Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wakatoliki, yaani Papa na Mfalme mkuu wa Ujerumani, waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walimwona Luther kuwa padri mdogo tu apaswaye kurudishwa kwenye njia iliyo halali.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Papa Leo X hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake: mwaka 1521 akamtenga Luther katika Kanisa, halafu akapokea habari za Bunge la Ujerumani lililomhukumu Luther kuwa mzushi na adui wa taifa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1522/1523 akafuata Papa Adriano VI: akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya Luther kila mahali akakiri Kanisa lilikuwa na makosa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wake ulidumu muda mfupi mno.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1527 jeshi la Mfalme liliteka Roma, Papa akakimbia.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walipatana mwaka 1529 lakini mwaka uleule Waturuki Waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme, Vienna.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa shida tu jeshi la Wakristo liliwashinda.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme Karolo V wa Ujerumani alikuwa pia Mfalme wa Hispania.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho".


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kisha kusoma teolojia akapadrishwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wote walifuata utaratibu uleule.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Somo la jiografia lilianzishwa nchi gani?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Isaac Newton (25 Desemba 1642 – 20 Machi 1727) alikuwa mwanahisabati, mwanafizikia na mwanateolojia kutoka nchi ya Uingereza.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Anakumbukwa duniani kote kutokana na michango yake mbalimbali katika sayansi.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Ndiye aliyegundua tawi la kalkulasi (sambamba na Leibniz), nadharia ya mwendo na ya uvutano (graviti).


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Mchango mwingine wa Isaac Newton upo katika nadharia ya mwanga, akitumia prisma kuonyesha jinsi rangi zinavyotokea.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Alichangia pia astronomia kwa kuboresha darubini ya kuakisia iliyoleta matokeo mazuri.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Alitambua ya kwamba kanuni za mvutano zinatawala pia mwendo wa sayari.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Alitunga ramani ya nyota kufuatana na tafiti za Flamsteed.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Newton alipata shahada yake ya kwanza mwaka 1665 na ile ya uzamili mwaka 1668.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Alizaliwa katika familia ya Kianglikana akatumia muda mwingi kufanya utafiti wa Biblia na theolojia.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Alilenga kupatanisha elimu ya sayansi na imani yake.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Aliandika "Graviti inaeleza miendo ya sayari lakini haiwezi kueleza ni nani aliyeanzisha miendo yao.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Mungu anatawala mambo yote na yaliyopo na yanayoweza kuwepo".


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Tarehe 10 Desemba 1682 alimuandikia Richard Bentley: «Siamini ulimwengu unaweza kuelezwa na sababu za maumbile tu, bali nalazimika kuuona kama tunda la hekima na ubunifu vya mmoja mwenye akili».


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Hata hivyo, yeye binafsi hakukubali mafundisho juu ya Utatu wa Mungu.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Maandishi yake    at Project Gutenberg , modernised readable versions by Jonathan Bennett , full text on archive.org – Cambridge Digital Library (1686) , Philosophical Transactions of the Royal Society, Vol. XVI, No. 179, pp.3057–3087.– digital facsimile at the Linda Hall Library (1704) – digital facsimile at the Linda Hall Library (1719) – digital facsimile at the Linda Hall Library (1729) – digital facsimile at the Linda Hall Library (1749) – digital facsimile at the Linda Hall Library Marejeo    This well documented work provides, in particular, valuable information regarding Newton's knowledge of Patristics           Marejeo mengine   Bardi, Jason Socrates.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

The Calculus Wars: Newton, Leibniz, and the Greatest Mathematical Clash of All Time (2006)    Berlinski, David.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Newton's Gift: How Sir Isaac Newton Unlocked the System of the World. (2000); ISBN0-684-84392-7 Buchwald, Jed Z. and Cohen, I. Bernard (eds.) Isaac Newton's Natural Philosophy, MIT Press (2001)    See  for excerpt and text search.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Cohen, I. Bernard and Smith, George E., ed.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

The Cambridge Companion to Newton. (2002). 500 pp. focuses on philosophical issues only; ;     – Preface by Albert Einstein.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Reprinted by Johnson Reprint Corporation, New York (1972)  Eamon Duffy, "Far from the Tree" (review of Rob Iliffe, Priest of Nature: the Religious Worlds of Isaac Newton, Oxford, Oxford University Press, 2017, ISBN9780199995356), The New York Review of Books, vol. LXV, no. 4 (8 March 2018), pp. 28–29.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Hawking, Stephen, ed.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

On the Shoulders of Giants.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

ISBN0-7624-1348-4 Places selections from Newton's Principia in the context of selected writings by Copernicus, Kepler, Galileo and Einstein    Keynes took a close interest in Newton and owned many of Newton's private papers.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Newton, Isaac.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Papers and Letters in Natural Philosophy, edited by I. Bernard Cohen.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Harvard University Press, 1958, 1978; ISBN0-674-46853-8.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Newton, Isaac (1642–1727).


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

The Principia: a new Translation, Guide by I. Bernard Cohen; ISBN0-520-08817-4, University of California (1999)   Shapley, Harlow, S. Rapport, and H. Wright.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

A Treasury of Science; "Newtonia" pp.147–9; "Discoveries" pp.150–4.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Harper & Bros.,


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

New York, (1946).   (edited by A.H. White; originally published in 1752) Trabue, J. “Ann and Arthur Storer of Calvert County, Maryland, Friends of Sir Isaac Newton,” The American Genealogist 79 (2004): 13–27.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Dini  Dobbs, Betty Jo Tetter.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

The Janus Faces of Genius: The Role of Alchemy in Newton's Thought. (1991), links the alchemy to Arianism Force, James E., and Richard H. Popkin, eds. Newton and Religion: Context, Nature, and Influence. (1999), pp. xvii, 325; 13 papers by scholars using newly opened manuscripts  Ramati, Ayval.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

"The Hidden Truth of Creation: Newton's Method of Fluxions" British Journal for the History of Science 34: 417–38. , argues that his calculus had a theological basis Snobelen, Stephen "'God of Gods, and Lord of Lords': The Theology of Isaac Newton's General Scholium to the Principia", Osiris 2nd series, Vol. 16, (2001), pp.169–208   Wiles, Maurice.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Archetypal Heresy.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Arianism through the Centuries. (1996) 214 pages, with chapter 4 on eighteenth century England; pp.77–93 on Newton, .


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Viungo vya nje     by Eric Weisstein    Isaac Newton's papers in the Royal Society's archives  – NOVA TV programme from The Stanford Encyclopedia of Philosophy: , by George Smith , by George Smith , by Andrew Janiak , by Robert Rynasiewicz – educational material , research on his alchemical writings  Kandaswamy, Anand M.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

– A study by on how Newton approximated the solutions of a first-order ODE using infinite series – images, audio, animations and interactive segments  Videos on Newton's biography, optics, physics, reception, and on his views on science and religion   The Linda Hall Library has digitized , one of which was , who marked salient passages by dog-earing the pages so that the corners acted as arrows.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

The books can be compared side-by-side to show what interested Newton.


Question: Nani alizindua kamusi ya Encyclopædia Britannica?

Isaac Newton

Jamii:Waliozaliwa 1642 Jamii:Waliofariki 1727 Jamii:Wanafizikia wa Uingereza Jamii:Wanateolojia wa Uingereza Jamii:Wanahisabati wa Uingereza Jamii:Wanaastronomia wa Uingereza


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Kwa maana nyingine, tazama Mkoa wa Dar es Salaam  Dar es Salaam ni jiji kubwa kuliko yote nchini Tanzania.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Pia ni jina la mkoa wake.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Dar es Salaam ni mji mkongwe na wenye watu wengi zaidi katika Jumuia ya Afrika Mashariki.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Katika Tanzania ndio mji wenye vitega uchumi vingi na ndio mji unaoangaliwa na watu wengi.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Ni mji mkuu wa kibiashara wa Tanzania wakati Dodoma ni mji mkuu wa Tanzania (kinadharia tangu mwaka 1973).


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Mpango wa kuhamishia serikali mjini Dodoma unaendelea kwa kasi chini ya rais John Magufuli, japokuwa bado ofisi kadhaa za serikali, ikiwa ni pamoja na Ikulu, zipo Dar es Saalaam.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Mji una wakazi wapatao 4,364,541 kwa hesabu ya sensa iliyofanyika katika mwaka wa 2012.[1]


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Historia  Jiji hili zamani lilikuwa kijiji na kuitwa Mzizima.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Sultani Seyyid Majid wa Zanzibar ndiye aliyechagua jina "Dar es Salaam" linalotokana na lugha ya Kiarabu دار السلام (Dār as-Salām) lenye kumaanisha "nyumba ya amani."


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Maelezo yanayopatikana mara nyingi kuwa maana ni "bandari ya salama" yachanganya maneno mawili ambayo kimatamshi yanafanana kidogo katika lugha ya Kiarabu yaani "dar" (دار = nyumba, makazi) na "bandar" (بندر = bandari).


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Hadi leo kuna majengo mawili yaliyobaki ya vyanzo hivi ambayo ni Boma la Kale na Nyumba ya Atiman House.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Dar es Salaam ilichaguliwa na wakoloni Wajerumani kuwa mji mkuu wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kwa sababu ya bandari asilia yenye mdomo mpana wa mto Kurasini.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Hivyo kuanzia mwaka 1891 Dar es Salaam ilichukua nafasi ya Bagamoyo kama makao makuu ya utawala.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Bandari pamoja na ujenzi wa reli ya kati kwenda Kigoma tangu mwaka 1904 viliimarisha nafasi ya mji ulioendelea kama mji mkuu baada ya Tanzania bara ya leo kuwa eneo lindwa la Tanganyika chini ya Uingereza.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Wakazi na uchumi Dar es Salaam inakadiriwa kuwa na wakazi wapatao milioni tatu.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Ingawa Dodoma inafahamika kama ndio mji mkuu wa Tanzania, Dar es Salaam ndiko ziliko  ikulu, mabalozi, mashirika ya kimataifa, n.k.  Uwanja wa ndege mkuu wa Tanzania uko pia mjini hii ni Uwanja wa ndege wa kimataifa wa Julius Nyerere.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Bandari ya Dar es Salaam katika bahari ya Hindi, ndio bandari kubwa nchini Tanzania inayojihusisha na usafirishaji na uingizaji wa bidhaa mbalimbali za kilimo, ufugaji, ujenzi, magari, madawa, n.k.   Kiutawala, Dar es Salaam imegawanywa katika manisipaa za Temeke, Ilala, Kinondoni, Kigamboni na Ubungo.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Wakazi na uchumi  Dar es Salaam ni mji unaosemekana kuwa mkubwa kuliko yote kwa sababu ya maendeleo mbalimbali ya viwanda, uwepo wa bahari, uwepo wa sehemu mbalimbali za kihistoria n.k. Huduma za jiji Huduma ya maji Dar es Salaam imekuwa na tatizo kubwa katika kudhibiti mfumo wa maji taka katika mkoa wa Dar es Salaam kwa muda mrefu.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Tangu shirika la maji DAWASCO (Dar es Salaam Water Supply Company) lilipowekwa rasmi kama shirika husika katika kuratibu utaratibu mzima wa mfumo wa maji safi na maji taka, kumekuwa na nafuu kidogo tu, lakini baada ya muda, liliibuka tatizo la kuibiwa kwa mabomba na uharibifu wa vyanzo mbalimbali vya maji.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Elimu Kwenye suala hili la elimu vijana wanatakiwa kupewa elimu; hasa vijana wa mitaani wasioingiza kipato inabidi wapewe elimu kwa kazi fulani ili waweze kuajiriwa na kulipa faida taifa kwa kuingizia kipato na kukuza uchumi wa taifa.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Mfano wa kazi hizo ni kama ujenzi wa nyumba n.k. Picha  Ikulu - Nyumba ya Rais huko Dar es Salaam Samora Machel Avenue ikiwa na N.I.C. House Feri ya kuvuka Kigamboni, huku nyumba za jiji zikionekana ng'ambo ya bandari asilia Sanamu ya "Askari" kwa ajili ya maaskari Waafrika walioshiriki vita kuu ya kwanza upande wa Waingereza  Uwanja wa Ndege wa kimataifa  Timu ya mpira ya Yanga (Young African Sports Club) wanakaribishwa Dar Mnazi Mmoja  Marejeo  Viungo vya nje  Transclusion error: {{En}} is only for use in File namespace.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Use {{lang-en}} or {{en icon}} instead.


Question: Je,kiswahili ndio lugha rasmi ya nchi ya Tanzania?

Dar es Salaam

Jamii:Miji ya Tanzania Jamii:Tanzania Jamii:Miji Mikuu Afrika


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba (kwa Kiingereza "Fertility Awareness", kifupi FA) unahusu mbinu zinazotumika kutambua wakati mwanamke anapoweza kushika mimba na asipoweza kushika mimba katika mzunguko wa hedhi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu hizo zinaweza kutumika ili kuzuia mimba isiyotamaniwa na vilevile kupata mimba iliyotamaniwa, lakini pia kama njia ya kusimamia afya ya uzazi wa mwanamke.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu kadhaa za kubaini siku ambazo mwanamke hawezi kupata mimba zinajulikana tangu zamani, lakini ujuzi wa kisayansi uliopatikana katika karne ya 20 umeongeza sana idadi na hasa usahihi wa mbinu hizo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kutoka mwaka 1930 hadi 1980, utafiti na ukuzaji wa uelewa huo wa masuala ya uzazi ulifanywa hasa na wataalamu wanaohusika na Kanisa Katoliki kwa lengo la kusaidia kupanga uzazi watu wa ndoa wanaokataa mbinu za teknolojia kwa msingi wa maadili au kwa kuzingatia madhara yake.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa kiasi kikubwa mashirika yanayotafuta na kueneza ufahamu wa uwezo wa kushika mimba yanaendelea kuongozwa na Wakatoliki, lakini baadhi ya mashirika ya kawaida sasa yapo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutegemea uchunguzi wa mabadiliko ya ishara za msingi yanayoashiria uwezekano wa kutunga mimba (kama vile joto la mwili, ute wa uke, na mkao wa seviksi) kwa kufuatilia mzunguko wote wa hedhi na hivyo kubaini wakati ambapo inawezekana kushika mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ishara nyingine pia zinaweza kuzingatiwa: hizo ni pamoja na ulaini wa matiti na uchungu wakati kijiyai kinapoachiliwa, uchunguzi wa mkojo kwa vifaa vya kubashiri udondoshwaji wa vijiyai, na uchunguzi wa kihadubini wa ute au ugiligili wa seviksi (yaani mlango wa kizazi).


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Isitoshe, ipo njia ya kufuatilia uwezo wa kushika mimba kwa tarakilishi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Istilahi Mbinu zinazotegemea dalili zinafuatilia moja au zaidi kati ya ishara tatu za msingi za kuweza kutunga mimba - joto la msingi la mwili, ute wa uke na mkao wa seviksi.[1]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu zinazotegemea ute wa uke tu ni pamoja na Mbinu ya Billings ya Kutambua Kijiyai Kuachiliwa, , Mbinu ya Creighton, na Mbinu ya Siku Mbili.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu za dalili ya joto la mwili hujumuisha pia uchunguzi wa joto la msingi la mwili (basal body temperature = BBT), ute wa uke, na wakati mwingine mkao wa seviksi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu zinazotegemea kalenda hufuatilia mzunguko wa hedhi ya mwanamke na kwa kuzingatia urefu wa mzunguko wake kutambua anapoweza kupata mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu maarufu zaidi kati ya hizo ni Mbinu ya Siku Sanifu.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu ya Urari-Kalenda pia huhesabiwa njia ya kutegemea kalenda, ingawa haijafafanuliwa vizuri na ina maana nyingi tofauti kwa watu tofauti.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu hizo za kupanga uzazi zinaweza kuitwa Mbinu za Uzazi Zinazotegemea Ufahamu (wa uwezo wa kuzaa), [2] Jina "Mbinu ya Uelewa wa Uzazi" (kwa Kiingereza Fertility Awareness Method = FAM) linatumika hasa kwa mfumo uliofundishwa na Toni Weschler.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Jina "Mbinu Asili ya Uzazi wa Mpango" (kwa Kiingereza natural family planning = NFP) wakati mwingine hutumiwa kutaja mbinu yoyote inayotegemea Ufahamu wa Uzazi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hata hivyo, msamiati huo ni mahsusi kuhusu mbinu zile zinazokubaliwa na Kanisa Katoliki: mbali ya uwezekano wa kutopata mimba wakati wa kunyonyesha (kwa Kiingereza Lactational amenorrhea method = LAM), ni kutofanya tendo la ndoa siku ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hapo mbinu za FA zinaweza kutumika ili kutambua nyakati hizo zinazoweza kuleta mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wanawake ambao wananyonyesha na wanapenda kukwepa mimba wanaweza kutegemea  kukatizwa kwa hedhi wakati wa kunyonyesha.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hiyo ni tofauti na ufahamu wa uzazi, lakini kwa sababu haihusishi vifaa wala kemikali, mara nyingi hutajwa pamoja na FA kama njia asili ya uzazi wa mpango.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Historia Ukuaji wa mbinu zinazotegemea kalenda Haijulikani kwa hakika lini iligunduliwa kwa mara ya kwanza kuwa wanawake wana vipindi vya kutunga mimba na visivyo vya kutunga mimba vinavyoweza kutabirika.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mwaka 388 Agostino wa Hippo aliandika kuhusu kuepuka mara kwa mara tendo la ndoa ili kuzuia mimba akiwalaumu Wamani kwa kutumia njia hiyo ili kubaki bila watoto.[3]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kitabu fulani kinasema kuacha ngono kwa muda kulipendekezwa na "watu wachache wasio wa dini tangu katikati ya karne ya 19",[4] lakini katika karne ya 20 ushawishi mkuu uliohamasisha mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ulitoka katika Kanisa Katoliki.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mwaka 1905 Theodoor Hendrik van de Velde, mwanajinakolojia wa Uholanzi, alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi.[5]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Miaka ya 1920 Kyusaku Ogino, mwanajinakolojia wa Ujapani, na Hermann Knaus, kutoka Austria, wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata.[6]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mwaka 1930 John Smulders, daktari Mkatoliki kutoka Uholanzi, alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Smulders alichapisha kazi yake chini ya Chama cha Matabibu Wakatoliki wa Uholanzi, na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani - mbinu ya kalenda.[6]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Uanzilishi wa mbinu za dalili za joto na ute wa mlango wa uzazi Katika miaka ya 1930, Wilhelm Hillebrand, padri Mkatoliki nchini Ujerumani, alitunga mbinu ya kuzuia mimba kwa kutegemea joto la msingi la mwili.[7]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu hiyo ya joto ilionekana kuwa na ufanisi mkubwa zaidi katika kuwasaidia wanawake kuzuia mimba kuliko mbinu ya kutegemea kalenda.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Katika miongo michache iliyofuata, mbinu hizo mbili zikawa zinatumika sana miongoni mwa wanawake Wakatoliki.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hotuba mbili zilizotolewa na Papa Pius XII mwaka 1951 zilitoa kibali cha hali ya juu kutoka Kanisa Katoliki kwa mbinu hizo kutumiwa na mume na mke waliohitaji kuzuia mimba.[4][8] Mwanzo mwa miaka ya 1950, John Billings aligundua uhusiano kati ya ute wa mlango wa uzazi na uwezekano wa kutunga mimba alipokuwa akifanya kazi katika Shirika Katoliki la Ustawi wa Jamii mjini Melbourne, Australia.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Billings na madaktari wengine kadhaa, akiwemo mke wake Evelyn, walifanyia utafiti ishara hiyo kwa miaka kadhaa, na kufikia mwishoni mwa miaka ya 1960 walikuwa wamefanya majaribio ya kitabibu na kuanzisha vituo vya kufundishia mbinu yao duniani kote.[9]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mashirika ya kwanza ya ufundishaji mbinu zilizozingatia dalili Japo awali akina Billings walifundisha pamoja mbinu za dalili ya joto na ya ute wa uke, walipata shida katika kufundisha ishara ya joto kwa idadi kubwa ya watu wasiojua kusoma na kuandika katika nchi zinazoendelea.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hivyo katika miaka ya 1970 walibadilisha mbinu ili kutegemea ute tu.[7]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Taasisi ya kimataifa iliyoanzishwa na Billings sasa inajulikana kama "Shirika la Kimataifa la Mbinu ya Kudondosha Kijiyai ya Billings" (kwa Kiingereza World Organization Ovulation Method Billings = WOOMB).


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Shirika la kwanza kufundisha mbinu ya dalili za joto lilianzishwa mwaka 1971.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

John na Sheila Kippley, walei Wakatoliki, walijiunga na Konald Prem katika kufundisha mbinu iliyotegemea dalili zote tatu: joto, ute na mkao wa mlango wa uzazi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Taasisi yao sasa inaitwa "Shirika la Kimataifa la Wanandoa kwa Wanandoa" (kwa Kiingereza "Couple to Couple League International").[7]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Muongo uliofuata ulishuhudia kuanzishwa kwa mashirika mengine ya Kikatoliki ambayo sasa ni makubwa - "Familia ya Amerika" (kwa Kiingereza "Family of the Americas") iliyoundwa mwaka 1977 na kufundisha mbinu ya Billings,[10] halafu "Taasisi ya Papa Paulo VI" (1985), inayofundisha mbinu mpya ya ute pekee iitwayo Creighton Model.[11]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hadi miaka ya 1980, habari kuhusu ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ulipatikana tu kutoka vyanzo vya Kikatoliki.[12]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Shirika la kwanza lisilo la kidini la kutolea mafundisho hayo ya uzazi lilikuwa Kituo cha Uelewa wa Uzazi cha New York, lililoanzishwa mwaka 1981.[13]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Toni Weschler alianza kufundisha mwaka 1982 na kuchapisha kitabu kilichouzwa sana cha Taking Charge of Your Fertility  mwaka 1995.[14] "


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Justisse" ilianzishwa mwaka 1987 huko Edmonton, Kanada.[15]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mashirika hayo yote yasiyo ya kidini yanafundisha mbinu ya dalili za joto.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ingawa mashirika ya Kikatoliki yanayoeneza uelewa wa uzazi ni makubwa sana kuliko hayo ya wanaharakati yasiyo ya kidini, walimu wasiotegemea dini wamezidi kuongezeka katika miaka ya 1990 na milenia mpya.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Maendeleo ya sasa Ustawi wa mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaendelea.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mwishoni mwa miaka ya 1990, "Taasisi ya Afya ya Uzazi" katika Chuo Kikuu cha Georgetown ilianzisha mbinu mbili mpya.[16][17] Mbinu ya Siku Mbili, inayotegemea ute tu, na CycleBeads, ambayo inafuata mbinu ya Siku Sanifu na ina pia toleo la kieletroniki, iCycleBeads), zimeundwa ili kuwa na ufanisi na urahisi mkubwa zaidi katika kufundisha, kujifunza, na kutumia.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ishara za uwezo wa kushika mimba Mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika ( muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa).


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba, yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo, historia ya mzunguko, au zote mbili.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ishara za msingi za kuweza kupata mimba Ishara tatu za msingi za uwezekano wa kushika mimba ni joto msingi la mwili, ute wa uke  na mkao wa seviksi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mwanamke anayetumia dalili hizo ili kujua uwezo wake wa kupata mimba anachagua kutumia ishara moja, mbili, au zote tatu pamoja.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wanawake wengi hung'amua pia ishara nyingine za ziada kulingana na mzunguko wa hedhi, kama vile maumivu na uzito tumboni, maumivu mgongoni, ulaini wa matiti na maumivu ya kudondosha kijiyai.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Joto la msingi la mwili Joto la msingi la mwili ni joto la mwili wa mtu linalopimwa wakati wa kwanza anapoamka asubuhi (au baada ya usingizi wa muda mrefu zaidi katika siku).


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Miongoni mwa wanawake, kudondoshwa kijiyai husababisha joto kupanda kwa 0.3°C hadi 0.9° C (0.5°F hadi 1.6°F) na kubakia hivyo kipindi chote hadi wakati wa hedhi ijayo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mabadiliko hayo ya joto yanaweza kutumika kubaini mwanzo wa kipindi cha kutoweza kutungika mimba kabla ya kudodosha kijiyai.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ute wa uke  Kuonekana kwa ute wa uke na mwasho wake ni ishara zinazoelezwa kwa kawaida pamoja kama njia za kubaini ishara hiyohiyo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ute wa uke huzalishwa na seviksi, ambayo huunganisha mji wa mimba na mfereji wa uke.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ute wa uke wenye uwezo wa kushika mimba hukuza maisha ya manii kwa kupunguza uasidi wa uke, na husaidia kuongoza manii kupitia seviksi na kuelekea ndani ya mji wa mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Uzalishaji wa ute wa uke wenye uwezo wa kupata mimba husababishwa na homoni ileile (istrojeni) ambayo huandaa mwili wa mwanamke kwa udondoshwaji wa kijiyai.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa kuangalia ute wa uke wake, na kuzingatia hisia pindi unapopita ukeni, mwanamke anaweza kubaini wakati mwili wake unapojiandaa kudondosha kijiyai, na wakati ambapo udondoshwaji wa kijiyai umepita.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kijiyai kikidondoshwa, uzalishwaji wa istrojeni hupungua na projesteroni huanza kuongezeka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kupanda kwa kiwango cha projesteroni husababisha mabadiliko maalumu katika wingi na hali ya ute wa uke.[18]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mkao wa seviksi Seviksi hubadilisha mkao kutokana na homoni zilezile zinazosababisha ute wa uke kutolewa na kukauka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wakati mwanamke yuko katika awamu ya kutoshika mimba katika mzunguko wa hedhi, seviksi hushuka chini katika mfereji wa uke, ikiguswa huwa ngumu (kama ncha ya pua ya mtu), na upenyu (mlango wa seviksi) unakuwa mdogo ukilinganishwa na wakati mwingine, au umefungika.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kadiri mwanamke anavyozidi kuwa na uwezo wa kushika mimba ndivyo seviksi inavyopanda juu katika mfereji wa uke, inakuwa laini ikiguswa (kama mdomo wa mtu), na upenyu unakuwa wazi zaidi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Baada ya kudondoshwa kwa kijiyai, seviksi itarejea mkao wake wa wakati usio wa kushika mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Historia ya mzunguko Mbinu zinazotegemea kalenda hubainisha uwezekano wa kutopata mimba kabla na baada ya kudondosha kijiyai kulingana na historia ya mzunguko.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Zinapotumika vizuri kuzuia mimba, mbinu hizo si madhubuti kama mbinu zinazotegemea dalili, hata hivyo umadhubuti wake unalingana na mbinu zuizi kama vile kiwambo na kizibo cha seviksi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu za kuepuka mimba zinazotegemea ute wa uke na joto la mwili kubainisha uwezo wa kutunga mimba baada ya kijiyai kudondoshwa, hushindikana mara chache sana zinapotumika vizuri.[19]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hata hivyo, mbinu hizo huwa na upungufu fulani katika kubaini uwezo wa kutotunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Rekodi ya joto la mwili pekee haitoi mwongozo kuhusu uwezekano wa mimba kutungwa au kutotungwa kabla ya kijiyai kudondoshwa.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kubaini uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya tukio hilo kunaweza kufanywa kwa kuchunguza ute wa uke; hata hivyo, njia hii inafanikiwa kwa kiwango cha chini kuliko ule unaoshuhudiwa katika kipindi baada ya kudondosha kijiyai.[20]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kutegemea uchunguzi wa ute pekee pia ina maana kwamba tendo la ndoa haliruhusiwi wakati wa hedhi, kwa sababu ute wowote hautakuwa dhahiri.[21]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Matumizi ya sheria fulani za kalenda katika kutambua urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kijiyai kudondoshwa huruhusu siku chache za ngono mwanzoni mwa mzunguko wa hedhi huku kukiwa na kiwango cha chini sana cha uwezekano wa kupata mimba.[22]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa kutumia mbinu ya ute pekee, kuna uwezekano wa kukosea kwa kudhani ni hedhi damu inapotoka katikati ya mzunguko wa hedhi au wakati ambapo kijiyai halikudondoshwa.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kuweka chati sahihi ya joto la msingi la mwili huwezesha utambuzi wa hedhi, wakati ambapo sheria za kalenda kuhusu kipindi kabla ya kudondosha kijiyai zinaweza kutumiwa kwa usahihi.[23]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Katika mbinu za joto pekee, sheria ya kalenda inaweza kutegemewa pale tu kutambua uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Katika mbinu za joto na ishara, sheria ya kalenda huthibitishwa na rekodi za ute: uchunguzi wa ute wa uke unaoashiria uwezo wa kupata mimba unapewa kipaumbele kuliko mbinu yoyote ya kalenda ya kubainisha uwezo wa kushika mimba.[22]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Sheria za kalenda zinaweza kuweka idadi mahsusi ya siku, ikibainisha kwamba (kulingana na urefu wa mizunguzo iliyopita ya hedhi ya mhusika) siku tatu hadi sita za kwanza katika kila mzunguko wa hedhi huchukuliwa kuwa hazina uwezo wa kupata mimba.[24]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Au, sheria ya kalenda inaweza kuhitaji hesabu, kwa mfano lazima iwe kwamba urefu wa kipindi kisicholeta uzazi kabla ya kudondosha kijiyai ni sawa na urefu wa mzunguko mfupi zaidi wa mwanamke huyo ukiondoa siku ishirini na moja.[25]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Badala ya kutegemea urefu wa mzunguko, sheria ya kalenda inaweza kuhakikishwa kutokana na siku ya mzunguko ambapo mwanamke ameshuhudia badiliko la joto la mwili.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mfumo mmoja unasema urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kudondosha kijiyai unalingana na siku ya kwanza ambapo mwanamke alishuhudia kupanda joto la mwili ondoa siku saba.[26]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu nyingine Vifaa vya kubashiri udondoshwaji wa kijiyai (kwa Kiingereza Ovulation predictor kits = OPKs) vinaweza kutambua udondoshwaji unaokaribia kutokea kwa kutegemea wingi wa homoni ya kuandaa ukuta wa chupa ya kizazi (kwa Kiingereza "lutenizing hormone" = LH) katika mkojo wa mwanamke.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa kawaida ubashiri wa kufana wa undondoshwaji huo hufuatiwa na udondoshwaji ndani ya saa 12-36.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Uchunguzi wa mate kwa hadubini, ukifanyika kwa usahihi, unaweza kugundua vijidutu maalum katika mate ambavyo hutangulia udondoshwaji wa kijiyai.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Vijidutu hivyo kwa kawaida huonekana siku tatu kabla ya udondoshwaji na kuendelea mpaka udondoshwaji utokee.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Katika kipindi hiki, vijidutu hivyo hutokea katika ute wa uke pamoja na mate.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Vichunguza uzazi vya kieletroniki vinapatikana kwa majina mbalimbali ya kibiashara.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Vichunguzi hivyo vinaweza kutumia mifumo ya Joto la Msingi la Mwili pekee, au kuchambua vitepe vya kupimia mkojo, au kufuatilia dalili mchanganyiko au kuchunguza ukinzani umeme wa mate na ugiligili wa uke, au kwa pamoja baadhi ya mambo hayo mbalimbali .


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Manufaa na mapungufu Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba una kiwango fulani cha sifa bainifu: Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika kudhibiti afya ya uzazi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mabadiliko katika mzunguko wa hedhi yanaweza kumtahadharisha mtumiaji kuhusu kujitokeza kwa matatizo ya kiginakolojia.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba pia unaweza kutumika kusaidia katika kuagua matatizo yanayojulikana ya kijinakolojia kama vile kutoweza kushika mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ni uwanda mpana: unaweza kutumika kuzuia mimba au kusaidia katika kutunga mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumiwa na wanawake wote katika kipindi chote cha uzazi, bila kujali ikiwa anakaribia kumaliza kuzaa, ananyonyesha, au anapata mzunguko wa hedhi usio wa kawaida kwa sababu zingine.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Matumizi ya ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutoa ufahamu kuhusu jinsi mwili wa mwanamke unavyofanya kazi, na unaweza kuwaruhusu wanawake kuwa na udhibiti mkubwa wa uzazi wao wenyewe.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Aina fulani ya mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba zinazotegemea dalili ya uzazi zinahitaji uchunguzi au kugusa ute wa uke, matendo ambayo baadhi ya wanawake hawafurahii.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Baadhi ya wahudumu wanapendelea kutumia neno "majimaji ya seviksi" badala ya ute wa uke, katika juhudi ya kuwafanya wanawake kama hao kuhisi huru kidogo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Baadhi ya dawa, kama vile ya kupunguza kupaliwa mapafuni, yanaweza kubadili ute ya kizazi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa wanawake wanaotumia dawa hizi, ishara ya ute huenda isionyeshe kisahihi uwezo wa kutunga mimba .[27]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Baadhi ya mbinu zinazotegemea dalili huhitaji ufuatiliaji wa joto la kimsingi ya mwili.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa sababu usingizi usiokuwa na utaratibu unaweza kuvuruga usahihi wa joto la kimsingi la mwili, wafanyakazi wa kubadilisha zamu na walio na watoto wadogo sana, kwa mfano, huenda wasiweze kutumia mbinu hizo.[27]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kama njia ya kupanga uzazi Kwa kufanya tendo kamili la ndoa siku zile tu ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba haiwezi kutungwa, maharusi wanaweza kuzuia mimba isipatikane.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wakati ambapo katika mzunguko wa hedhi mimba inaweza kutungwa, wanaweza wakaacha ngono ili kuwa na hakika ya kutoitunga.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wengine siku hizo wanatumia mbinu mbadala za kuzuia mimba ingawa pengine hazifai kwa sababu mbalimbali. [28]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kinyume chake maharusi wanaweza kulenga uzazi kwa hakika zaidi wakifanya tendo la ndoa kwa kutumia vizuri siku zinazouwezesha.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Manufaa Katika kutumia ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hakuna madhara yanayotokana na teknolojia inayotumiwa na mbinu nyingine.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa jumla hakuna madhara yoyote ya utumiaji, isipokuwa yanayoweza kutokea kwa kuingiza vidole ndani ya uke ili kuchunguza seviksi (kama inavyopendekezwa na baadhi ya mbinu).


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza ukatumika pamoja na vifaa vya kuzuia mimba ili kuendelea kujamiiana katika kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Tofauti na utumiaji wa vifaa hivyo bila ufahamu wa uwezo wa kushika mimba, ufahamu huo unawezesha kutumia vizuiamimba siku chache tu, na hivyo kupunguza madhara yanayoletwa navyo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hauna gharama au ni nafuu sana.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Watumiaji wanaweza wakahitaji kununua chati, kalenda, kipimajoto, au tarakilishi, au pengine kumlipa mkufunzi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa vyovyote gharama ni ya chini ikilinganishwa na mbinu nyingine.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Tofauti na mbinu nyingine mbalimbali ambazo zina athari za muda mrefu, ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unawezesha kubadili mara moja kutoka uamuzi wa kuzuia mimba hadi ule wa kuilenga.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mapungufu Wasipotumia vifaa vya kizuia mimba katika kipindi ambapo mimba inaweza kutungwa, wanandoa wanalazimika waache ngono.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ila kupunguza uwezekano wa kupata mimba uwe chini ya 1% kwa mwaka, katika kila mzunguko kuna takriban siku 13 ambapo lazima waache ngono.[29]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa wanawake wenye mzunguko unaobadilikabadilika sana - kama ilivyo kawaida wakati wa kunyonyesha, karibu na hedhi kwisha kabisa, au kwa wenye magonjwa ya homoni (kama vile Polycystic ovary syndrome = PCOS) kuacha kujamiiana au kutumia vizuizi kunaweza kuhitajika miezi mfululizo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wengi hawana motisha au nidhamu ya kutosha wafanye hivyo kwa muda mrefu.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Wanaposhindwa kufuata masharti, ni rahisi kupata mimba isiyopangwa.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba haukingi dhidi ya maradhi ya zinaa.[30]Ndiyo maana inafaa zaidi kati ya watu ambao ni waaminifu wao kwa wao, kama watu wa ndoa.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ufanisi Ufanisi wa ufahamu ya uzazi, kama ulivyo kwa mbinu nyingi za uzazi wa mpango, unaweza kutathminiwa kwa njia mbili zifuatazo.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kwa kawaida mfumo wa Pearl Index hutumika kukokotoa viwango vya ufanisi, lakini baadhi ya tafiti hutumia majedwali ya mapunguzo.[31]Kwa kawaida viwango hupimwa katika mwaka wa kwanza wa matumizi.[32]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Viwango vya matumizi kamili ni kwa wale tu wanaofuata sheria zote, wakitambua kwa usahihi kipindi ambapo kuna uwezekano wa kutunga mimba, na wanaacha ngono isiyo na kinga siku walizotambua kuna uwezekano wa kuitunga.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Viwango vya matumizi halisi au matumizi ya kawaida ni kwa wale wote wanaotegemea ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ili kuizuia, wakiwa ni pamoja na wasioweza kutimiza vigezo vya "matumizi kamili".


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kiwango cha kufeli kwa ufahamu wa uwezo wa kushika mimba hutofautiana pakubwa kulingana na mbinu iliyotumika kubaini uwezekano wa kupata mimba, njia ya mafundisho, na idadi ya wanaotafitiwa.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Baadhi ya tafiti zimekuta viwango halisi vya kufeli vya 25% kwa mwaka au zaidi.[33][34][35] Angalau utafiti mmoja umepata kiwango cha kufeli cha chini ya 1% kwa mwaka kukiwa na mafundisho endelevu na mapitio ya kila mwezi,[36] na tafiti kadhaa zimegundua viwango vya kufeli halisi vya 2-3% kwa mwaka.[29][37][38][39] Inapotumika kwa usahihi, na kuandamana na mafundisho endelevu ya mara kwa mara, baadhi ya tafiti zimeonyesha kuwa mbinu fulani za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba huwa na 99% za ufanisi,[36][40][41][42] Kitabu Teknolojia ya Uzazi kinaripoti hivi:[43] Mbinu za baada ya kudondosha kijiyai (yaani kuacha ngono kuanzia wakati wa hedhi mpaka baada ya kudondoshwa) inafeli kwa 1% kwa mwaka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu ya dalili na joto la mwili inafeli kwa 2% kwa mwaka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu ya ute wa uke pekee inafeli kwa 3% kwa mwaka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu ya urari wa kalenda inafeli kwa 9% kwa mwaka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu ya Siku Wastani inafeli kwa 5% kwa mwaka.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Sababu za ufanisi mdogo katika matumizi ya kawaida Sababu kadhaa zinachangia kufanya ufanisi wa matumizi ya kawaida uwe wa chini kuliko ule wa matumizi kamili: watumiaji kutotii kwa makusudi maelezo (kushiriki ngono bila kinga siku ambapo wanajua mimba inaweza kutungwa): ndiyo sababu ya kawaida zaidi[29][42] makosa ya watoa maelezo ya jinsi ya kutumia mbinu (mkufunzi kutoa taarifa isiyo sahihi au isiyo kamili) makosa ya mtumiaji (kutoelewa sheria, kutunza kumbukumbu vibaya) Kama njia ya kupata mimba Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika pia kwa lengo la kupata mimba kwa urahisi zaidi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Kupanga wakati wa kujamiiana Utafiti uliofanywa na Barrett na Marshall umeonyesha kuwa vitendo vya ngono visivyopangwa huwa na uwezekano wa 24% kutungisha mimba katika mzunguko wa hedhi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Utafiti huo pia uligundua kuwa ngono inayolenga wakati maalumu kulingana na ufahamu unaotokana na mbinu ya joto la msingi la mwili pekee huongeza viwango vya mimba hadi 31% -68%.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Utafiti wa mbinu ya ute wa uke umegundua viwango vya mimba vya 67%-81% katika mzunguko wa kwanza ikiwa kujamiiana kutatokea katika Siku ya Kilele cha ishara za ute.[44][45] Kwa sababu ya viwango vya juu vya mimba kutoka mapema sana (25% za mimba hupotea katika wiki sita za kwanza tangu hedhi ya mwisho ya mwanamke), mbinu zinazotumika kuchunguza uwepo wa mimba zinaweza kusababisha upendeleo katika viwango vya utungaji mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Mbinu tofauti na hizo zinaweza kuonyesha viwango vya chini kwa sababu tu huwa zinakosa kugundua mimba zilizotoka mapema.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Utafiti mmoja nchini China kati ya wanaoshiriki ngono bila mpangilio ili kutungisha mimba ulitumia mbinu bora za kugundua mimba, ikapata kiwango cha 40% cha kutungwa mimba kwa kila mzunguko katika kipindi cha utafiti cha miezi 12.[46]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Uchunguzi wa tatizo Mizunguko ya kawaida ya hedhi wakati mwingine huchukuliwa kuwa ushahidi kwamba mwanamke anadondosha vijiyai kawaida, na mizunguko isiyo ya kawaida kuwa ushahidi kuwa udondoshaji wa kijiyai si wa kawaida.[47]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hata hivyo, wanawake wengi ambao mizunguko yao si ya kawaida hudondosha vijiyai kama kawaida, na baadhi ya wenye mizunguko ya kawaida kwa kweli hawadondoshi vijiyai au wana matatizo katika utayarishaji wa ukuta wa chupa cha uzazi.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Hasa rekodi za joto la msingi la mwili, lakini pia rekodi za ute wa uke na mkao wake, zinaweza kutumika kwa usahihi kung'amua ikiwa mwanamke anadondosha kijiyai, na kama urefu wa kipindi cha baada ya kudondosha kijiyai cha mzunguko wa hedhi unatosha kwa ujauzito.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ute wa uke unaoweza kutunga mimba ni muhimu katika kujenga mazingira ambayo yanaruhusu manii kupiti mlango wa uzazi na katika viriba vya falopu ambako husubiri kudondoshwa kwa kijiyai.[48]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Chati za uwezo wa kupata mimba zinaweza kusaidia kugundua ute hasimu kwa mimba kutungwa, ambao ni sababu ya kawaida ya kutopata mimba.


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Ikiwa hali hii itagunduliwa, baadhi wanapendekeza matumizi ya guaifenesini katika siku chache kabla ya udondoshwaji wa kijiyai ili kupunguza uzito wa ute.[49]


Question: Je,msichana wa umri wa miaka tisa anaweza pata uja uzito?

Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba

Upimaji mimba na umri wa ujauzito Vipimo vya ujauzito si sahihi mpaka wiki 1-2 baada ya kudondoshwa kijiyai.