawezi kuvumilia maovu, na kwa haki yake anataka makosa yalipwe.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo sababu tunakuta matatizo maishani, kama vile uchungu wa uzazi, kuhusiana kwa mabavu, kupata riziki kwa shida, na hasa kufa: hayo yote ni matokeo ya dhambi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Pamoja na hayo Mungu hapendi mtu yeyote apotee (2Pet 3:9), hivyo toka mwanzo aliahidi kwamba mzawa wa Eva atamponda kichwa shetani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo habari njema ya awali kuhusu wokovu ujao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Watu walivyoishi baada ya dhambi  Baada ya dhambi ya asili watu walianza kuzaa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 4:1-16 inatuchorea picha ya Kaini na Abeli kama wazaliwa wa kwanza waliotofautiana kiadili (1Yoh 3:11-12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Toka mwanzo mwovu na mwadilifu waliishi pamoja, wa kwanza akimdhulumu wa pili hata kumuua bila ya kujali udugu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ikisikitishwa kufikiria mzaliwa wa kwanza kuwa muuaji wa mdogo wake, inafurahisha kwamba wa kwanza kufa alikuwa mwema, kielelezo cha Yesu aliyeuawa bila ya kosa (Eb 12:24).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Toka mwanzo hao walimuabudu Mungu kwa njia ya dini, ibada na sadaka mbalimbali.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata hivyo Mungu akakubali zile tu zilizotolewa kwa ukarimu (Eb 11:4).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Tangu hapo Biblia inatuonyesha jinsi alivyopendelea wadogo kuliko wakubwa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kuhusu Kaini tunaonyeshwa ustawi wa dhambi ndani mwake na uongozi wa Mungu aliyemtaka ashinde dhambi bado mlangoni.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata baada ya dhambi hiyo ambayo ni kubwa kiasi cha kumlilia Mungu alipe kisasi, yeye alizidi kumhifadhi Kaini.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baadaye (Mwa 4:17-24) kukawa na maendeleo ya aina mbalimbali: ujenzi, ufundi, muziki, lakini hasa dhambi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Picha yake ni Lameki, mtu wa kwanza kuwa na mitara, mkatili kama nini.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ingawa hali ilikuwa ya kukatisha tamaa, kwa baraka ya Mungu watu wakazidi kuzaa na kati ya watoto wao wakapatikana waadilifu kama Henoko aliyestahili kutwaliwa na Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata hivyo ongezeko la dhambi likasababisha maisha ya binadamu yafupike (Mwa 6:3) kwa kuwa ni kusogea mbali na Mungu, chemchemi ya uhai.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Nuhu  Mwa 6:5-9:17 inatufundisha kwamba Mungu anachukizwa na dhambi, hivyo anataka kuondoa maovu duniani ili nchi impendeze kama alivyokusudia alipoiumba.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa ajili hiyo zamani za Nuhu alileta maji yafunike dunia na kuzamisha waovu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini alisalimisha waadilifu katika safina kubwa ya kutosha, halafu akafunga nao agano thabiti (Eb 11:7).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa maji yanayokusudiwa kutakasa dunia yote ni yale ya ubatizo (1Pet 3:17-22), na safina ambayo iokoe watu ni Kanisa, ambalo ni la lazima kwa wokovu kama vile ubatizo unaotuingiza ndani yake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Uso wa nchi ulipokwishatakaswa na maji njiwa akarukaruka akachuma tawi la mzeituni unaozaa matunda ya kutengenezea mafuta.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Njiwa akaonekana tena juu ya maji siku ya ubatizo wa Yesu ambapo alipakwa Roho Mtakatifu na kuyatia maji nguvu ya kutakasa watu (Mk 1:9-11; Tito 3:3-7).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maji na mafuta ndiyo mwanzo mpya kwa binadamu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mara alipotoka safinani Nuhu alimtolea Mungu sadaka iliyompendeza hata akaahidi hataangamiza tena binadamu kila anapostahili.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Sadaka hiyo ni mfano wa ile ya Yesu msalabani, inayoadhimishwa katika ekaristi, ikituondolea adhabu nyingi na kutuletea huruma ya Mungu, yaani nafasi na neema ya kutubu (Tito 2:11-14).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hatimaye kutakuwa na hukumu (Math 24:37-41).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mnara wa Babeli  Mwa 11:1-9 inatufundisha kwamba kiburi na dhambi kwa jumla vinatenganisha watu wasiweze kuelewana wala kuishi pamoja.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kinyume chake katika Agano Jipya tunasikia kwamba siku ya Pentekoste Roho Mtakatifu, aliye upendo wa Mungu, aliunganisha tena watu wa makabila mbalimbali katika kutangaza sifa zake (Mdo 2:5-12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Palipo na upendo, tofauti za lugha na utamaduni si shida.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Abrahamu (1900-1800 hivi K.K.)  Mtu huyo, aliyezaliwa Mesopotamia (Iraq) baada ya watu kubuni uandishi, ndiye mwanzo wa taifa teule la Mungu na baba wa waamini wote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Aliishi kwa kuhamahama pamoja na mifugo yake: akipitia Syria alifikia nchi ya Kanaani aliyoahidiwa na Mwenyezi Mungu akashukia Misri kwa muda (Mwa 12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini safari yake muhimu zaidi ni ile ya imani, kwa kuwa Abrahamu aliongozwa na Mungu siku kwa siku, katika mazuri na magumu, akisadiki ahadi zake za ajabu (Eb 11:8-19).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mchungaji huyo alikubali Mungu amchunge maisha yake yote, akamfuata bila ya wasiwasi, akituachia mfano bora wa kumshika mkono Mungu daima bila ya hofu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa Mungu alimuahidia uzao mkubwa kama nyota za mbinguni, naye akaamini ingawa alikuwa hajapata hata mtoto mmoja: ndiyo imani iliyompendeza sana Mungu (Mwa 15:1-6).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 18 inamchora kama mtu mkarimu sana kwa wageni, rafiki wa Mungu anayestahili kuambiwa yote, mwenye huruma, busara na unyenyekevu katika sala.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Wageni wake watatu ambao ni kama mtu mmoja tu wanadokeza Utatu Mtakatifu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu alimdai Abrahamu asadiki kwamba anaweza yote kama atakavyomdai Bikira Maria (Lk 1:17), naye alidumu kumuomba awahurumie waovu kwa ajili ya waadilifu (Yak 5:16).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 19 inatuchorea uovu wa watu ambao huko Sodoma ulizidi hata kumdai Mungu alipe kisasi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini kati yao mwadilifu akaokolewa, isipokuwa mke wake akaja kuadhibiwa kwa sababu aliangalia nyuma kinyume cha agizo la Bwana (Lk 17:28-33).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 21:1-21 inatusimulia jinsi Mungu alivyotimiza ahadi yake kwa kumjalia Sara amzalie Abrahamu mtoto Isaka katika uzee na utasa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Isaka ni mtoto wa imani, si wa mwili, naye ni huru, tofauti na Ishmaeli mtoto wa mtumwa ambaye hastahili kurithi pamoja na mdogo wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Isaka, baba wa Israeli alipata baraka kuu, naye ni mfano wa watu wa Agano Jipya.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ishmaeli, baba wa Waarabu alibarikiwa pia kwa ajili ya baba yake, naye ni mfano wa Agano la Kale ambapo watu wanategemea mambo ya kimwili (kutahiriwa, kunawa, kubagua vyakula n.k.) na hivyo ni watumwa (Gal 4:21-5:1).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 22:1-19 inatuletea habari ya kusisimua kuhusu sadaka ambayo Mungu alimdai Abrahamu, yaani kumchinja Isaka.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ni kimoja kati ya vilele vya imani ya binadamu, imani inayoonyeshwa kwa matendo ya utiifu (Yak 2:21-22).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Abrahamu hakusita kumrudishia Mungu kile alichopewa, akaondoka alfajiri akasafiri mpaka mahali alipoambiwa (Wayahudi wanaamini mlima huo ndipo walipojenga hekalu la Yerusalemu).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa niaba ya waamini wote Abrahamu alikuwa tayari kumchinjia Mungu mwanae pekee ampendaye.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini atakayemtoa kweli Mwana pekee ni Mungu Baba (Yoh 3:16).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwanae ndiye mwanakondoo aliyeuliziwa na Isaka na ambaye Mungu akajipatia juu ya mlima Kalivari alioupanda huku amejitwika sio kuni bali mti wa msalaba.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Abrahamu aliamini uwezo wa Mungu juu ya mauti na hasa uaminifu wake kwa ahadi alizompa: kwa hiyo akarudishiwa mwana hai kama mfano wa ufufuko, na katika yeye, yaani katika mzawa wake, watu wote wakabarikiwa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maisha ya imani yanadai daima sadaka, hasa ya mambo yanayopendwa zaidi (Rom 12:1-2): ndiyo njia ya kujaliwa baraka zinazopita ubinadamu wetu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 24 inasimulia kirefu jinsi Abrahamu kabla hajafa alivyomfanyia mpango wa ndoa Isaka kufuatana na mila zao, ila alikataza kabisa asirudi kwao, bali kwa vyovyote abaki katika nchi ile aliyoahidiwa na Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo imani izidi kuongoza uzao wake kama ilivyomuongoza mwenyewe.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Watoto wa Isaka: Esau na Yakobo  Kadiri ya Mwa 25:19-34, Rebeka alimzalia Isaka watoto pacha wenye sura na silika tofauti, Esau na Yakobo.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Wa kwanza analaumiwa hasa kwa kupuuzia baraka ya Mungu iliyokuwa haki ya kifunguamimba: kwa sahani ya dengu alikubali kukosa neema zile zote alizojitwalia Yakobo kwa imani yake (Eb 12:16-17).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 27 inasimulia jinsi Yakobo, akifundishwa na mama yake, alivyoweza kubarikiwa na baba.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ingawa uongo wake haukubaliki (Hos 12:3-5), Mungu alithibitisha baraka ya Isaka kadiri ya desturi yake ya kumpendelea mdogo: hivyo Yakobo, aliyekimbia nchi yake ana fimbo tu, alirudi miaka ishirini baadaye ana wake 4, watoto 11 na mifugo wengi ajabu (Mwa 32).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kabla hajaingia nchi yake Mungu alishindana naye usiku kucha akalazimika kumbariki na kumtajia jina jipya, Israeli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Yosefu na ndugu zake kushukia Misri (1700 hivi K.K.)  Kama kawaida ya mitara, kulikuwa na upendeleo na wivu kati ya watoto wa Yakobo.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa Yosefu alichukiwa na kaka zake wote, ingawa alikuwa mnyofu hata kuwasimulia ndoto zake za ajabu (Mwa 37:2-11).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kijicho na chuki vilifikia hatua ya kuwafanya watamani kumuua.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Walipopata nafasi walifanya njama, ingawa si wote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwisho uamuzi ukawa kumuacha hai lakini kumuuza kama mtumwa kwa wafanyabiashara walioelekea Misri (Mwa 37:12-36).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini katika maovu ya binadamu Mungu akazidi kushughulikia taifa lake teule.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo Yosefu akawa mfano wa Yesu ambaye alichukiwa bure tu akauawa msalabani kwa wokovu wa wadogo zake wakosefu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 39 inaonyesha jinsi Yosefu alivyozidi kumtiii Mungu na kukwepa dhambi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo baada ya majaribu mbalimbali akatukuzwa kuwa liwali wa Farao kwa nchi yote, hasa kwa usimamizi wa akiba ya chakula (Mwa 41:1-49) kwa ajili ya miaka saba ya njaa aliyotabiri.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kadiri ya mpango wa Mungu njaa hiyo ikawalazimisha kaka zake waje kumuinamia, naye hakulipa kisasi; halafu, kama vile alivyotafsiri ndoto mbalimbali, aliwafafanulia maana ya matukio ya maisha yao katika mpango wa Mungu: kwamba ndiye aliyemtuma Misri kusudi awaokoe (Mwa 45:1-15).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwa 46:1-7 inasimulia Yakobo na wazawa wake wote, jumla wanaume 70, walivyohamia Misri.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini hawakusahau nchi waliyoahidiwa na Mungu: ndiyo sababu Yakobo na Yosefu walidai waapiwe kuwa watakuja kuzikwa kwao (Mwa 49:29-50:26).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kabla ya kufa Yakobo aliwabariki watoto wake 12 na kwa namna ya pekee Yuda ambaye atatawala moja kwa moja (Mwa 49:8-12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Utumwa wa Misri na wito wa Musa (1250 hivi K.K.)  Wanaisraeli waliishi Misri kama wageni tu zaidi ya miaka mia nne (Mdo 7:6-16) wakiongezeka kiasi cha kuwatisha wenyeji wao: ndiyo sababu wakaanza kudhulumiwa mwaka 1300 hivi K.K. Hasa katika kuwakomboa utumwani, Mungu alijionyesha mtetezi wa haki za maskini.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Pamoja na kushurutishwa kufanya kazi wasioipenda, ilitolewa amri ya kuua watoto wao wote wa kiume: lakini mpango huo haukutekelezwa sawasawa (Kut 1:7-22).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mmoja kati ya watoto waliookolewa katika hatari hiyo ni Musa, wa kabila la Lawi (Kut 2:1-10; Eb 11:23; Mdo 7:17-22).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kisha kukimbia Misri Musa akaoa Mmidiani (Kut 2:11-22; Eb 11:24-27; Mdo 7:23-29): alipokuwa anachunga mifugo ya mkwewe kwenye mlima Sinai akaitwa na Mungu kutoka ndani ya kichaka kinachowaka moto kisiteketee.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu alimchagua ingawa ana kigugumizi yaani anaonekana hafai kushindana na Farao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu akasisitiza aende mwenyewe, naye atatumia uwezo wake wa Kimungu kumlazimisha Farao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kadiri Musa alivyoomba, Mungu alimfunulia jina lake takatifu YHWH ambalo linaeleweka kiasi tu, kama vile fumbo la Mungu mwenyewe (Kut 2:23-3:20; Mdo 7:30-35).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mapigo ya Wamisri  Mungu alipomtuma Musa kwa Farao alijua tayari huyo atakataa kuwaruhusu Waisraeli waende zao, mpaka aone mapigo yake kwa Wamisri.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa kuwa ulihitajika muda kuleta ukombozi, iliwabidi Waisraeli wawe na imani na subira hadi ahadi za Mungu zitimie.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini binadamu hatupendi kungojea ukombozi: hivyo Waisraeli wakaanza kunung’unika (Kut 5:1-6:1).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata hivyo Mungu akaendelea na mpango wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maajabu aliyoyatenda huwa yanatokea Misri lakini si yote kwa wakati mmoja wala si kwa kiasi kile alichosababisha Musa kwa fimbo yake (Kut 6:28-7:7).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Tuna orodha mbalimbali za mapigo hayo, lakini kwa kawaida yanahesabiwa kumi: maji ya mto Naili kuwa mekundu kama damu, vyura kujaa nchi, chawa, nzi, tauni, majipu, mvua ya mawe, nzige, giza na hatimaye kifo cha wazaliwa wa kwanza wa kiume wa watu na wa wanyama.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Adhabu hizo ziliwapata Wamisri, lakini si Waisraeli: hivyo ilikuwa wazi kuwa Mungu anabagua watu wake na watu waovu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Katika pigo la kumi Waisraeli waliopolewa kwa kuipaka milango yao damu ya mwanakondoo (Kut 11:1-10; Mdo 7:36-37; Eb 11:28).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo Mungu aliwaandaa watu kupokea imani kwa Yesu Kristo, Mwanakondoo wa kweli na Mkombozi wa waliokuwa watumwa wa dhambi, shetani na kifo (Yoh 19:36; 1Kor 5:7; 1Pet 1:18-20).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hiyo ni wazi katika ibada iliyoagizwa ifanyike kila mwaka (Kut 12:1-14), yaani Waisraeli wale nyama ya mwanakondoo dume asiye na hila, pamoja na mkate usiotiwa chachu na mboga ya majani machungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Yesu akaifanya ibada hiyo iwe ibada kuu ya agano jipya la milele, akiagiza tuifanye kwa ukumbusho wake, si tena kwa ukumbusho wa kutoka Misri (1Kor 11:23-26).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Safari ya kuendea Nchi ya ahadi  Kut 12:29-42 inasimulia Waisraeli wote walivyokimbia Misri pamoja na mifugo yao waliposikia mayowe kutoka nyumba za majirani wao wote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Katika safari yao wakaongozwa na Mungu kwa sura ya wingu mchana na ya moto usiku (Kut 13:17-22; Yoh 8:12): hivyo Mungu alionyesha wazi kuwa hawaachi hata kidogo bali anawashughulikia kwa namna tofauti kadiri ya mahitaji.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kut 14:5-31 inasimulia jinsi Wamisri, kisha kuwalilia wafu wao, walivyoanza kuwatafuta Waisraeli kwa farasi na magari wakawakuta karibu na bahari ya Shamu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini Waisraeli walivuka bahari kama kwamba ni nchi kavu, kwa kuwa maji yamegawanyika.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kumbe Wamisri wakazama kwa kuwa maji yamerudi mahali pake (Eb 11:29).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Asubuhi Waisraeli wakaona maiti za Wamisri wote zikielea wakamshangilia Mungu aliyewaokoa (Kut 15:1-21 inatuletea wimbo ambao maneno yake ni kati ya yale ya kale zaidi katika Biblia).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo Mungu aliwaokoa tena watu wake katika maji, na huu pia ni mfano wa ubatizo ambao unaadhimishwa hasa usiku wa Pasaka.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata katika hatari ya kukandamizwa Mungu alidai Waisraeli watulie kwa imani ya kuwa ushindi ni wake tu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Tena walitakiwa wasiyasahau kamwe mang’amuzi hayo, kwa kuwa ndiyo msingi wa imani ya dini yao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Sisi vilevile tunatakiwa kukumbuka daima ubatizo wetu ambapo Mungu ametuokoa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baada ya ushindi wa Pasaka safari ikaendelea mpaka kufikia nchi aliyoahidi Mungu, ila Waisraeli wakaja kusahau uweza wake na kumlalamikia kipumbavu hata kumchosha. 1Kor 10:1-11 inatuonya tusifanye vile.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kama kawaida malalamiko ya kwanza yalihusu kula na kunywa (Kut 15:22-17:7).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu aliwakubalia kwa kuwateremshia kwale halafu mana: hasa chakula hicho kiliwashangaza Waisraeli wakazidi kukikumbuka hata wakamdai Yesu awapatie tena kama kweli ndiye Musa mpya.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Yesu akawajibu kuwa mwenyewe ndiye chakula cha uzima kutoka mbinguni kinachotulisha safarini hapa (Yoh 6:22-59).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Vilevile kuhusu maji, Mungu aliyatokeza katika mwamba huko Masa au Meriba, lakini alichukizwa sana na matendo yao (Eb 3:15-19).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Shida nyingine ya kawaida kwa makabila ya wahamaji ni kupigana vita.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waisraeli walilazimika kufanya hivyo na Waamaleki, wakapata ushindi si kwa nguvu zao, ila kutokana na sala ya Musa, mwombezi wao (Kut 17:8-16).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Sisi taifa la Mungu tunatakiwa tutegemee sala kuliko uhodari wetu, na daima tuwe na watu wenye kumuinulia Mungu mikono yao kama Musa jangwani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Agano la Mlima Sinai  Walipofikia mlima huo wa kutisha, Mungu alimuita Musa aupande ili aseme naye, huku wengine wakibaki chini.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hapo akampa Musa masharti ya agano lake na Waisraeli (Kut 19).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Akiwa Muumba na hasa Mkombozi wao alidai waishi kitakatifu kwa kushika amri kumi, ambazo tatu zinahusu heshima kwake na saba uhusiano na watu wengine (Kut 20:2-17).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo mawe mawili ambayo Musa alipewa halafu Yesu akayakamilisha katika amri kuu ya upendo kwa Mungu na kwa jirani (Mk 12:28-34).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Amri hizo zinaweza kujulikana na kukubaliwa na mtu yeyote mwenye mapenzi mema, lakini Mungu alipenda kutusaidia tujue kwa urahisi na hakika zaidi tufanye nini ili kumpendeza, tuwe watu wake naye awe Mungu wetu kwelikweli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Agano hilo upande wa Mungu ni imara kwa kuwa yeye ni mwaminifu kabisa, shida iko upande wetu tulio geugeu, tukiahidi tusitekeleze.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo sababu likahitajika agano lingine lililofungishwa na Yesu Kristo (2Tim 2:11-13).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndama ya dhahabu  Kut 32 inasimulia uasi wa Waisraeli ulivyofikia kilele chake walipojitengenezea mungu wa dhahabu mwenye sura ya fahali (Biblia kwa dharau inasema “ndama” na “mla nyasi”).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata Haruni, kaka yake Musa, alikubali kufuata matakwa yao huku mdogo wake akichelewa mlimani (Mdo 7:38-42).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Musa akambembeleza Mungu asiwaangamize watu wake, hivyo akawa mfano bora wa mwombezi, kwa kuwa hakujali ahadi ya Mungu ya kumfanya chanzo cha taifa lingine kubwa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kazi hiyo ni hasa ya Bwana Yesu ambaye aliwatetea watu wake kwa kumwaga damu yake, na anazidi kuwaombea kwa Baba yake (Eb 7:25-27).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu kujifunua tena kwa Musa  Kut 33:18-34:9 inasimulia jinsi Mungu alivyokubali kiasi ombi la Musa la kumuonyesha utukufu wake; badala ya kumuonyesha uso wake (Yoh 1:18) alijifunua kwake kwa kulitangaza na kulifafanua jina lake: YHWH ni mwingi wa rehema na uaminifu, anawaonea wivu watu wake, yaani hawezi kukubali waabudu miungu mingine kwa hasara yao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo sababu alipoagana nao kwa kuandika tena amri zake kumi katika mawe, pamoja na kuahidi kuwafukuza wenyeji wa nchi takatifu ili kuwapatia nafasi Waisraeli, aliwaagiza wasichanganyikane nao wasije wakavutwa katika Upagani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa alikataza ndoa za mseto ili kulinda usafi wa imani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa namna ya pekee Kristo analipenda na kulionea wivu Kanisa lake analolitaka bikira safi katika imani na maadili (2Kor 11:2; Ef 5:25-27): hivyo tunaposhirikiana na watu wengine tuwe macho tusifuate mawazo, maneno na matendo yao, bali tushuhudie imani na upendo kwa maisha yetu tofauti na ya kwao (Yoh 17:15-17).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mambo ya Walawi  Kitabu hicho cha tatu kimejaa hasa sheria za ibada zenye kulenga utakatifu wa makuhani na wa sadaka.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Watu wa kabila la Lawi tu ndio walioruhusiwa kushughulikia ibada, tena kati yao ukoo wa Haruni tu ndio makuhani kamili.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kutokana na kazi hiyo Walawi hawakupewa sehemu ya nchi takatifu, ila Mungu mwenyewe ndiye fungu lao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini taifa lote lilitakiwa liwe takatifu kutokana na uhusiano wake na Mungu (Law 19:1).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Polepole maana ya utakatifu huo ilizidi kueleweka si kukwepa unajisi wa kiibada tu, bali unategemea hasa mwenendo mwadilifu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hesabu Kitabu cha nne kinaitwa hivyo kwa sababu kinaleta hesabu mbalimbali, hasa ya idadi ya Waisraeli: wanaume wa kuweza kwenda vitani walikuwa 603,500 (mbali na Walawi waliohesabiwa peke yao: wanaume 22,000 wakiwa pamoja na watoto wa kiume); ukiongeza wanawake na watoto mpaka umri wa miaka ishirini, basi jumla yao iliweza kufikia watu milioni tatu, ingawa si lazima kuamini idadi hiyo ni sahihi (pengine namba hizo hazilingani katika makala kwa kuwa ilikuwa rahisi kukosea wakati wa kunakili).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Uzito wa kazi ya kuwaongoza watu wengi hivyo wanaonung’unika kila mara ulimchosha Musa hata akamuomba Mungu tena ampunguzie mzigo au amuue kabisa (Hes 11:1-30).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Musa alieleza shida yake kama rafiki kwa mwenzake, kwa unyofu uleule wa watu wengine wa Mungu katika Biblia.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mungu akamkubalia akawashirikisha watu sabini roho yake kwa ajili ya uongozi katika ngazi mbalimbali.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Huo pia ni mfano wa Agano Jipya, ambapo askofu hawezi kuchunga waamini peke yake, bali anahitaji msaada wa viongozi wa daraja za chini, yaani mapadri na mashemasi (Mdo 6:1-6).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Katika nafasi hiyo Musa alimueleza Yoshua kwamba hawaonei kijicho kwa kupewa karama, tena angependa kama Waisraeli wote wangekuwa manabii.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hamu hiyo ikatimia siku ya Pentekoste: katika Kanisa wote wanapewa Roho Mtakatifu na kuwa manabii, hata wanawake na watoto (Mdo 2:16-18).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kinyume chake Hes 12 inasimulia kijicho kilivyowafanya dada na kaka wa Musa wamseme wakijidai nao pia ni manabii.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini Mungu akawaeleza kuna namna mbalimbali za unabii, na Musa ni wa pekee.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kisha akatoa adhabu ambayo ikaondolewa kwa maombezi ya Musa tu: ndiyo sababu anasifiwa kwa upole wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kijicho kitasumbua daima taifa la Mungu, hata katika Agano Jipya (1Kor 12:1-31; 14:37-38).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waisraeli walipofikia mipakani mwa nchi takatifu walituma wapelelezi ili waivamie, nao waliporudi walisimulia uzuri wake, lakini pia walitisha kwa kuzidisha habari za wananchi na miji yao (Hes 13).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hapo Waisraeli wakaanza kunung’unika usiku kucha (Hes 14) wakapanga kuwaua kwa mawe Kalebu na Yoshua waliotaka kuivamia nchi bila ya hofu kwa jina la Bwana.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini Mungu akaonyesha utukufu wake na kutisha ataleta tauni ili kuwaangamiza wote kwa ukaidi wao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa maombezi ya Musa, akakubali kuwahurumia lakini akaamua warudi jangwani na kuzungukazunguka huko mpaka wafe wote; ila watoto wao pamoja na Kalebu na Yoshua ndio watakaoingia nchi takatifu kuimiliki.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maana ya kiroho ni kwamba hatutakiwi kuzitia shaka ahadi za Mungu; hata zikionekana ngumu kupatikana, ni lazima tuwe na moyo mkuu na imani hata tukabili vipingamizi vyovyote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kinyume chake, Waisraeli walipoamua kuivamia nchi kwa kusikitikia adhabu waliyopewa wakashindwa kabisa, maana ni lazima tumtii Mungu kwa wakati wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Pia kughairi kutokana na matatizo kunaweza kukatusukuma tutende namna ambayo haimpendezi tena; ni lazima tuchukue majukumu ya matendo yetu na kukubali adhabu au matatizo tuliyojitakia:majuto hayo yanafaa kwa kuonyesha utiifu kwa Mungu (Zab 119:71).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Manung’uniko ya Waisraeli katika safari yao jangwani yakawaletea adhabu nyingine, mojawapo ile ya kugongwa na nyoka wengi wenye sumu kali.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini walipoomba msamaha, Mungu akamuagiza Musa atengeneze nyoka wa shaba na kumuinua juu ya mti ili mtu aliyeumwa akimtazama tu apate kupona (Hes 21:4-9).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ufafanuzi wa tukio hilo ulitolewa na Yesu mwenyewe: ndiye aliyeinuliwa juu ya mti wa msalaba ili watakaomtazama kwa imani wapate kuishi (Yoh 3:14-15).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kumbukumbu la Torati (Sheria)  Kitabu hicho cha mwisho cha Torati kiliandikwa kama miaka 600 baada ya Musa, ingawa kina namna ya hotuba tano alizoweza kuwatolea Waisraeli kabla hajafa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kinapitia upya matukio ya wokovu ya wakati wa Musa kikifaidika na ujumbe wa manabii, hasa Hosea.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa msingi huo, kitabu hiki kinasisitiza sana upendo kwa Mungu, uaminifu kwa agano la mlima Sinai pamoja na tuzo na adhabu zitakazotolewa kufuatana na matendo ya Waisraeli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Katika maneno yake yote ya kitabu hiki, maarufu ni hasa yale ya 6:4-9 ambayo Mwisraeli yeyote anayakariri kila siku katika sala na kuyashika pengine neno kwa neno.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Maneno mengine muhimu sana yapo 26:5-10: ni kama kanuni ya imani ambayo Mwisraeli alikuwa anaiungama mbele ya Mungu wakati wa kumtolea malimbuko ya ardhi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo alikuwa akikiri amepewa yote na Bwana, halafu akaweza kuyafurahia mavuno.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baada ya hotuba hizo, Kumb 31:1-8 inasimulia jinsi Musa alivyomuachia Yoshua uongozi wa Waisraeli wote kwa kumwekea mikono (Hes 27:12-23).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Musa alifikia mpakani mwa nchi takatifu asikubaliwe kuiingia kama adhabu ya makosa yake, ila alionyeshwa yote kutoka mlimani (Kumb 32:48-52) halafu akafariki (Kumb 34).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kazi aliyopangiwa iliishia huko, mwingine akampokea na kuendeleza ukombozi wa Kimungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Binadamu wote ni vyombo tu vinavyotumika kwa muda fulani, halafu vinaweza kuachwa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kumbe Mungu ndiye mtendaji mwenyewe ambaye hasinzii wala halali, bali anazidi kuwashughulikia watu wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa imani hiyo tuwe daima tayari kuwaachia wengine nafasi yetu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Vitabu vinavyofuata Kumbukumbu la Torati (Sheria) Vitabu vinavyofuata katika Biblia ya Kiebrania (Yoshua, Waamuzi, Samweli na Wafalme) vinataka kuthibitisha kwamba kweli ikawa kama hiki kinavyosema: Waisraeli walipofuata agano (wakati wa Yoshua) waliteka nchi ya ahadi na kuifurahia, lakini walipozidi kuasi (wakati wa Waamuzi, Samweli na Wafalme) walikuja kunyang’anywa nchi ile yote, kwanza sehemu nzuri zaidi (kaskazini), halafu ile hafifu zaidi (kusini).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hapo Waisraeli wote wakajikuta tena utumwani katika nchi ya kigeni kama kabla ya Musa, wakikosa hata sanduku la agano, lililopotea wakati wa maangamizi ya Yerusalemu na hekalu lake, baada ya wao kufikia hatua ya kula watoto wao kutokana na njaa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Vitabu hivyo vilikamilishwa wakati wa kukaa uhamishoni Babeli, vikiwa jibu la swali kuu lililowakwaza huko: je, Mungu wetu ameshindwa?


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waandishi walichagua matukio mbalimbali ya historia baada ya Yoshua ili kuthibitisha kuwa aliyeshindwa ni Israeli, si Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Historia hiyo inaonyesha mfululizo wa maasi hata baada ya Mungu kutuma waamuzi na manabii wake ili kuwaonya Waisraeli na kuwaelekeza upya.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lengo la waandishi halikuwa kutunza kumbukumbu za mambo yote kwa usahihi na ukamilifu, bali kuelekeza njia ya kupata wokovu hata baada ya Israeli kuonekana imekoma moja kwa moja.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kama vile Biblia nzima, vitabu hivyo vinalenga wokovu wetu, vikihakikisha kuwa Mungu anaweza kuleta mwanzo mpya hata hali ikiwa mbaya namna gani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo sababu habari ya mwisho kabisa ni ya kuleta tumaini: kwamba mfalme Yekonia alitolewa gerezani (alipokaa miaka 37) na kufanywa mgeni wa kudumu mezani pa mfalme wa Babeli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Yoshua (1210-1200 hivi K.K.)  Kitabu cha sita cha Biblia kinatupasha habari za uvamizi wa nchi takatifu ambao Waisraeli waliufanya chini ya Yoshua, ambaye ni mfano wa Yesu (hata jina lao kwa Kiyahudi ni moja, linalotafsiriwa “Mungu anaokoa”): ndiye aliyewaingiza watu katika nchi ya ahadi, si Musa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mara baada ya kushika uongozi, Yoshua alituma wapelelezi nchini; huko Yeriko, mji wa zamani kuliko yote ya dunia, walisaidiwa na Rahabu, kahaba aliyeamini kuwa ushindi utakuwa wa Mungu wa Israeli (Yos 2): kwa hiyo akaokolewa pamoja na ndugu zake, tena akajaliwa kuwa bibi wa babu wa mfalme Daudi, hata akatajwa na Injili kama bibi wa Yesu Kristo (Math 1:5-6), halafu akachukuliwa kama mfano wa imani (Eb 11:31) na wa matendo mema (Yak 2:25).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Yoshua aliwavusha Waisraeli pakavu kati ya mto Yordani (Yos 3-4) na hivyo akawaingiza katika nchi takatifu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hapo ikawabidi kwanza wafunge tena agano na Mungu kwa kutahiriwa wanaume wote na kwa kuadhimisha Pasaka ambapo kwa mara ya kwanza walikula mazao ya nchi hiyo waliyoahidiwa: ndio mwisho wa mana na wa kipindi cha jangwani (Yos 5:1-12).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hata sisi tutaacha kula mkate toka mbinguni tutakapoingia pale tulipoahidiwa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baada ya matendo hayo ya kidini Mungu alimtokea Yoshua kama amirijeshi wa Israeli ili kumhakikishia kwamba mwenyewe ataongoza mambo, hivyo Yoshua amtegemee akijisikia chombo chake tu (Yos 5:13-15).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ni rahisi kwa kila binadamu aliyeshika uongozi kujisikia mwenyewe na hivyo kuacha kumtegemea Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kumbe Yoshua kwa kupokea ujumbe huo akaweza kushinda watu wenye maboma, nguvu na silaha kali kuliko Waisraeli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwamba hiyo ni nguvu ya Mungu inaonekana wazi hasa katika simulizi la kuteka Yeriko (Yos 6:1-21): huko Waisraeli walifanya maandamano ya ibada mpaka kuta za mji zikaanguka.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Vita vyetu vya kiroho na vya kitume vitegemee hasa sala.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baada ya vita vingi Yoshua akayagawia makabila 12 ya Israeli nchi yote, ikiwa ni pamoja na sehemu zilizobaki chini ya wenyeji (Yos 12:1-13:14).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Huko Shekemu aliwadai wote wachague kumtumikia YHWH au miungu mingine, akisisitiza ugumu wa kumtumikia sawasawa Mungu aliye mtakatifu na mwenye wivu kwa watu wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini wao walikubali kwa moyo wote kumtumikia Mungu tu, wakasimamisha jiwe kubwa kama kumbukumbu (Yos 24:1-28).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kabla hajafa Yoshua akawaita Waisraeli wote ili kuwaimarisha katika imani na umoja kwa kuwakumbusha maajabu waliyotendewa na Mungu na kwa kuwahimiza wamuonyeshe shukrani (Yos 23).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kukumbuka ni jambo muhimu ili tuishi kwa imani bila ya kudanganywa na maisha yanayosahaulisha kwa urahisi mambo ya Kimungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waamuzi (1200-1025 hivi K.K.)  Kitabu hiki kinaleta picha tofauti na kile cha Yoshua kuhusu hali ya nchi ya Kanaani baada ya uvamizi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kinaonyesha kuwa Waisraeli hawakufukuza wenyeji wote, bali waliteka baadhi tu ya maeneo yao wakaishi jirani nao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baada ya makabila ya Waisraeli kugawana nchi, kila moja likaanza kujitegemea: lakini bila ya umoja hakuna nguvu upande wa dini wala wa siasa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Upande wa dini, Waisraeli wakaanza kuchanganyikana na wenyeji Wapagani na kufuata utamaduni wao uliostaarabika zaidi, wakiwaiga katika yote: kuishi katika nyumba ya kudumu, kulima n.k. hata wakaabudu miungu yao ya kiume na ya kike kwa ukahaba wa kidini na kwa kuitolea sadaka watoto wao ili kujivutia fadhili zao, hasa mvua.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kutokana na makosa hayo, Mungu akawaacha wapatwe na ukame, njaa na zaidi ya hayo wanyanyaswe na makabila mbalimbali.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mara kwa mara Waisraeli wakamlilia yeye aliyewasikiliza walipokuwa wanaonewa Misri, naye akaitikia kwa kuwainulia mwanamume au mwanamke ambaye awashinde maadui na kuwarudishia amani (Amu 2:6-19).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Watu wa namna hiyo wanaitwa “waamuzi”: maana ya neno hilo si wasomi wanaosikiliza kesi na kutoa hukumu kadiri ya sheria zilizotungwa na bunge la nchi, bali walikuwa “watawala” wakati wa amani baada ya kushinda vita vya ukombozi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waliweza kuwa watu wa kila aina, hata wasiotarajiwa kabisa, kwa kuwa mkombozi wa kweli alikuwa Mungu tu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Habari za waamuzi hao 12 haziwezi kupangwa kitarehe, kwa kuwa hazina dalili zinazotusaidia kujua ipi ilitangulia na ipi ilifuata.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waandishi wenyewe hawakujua mwaka wa matukio hayo, hivyo walikusanya kumbukumbu walizokuwanazo kama kwamba waamuzi walifuatana mmoja baada ya mwingine kuongoza Israeli.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ukweli ni kwamba waliweza kuongoza kwa wakati mmoja huyu huku na huyu huku, kwa kuwa kila mmoja alihusika na eneo fulani tu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa kuwapanga mmoja baada ya mwingine, waandishi waliweza kusisitiza mara 12 kwamba Waisraeli walirudiarudia dhambi, na kwa sababu hiyo walirudiarudia kupewa na Mungu adhabu aliyoitabiri Musa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini fundisho muhimu zaidi ni kwamba Bwana, bila ya kujali ugeugeu wao, daima alikuwa tayari kuwaokoa walipomlilia msaada.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mwamuzi mmojawapo ni Gideoni aliyedumisha amani kwa miaka 40.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Alipoitwa na Mungu alijitetea kwa kusisitiza udogo na ufukara wake, lakini akajaliwa ishara zote alizoziomba ili kuhakikishiwa msaada (Amu 6:11-24,36-40).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Sura ya 7 inasimulia Mungu alivyopunguza askari wake ili ionekane wazi kuwa ushindi ni wa Mungu mwenyewe, hautegemei uhodari na wingi wa watu au silaha zao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ni kawaida ya kazi ya Mungu kuonyesha uweza wake katika udhaifu wa binadamu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Waisraeli walipotaka Gideoni awe mfalme wao, akakataa katakata ili Bwana tu aendelee kuwatawala (Amu 8:22-23), lakini wazo hilo likaendelea kuenea, ingawa wengine walilipinga (Amu 9:1-21).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Nyongeza ya kitabu inaonyesha kuwa kumwasi Mungu kulisababisha hatimaye Waisraeli kupigana wenyewe kwa wenyewe.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ni kwamba, ukivunja amri ya kwanza unaweza kuja kuzivunja zote, na ukimkataa bab, hutakubali tena ndugu zako.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mstari wa mwisho unaeleza sababu nyingine ya fujo hizo: kutokuwepo mfalme mmoja juu ya makabila yote 12.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa kusema hivyo, kitabu kinatuandaa kusikia katika vitabu vinavyofuata jinsi ufalme wa Israeli ulivyoanzishwa kwa usimamizi wa Samweli, nabii na mwamuzi wa mwisho lakini mkuu kuliko hao 12.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ruthu  Katika fujo ya miaka ile, habari ya kitabu hiki kifupi inatujenga: inahusu mwanamke huyo Mpagani wa kabila la Moabu aliyeolewa na Mwisraeli huko ng’ambo ya Yordani.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Baada ya kufiwa mume wake akafuatana na mama mkwe hadi Bethlehemu ili aolewe na ndugu wa marehemu na kumzalia mtoto kadiri ya sheria.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Huyo mtoto akawa babu wa Daudi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo kwa uaminifu wake mwanamke huyo pia akatajwa katika Injili kama bibi wa Yesu (Math 1:5-6).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Samweli (1050-1015 hivi B.C.) Vitabu viwili vya Biblia ya Kikristo vinaitwa kwa jina la mtu huyo, ambaye kwa njia yake Israeli ilianza kuwa na umoja zaidi na hatimaye kuwa ufalme.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Badala ya kila kabila kujitegemea, yote 12 yalikubaliana yawe na kiongozi mmoja wa kudumu ambaye cheo chake kirithiwe na mwanae.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kwa umoja huo waliweza kushinda maadui wao.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Vitabu hivyo vimekusanya kumbukumbu zote kuhusu mwanzo wa ufalme (1070-972 hivi K.K.), yaani kuhusu Samweli mwenyewe na wanaume wawili aliowapaka mafuta watawale Israeli kwa niaba ya Mungu: kwanza Sauli, halafu Daudi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kumbukumbu hizo zilikuwa nyingi na tofauti, hivyo tunakuta humo tata nyingi kuliko katika vitabu vingine vyote vya Biblia.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hasa mna hoja za kukubali mfumo wa ufalme na hoja za kuukataa.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ukuu wa Samweli ulidokezwa na uzazi wake wa ajabu, kwa kuwa mama yake alikuwa tasa akampata baada ya kusali na kuweka nadhiri (1Sam 1).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hivyo baada ya miaka michache alihamia Shilo kwenye sanduku la agano kama mtumishi wa kuhani Eli. 1Sam 3 inasimulia wito wake: akiwa amelala karibu na sanduku hilo akaamshwa na Mungu mara tatu mpaka akafundishwa na Eli kumtambua na kumuitikia Mungu.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Hapo akamtabiria Eli adhabu kali, na hivyo Israeli ikajua kuwa amefanywa nabii wa Bwana.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Samweli aliwaamua Waisraeli kwa kuwakomboa mikononi mwa Wafilisti (1Sam 7), lakini ni muhimu hasa kwa kuwaanzishia ufalme kwa kuwaweka wakfu kwanza Sauli halafu Daudi.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kadiri ya 1Sam 8, yeye na Mungu hawakupendezwa na jinsi Waisraeli wengi walivyotaka kuiga mtindo wa mataifa yote: Samweli aliwaangalisha kuhusu matatizo na unyonyaji wa wafalme, naye Mungu aliona katika ombi hilo uasi ambao Waisraeli wanamkataa asiwatawale tena, lakini akamuagiza Samweli awakubalie.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ukweli ni kwamba mfalme aliwekwa wakfu kwa Mungu kama mwakilishi wake akitakiwa kutimiza matakwa yake, hasa kwa kusikiliza anamuambia nini kwa kinywa cha manabii wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ndiyo sababu Samweli alizidi kumuelekeza Sauli, na hatimaye akamkataa kwa ukaidi wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mabishano kati ya Samweli na Sauli ni mwanzo wa mabishano yote kati ya manabii na wafalme ambao hawakutaka kumtii Mungu, na hatimaye wakadhulumu na kuua manabii wake.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mamlaka ya neno la Mungu lililoletwa na nabii ilitakiwa kuwa juu ya mamlaka ya serikali na nguvu ya kijeshi alivyokuwa navyo mfalme.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Lakini mara nyingi wafalme, kwa kujivunia cheo chao, walishindwa kumnyenyekea nabii wa Mungu, wakaona afadhali kufuata manabii wengine wengi waliosema uongo ama kwa kudanganywa na matarajio yao ama kwa kujipendekeza kwa mfalme na kwa taifa lote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Mfalme Sauli (1030-1010 hivi K.K.) na mfalme Daudi (1010-970 hivi K.K.)  1Sam 9:11-10:16 inasimulia Sauli alivyoteuliwa kuwa mfalme wa kwanza.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Akitawala karibu miaka ishirini, alifanya makosa na kulaumiwa na Samweli, hata akakataliwa kabisa na Mungu kwa kutomtii kikamilifu (1Sam 15).


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Ingawa akaendelea kutawala kwa muda fulani, polepole alijitokeza kijana Daudi ambaye akaja kuanzisha ukoo wa kifalme wa milele. 1Sam 16-17 inaanza kutuletea mkusanyo wa hadithi juu ya Daudi ambazo zinampatia sifa aliyostahili, ingawa nyingine zinagongana: k.mf. kama aliingia katika utumishi wa Sauli kutokana na uhodari wake katika muziki au katika vita.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Uhodari huo wote ukaendelea kusifiwa ila Daudi aliutumia kwa utukufu wa Mungu: ndiye aliyeingiza ala mbalimbali katika ibada na kutunga zaburi kadhaa, na ndiye aliyeeneza utawala wa Israeli kuliko yeyote.


Question: Taifa ipi imekua vitani kwa muda mfupi?

Historia ya Wokovu

Kadiri alivyozidi kupendwa na Mungu na watu, Sauli alimchukia kwa kijicho na kutaka kumuua (1Sam 18:6-16).