Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Ila tu kaboni huwa almasi katika mazingira ya joto kali na shindikizo kubwa.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Badiliko hili latokea kwa kawaida katika ganda la dunia kwenye kina cha kilomita 150 karibu na volkeno.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Almasi sintetiki Kwa matumizi ya kiteknolojia almasi ndogo hutengenezwa kwa kutumia mashine zinazosukuma kaboni kwa shindikizo kubwa na halijoto ya 1,500 °C hadi kuwa almasi sintetiki yenye tabia zote za almasi asilia.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Maendeleo ya teknolojia yamewezesha pia kupatikana kwa almasi sintetiki zinazofaa pia kama mapambo.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Madini ngumu duniani Almasi ni dutu ngumu kabisa inayopatikana duniani kushinda metali au madini yote.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Hii ni sababu ya kwamba almasi zinatumiwa katika teknolojia mbalimbali.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Vyombo vya kukata aloi ngumu sana za feleji au keekee za kutoboa mwamba wakati wa kutafuta mafuta ya petroli vyote vyatumia vipande vya almasi.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Almasi yenyewe hukatwa kwa unga wa almasi tu.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Kampuni kubwa duniani ya kuchimba almasi na kufanya biashara nazo ni De Beers wa Afrika Kusini.


Question: Ni nani aliyegundua madini?

Almasi

Jamii:madini


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Waraka wa pili kwa Wakorintho ni kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya katika Biblia ya Kikristo.


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Agano Jipya linatunza barua mbili za Mtume Paulo kwa Wakristo mjini Korintho (Ugiriki).


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Mazingira Mdo 19:21-20:1 inasimulia alivyohama Efeso kutokana na matatizo kuzidi, akaelekea Makedonia na Ugiriki.


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Toka huko alipata nafasi ya kuhubiri huko Iliriko, yaani Albania ya leo kwenda kaskazini (Rom 15:19).


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Wakati huo alipata habari mbaya kuhusu Wakorintho, akawaandikia tena na tena kabla hajawaendea kwa mara ya tatu.


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Mpangilio Labda kwa kuwa ni mshono wa barua hizo mbalimbali, mpangilio wa 2Kor haueleweki, ingawa ina salamu na shukrani mwanzoni, na salamu nyingine mwishoni kama kawaida.


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Katikati mada kuu ni tatu: kujitetea, mchango na mashambulizi dhidi ya wapinzani.


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Barua hiyo inatusaidia hasa kumjua Paulo mwenyewe (2Kor 11:1-12:13).


Question: Nani alikuwa rais wa pili wa Kenya?

Waraka wa pili kwa Wakorintho

Viungo vya nje Tafsiri ya Kiswahili  Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili Vinginevyo    Online translations of Second Epistle to the Corinthians:  Commentary articles by J. P. Meyer on Second Corinthians, by chapter: , , , , ,    Jamii:Mtume Paulo Jamii:Korintho


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Elimu nchini Kenya imekuwa ikizingatia mfumo wa 8-4-4 tangu mwishoni mwa miaka wa 1980, ikiwa ni miaka minane ya elimu ya msingi, ikifuatiwa na miaka minne ya shule ya upili, kisha miaka minne ya taasisi au chuo kikuu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mbali na haya, kuna sekta kubwa ya shule za kibinafsi ambazo hushughulikia watu wa viwango vya maisha ya kadri na ya juu, ambao kwa ujumla hufuata mfumo wa elimu ya uingereza wa elimu ya sekondari na msingi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kati ya watoto wote nchini Kenya ,asilimia 85 huudhuria shule za msingi,asilimia 24 huudhuria shule za upili na asilimia 2 hujiunga na taasisi za elimu ya juu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Elimu ya Msingi Kuna aina tatu ya shule za msingi: shule za kutwa ambazo zinajumuisha shule nyingi za msingi; shule za bweni ambazo zimegawanywa katika vitango vitatu: vile vya gharama ya chini, wastani na za gharama ya juu; na shule za maeneo kame.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Elimu ya msingi katika shule za msingi za serikali ilifanywa kuwa ya bure na ya kila mmoja(bali si ya lazima) mwezi wa januari mwaka wa 2003.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mfumo wa Harambee huchangia pakubwa katika utoaji wa elimu ya shule za msingi nchini Kenya.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

(Katika Kiswahili, neno Harambee humaanisha "kuungana pamoja".)


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mfumo wa Harambee hugharamia takriban asilimia 75 ya shule za msingi nchini Kenya.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mtihani wa kitaifa wa shule za msingi nchini enya hufanywa mwishoni mwa masomo ya msingi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kimani Maruge, ambaye ni Mkenya, ndiye aliyekuwa mtu mkongwe zaidi ulimwanguni kujiunga na shule ya msingi .Nimkulima ambaye hakuwa amesoma,alijisajili akiwa na miaka 84 baada ya kufahamu kuwa masomo ya msingi yalikuwa ya bure.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Alifariki mwaka wa 2009 akiwa na umri wa miaka 89.[1]


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Elimu ya Shule za Upili Wanafunzi nchini Kenya katika shule za sekondari huchukua miaka minne kujiandaa kwa masomo ya taasisi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Wanafunzi wengi huanza kuyajenga maisha yao ya usoni kwa kujiendeleza katika masomo yatakayo wapa kazi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mtihani wa kitaifa wa kadato cha nne hufanywa mwishoni mwa masomo ya shule ya upili.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mnamo mwaka wa 2008, serikali ilianzisha mpango wa kutoa elimu ya bure kwa shule za upili.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kuna vitengo vitatu vya shule za sekondari: shule za kibinafsi, shule zinazofadhiwa na serikali na shule za harambee.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule zinazofadhiliwa na serikali zina ushindano mkali unaopelekea mmoja kati ya watoto wanne kukubaliwa kujiunga nazo.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kujiunga na shule ya upili  hutegemea alama za mwanafunzi katika mtihani wake katika darasa la nane(K.C.P.E).


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule nyingi zinazofadhiliwa na serikali ni za bweni .


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule za harambee hazina ushindani mkali na zinajumuisha asilimia 75 ya shule zote za upili nchini.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Wanafunzi wanaopata alama za chini katika mtihani wao wa darasa la nane hujiunga na shule za harambee,shule za kibiashara,au kuacha shule.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Vifaa katika shule hizi sio vizuri kama vile vya shule zinazo fadhiliwa na serikali,na mara nyingi hukosa vitabu, walimu waliohitimu, madawati n.k..


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule nyingi za kibinafsi huwa na mfumo wa elimu ya Uingereza , ukifuatiwa na A-levels au Baccalaureate ya kimataifa licha tu ya chache zinazofuata mfumo wa Marekani.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule chache za kibinafsi hufuata mfumo wa KCSE kando na mifumo ya kigeni wakiwapa wanafunzi kuchagua ni upi wa kufuatwa.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kwa mfano ,Shule ya Saint Mary's, Nairobi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Taasisi za Elimu Hizi ni taasisi zinazotoa elimu ya juu kwa miaka miwili au mitatu katika viwango vya Cheti, Diploma na Diploma ya juu ya kitaifa.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Taasisi hizi hutoa mafunzo ya kiufundi kwa kutumia ujuzi wa mikono katika nyanja mbalimbali kama vile uhandisi sayansi ya madawa ,elimu ,sayansi ya kompyuta n,k.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Zinajumuisha vyuo vya mafunzo ya ualimu (TTCs),Taasisi za mafunzo ya udaktari nchini Kenya(KMTC), Kenya Polytechnic ,Mombasa Polytechnic, Eldoret Polytechnic, Tasisi ya mafunzo ya utangazaji na nyingine nyingi Taasisi hizi zote huanzishwa na miswada mbalimbali ya bunge.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Vyuo vya Umma Chuo kongwe zaidi nchini Kenya ni Chuo Kikuu cha Nairobi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Vingine ni pamoja na vyuo vikuu vya Kenyatta, Chuo Kikuu cha Jomo Kenyatta cha Kilimo na Teknolojia, Chuo Kikuu cha Egerton, Moi, Chuo Kikuu cha Maseno na  Chuo Kikuu cha Masinde Muliro cha Sayansi na Teknolojia (zamani kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Magharibi).


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Habari zaidi Mnamo mwaka wa 1963 serikali ya Kenya aliahidi elimu ya msingi ya bure kwa watu wake.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Ahadi hii haikufanikishwa hadi 2003.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Wananchi wanatarajiwa kuchangia mfuko wa elimu kwa kulipia ada, kodi, na huduma za ajira.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Baada ya kuchangia, wazazi wengi hawakuwa na pesa za kulipia elimu ya watoto wao na hatimaye waliachwa nje ya mfumo wa shule.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Walimu hushiriki mgomo mara nyingi kutokana na kutolipwa kwa mishahara yao.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Walimu walihusika na kukusanya ada ya malipo kutoka kwa mwanafunzi, huku mishahara yao kushikiliwa hadi ada zote zilipokusanywa.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Watoto wengi walikuwa wanalazimika kuacha shule tu kwa sababu hawakuweza kumudu gharama hii.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Walimu  mara nyingi walikuwa wakiwatuma watoto nyumbani wakati wa mitihani ya mwisho ili iwe shinikizo kwa wazazi kulipa ada ya shule.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kwa sasa elimu ni bure, mahudhurio yameongezeka na kuna uhaba wa walimu na madarasa na watoto kutopata makini kutokana na ukosefu wa walimu wa kutosha inayotokana na msongamano wa wanafunzi madarasani.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Hii ni matokeo ya watoto wote wanaohudhuria ambao hapo mwanzo hawakuweza kumudu ada ya shule, na watoto wanaotolewa shule za kibinafsi zenye hadhi ya chini ili kujinufaisha na ya elimu ya bure.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Hii imejenga mahitaji kwa shule za kibinafsi zenya gharama ya chini ambazo wazazi wanaweweza kumudu kulipa ada kuwatutuma watoto wao ili kujifunza katika mazingira yaliyo bora.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Baadhi ya watu wanaamini kwamba msongamano katika mashule ni changamoto kwmba pana haja ya kuandaa mafunzo ya kiufundi zaidi ili kujenga njia mbadala kwa ajira.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kenya ilianzisha mfumo wa sasa wa 8-4-4 mnamo mwaka wa 1985.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Hii ina maana kwamba darasa la kwanza hadi la nane ni katika shule ya msingi, darasa la hadi kumi na mbili katika sekondari(Kidato cha kwanza hadi nne), na kisha wahitimu kutumia miaka minne katika chuo kikuu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mfumo wa 8-4-4 iliundwa kusaidia wale wanafunzi ambao hawana mpango wa kuendeleza elimu ya juu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Umesaidia kupunguza viwango vya wanafunzi wanaoacha shule na kuwasaidia wale wanaoachia shule za msingi kupata ajira.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Ukuaji wa sekta ya elimu nchini Kenya umezidi matarajio.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Baada ya chuo kikuu cha kwanza kuanzishwa mnamo mwaka wa 1970, vingine vitano vilitengenezwa.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mahitaji ya elimu ya juu imesababisha kuanzishwa kwa vyuo vikuu vya kibinafsi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Vifaa katika baadhi ya vyuo vikuu vya umma ni ya hali ya chini hivi kwamba wale wa miaka ya juu hutumwa nyumbani kwa muda ili kuwapa nafasi wanafunzi wageni wanapojiunga na chuo kikuu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Vyuo vikuu, kama shule za msingi, vina ukosefu wa fedha ambazo zinazohitajika.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Kuna ukosefu wa tarakilishi ya mafunzo, na maaabara ni ndogo na hazina vifaa vya kutosha.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Baadhi ya wanafunzi huamua kulipa gharama ya juu kidogo ili kujiunga na vyuo vikuu vya kibinafsi kwa sababu hawataki kujihusisha na ushindani wa kutafuta nafasi za kujiandikisha.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Pia, vyuo vikuu vya kibinafsi huwa na vifaa bora na maabara ya tarakilishi ya hali ya juu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Serikali ya Uingereza inaipatia Kenya msaada wa shilingi bilioni saba (Dola milioni tisini na saba za Marekani) kusaidia kuboresha mfumo wa elimu ya bure.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Fedha za ziada zitatumika kuboresha mipango ya afya katika shule zote.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Pia, zitatumika katika ununuzi wa vitabu vya kusomea.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Fedha hizi zitakwenda pia kupanua elimu ya shule ya upili na vyuo vikuu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Pia kutakuwa na ujenzi wa madarasa na uboreshaji wa vifaa vya ya maji pamoja na usafi wa mazingira.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Ingawa Kenya ina vyuo vikuu yake, baadhi ya wazazi huchagua kupeleka watoto wao katika nchi mbalimbali za kigeni.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Wengi wanaamini kwamba Uingereza ina vyuo vikuu bora, na kwamba itakuwa fursa kubwa kwa watoto wao kuhudhuria chuo kikuu huko.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Vyuo vikuu vya Kenya pia ni vigumu zaidi kujiunga navyo kutokana na mahitaji makubwa sana ya elimu ya juu na kuwepo kwa nafasi chache kwa wanafunzi kujiunga navyo.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Serikali ya Kenya ingawa kwa mwendo wa kobe, inajizatiti kufanya elimu nchini Kenya kuwa bora zadi.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Miaka kumi na miwili ya kwanza ya shule sasa yanatolewa bure, japo hii ina imechangia suala la msongamano mashuleni; jambo linalohitaji kushughulikiwa kwa haraka.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Ufadhili kutoka Uingereza utasaidia kujenga upya baadhi ya shule na hii itachangia kuboresha mazingira ya kujifunza.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule za binafsi Shule za binafsi nchini Kenya kwa ujumla huhudumia watu wa tabaka ya kati na ya juu.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Nyingi ni ya mashirika ya kidini tofauti tofauti kama vile Oshwal Academy ambayo inamilikiwa na kusimamiwa na OERB (jamii ya Oshwal - Wakenya wenye asili ya kihindi wanaofuata dini ya Jainism); Katoliki (Saint Mary's School Nairobi), Wamisionari (Rift Valley Academy) na za Kiislamu (Aga Khan Academy).


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Mashirika haya kwa ujumla hufadhili shule hizo, na kwa kawaida hakuna upendeleo wa kidini au wa njia yoyote ile katika kuwachukua wanafunzi na uendeshaji wa shule.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule nyingi za binafsi nchini Kenya zinapatikana kakita jiji za Nairobi na Mombasa, huku shule za bweni zikipatikana sehemu ya mashambani au viungani mwa miji.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Hii ni sambamba na mila ya familia za Uingereza za tabaka ya juu na juu ya kati kuwatuma watoto wao shule za bweni za gharama kubwa ambazo zina nafasi ya kutosha na vifaa.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Shule zenyewe zinafanana na shule za umma za Uingereza, huku shule nyingi za kibinafsi jijini Nairobi aidha kuzingatia mfumo wa shule za umma, k.m. Brookhouse School, au kuwa shule za umma chini ya utawala wa kikoloni, k.m. Saint Mary's School, Nairobi na Kenton College.|Uingereza, huku shule nyingi za kibinafsi jijini Nairobi aidha kuzingatia mfumo wa shule za umma, k.m. Brookhouse School, au kuwa shule za umma chini ya utawala wa kikoloni, k.m. Saint Mary's School, Nairobi na Kenton College.


Question: Chuo Kikuu cha Benin kilianzishwa mwaka upi?

Elimu nchini Kenya

Tazama pia  Elimu katika Afrika Marejeo  Viungo vya nje   Southern and Eastern Africa Consortium for Monitoring Educational Quality (SACMEQ)                 !


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ugonjwa wa uti wa mgongo au Meninjitisi (kutoka Kiingereza "meningitis") ni uvimbe au inflamesheni ya tando zinazofunika na kuukinga ubongo na uti wa mgongo, sehemu inayojulikana kwa jumla kama meninjesi.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi inaweza kuwa ya hatari kwa uhai kwa jinsi inflamesheni hii ilivyokaribiana na ubongo na uti wa mgongo; kwa hiyo, hali hii imeorodheshwa kama dharura ya kimatibabu na inadai umwone daktari.[1][2] Dalili kuu za ugonjwa huu zinazotokea mara nyingi ni maumivu ya kichwa na kukazika kwa shingo, pamoja na homa na kuchanganyikiwa kwa akili, kutapika na kutoweza kustahimili mwangaza (fotofobia) au kelele kali (fonofobia).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mara nyingi watoto hudhihirisha dalili za pekee kama vile kizunguzungu na mwasho.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uwepo wa upele unaweza kuwa dalili ya kisababishi maalumu cha meninjitisi; kwa mfano, meninjitisi inayosababishwa na bakteria aina ya meningokokasi unaweza kuambatana na upele maalumu.[1][3] Inflamisheni hii inaweza kusababishwa na maambukizi ya virusi, bakteria au vimelea wengine, na kwa kiasi kidogo na dawa fulani.[4]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sindano ya mgongo husaidia kutambua uwepo au utovu wa meninjitisi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sindano hii huingizwa katika mfereji wa uti wa mgongo ili kudondoa sampuli ya kiowevu cha mfumo mkuu wa neva (KMN), kinachofunika uti wa mgongo na ubongo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sampuli hii huchunguzwa katika maabara ya kiuuguzi.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matibabu ya kwanza ya meninjitisi kali huhusisha antibiotiki zinazotolewa upesi, na wakati mwingine dawa za kukinza virusi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kotisteroidi pia zinaweza kutumika kuzuia matatizo yanayofuatia inflamesheni iliyozidi.[2][3] Meninjitisi inaweza kuchangia madhara makali ya muda mrefu kama vile uziwi, kifafa, hidrosifilasi na uwezo duni wa kiutambuzi, hasa isipotibiwa haraka.[1][3] Baadhi ya aina za meninjitisi (kama vile aina zinazohusishwa na meningokokasi, Haemophilus influenzae aina B, numokosi au maambukizi ya virusi vya machubwichubwi) zinaweza kuzuiliwa kwa chanjo.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ishara na dalili Kichwa kuuma sana.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kutokuwa na akili timamu, hii hutokea kwa takriban asilimia 44 ya wagonjwa.[5]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kutoweza kustahimili mwangaza na kelele.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uvimbe juu ya kichwa hutokea kwa watoto wa umri wa chini ya miezi sita.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dalili nyingine zinazopatikana kwa watoto ni kuumwa kwa miguu, kuhisi baridi kali na ngozi kugeuka rangi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sifa za kiuchunguzi  Kwa watu wazima, dalili ya meninjitisi inayotokea mara nyingi ni maumivu ya kichwa yaliyo makali, ambayo hutokea kwa karibu asilimia 90 ya visa vya meninjitisi ya kibakteria, ambavyo hufuatwa na kukazika kwa sehemu ya nyuma ya shingo (ukosefu wa uwezo wa kuinamisha shingo kufuatia ongezeko la uzito wa misuli ya shingo na kukazana). [6].


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dalili tatu maarufu za kiutambuzi huhusisha kukazana kwa sehemu ya nyuma ya shingo, homa kali na hali ya akili iliyovurugika; hata hivyo, sifa hizi zote tatu hupatikana katika asilimia 44-46 ya visa vya meninjitisi ya kibakteria.[6][7] Iwapo hakuna mojawapo ya dalili hizi tatu, basi uwezekano wa kuwa na meninjitisi ni mdogo sana. [7]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dalili nyingine ambazo mara nyingi huhusishwa na meninjitisi ni pamoja na fotofobia (kutostahimili mwanga mkali) na fonofobia (kutostahimili kelele kali).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mara nyingi, watoto wadogo huwa hawaonyeshi dalili zilizotajwa hapo mbeleni, na wanaweza kuwa tu na mwasho na kuonekana wagonjwa.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Fontaneli sehemu laini ya juu ya kichwa cha mtoto) inaweza kufura kwa watoto wa umri wa hadi miezi 6.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sifa nyingine zinazotofautisha meninjitisi na magonjwa madogo kwa watoto wachanga ni maumivu ya miguu, makali ya baridi na rangi ya ngozi isiyo ya kawaida.[8][9] Kukazika shingo hutokea katika asilimia 70 ya visa vya meninjitisi ya kibakteria kwa watu wazima.[7]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dalili nyingine za hali ya meninjitisi ni pamoja na uwepo wa dalili ya Kernig iliyo chanya au dalili ya Brudziński.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dalili ya Kernig huchunguzwa mtu akiwa amelala chali, huku kiuno na goti likiinuliwa hadi digrii 90 .


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa mtu aliyetambulika kuwa na dalili ya Kernig, maumivu humzuia mtu kunyoosha goti kwa utulivu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dalili chanya ya Brudzinski hutokea wakati harakati ya kukunja shingo husababisha kukunjika kwa goti na nyonga bila kukusudia.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ingawa dalili ya Kernig na ya Brudzinski hutumika mara nyingi kuchunguza meninjitisi, usikivu wa dalili hizi ni mdogo. [7][10]Hata hivyo, dalili hizi huwa maalum za meninjitisi: kumbe ni nadra kwa magonjwa mengine.[7]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uchunguzi mwingine, unaojulikana kama "maneva ya kusisitika kwa mdugudo" husaidia kubaini ikiwa meninjitisi ipo kwa watu wanaoripoti kuwa na homa na maumivu ya kichwa.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mtu huambiwa azungushe kichwa ghafla kwenda upande hadi mwingine; ikiwa kufanya hivi hakuleti maumivu ya kichwa kuwa mabaya zaidi, basi uwezekano wa mtu huyu kuwa na meninjitisi ni mdogo.[7]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi inayosababishwa na bakteria ya Neisseria meningitidis (inayojulikana kama "meninjitisi ya meningokokasi") inaweza kutofautishwa na meninjitisi ya visababishi vingine kwa kutambua maenezi ya upesi ya upele wa petekia, ambao unaweza kutangulia dalili zingine.[8]Upele huu hujumuisha madoa mengi mekundu ya umbo usio maalum ("petekia") kwenye kiwiliwili,  sehemu za chini za mguu,utando wa ute, konjaktiva na (mara kwa mara) katika kiganja cha mkono au nyayo za miguu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Upele huu kwa kawaida huwa hauparari; wekundu wake hautolewi kwa kufinywa kwa kidole au kifaa cha kioo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ingawa upele huu si sharti uwepo kwa meninjitisi ya meningokokasi, kwa kawaida upele huu huwa maalum katika ugonjwa huu; hata hivyo, upele huu mara kwa mara hutambulika kwa meninjitisi kwa sababu ya bakteria zingine.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Viashiria vingine vya visababishi vya ugonjwa huu vinaweza kuwa dalili za ngozi za ugonjwa wa mikono, miguu na mdomo na hepesi ya sehemu za uzazi, zote ambazo huhusishwa na aina mbali mbali za meninjitisi ya kivirusi.[11]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matatizo ya mapema  Matatizo ya ziada yanaweza kutokea katika awamu za kwanza za ugonjwa huu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matatizo haya yanaweza kuhitaji matibabu maalumu, na wakati mwingine kuonyesha maradhi hatari au prognosi mbaya zaidi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Maambukizi haya yanaweza kuchocheasepsisi, ambayo ni dalili za mfumo za mwitikio za kiinflamesheni za kushuka kwa shinikizo la damu, kiwango cha juu cha mapigo ya moyo, kiwangojoto cha mwili cha juu au chini kuliko kawaida, na kupumua kwa kasi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Shinikizo la chini sana la damu linaweza kutokea katika awamu ya mapema, hasa katika meninjitisi ya meningokokasi, ingawa dalili hii si ya kipekee katika meninjitisi ya meningokasi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hali hii inaweza kupelekea kiwango cha chini cha damu inayosambazwa viungoni.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mgando wa damu inayosambazwa, kiwango cha juu cha kuwezeshwa kwa hali ya kuganda kwa damu, ni hali inayoweza kuzuiakusambaa kwa damu katika viungo, na hivyo kuongeza hatari ya kuvuja kwa damu hii.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Gangrini ya miguu na mikono inaweza kutokea katika ugonjwa wa unaosababishwa na meningokokasi.[1]Maambukizi makali ya kimeningokokasi na kinumonia yanaweza kupelekea kuvuja kwa damu katika tezi za adrena, hali inayopelekea sindromu ya Waterhouse-Friderichsen, ambayo mara nyingi huua.[12] tishu za ubongo zinaweza kuvimba, shinikizo la ndani ya fuvu linaweza kuongezeka na ubongo uliovimba kusababisha kupata henia kupitia shina la fuvu la kichwa.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hali hii inaweza kutambulika kwa kupunguka kwakiwango cha ufahamu, kupoteza tendohiari la mboni la jicho kutokana na mwanga, na mkao usio wa kawaida.[3]Inflamesheni ya tishu ya ubongo inaweza kuzuia mtiririko wa kawaida wa KMN katika ubongo(hidrosifalasi).[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mitukutiko inaweza kutokea kufuatia visababishi vingi; kwa watoto, mitukutiko ni kawaida katika awamu za kwanza za meninjitisi (katika asilimia 30 ya matukio) na si sharti yaashirie kisababishi fiche.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mitukutiko inaweza kutokea kufuatia ongezeko la shinikizo kutoka maeneo yaliyo na inflamesheni katika tishu za ubongo.[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mitukutiko mikuu (mitukutiko inayohusisha mguu au mkono mmoja au sehemu moja ya mwili), mitukutiko ya muda mrefu, mitukutiko inyotokea katika awamu za mwishoni na mitukutiko iliyo ngumu kudhibiti kwa matibabu ni ishara ya matokeo mabaya ya muda mrefu.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Inflamesheni ya meninjesi inaweza kuchangia hali zisizo za kawaida katika neva za fuvu, kikundi cha neva zinazochipuka kutoka katikashina la ubongo ambazo husambaa katika eneo la kichwa na shingo na ambazo hudhibiti mwendo wa macho, misuli ya uso, na kusikia, miongoni mwa kazi zingine.[1][7] Dalili zinazohusu kuona na kupoteza uwezo wa kusikia ni hali zinazoweza kuendelea kwa muda mrefu baada ya kisa cha meninjitisi[1]Inflamesheni ya ubongo (ensefalitisi) au mishipa ya damu katika ubongo(vasulitisi ya ubongo), na pia kuumbika kwa vidonge vya damu ndani ya vena(thrombosi ya ndani ya vena za ubongo), zote zinaweza kupelekea unyonge, kupoteza hisia au mwendo usio wa kawaida au utendakazi usio wa kawaida wa sehemu ya mwili inayosambaziwa na eneo lililoathiriwa la ubongo.[1][3] Visababishi Meninjitisi kwa kawaida husababishwa na maambukizi na vimelea.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Maambukizi mengi husababishwa na virusi [7] huku bakteria, kuvu, na protosoa zikifuatia.[4]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Maambukizi pia yanaweza kuletwa na visababishi vinginge visivyo vya kiambukizi. [4]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Neno meninjitisi isiyo ya kibakteria hurejelea visa vya meninjitisi ambapo hakuna maambukizi ya kibakteria yanayotambuliwa.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Aina hii ya meninjitisi kwa kawaida husababishwa na virusi, lakini inaweza kuwa imetokea kufuatia maambukizi ya kibakteria ambayo hayakutibiwa kabisa, bakteria zinapotoweka kutoka katika meninjesi, au viini vinapoambukiza nafasi iliyo karibu na meninjesi (kama vile sinasitisi).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Endokaditisi (maambukizi ya vali ya moyo ambayo husambaza vidonge vidogo vya bakteria kupitia katika mkondo wa damu) inaweza kusababisha meninjitisi isiyo ya kibakteria.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi isiyo ya kibakteria pia inaweza kusababishwa na maambukizi ya spirosheti, aina ya bakteria inayohusisha Treponema pallidum (kisababishi chakaswende) na Borrelia burgdorferi (maarufu kwa kusababisha ugonjwa wa Lyme).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi inaweza kuwepo katika malaria ya ubongo (malaria inayoathiri ubongo) au meninjitisi ya kiamiba, yaani meninjitisi inayosababishwa na maambukizi ya amiba kama vile Naegleria fowleri, inayotakana na vitovu vya maji safi.[4]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa watoto wenye umri wa chini ya miezi mitatu, ugonjwa huu husababishwa na group B streptococcus.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Wengine ambao hukaa kwenye matumbo ya binadamu ni kama Escherichia coli Virusi vinavyosababisha Meningitis ni kama enterovirus, herpes simplex virus type 2, varicella zoster virus, herpes zoster, mumps, HIV, na Lymphocytic choriomeningitis.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meningitis pia huweza kusababishwa na kuenea kwa saratani hadi kwenye ubongo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Aina za bakteria Aina za bakteria zinazosababisha meninjitisi hutofautiana kulingana na umri wa mwathiriwa.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika watoto waliozaliwa kabla ya kupevuka na watoto wachanga wa umri wa hadi miezi mitatu, visababishi vingi huwa kikundi B cha streptococci (aina ndogo za III ambazo kawaida huishi kwenye uke) na hasa huwa visababishi vya ugonjwa katika wiki ya kwanza ya maisha) na bakteria ambazo kwa kawaida huishi katika njia ya umeng'enyaji kama vile Escherichia coli (inayobeba antijeni ya K1).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Listeria monocytogenes (serotaipu ya IVb) inaweza kumwathiri mtoto mchanga na hutokea katika majanga.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Watoto wakubwa zaidi mara nyingi huathiriwa na Neisseria meningitidis (meningokokasi) na Streptococcus pneumoniae (serotaipu za 6, 9, 14, 18 na 23) huku wale wa umri wa chini ya miaka mitano wakiathiriwa na Haemophilus influenzae aina ya B (katika mataifa yasiyotoa chanjo).[1][2] Katika watu wazima, Neisseria meningitidis na Streptococcus pneumoniae kwa pamoja husababisha asilimia 80 ya visa vya meninjitisi ya kibakteria.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hatari ya kuambukizwa Listeria monocytogenes huongezeka katika watu walio na umri wa zaidi ya miaka 50.[2][3] Kuanzishwa kwa chanjo ya numonia kumepunguza viwango vya meninjitisi ya kinumonia katika watoto na watu wazima pia.[13]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kiwewe cha hivi karibuni huwezesha bakteria za mvungu wa pua kuingia katika nafasi ya meninjesi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vivyo hivyo, vitu vilivyo katika meninjesi ya ubongo, kama vile shanti ya ubongo, kiowevu kilivutika hadi ndani ya mishipa au hifadhi ya Ommaya huwa na hatari zaidi ya kuambukiza meninjitisi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika matukio haya, waathiriwa wana uwezekano mkuu zaidi wa kuambukizwa na Staphylococci, Pseudomonas na bakteria zingine zilizo Gram hasi.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Viini hivi huhusishwa na meninjitisi katika watu walio na ukosefu wa kinga mwilini.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Maambukizi yaliyo katika eneo la kichwani na shingoni, kama vile midia ya otitisi au mastoiditisi, yanaweza kupelekea meninjitisi katika idadi ndogo ya watu.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Watu wanaopokeapandikizo la koklea wanapopoteza uwezo wa kusikia wako katika hatari zaidi ya meninjitisi ya kinumonia.[14]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya kifua kikuu, inayosababishwa na Mycobacterium tuberculosis, hupatikana zaidi katika watu wa nchi ambapo kifua kikuu huambukiza watu wengi, lakini pia hutambulika katika watu walio na matatizo ya kingamwili, kama vile UKIMWI.[15]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya kibakteria inayorejea inaweza kusababishwa na ulemavu wa muda mrefu wa kimaumbile, ama ya kuzaliwa au ya kupatikana, au kwa matatizo ya mfumo wa kingamwili.[16]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ulemavu wa kimaumbile huwezesha uendeleshaji kati ya mazingira ya nje na mfumo wa neva.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kisababishi cha mara nyingi cha meninjitisi inayorejea ni kuvunjika kwa fuvu,[16] hasa kuvunjika kunakoathiri shina la fuvu au kunakotandaza kuelekea sinasi na piramidi ngumu.[16]Takriban asilimia 59 ya visa vya meninjitisi inayorejea husababishwa na matatizo ya kimaumbile kama hayo, huku asilimia 36 ya matukio haya yakisababishwa na udhaifu wa kingamwili (kama vile ukosefu saidizi, ambao huhatarisha hasa kufuatia meninjitisi ya kimeningokokasi inayorejea), na asilimia 5 ya matukio husababishwa na maambukizi yanayoendelea katika sehemu zinazokaribiana na meninjesi.[16]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya virusi Virusi vinavyosababisha meninjitisi ni pamoja na virusi vya utumbo, aina ya 2 ya virusi tata vya hepesi (na kwa aina ya 1 kwa mara nadra), virusi vya mbwe ya tetekuwanga (maarufu kwa kusababisha tetekuwanga na vipele), virusi vya matumbwitumbwi, UKIMWI, na LCMV.[11]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya kuvu Kuna maswala kadhaa hatari yanayosababisha meninjitisi ya kuvu, ikiwa ni pamoja na kutumia kitu kinachozuia mwitikio wa kingamwili (kama vile baada ya kupandikiza kiungo), UKIMWI,[17] na ukosefu wa kinga kufuatia uzee.[18]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hali hii ni nadra katika watu walio na mfumo wa kawaida wa kingamwili[19] lakini imetokea katika uchafuzi wa dawa.[20]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa kawaida, mwanzo wa dalili huwa taratibu zaidi, huku zikiambatana na maumivu ya kichwa na homa angalau kwa wiki kadhaa kabla ya utambuzi. [18]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya kuvu inayotokea mara nyingi zaidi ni meninjitisi ya kiripitokokasi  inayosababishwa Cryptococcus neoformans.[21]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Barani Afrika, meninjitisi ya kiripitokokasi hukadiriwa kuwa kisababishi kikuu cha meninjitisi.[22] and it accounts for 20–25% of AIDS-related deaths in Africa.[23]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vikolezo vingine vya kuvu ni pamoja na Histoplasma capsulatum, Coccidioides immitis, Blastomyces dermatitidis, naCandida species.[18]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya vimelea Mara nyingi, meninjisiti huchukuliwa kusababishwa na vimelea ikiwa kuna ukuu wa ozinofili (aina ya seli nyeupe za damu) katika KMN.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vimelea maarufu zaidi vinavyokisiwa kuwa visababishi ni Angiostrongylus cantonensis, Gnathostoma spinigerum, Schistosoma, na pia hali za saistikakosisi, tokisokariasi, belisaskaris prosionisi, paragonimiasi,na maambukizi kadhaa yaliyo nadra na hali zisizoambukizwa.[24]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi isoambukizi Meninjitisi inaweza kutokea kufuatia visababishi kadhaa visoambukizi: kuenea kwa saratani hadi kwa meninjesi (meninjitisi inayodhuru au ya kiuvimbe)[25] na baadhi ya dawa (hasa dawa zisizo za steroidi za kupunguza uvimbe,antibiotiki na imunoglobulini ya kudungwa ndani ya misulis).[26]Meninjitisi pia inaweza kusababishwa na hali nyingi za kiinflamesheni kama vile sakoidosisi (ambayo kisha hujulikana kamaniurosakoidosi), matatizo ya tishu unganishi kama vile lupasi erithematosusi ya kimfumo na aina fulani za vaulitisi (hali za kiinflamesheni za pembezo mwa mishipa ya damu), kama vile ugonjwa wa Behçet.[4]uvimbe wa sehemu ya nje ya ngozi na uvimbe wa ngozi unaweza kusababisha meninjitisi kwa kuachisha dutu inayowasha katika nafasi ya araknoidi.[4][16] Meninjitisi ya Mollaret ni dalili ya vipindi vinavyorejea vya meninjitisi isiyo ya kibakteria; hali inayoaminika kusababishwa na aina ya 2 ya virusi vidogo vya hepesi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ni nadra sana kwa kipandauso kusababisha meninjitisi, lakini utambuzi huu hufanywa tu iwapo visababishi vingine havijatambulika.[4]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Utaratibu Meninjesi hujumuisha tando tatu ambazo, pamoja na kiowevu cha mfumo mkuu wa neva, hufunika na kuukinga ubongo na uti wa mgongo mfumo mkuu wa neva).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sehemu ya ubongo ya pia ni utando laini sana na usioweza kupitisha dutu, ambao hushikamana na sehemu ya juu ya ubongo huku ukifuata vijitaro vyote vidogo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sehemu ya araknoidi (inayoitwa hivi kufuatia umbo lake la utando wa buibui) ni kijifuko kilegevu kilicho juu ya sehemu ya pia.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Nafasi ya araknoidi hutenganisha araknoidi na tando za sehemu ya pia, huku ikiwa imejazwa kwa kiowevu mfumo mkuu wa neva.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sehemu ya nje zaidi ya utando, yaani sehemu ya dura, ni utando mnene imara, ulioshikamanishwa na utando wa araknoidi na fuvu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika meninjitisi ya kibakteria, bakteria hufika kwenye meninjesi kwa njia mbili kuu: kupitia mfumo wa damu au kupitia mgusano wa moja kwa moja kati ya meninjesi na aidha njia ya pua au ngozi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika matukio mengi zaidi, meninjitisi hufuata uvamizi wa mkondo wa damu kupitia kwa viumbe wanaoishi katika sehemu za juu za ute kama vile njia ya pua.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hali hii kisha hutanguliwa na maambukizi ya virusi ambayo humeng'enya kidhibiti cha kawaida kinachotolewa na sehemu za juu za ute.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Bakteria zinapoingia katika mkondo wa damu huingia katika nafasi ya araknoidi na pia katika sehemu ambapokidhibiti damu ubongonini hafifu - kama vile pleksa ya koroidi .


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi hutokea katika asilimia 25 ya watoto wazawa walio na maambukizi ya mkondo wa damu kufuatia streptokosi ya kikundi cha B; tukio hili ni nadra katika watu wazima.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uchafuzi wa moja kwa moja wa kiowevu cha mfumo mkuu wa neva unaweza kutokea kufuatia vifaa vya kindani, kuvunjika kwa fuvu, au maambukizi ya farinki ya pua au sinasi za pua zilizounda mfumo kwa kuungana na nafasi ya araknoidi na pia (tazama hapa juu); mara kwa mara, ulemavu wa kuzaliwa wa sehemu ya dura yanaweza kutambuliwa.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Inflamesheni ya kiwango cha juu inayotokea katika nafasi ya araknoidi na pia wakati wa meninjitisi haisababishwi moja kwa moja na maambukizi ya kibakteria ila inaweza kusababishwa na mwitikio wa mfumo wa kingamwilikwenye kiingilizi cha bakteria katikamfumo mkuu wa neva .


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kipengele cha utando wa seliza bakteria kinapotambuliwa na seli za ubongo zenye kinga ([[astrosaiti[[na [[mikrojilia[[, seli hizi hujibiza kwa kuzalisha viwango vikubwa vya [[saitokini[[, vipatanishi vinavyofanana na homoni ambazo hubadilisha seli zingine zenye kinga na kuchochea tishu zingine ili kuhusika katika mwitikio wa kinga.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kidhibiti damu ubongoni huwa chenye kupenyeka zaidi, hivyo kupelekea Edema ya Ubongo ya "kivasojeni" (kuvimba kwa ubongo kufuatia kuvuja kwa kiowevu kutoka katika mishipa ya damu).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Idadi kubwa ya seli nyeupe za damu huingia katika KMN, hivyo kusababisha inflamesheni ya meninjesi na kisha kupelekea edema ya "kati ya tishu" (kufura kufuatia kiowevu kuwa kati ya seli).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Isitoshe, pembezo za mishipa ya damu zenyewe hufura (vasuliti ya ubongo), hali inayopelekea upungufu wa mtiririko wa damu na aina ya tatu ya edema, edema "sitotoksiki.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Aina hizi tatu za edema ya ubongo hupelekea ongezeko la shinikizo la ndani ya fuvu; pamoja na shinikizo lililoshuka la damu, ambalo mara nyingi hupatikana katika maambukizi makali, kumaanisha kuwa ni vigumu zaidi kwa damu kuingia katika ubongo, hivyoseli za ubongo hukoseshwa oksijeni hivyo kupata apoptosi (kufa kwa seli).[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Inatambulika kuwa kupeanwa kwa antibiotiki kunaweza kuathiri mwanzoni utaratibu uliotolewa hapa juu kwa kuongeza idadi ya mazao ya utando wa seli, yanayozalishwa kufuatia kuangamizwa kwa bakteria.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Aina fulani za matibabu, kama vile kutumia steroidi gamba, hulenga kupunguza mwitikio wa kingamwili kufuatia tukio hili.[1][3] Utambuzi  Kupima damu na kupiga picha Kwa mtu anayeshukiwa kuwa na meninjitisi, ni sharti yeye kupimwa damu ili kutambua viashiria vya inflamesheni (kama vile aina ya C ya protini inayoathirika, hesabu kamili ya damu), na piakuchunguza viini kwa damu .[2][28] Uchunguzi muhimu zaidi katika kutambua au kudhibitisha uwepo wa meninjitisi ni uchambuzi wa kiowevu cha mfumo mkuu wa neva kupitia sindano ya mgongo.[29]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hata hivyo, sindano ya mgongo hutatizika iwapo kuna donge katika ubongo (tiuma au usaha) au shinikizo la ndani ya fuvu kupanda, kwa sababu hali hii inaweza kupelekeahenia ya ubongo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Iwapo mtu yuko katika hatari ya kuwa na donge au shinikizo ndani ya fuvu (majeraha ya kichwa hivi karibuni, tatizo la mfumo wa kinga linalojulikana, dalili za kieneo za kinurolojia au ushahidi wa shinikizo lililopanda la ndani ya fuvu), TK au PMS hupendekezwa kabla ya sindano ya mgongo.[2][28][30] Hii hufanyika katika asilimia 45 ya matukio katika watu wazima.[3]Iwapo TK au PMS inahitajika kabla ya sindano ya mgongo, au sindano hii ni ngumu kudungwa, maelekezo ya kitaalam yanadokeza kuwa antibiotiki zinafaa kupeanwa kwanza ili kuzuia kukawia kwa matibabu, [2] hasa iwapo utaratibu huu utachukua zaidi ya dakika 30.[28][30]Mara nyingi, TK au PMS hufanywa katika awamu ya baadaye ili kukadiria matatizo ya meninjitisi.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa aina kali za meninjitisi, ufuatilizi wa elektrolaiti za damu unaweza kuwa muhimu; kwa mfano, [[hiponatremia[[hutokea mara nyingi katika meninjitisi ya kibakteria, kufuatia mkusanyiko wa vipengele vingi, vikiwemo kuishiwa na maji mwilini, utoleshaji usiofaa wa homoni ya kupunguza mkojo, au kudunga viowevu ndani ya mishipa.[3][31] Sindano ya mgongo  Sindano ya mgongo hudungwa kwa kumlaza mtu kwa upande mmoja, huku ukitumiaanaesthesia ya eneo maalum, kisha kuingiza sindano katikakifuko cha dura (kifuko kinachozunguka uti wa mgongo) ili kuvuta kiowevu cha mfumo mkuu wa neva (KMN).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Jambo hili likishafanywa, "shinikizo la kufungua" la KMN hupimwa kwa kutumia manometa.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Shinikizo hili kwa kawaida huwa kati ya sentimita 6 na 18 za maji (cmH2O);[29] katika meninjitisi ya kibakteria shinikizo hili huwa juu zaidi.[2][28] Katikameninjitisi ya kikriptokosi, shinikizo la ndani ya fuvu huwa juu zaidi.[32]Uwepo wa kwanza wa kiowevu hiki unaweza kudhihirisha asili ya maambukizi haya: KMN cha rangi nyeupe huashiria viwango vya juu zaidi vya protini, seli nyekundu na nyeupe za damu na/au bakteria, hivyo kuna uwezekano wa meninjitisi ya kibakteria. [2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Sampuli ya KMN huchunguzwa ili kubaini uwepo na aina za seli nyeupe ya damu, seli nyekundu za damu, protini na viwango vya glukosi.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mbinu ya Gram ya kupaka rangiya sampuli hii inaweza kudhihirisha uwepo wa bakteria katika meninjitisi ya kibakteria, lakini kutokuwepo bakteria hakubainishi kuwa meninjitisi ya kibakteria haipo, kwa sababu bakteria huonekana tu katika asilimia 60 ya matukio; kiwango hiki hupungua kwa asilimia 20 zaidi iwapo antibiotiki zilipeanwa kabla ya kutolewa kwa sampuli.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mbinu ya Gram ya kupaka rangi pia haiaminiki sana katika maambukizi kama vile listeriosisi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uchunguzi viini wa kimikrobiolojia wa sampuli iliyochukuliwa hufaulu zaidi (hutambua viini katika asilimia 70-85 ya visa) lakini matokeo yanaweza kukawia hadi saa 48. [2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Aina ya seli nyeupe za damu zikiwepo kwa wingi (tazama jedwali) huonyesha iwapo meninjitisi ni ya kibakteria (hasa yenye wingi wa nutrofili) au ni ya virusi (hasa yenye wingi wa limfosaiti), [2] ingawa mwanzoni mwa ugonjwa huu, vipengele hivi sio viashiria vinavyoaminika.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mara nadra sanaozinofili huwepo kwa wingi, hivyo kuashiria kuwepo kwa viini au kuvu, miongoni mwa dutu zingine.[24]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ukolezi wa glukosi katika KMN kwa kawaida huwa zaidi ya asilimia 40 wa kiwango kilicho kwenye damu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa meninjitisi ya kibakteria, kiwango cha glukosi kwa kawaida huwa chini zaidi; kiwango cha glukosi katika KMN basi hugawanywa kwa uwiano wa glukosi ya damu (uwiano wa glukosi ya KMN na ya seramu).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uwiano wa ≤0.4 huonyesha uwepo wa meninjitisi ya kibakteria; [29] katika mtoto mzawa, kwa kawaida kiwango cha glukosi katika KMN huwa juu zaidi, na uwiano wa chini ya 0.6 (asilimia 60) hivyo huchukuliwa kuwa wa kawaida.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Viwango vya juu vya lakteti katika KMN huonyesha kiwango cha juu cha uwezekano wa kuwepo kwa meninjitisi ya kibakteria, sawa na idadi ya seli nyeupe za damu.[29]Iwapo viwango vya lakteti viko chini ya mg/dl 35 na mtu huyu hajapokea antibiotiki hivi karibuni, basi inawezekana kwamba hakuna meninjitisi ya kibakteria.[33]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vipimo vingine vingi vinaweza kutumiwa kutofautisha baina ya aina tofauti za meninjitisi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uchuguzi wa uambatishaji wa lateksi unaweza kutoa matokeo chanya katika meninjitisi inayosababishwa na Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis,Haemophilus influenzae, Escherichia coli na kikundi cha B cha streptococci; inahimizwa kuwa uchunguzi huu usitumiwe kila mara kwa sababu ni nadra sana kwa uchunguzi huu kupelekea mabadiliko ya kimatibabu, ingawa unaweza kutumika iwapo vipimo vingine si vya kiutambuzi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vivyo hivyo, uchunguzi wa majimaji ya liseti unaweza kuonyesha matokeo chanya katika meninjitisi iliyosababishwa na bakteria isiyotambulika kwa mbinu ya Gram ya kupaka rangi, lakini uchunguzi huu hautumiki sana isipokuwa kama vipimo vingine havijafaulu.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Msururu wa athari za polima (MAP) ni mbinu inayotumika kukuza chembe ndogo za DNA ya bakteria ili kubaini uwepo wa DNA ya bakteria au virusi katika kiowevu cha mfumo mkuu wa neva; uchunguzi huu ni maalum na wa kiwango cha juu cha usikivu kwa sababu ni viwango vidogo sana vya DNA ya viini vya maambukizi vinavyohitajika.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Uchunguzi huu unaweza kutambua bakteria katika meninjitisi ya kibakteria na inaweza kusaidia katika kubainisha visababishi tofauti vya meninjitisi ya virusi (virusi vya RNA, aina ya 2 ya virusi vya hepesi ndogo na matubwitubwi kwa watu wasiochanjwa dhidi ya magonjwa haya).[11]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Serolojia (utambuzi wa antibodi na virusi) inaweza kuwa muhimu katika meninjitisi ya virusi.[11]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Iwapo mgonjwa anakisiwa kuwa na meninjitisi ya kifua kikuu, sampuli huchunguzwa kwambinu ya kupaka rangi ya Ziehl-Neelsen, ambayo ina usikivu wa kiwango cha chini, na uchunguzi wa viini vya kifua kikuu, unaochukua muda mrefu kufanywa; mbinu ya MAP inatumika kwa kiwango kinachoongezeka.[15]Uchunguzi wa meninjitisi ya kriptokokasi unaweza kufanywa kwa gharama ya chini kwa kutumia rangi ya India kwenye KMN; hata hivyo, kuchunguza antijeni ya kriptokokasi katika damu au KMN ni mbinu sikivu zaidi, hasa katika watu walio na UKIMWI.[34][35] Tatizo la kiutambuzi na kimatibabu ni "meninjitisi iliyotibiwa nusu", ambapo kuna dalili za meninjitisi baada ya kupokea antibiotiki (kama vile sinositisi inayochukuliwa kuwepo).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Jambo hili likifanyika, matokeo ya KMN yanaweza kufanana na yale ya meninjitisi ya virusi, lakini matibabu ya antibiotiki yanaweza kuhitaji kuendelea kufanywa hadi wakati kuna ushahidi kamili wa kutambulika kwa kisababishi kutokana na virusi (kama vile kupatikana kwa RNA ya virusi)[11] Uchunguzi wa maiti Meninjitisi inaweza kutambulika baada ya kifo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matokeo ya uchunguzi wa maitikwa kawaida huwa inflamesheni iliyosambaa ya sehemu ya ubongo ya pia na araknoidi za meninjesi.Granulositi ya nutrofilihuwa imehamia katika kiowevu cha mfumo mkuu wa neva na shina la ubongo, pamoja na neva ya fuvu na uti wa mgongo, unaweza kuzungukwa na [[usaha[[- sawa na mishipa ya meninjesi.[36]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kinga Katika baadhi ya visababishi vya meningesi, kinga inaweza kutolewa kwa kulenga muda mrefu ujao kupitia chanjo, au kwa kulenga muda mfupi kwa kutumia antibiotiki.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mbinu za kimtindo pia zinaweza kuwa bora.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika nchi nyingi, watoto wengi hupewa chanjo ya kuzuia  Haemophilus influenzae ambayo huondoa bakteria hizo kwa miili ya watoto.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hata hivyo, chanjo hii ni ghali.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Chanjo ya Bacillus Calmette-Guérin imeonyesha kupunguza kiwango cha ugonjwa huu kuenea.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Dawa zinazotumika kuzuia ni kama rifampicin, ciprofloxacin au ceftriaxone.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Tabia Meninjitisi ya kibakteria na ya virusi inaweza kusambazwa; hata hivyo, aina zote mbili hazisambazwi kwa kiwango cha juu kama vilehoma ya kawaida au mafua.[37]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Aina hizi mbili zinaweza kusambazwa kupitia vitone vya majimaji ya mwili wakati watu wanapogusana; kama vile kupitia busu, kupiga chafya au kukohoa, lakini haziwezi kusambazwa kwa kupumua tu hewa alimokuwa mtu aliye na meninjitisi.[37]Meninjitisi ya virusi kwa kawaida husababishwa na RNA ya virusi, na mara nyingi husambazwa kupitia kinyesi.[37]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hatari ya kusambazwa inaweza kupunguzwa kwa kubadilishatabia zinazochangia maambukizi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Chanjo Tangu miaka ya 1980, mataifa mengi yamejumuisha chanjo dhidi ya<i data-parsoid='{"dsr":[47415,47441,2,2]}'>Haemophilus influenzae</i>aina ya Bkatika mipangilio yao ya kawaida ya kuchanja watoto.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hatua hii imeondoa kabisa viini vya ugonjwa huu kama kisababishi cha meninjitisi katika watoto wachanga katika mataifa hayo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hata hivyo, katika mataifa ambapo ugonjwa huu unatatiza zaidi, chanjo yake ingali ya bei ghali sana.[38][39]Sawa na haya, chanjo dhidi ya matubwitubwi imepelekea upungufu wa kiwango kikubwa wa visa vya meninjitisi ya matubwitubwi, ambayo ilikuwa ikitokea kwa asilimia 15 katika matukio yote ya matubwitubwi.[11]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Chanjo dhidi ya meningokokasiipo, dhidi ya vikundi vya A, C W135 na Y.[40]Katika mataifa ambapo chanjo dhidi ya kikundi cha C ilizinduliwa, visa vyanasababishwa na viini hivi yamepungua pakubwa.[38]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Chanjo yenye valensi nne sasa ipo, ambayo huunganisha chanjo zote nne.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Siku hizi mtu hushurutishwa kuchanjwa kwa ACW135Y dhidi ya aina zote nne za ugonjwa huu iwapo anataka kuhusika katika Hija.[41]Imekuwa vigumu kutengeneza chanjo dhidi ya kikundi cha B cha meningokokasi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hii ni kwa sababu protini za sehemu yake ya juu (ambazo kwa kawaida zingelitumika kutengeneza chanjo) hutoamwitikio wa mfumo wa kinga, au kumenyana na protini za kawaida za binadamu.[38][40] Isitoshe, baadhi ya mataifa (New Zealand, Cuba, Norway and Chile yametengeza chanjo dhidi ya aina za maeneo yao ya kikundi cha B cha meningokokasi; baadhi ya chanjo hizi zimeonyesha matokeo bora hivyo zinatunika katika ratiba za kuchanja katika maeneo haya.[40]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kufikia majuzi barani Afrika, mtazamo wa kuzuia na kudhibiti majanga ya meningokokasi ulikuwa kwenye msingi wa kutambua ugonjwa huu mapema na chanjo ya dharura ya watu wanaoathirika na walio hatarini ambao wana A/C ya valensi jozi au chanjo za polisakaraidi ya valensi tatu ya A/C/W135, [42] ingawa kuanzishwa kwa MenAfriVac (chanjo ya kikundi cha A cha meningokokasi) kumeonyesha ufanisi katika watu wachanga, na kumetajika kuwa kielelezo cha ushirikiano wa kutengeneza bidhaa katika maeneo yenye uhaba wa rasilimali.[43][44] Chanjo ya kila mara dhidi ya Streptococcus pneumoniae kwa chanjo ya muungano wa niumokokasi, ambayo hutenda kazi dhidi ya aina maarufu saba za viini hivi hupunguza pakubwa kutokea kwa meninjitisi ya niumokokasi.[38][45]Chanjo ya polisakaraidi ya niumokokasi, ambayo hutibu aina 23, hupeanwa tu kwa vikundi maalum (kama vile watu waliofanyiwa splenektomia, yaani kutolewa wengu kwa upasuaji); haisababishi mwitikio mkuu wa kinga katika watu wote wanayoipokea, kama vile watoto. [45]Chanjo ya utotoni ya Bacillus Calmette-Guérin imeripotiwa kupunguza pakubwa kima cha meninjitisi ya kifua kikuu, lakini ubora wake unaofifia katika watu wazima umepelekea utafiti kufanywa ili kupata chanjo bora zaidi.[38]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Antibiotiki Profilaksi ya muda mfupi ya antibiotiki ni mbinu nyingine ya kinga, hasa ya meninjitisi ya meningokokasi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa visa vya meninjitisi ya meningokokasi, matibabu ya kiprofilaksi ya watu wa karibu kwa kutumia antibiotiki (kama vile rifampicin, ciprofloxacin au ceftriaxone) yanaweza kupunguza hatari yao ya kuambukizwa hali hii, lakini haiwakingi dhidi ya maambukizi ya baadaye.[28][46] Upinzani dhidi ya rifampicin umetambulika kuongezeka baada ya kuitumia dawa hii, jambo ambalo limepelekea baadhi ya watu kupendekeza vikolezo vingine. [46]Ingawa antibiotiki hutumika mara nyingi zaidi ili kujaribu kuzuia meninjitisi katika watu walio na hali ya kuvunjika kwa basila ya fuvu, kuna ushahidi usiotosha wa kutambua iwapo hatua hii ina manufaa au hatari.[47]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hatua hii hufanywa katika watu walio au wasio na hali ya kuvuja kwa KMN.[47]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Udhibiti Meninjitisi ina uwezo wa kuhatarisha maisha na ni kisababishi kikuu cha kifo isipotibiwa; [2] kuchelewesha matibabu kumehusishwa na matokeo duni zaidi.[3]Kwa hivyo, matibabu ya kutumia antibiotiki za aina mbalimbali hayafai kucheleweshwa wakati uchunguzi wa kutambua ugonjwa huu ungali unafanywa.[30]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Iwapo ugonjwa wa meningokokasi unakisiwa kuwepo katika utunzaji wa kimsingi, maelekezo yanapendekeza kuwabenzylpenicillin ipeanwe kabla ya rufaa ya hospitalini.[8] ndani ya mishipa iwapo anahipotensheni (shinikizo la chini la damu) au mshtuko. [30]Kwa sababu meninjitisi inaweza kusababisha matatizo kadhaa makali, uchunguzi wa kila mara unapendekezwa kufanywa ili kuyatambua mapema [30] ili kumlaza mtu huyu katika kitengo cha wagonjwa mahututi iwapo itahitajika.[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mitambo ya kuingiza hewa inaweza kuhitajika iwapo mtu ana kiwango cha chini cha ufahamu, au iwapo kuna ushahidi wa kushindwa kupumua.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Iwapo kuna dalili za kupanda kwa shinikizo la ndani ya fuvu, hatua za kulidhibiti zinaweza kuchukuliwa; hatua hizi zitawezesha kuinua shinikizo la kupulizia ubongo na matibabu mbalimbali ili kupunguza shinikizo la ndani ya fuvu kwa kutumia dawa (kama vile mannitol).[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mitukutiko hutibiwa kwa kikinza mitukutiko.[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hidrosifalasi (kuzuilika kwa mkondo wa KMN) inaweza kupelekea haja ya kuingiza kifaa cha daima au cha muda mfupi cha kutoa kiowevu, kama vile kigeuza njia ya ubongoni.[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya kibakteria Antibiotiki  Antibiotiki za kijarabati (matibabu bila utambuzi maalum) zinafaa kupeanwa punde, hata kabla ya matokeo ya sindano ya mgongo na uchambuzi wa KMN kujulikana.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matibabu ya kwanza yatakayotumika hutegemea pakubwa aina ya bakteria inayosababisha meninjitisi katika eneo fulani na kikundi maalum cha watu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa mfano, kuleUingereza matibabu ya kijarabatihujumuisha kizazi cha tatu cha cefalosporin kama vile cefotaxime au ceftriaxone.[28][30] Nchini Marekani ambapo ukinzani dhidi ya cefalosporin hupatikana zaidi katika streptokosi, nyongeza ya vancomycin juu ya matibabu ya kwanza hupendekezwa.[2][3][28] Chloramphenicol, ikitumika pekee au pamoja na ampicillin, hata hivyo, huonekana kufanya kazi vyema pia.[48]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matibabu ya kijarabati yanaweza kupendelewa kulingana na umri wa mtu, iwe maambukizi yalitanguliwa na jeraha la kichwa, iwa mtu huyu amefanyiwa upasuaji unaohusu mfumo wa neva hivi karibuni au iwe mtu huyu ana kigeuza njia ya ubongoni au la.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika watoto wachanga na watu wa umri wa zaidi ya miaka 50, na pia wale walio na kingamwili dhaifu, kuongezaampicillin hupendekezwa ili kukabiliana na Listeria monocytogenes.[2][28] Matokeo ya mbinu ya Gram ya kupaka rangi yanapopatikana na kisababishi cha kijumla cha kibakteria kimejulikana, inawezekana kubadilisha antibiotiki na kupeana zile zinazoaminika kukabiliana na kikundi cha viini kinachokisiwa kusababisha maambukizi.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matokeo ya uchunguzi viini kijumla huchukua muda mrefu zaidi kupatikana (saa 24–48).


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matokeo haya yanayopatikana, matibabu ya kijarabati yanaweza kubadilishwa na kuwa matibabu maalum ya antibiotiki inayolenga viini maalum vinavyosababisha maambukizi na pia kulenga mwitikio wake dhidi ya antibiotiki.[2]Ili antibiotiki iweze kufaulu kukabiliana na meninjitisi, haifai tu kuwa na uwezo wa kukabiliana na viini vya bakteria lakini pia kufika katika meninjesi kwa viwango vya kutosha; baadhi ya antibiotiki zina uwezo mdogo wa kupenya hivyo zina matumizi madogo dhidi ya meninjitisi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Idadi kubwa ya antibiotiki zinazotumika katika meninjitisi hazijajaribiwa moja kwa moja katika watu wenye meninjitisi katika utafiti wa kiafya.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Badala yake, maarifa yanayotumika yametokana, kwa kiwango kikubwa, na utafiti wa maabara wa sungura[2]Meninjitisi ya kifua kikuu huhitaji matibabu ya muda mrefu kwa kutumia antibiotiki.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ingawa kifua kikuu ya mapafu kwa kawaida hutibiwa kwa miezi 6, watu walio na meninjitisi ya kifua kikuu kwa kawaida hutibiwa kwa mwaka mmoja au zaidi.[15]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Steroidi Matibabu saidizi ya steroidi gamba (kwa kawaida dexamethasone) yameonyesha manufaa kama vile kupunguza matatizo ya kusikia,[49] na matokeo ya muda mfupi yaliyo bora zaidi yanayohusu neva[50] katika vijana baleghe na watu wazima wa nchi zilizostawi zilizo na viwango vya chini vya UKIMWI.[51]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kuna utafiti unaoonyesha kima kilichopunguka cha vifo kufuatia matibabu haya,[51] huku utafiti mwingine ukiwa hauonyeshi takwimu zozote.[50]Matibabu haya pia huonekana kuwanufaisha watu walio na meninjitisi ya kifua kikuu, angalau katika wale wasio na viini vya UKIMWI.[52]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa hivyo, maelekezo ya kitaalam hupendekeza kuanzishwa kwa dexamethasone au steroidi gamba sawa na hii, punde kabla ya kipimo cha kwanza cha antibiotiki kupeanwa, na kuendelezwa kwa siku nne.[28][30] Kwa sababu manufaa mengi ya matibabu haya huwa tu kwa watu walio na meninjitisi ya niumokokasi, baadhi ya maelekezo hudokeza kwamba dexamethasone isitishwe iwapo kisababishi kingine cha meninjitisi kitatambulika. [2][28] The likely mechanism is suppression of overactive inflammation.[53]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kazi ya steroidi gamba saidizi ni tofauti kwa watoto na watu wazima.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ingawa manufaa ya steroidi gamba yametambulika kwa watu wazima na pia kwa watoto wa nchi zalizostawi, matumizi yake kwa watoto wa kutoka nchi zenye mapato madogo hayajapata ushahidi; sababu ya tofauti hii siyo wazi.[50]Hata katika nchi zenye mapato makubwa, manufaa ya steroidi gamba huonekana tu zinapopeanwa kabla ya kipimo cha kwanza cha antibiotiki, na huwa juu zaidi katika visa vya H. influenzae meninjitisi,[2][54], ambapo mathara yake yamepunguka kwa kiwango kikubwa tangu kuanzishwa kwa Chanjo ya Hib.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa hivyo, steroidi gamba hupendekezwa katika matibabu ya meninjitisi ya watoto iwapo kisababishi chake ni H. influenzae, na iwapo tu zitatumika kabla ya kipimo cha kwanza cha antibiotiki; matumizi mengine yamekumbwa na utata.[2]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya virusi Meninjitisi ya virusikwa kawaida huhitaji matibabu saidizi; idadi nyingi ya virusi vinavyosababisha meninjitisi haviitikii matibabu maalum.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya virusi mara nyingi huendelea kwa utaratibu hafifu zaidi kuliko meninjitisi ya kibakteria. virusi vya hepesi ndogo na virusi vya mbwe ya tetekuwanga vinaweza kuitikia matibabu ya dawa ya kinzavirusi kama vile aciclovir.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hata hivyo, hakuna utafiti wa kimatibabu unaoonyesha haswa iwapo matibabu haya yamekuwa na ufanisi. [11]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matukio hafifu ya meninjitisi ya virusi yanaweza kutibiwa nyumbani kwa kutumia mbinu za kitamaduni kama vile vinywaji, kupumzika na dawa za kuondoa maumivu.[55]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi ya kuvu Meninjitisi inayosababishwa na kuvu, kama vile meninjitisi ya kriptokokasi, hutibiwa kwa vipimo vyenye nguvu vya muda mrefu vya kinza kuvu, kama vile amphotericin B na flucytosine.[34][56] Ongezeko la shinikizo la ndani ya fuvu ni tukio la kawaida katika meninjitisi ya kuvu, hivyo sindano za mgongoni zinazodungwa mara nyingi (kwa kawaida kila siku) ili kupunguza shinikizo hupendekezwa.[34] la sivyo kuvuta kiowevu mgongoni.[32]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Prognosi  Meninjitisi ya kibakteria isiyotibiwa mara nyingi husababisha kifo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa upande mwingine, meninjitisi ya virusi, mara nyingi hutatulika yenyewe na ni nadra kusababisha kifo.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kufuatia matibabu, hali ya kuweza kufa (hatari ya kifo) kutokana na meninjitisi ya kibakteria hutegemea umri wa mtu na kisababishi cha ugonjwa huu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Katika watoto wazawa, asilimia 20–30 wanaweza kufa kutokana na tukio la meninjitisi ya kibakteria.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Hatari hii iko chini kidogo katika watoto.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kima cha uwezo wa kufa kwa watoto ni asilimia 2, lakini hupanda hadi takriban asilimia 19 - 37 katika watu wazima.[1][3]Hatari ya kufa hutabiriwa kwa kutumia vipengele mbalimbali kando na umri.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vipengele hivi ni kama vile viini vya magonjwa na muda vinavyochukua kutolewa katika kiowevu cha mfumo mkuu wa neva,[1] makali ya uginjwa wa kijumla, upungufu wa kujifahamu na kiwango cha chini ya kawaida cha seli nyeupe za damu katika kiowevu cha mfumo mkuu wa neva.[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Meninjitisi inayosababishwa na H.influenzae na meningokokasi ina prognosi bora zaidi ya meninjitisi inayosababishwa na kikundi cha B cha steptokosi, kolifomu na S. pneumonia.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Pia katika watu wazima, meninjitisi ya meningokokasi ina kima cha chini cha uwezo wa kufa (3 - 7) zaidi ya ugonjwa numokokasi.[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Watoto wengi wanaweza kulemaa, hali inayoweza kusababishwa na kuhadhiriwa kwa mfumo wa neva, ikiwa ni pamoja na uziwi unaotokana na kuhadhiriwa kwa neva, kifafa, kujifunza na matatizo ya kimwenendo, na pia upungufu wa kiutambuzi.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mambo haya hutokea katika asilimia 15 ya watu wanaoendelea kuishi.[1]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Baadhi ya visa vya uziwi yanaweza kutibika..[58]Katika watu wazima, asilimia 66 ya matukio yote huisha bila ya kuwa na ulemavu.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matatizo makuu ni uziwi (katika asilimia 14) na ulemavu wa kiutambuzi (katika asilimia 10).[3]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Epidemolojia  Ingawa meninjitisi ni ugonjwa unaopaswa kuripotiwa mara moja katika nchi nyingi, kima maalum cha mathara ya magonjwa ya ugonjwa huu hayajulikani.[11]Meninjitisi ya kibakteria hutokea kwa takriban watu 3 kwa kila 100,000 kila mwaka katikaMataifa ya Magharibi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Utafiti wa idadi kubwa ya watu umeonyesha kuwa meninjitisi ya virusi hutokea mara nyingi zaidi, kwa watu 10.9 kwa kila 100,000, na kutokea mara nyingi zaidi majira ya joto.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Nchini Brazil, kima cha meninjitisi ya kibakteria kiko juu zaidi, yaani 45.8 kwa kila watu 1000,000 kila mwaka.[7]Mataifa ya kusini mwa jangwa la Sahara yamekuwa yakikubwa na majanga makubwa zaidi ya meninjitisi ya meningokokasi kwa zaidi ya karne moja, [59] hivyo kupelekea kuitwa "ukanda wa meninjitisi."


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Majanga haya kwa kawaida hutokea katika majira ya kiangazi (Disemba hadi Juni), na wimbi la janga linaweza kudumu kwa miaka miwili hadi minne, huku likikoma katika majira ya mvua yanayoingia.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

[60] kiwango cha maambukizi katika eneo hili ni matukio 100–800 kwa kila 100,000,[61] ambalo huwa na huduma za kimatibabu zilizo duni.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Matukio haya hasa husababishwa na meningokokasi.[7]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Janga kuu zaidi kuwahi kurekodiwa katika historia lilitanda katika eneo hili lote mnamo mwaka wa 1996–1997, huku likisababisha matukio 250,000 na vifo 25,000.[62]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Ugonjwa wa meningokokasi hutokea katika majanga kwenye maeneo ambapo watu wengi huishi kwa pamoja kwa mara ya kwanza, kama vile kambi za askari wakati wa uhamisho, vyuo vya masomo[1] na safari ya Hija ya kila mwaka.[41]Ingawa mtindo wa marudio ya majanga barani Afrika hayatambuliki vyema, kuna vipengele kadhaa vinavyohusishwa na kuendelea kwa majanga katika mkanda wa meninjitisi.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Vipengele hivi hujumuisha: hali za kimatibabu (uhatarisho wa watu unaohusiana na kingamwili), hali za kidemografia (kusafiri na kuhamishwa kwa idadi kubwa ya watu), hali za kijamii na kiuchumi (msongamano wa watu na hali duni za kimakazi), hali za hewa (ukame na dhoruba ya vumbi), na maambukizi yanayoambatana na ugonjwa huu (maambukizi ya makali ya kipumzi).[61]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kuna tofauti kuu kwa kusambaa katika eneo kwa visababishi vya meninjitisi ya kibakteria.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kwa mfano, huku vikundi vya B na C vya N. meningitides vikisababisha visa vingi zaidi ya magonjwa barani Uropa, magonjwa ya kikundi cha A hupatikana bara Asia na kuendelea kuwa tisho kuu barani Afrika, ambapo husababisha idadi kubwa ya majanga katika ukanda wa meninjitisi, yakijumlisha asilimia 80 hadi 85 ya matukio meninjitisi ya meningokokasi yaliyorekodiwa.[61]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Historia Baadhi ya watu hudokeza kuwa huenda Hippocrates alitambua uwepo wa meninjitisi, [7] na inaonekana kuwa ugonjwa huu ulijulikana na wauguzi wa zama za Mwamko kama vile Avicenna.[63]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Maelezo ya meninjitisi ya kifua kikuu, ambayo wakati huo ilijulikana kama "dropisi ya ubongo", mara nyingi husifika kuwa ya muuguzi wa EdinburgnSir Robert Whytt katika ripoti ya baada ya kufa kwake iliyotokea mnamo mwaka wa 1768, ingawa uhusiano wa viini vya kifua kikuu na ugonjwa wenyewe haukubainika hadi karne iliyofuatia.[63][64] Inaonekana kuwa janga la meninjitisi ni jambo la hivi majuzi kidogo. [65]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mara ya kwanza ya tukio kuu la kuzuka kwa ugonjwa huu ilikuwa mjini Geneva mnamo mwaka wa 1805.[65][66]Majanga mengine mengi katika Ulaya na Marekani yalielezwa muda mfupi baadaye, kisha ripoti ya kwanza ya janga hili kutokea mnamo mwaka wa 1840.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Majanga ya Afrika yalianza kutokea mara nyingi katika karne ya 20, yakianza na janga kuu lililotanda nchiniNigeria na Ghana mwaka wa 1905–1908.[65]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Tukio la kwanza la maambukizi ya bakteria ya meninjitisi fiche liliripotiwa na msomi wa bakteria wa nchi ya Austria Anton Weichselbaum, ambaye mwaka wa 1887 alieleza kuhusu meningokokasi.[67]


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Kima cha uwezo wa kufa kutokana na meninjitisi kilikuwa juu sana (zaidi ya asilimia 90) katika ripoti za kwanza.


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mnamo mwaka wa 1906, antisera ilitoleshwa kutoka kwa farasi; ambayo baadaye ilikuzwa zaidi na mwana sayansi Mmarekani Simon Flexner, ambayo ilipunguza pakubwa uwezo wa kufa kutokana na ungonjwa unaosababishwa na meningokokasi[68][69]Mnamo mwaka wa 1944, penicillin iliripotiwa kwa mara ya kwanza kuweza kukabiliana na meninjitisi.[70]Kuanzishwa kwa chanjo za Haemophilus katika karne ya 20 kulipelekea kushuka pakubwa kwa visa vya meninjitisi iliyohusishwa na viini hivi,[39].


Question: Uti wa mgongo una mifupa mingapi?

Ugonjwa wa uti wa mgongo

Mwaka wa 2002, ushahidi ulitokea kuwa matibabu ya kutumia steroidi yangeboresha prognosi ya meninjitisi ya kibakteria.[53][50][69] Marejeo  Viungo vya nje  at Curlie  Centers for Disease Control and Prevention (CDC)  Jamii:Maradhi ya kuambukiza


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Homa ya matumbo (kwa Kiingereza typhoid fever) husababishwa na bakteria anayeitwa Salmonella Typhi.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Ugonjwa huu huambukizwa kwa mtu kula au kunywa chakula au maji yaliyo na kinyesi cha mtu aliyambukizwa.[1]


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Bakteria hawa hutoboa na kunyonya chakula kwenye matumbo ya binadamu.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Dalili Homa kali Kutoka kwa jasho jingi Kuharisha (bila ya kutoa damu) Mara nyingine, vitone vyekundu huonekana kwenye mwili.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Kwa kawaida, homa ya matumbo isipotibiwa hugawanyika katika hatua nne, kila hatua ikichukua takriban wiki moja.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Katika wiki ya kwanza: Joto la mwili huongezeka Kichwa huuma Kukohoa Damu kutoka kwa pua, ingawa tukio hili huwa ni nadra kutokea.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Maumivu ya tumbo pia huweza kutokea Katika wiki ya pili: Homa huongezeka Mgonjwa huanza kupagawa, kama mwenda wazimu Vitone vyekundu huanza kutokea kwenye kifua Mgonjwa huharisha, takriban mara sita au nane kwa siku.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Kutapika kwa mgonjwa Ini la mgonjwa huvimba Homa ya mgonjwa huongezeka katika wakati wa alasiri kwenye wiki ya kwanza na ya pili.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Wiki ya tatu: Matumbo hutoa damu.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Matumbo hutoboka Wiki ya tatu ikimalizika, homa huanza`kutulia.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Hii huendelea hadi wiki ya nne.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Matibabu Mara nyingi, homa ya matumbo haiui binadamu.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Dawa kama ampicillin, chloramphenicol, trimethoprim-sulfamethoxazole, amoxicillin and ciprofloxacin hutumika kutibu wagonjwa katika nchi zilizoendelea.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Hatua za kuzuia kupata homa hii  Usafi wa mazingira na wa kinafsi ni hatua bora ya kujikinga kutokana na ugonjwa huu.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Homa ya matumbo haiathiri wanyama kwa hiyo maambukizi ni kutoka kwa binadamu mmoja hadi mwingine.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Homa hii huweza kuenea kwenye mazingira ambayo kinyesi cha binadamu hutangamana na vyakula vyao.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Upishi wa makini na uoshaji mikono ni kingo bora zaidi kwa kuzuia maradhi haya kuenea.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Chanjo ni za aina mbili: moja inayotiwa kwa njia ya mdomo iitwayo Ty21a (au Vivotif Berna) na nyingine ya sindano kwa majina Typhim Vi iliyotengenezwa na Sanofi Pasteur au Typherix iliyotengenezwa na GlaxoSmithKline.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Historia Mnamo mwaka 2004-2005, janga la homa ya matumbo lilizuka katika nchi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyoathiri watu 42,000 na kuua watu 214 (kulingana na ripoti ya shirika la World Health Organization).


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Waathiriwa maarufu Mary Mallon, aliyejulikana kama Typhoid Mary.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Louisa May Alcott, mwandishi wa Little Women.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Charles Darwin, mwanasayansi, aliathirika pindi alipoenda nchini Chile mnamo 1835.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Eugenia Tadolini, alikufa mjini Paris mnamo 1872.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

William Wallace Lincoln, mtoto wa tatu wa Abraham Lincoln, ambaye ni rais wa 16 wa Marekani, pamoja na Mary Todd Lincoln, walifariki kutokana na maradhi haya mnamo 20 Februari 1862.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Wilbur Wright, alikufa mnamo 30 Mei 1912 baada ya kuugua homa hii.


Question: Je,ugonjwa wa homa ya matumbo ni hata kwa mama mja mzito?

Homa ya matumbo

Marejeo  Kusoma zaidi   Missing pipe in: |last= (help)   Jamii:Maradhi ya kuambukiza Jamii:Tumbo


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

KislovakiaKinamzungumzwanchini:Slovakia, Ucheki, Vojvodina (kwa 2,79% ya watu) Marekani, Kanada, Australia, Hungaria, Croatia na UkraineWazungumzaji:Milioini 6Lugha rasmi:Nchi:SlovakiaUainishaji wa kiisimu:                     Lugha za Kihindi-KiulayaLugha za KislavoniKislavoni cha MagharibiKundi la Lugha za Kicheki-SlovakiaSlovak language Kislovakia ni lugha rasmi inayoongelewa nchini Slovakia, nchi iliyopo Mashariki mwa Ulaya.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Ni moja kati ya Lugha za Kislavoni, mkusanyiko wa lugha unajumlisha Kirusi, Kipoland na lugha nyingine kadhaa za Mashariki ya Ulaya.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Lugha hii inafanana kabisa na Kicheki, na Wacheki na Wasovakia wanaweza kuelewana vizuri kabisa wakiwa wanazungumza lugha zao.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Kipoland na Kisorbia kina fanana kabisa.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Kislovakia kinazungumzwa nchini Slovakia na zaidi ya watu milioni 5.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Matamshi Kislovakia kinaandikwa kutumia alfabeti za Kilatini, lakini kuna viji herufi fulani ambavyo viji harama maalum (vinaitwa “diacritics”).


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Herufi č, š, ž and dž zina sauti kama ile ya Kiingereza katika chin, shin, vision na juice.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Herufi ď, ľ, ň, and ť huitwa “konsonanti nyepesi”.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Hutamkwa kwa kukata ulimi juu kabisa ya mdomo.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

C, dz na j nazo pia ni nyepesi.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

C ipo kama ts katika ba<i data-parsoid='{"dsr":[2607,2613,2,2]}'>ts, dz ipo kama ds katika ro<i data-parsoid='{"dsr":[2643,2649,2,2]}'>ds, na j ipo kama y katika y</i>es.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Ch ipo kama ch katika Kiscoti lo<i data-parsoid='{"dsr":[2720,2726,2,2]}'>ch.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

V ni zaidi ya Kiingereza w.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Herufi b, d, ď, dz, dž, g, h, z, ž hazisikiki pale wakiwa wanamalizia (kwa mfano: 'd' itasikika kama 't').


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Alama zake katika irabu (vokali) huonyesha kwamba irabu hutamkwa kwa urefu zaidi: á, é, í, ó, ý ú.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Irabu ndefu haifuati katika silabi inayofuata kwa kutumia irabu fupi.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Ile ô ipo kama Kiingereza wo</i>mbat, na ä ni sawa na herufi e.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Kistress ndiyo inayotumika kuanzishia silabi ya neno.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Hii ni tofauti kabisa na Kirusi, kwa mfano, wapi Kistress kinaweza kikawa.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Kama jinsi ilivyo katika lugha zingine za Kislavoni, Kislovakia ni vigumu kwa wazungumzaji wa Kiingereza kuweza kutamka.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Hii hasa kwa sababu maneno kadhaa yameambatanisha konsonanti nyingi kuwa pamoja.


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Katika sentensi: “Strč prst skrz krk!” hakuna hata irabu moja (ina maana: “Zungusha vidole kwenye shingo yako!”)!


Question: Je,bara kubwa kabisa duniani ni ipi?

Kislovakia

Viungo vya nje    Jamii:Lugha za Kislavoni Jamii:Lugha za Slovakia


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Dubai (kwa Kiarabu: دبيّ) ni ufalme katika Shirikisho la Falme za Kiarabu kwenye rasi ya Uarabuni na pia jina la mji mkuu wa ufalme huo.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Amiri wa Dubai, ambaye ni pia Makamu wa Rais wa shirikisho, ni Mohammed bin Rashid Al Maktoum.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Dubai ni ufalme mkubwa wa pili katika shirikisho hilo baada ya Abu Dhabi.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Iko kwenye mwambao wa Ghuba ya Uajemi kati ya Sharjah na Abu Dhabi.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Mji wa pili ni Hatta mpakani kwa Oman.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Jiji la Dubai lilikuwa mji mdogo wenye wakazi 20,000 tu hadi vita kuu ya pili ya dunia.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Leo hii kuna wakazi zaidi ya 1,200,000.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Nyumba zote za Dubai ni mpya.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Kukua kwa Dubai kulianzishwa kutokana na mapato ya mafuta ya petroli.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Lakini akiba za mafuta hayo si kubwa kama kwa majirani yake.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Mapato ya mafuta ni 6% pekee za pato la taifa.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Viongozi wa Dubai wamefaulu kuweka msingi mpya wa uchumi katika biashara na utalii.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Tazama pia Orodha ya miji ya Dubai Viungo vya nje Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.


Question: Je,mji mkuu wa Dubai ni upi?

Dubai

Jamii:Falme za Kiarabu


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Upungufu wa Kinga Mwilini (kwa kifupi UKIMWI; kifupisho cha Kiingereza AIDS) ni ugonjwa unaotokana na virusi ambavyo kwa Kiswahili vinaitwa kifupi VVU ("Virusi vya UKIMWI"; kwa Kiingereza: HIV, yaani "Human Immunodeficiency Virus") na vinashambulia mwili kwa kuondoa nguvu zake za kupambana na maradhi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ukimwi ni ugonjwa hatari sana katika maisha ya binadamu kwa kuwa husababisha vifo (yaani kupotea kwa uhai wa watu hao).


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani, kufikia mwaka 2014 ugonjwa huu umeua watu milioni 39, hasa kati ya wanaoishi barani Afrika upande wa kusini kwa Sahara.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa mwaka 2015 pekee wamefariki watu milioni 1.2 na kati yao watoto wengi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

UKIMWI umekuwa na madhara makubwa katika jamii, kama ugonjwa wa mwili na kama chanzo cha ubaguzi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna sintofahamu kuhusu UKIMWI kama vile kwamba eti, unaweza kusambazwa kwa kugusana tu bila ngono.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ugonjwa huu pia unasababisha madhara ya kiuchumi ambayo ni makubwa, hasa kwa nchi maskini.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

UKIMWI hadi hivi sasa haina chanjo wala tiba, lakini tunaweza kuuepuka ugonjwa huu kwa kuachana na ngono ambayo huweza kusababisha ugonjwa huo, pia tunaweza kujikinga nao kwa kuepuka kuchangia vifaa au vitu vyenye ncha kali.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kimsingi zaidi ni kwamba ugonjwa huo umetokana na kuenezwa hasa na maadili mabovu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dhidi yake watu wanahitaji kuelewa tangu utotoni na ujanani maana ya jinsia na maisha kwa jumla, kwamba vinadai upendo, nidhamu na uwajibikaji, si kufuata tamaa tofautitofauti daima[1].


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Tarehe 1 Desemba kila mwaka ni siku ya UKIMWI duniani.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Maana ya jina UKIMWI ni kifupisho cha "Upungufu wa Kinga Mwilini"  Upungufu maana yake UKIMWI unaharibu uwezo wa mwili kupambana na magonjwa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Si UKIMWI moja kwa moja unaoweza kuua lakini mashambulio ya magonjwa ambayo kwa kawaida yasingekuwa tatizo kubwa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kinga inahusu mfumo wa kingamwili ambao ni uwezo wa mwili kujitetea dhidi ya ugonjwa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mwili usio na kinga unapatwa na matatizo mbalimbali kwa sababu mfumo wa kinga umeharibika, na hauwezi kupigana na ugonjwa wowote.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Jina la Kiingereza ni AIDS = Acquired Immuno Deficiency Syndrome. acquired - maana mtu hawezi kuwa na hali hii kiasili, ameipata immuno - hii inataja ya kwamba tatizo linahusu "immune system" yaani mfumo wa kingamwili deficiency - inamaanisha ya kwamba kuna kasoro syndrome - ni mkusanyiko wa matatizo ya kiafya; ilhali kingamwili haufanyi kazi tena, mgonjwa anaathiriwa na magonjwa mbalimbali na kuonyesha dalili za magonjwa hayo yote.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Mfumo wa kingamwili na VVU Kila mtu huwa na mfumo wa kingamwili ndani yake.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Seli za ulinzi zinazunguka mwilini na kutafuta vidubini vya nje vinavyoweza kuleta mvurugo na zinaviharibu.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kati ya seli hizi za ulinzi ni seli nyeupe za damu (lukosaiti) ambazo ni muhimu sana.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ukimwi unasababishwa na VVU.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kama virusi vyote, VVU vinaingia katika mwili kwa kusudi la kuzaa.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Virusi haviwezi kuzaa peke yake: vinahitaji seli vinapoweza kuingia ndani yake na kutumia mfumo wa seli kwa kunakili DNA yake.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa kawaida virusi vinashambuliwa na mfumo wa kingamwili na kuharibika.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Lakini VVU vina tabia mbili za pekee ambazo zinavifanya vvya hatari hasa: vinafaulu mara nyingi kuepukana na seli za ulinzi mwilini vinaingia hasahasa katika seli nyeupe za damu za aina "seli za T".


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

VVU vikianza kuongezeka katika seli nyeupe ya damu vinadhoofisha na hatimaye kuharibu seli hii.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Maana yake VVU vinashambulia moja kwa moja seli ambazo ni sehemu ya kingamwili na zinazohusika kukinga mwili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuenea kwa VVU mwilini kunapunguza idadi ya seli za ulinzi na hivyo kupunguza kiwango cha kingamwili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baada ya kupungua kwa kingamwili vidubini vingine vinaendelea kufika mwilini lakini sasa vinaenea zaidi kwa sababu seli za ulinzi zimekuwa chache.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kila ambukizo linaendelea kwa muda mrefu zaidi na hivyo mwili kwa jumla unateswa kwa muda mrefu zaidi.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kadiri Ukimwi unavyoendelea vipindi vya magonjwa vinakuwa virefu zaidi na nguvu za mwili zinapunguapungua.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Katika ngazi za mwisho idadi ya maambukizo inazidi uwezo wa mwili wa kupambana nayo na hapo mtu unakaribia kifo.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Dalili UKIMWI ni ugonjwa wa mfumo wa kingamwili wa binadamu unaosababishwa na virusi vya ukosefu wa kinga mwilini.[2]Mwanzoni, baada ya kuambukizwa, mtu anaweza kukumbwa na kipindi kifupi cha maradhi ya aina ya mafua.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa kawaida, hali hii hufuatwa na kipindi kirefu kisicho na dalili.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ugonjwa huu huendelea kutatiza kingamwili jinsi unavyozidi, hivyo kumfanya mtu kuwa katika hatari zaidi ya kupata maambukizi, ikiwa ni pamoja na maambukizi nyemelezi, na kansa ambayo kwa kawaida hayawaathiri watu walio na kingamwili njema.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kuna awamu tatu kuu za maambukizi ya VVU: maambukizi makali, awamu fiche na UKIMWI.[3][4] Maambukizi makali  Kipindi cha kwanza kufuatia maambukizi ya VVU huitwa VVU vikali, VVU vya kimsingi au dalili kali za kudhibiti virusi. [3][5] Watu wengi hupata maradhi ya mfano wa mafua au maambukizi ya mfano wa mononukleosi wiki 2 - 4 baada ya kuambukizwa ilhali wengine hawana dalili zozote kuu.[6][7]Dalili hutokea katika asilimia 40-90 ya visa vyote na mara nyingi hujumuisha homa, tezi kubwa na chungu za limfu, inflamesheni ya koo, upele, maumivu ya kichwa, na/au vidonda vya kinywa na sehemu za uzazi.[5][7]Upele huu, unaotokea katika asilimia 20 - 50 ya visa, hutokea katika kiwiliwili, na kwa kawaida huwa wa makiulopapula.[8]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Baadhi ya watu pia hupata maambukizi nyemelezi katika awamu hii.[5]Dalili za tumboni na utumboni kama vile kichefuchefu, kutapika au kuharisha zinaweza kutokea, sawa na dalili za kinuroni za niuropathia ya pembeni au sindromu ya Guillain-Barre.[7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Muda ya dalili hutofautiana, ingawa kwa kawaida huwa wiki 1 - 2.[7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kufuatia sifa zake za kutokuwa dalili maalum, hizi mara nyingi haziwezi kutambulika kama dalili za maambukizi ya VVU.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Hata visa vinavyotambuliwa na daktari wa familia au katika hospitali mara nyingi hutambulika vibaya kama baadhi ya visababishi vingi vya magonjwa ambukizi yaliyo na dalili zinazoingiliana.


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Kwa hivyo, inapendekezwa kuchunguza VVU katika watu wanaoonyesha homa isiyoelezeka ambao wanaweza kuwa na vipengele hatari vya kuambukizwa.[7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Awamu fiche Dalili za kwanza hufuatwa na awamu fiche (VVU visivyo na dalili au VVU vya muda mrefu).[4]Bila ya matibabu, awamu hii ya pili ya historia asilia ya maambukizi ya VVU inaweza kudumu kutoka miaka 3 [9] hadi zaidi ya miaka 20;[10] (wastani wa miaka 8).[11]Ingawa kwa kawaida mwanzoni kuna dalili chache, au hata zisiwemo, karibu mwishoni mwa awamu hii, watu wengi hupatwa na homa, kukonda, matatizo ya tumbo na utumbo, na maumivu ya misuli. [4]Kati ya asilimia 50 na 70 ya wagonjwa pia hupata limfadenopathia ya mwili wote inayorejea, ambayo hudhihirika kwa uvimbe usio na kisababishi na usio chungu wa zaidi ya kikundi kimoja cha tezi za limfu (ila katika sehemu za uzazi) kwa zaidi ya miezi 3 hadi 6.[3]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ingawa watu wengi walioambukizwa VVU-1 wana kiwango cha virusi kinachoweza kutambulika, na ambacho bila matibabu kitaendelea na kuwa UKIMWI, idadi ndogo (5%) huwa na kiwango kikubwa cha seli za CD4+(seli saidizi za T) bila matibabu ya kudhibiti virusi kwa zaidi ya miaka 5. [7][12]Watu hao huainishwa kama wadhibiti wa VVU au watu wasioendeleza kwa muda mrefu, ilhali wale ambao pia hudumisha kiwango cha chini au kisichotambulika cha virusi bila matibabu hujulikana kama "wadhibiti hodari" au "wagandamizaji hodari" [12].


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Ukosefu wa Kinga Mwilini  Ukosefu wa Kinga Mwilini (UKIMWI) hufasiliwa kwa msingi wa kiwango cha seli za CD4 + cha chini ya seli 200 kwa kila µL au kutokea kwa magonjwa maalumu yanayohusiana na maambukizi ya VVU. [7]


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Bila matibabu maalum, takriban nusu ya watu walioambukizwa VVU hupata UKIMWI katika muda wa miaka 10.[7]Hali zinazotokea mara nyingi zaidi kudhihirisha uwepo wa UKIMWI ni numonia ya numosistisi (40%), kakeksi kwa muundo wa dalili dhoofishi za VVU (20%) na kandidiasi ya umio.[7]Dalili nyingine ni pamoja na maambukizi ya njia ya pumzi[7].


Question: Kipimo kilianza kutumika mwaka upi?

Ukimwi

Maambukizi nyemelezi yanaweza kusababishwa na bakteria, virusi, kuvu na vimelea ambavyo kwa kawaida hudhibitiwa na mfumo wa kingamwili.[13]Maambukizi yanayotokea hutegemea, kwa upande mmoja, aina ya viumbehai vinavyopatikana kwa wingi katika mazingira ya mtu.[7]Maambukizi hayo yanaweza kudhuru karibu kila mfumo wa viungo.[14]