Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Metali kama kipitishi Vipitishi mara nyingi ni metali kama waya.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Katika mitambo ya kila siku, mkondo wa umeme unafanywa na harakati ya elektroni ndani ya waya.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Metali zinafaa kama vipitishi hasa kutokana na kuwepo kwa elektroni huru zenye nafasi za kupitapita kati ya atomi au ioni za metali. [1]


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Kadiri jinsi metali ina idadi kubwa zaidi ya elektroni huru ubora kama kipitishi cha umeme unaongezeka.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Mwanafizikia George Gamow alieleza mchakato huu hivi:  "Dutu metalia zinatofautiana na dutu nyingine kwa hali ya mizingo elektroni ya nje katika atomi zao.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Mizingo hii ya nje hazifungwi imara na zinaruhusu mara nyingi elektroni kutoka nje ya mzingo.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Kwa hiyo undani wa gomba la metali linajaa idadi kubwa ya elektroni zisizofungwa na atomi yoyote na kuzunguka bla shabaha ndani ya metali.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Kama waya ya metali inaathiriwa na kani ya umeme kwenye vyanzo vyake hizi elektoni huru zinakimbia kuelekea chanzo cha kani na hivyo zinafanya kile tunachoita mkondo wa umeme." [2]


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Elektroliti kama kipitishi Katika kiowevu cha elektroliti mkondo wa umeme unatokea kwa njia ya mwendo wa ioni yaani atomi yenye chaji. [3]


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Utegili Gesi katika hali ya utegili huwa pia na tabia ya kipitishi.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Kipitishi, ukinzani, sheria ya Ohm Kila kipitishi cha mkondo wa umeme kina ukinzani fulani.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Maanake kuna dutu ambako mkondo wa umeme unapita kirahisi, katika nyingine vigumu na nyingine haipiti kabisa.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Mfano ni dutu ambako umeme haupiti kabisa kama raba.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Kwa kawaida vipitishi ni nyaya za shaba.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Fedha ni kipitishi kizuri zaidi chenye ukinzani mdogo lakini ni haba na ghali mno.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Ukinzani unasababisha kupungukiwa kwa volteji kati ya pande mbili ya kipitishi.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Tofauti ya volteji kati ya pande hizi mbili huitwa tofauti wezo.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Sheria ya Ohm inaeleza uhusiano huu: mkondo katika kipitishi baina sehemu mbili inalingana moja kwa moja kwa tofauti wezo kati ya sehemu hizi mbili.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Ukinzani hapo ni dumifu wa wezo.[4]


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

I =   V R     {\displaystyle I={\frac {V}{R}}}   [5] Katika fomula hii I ni mkondo wa umeme kwenye kipitishi kwa vizio vya ampea; V ni tofauti wezo katika kipitishi kwa vizio vya volti na R ni ukinzani wa kipitishi kwa vizio vya ohm.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Sheria ya Ohm inasema ya kwamba R katika hali hii ni dumifu, bila kutegema mkondo.[6]


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Mkondo mfulizo (DC) na mkondo geu (AC) Kuna aina mbili za mkondo wa umeme ambazo ni mkondo mfulizo , kwa kifupi DC (ing. direct current) na mkondo geu , kwa kifupi AC (ing. alternating current) [7] [8] Mkondo mfulizo Mkondo mfulizo (DC) hutirikia kutoka upande moja wa kipitishi kwenda upande mwingine.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Unapatikana kutoka beteri, seli jua au mashine za aina ya dainamo.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Mkondo geu Mkondo geu (AC) huwa na mwendo unaobadilika mwelekeo mara kwa mara katika kipitishi.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Hii ni aina ya mkondo wa umeme unaopelekwa kwa nyumba za watu na viwanda.


Question: Umeme hupimwa kwa kifaa kipi?

Mkondo wa umeme

Marejeo  jamii:umeme


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai ni kabila la watu wa kuhamahama wanaopatikana Kenya na Tanzania.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kwa sababu ya mila zao, mavazi tofauti na kuishi karibu na mbuga nyingi za Afrika Mashariki, ni miongoni mwa makabila yanayojulikana zaidi hata nje ya Afrika. [3]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wao wanazungumza Maa, [3] mojawapo ya familia ya lugha za Kinilo-Sahara inayohusiana na Kidinka na Kinuer.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kwa sababu ya uhamiaji, Wamasai ni wazungumzaji wa Kiniloti wa kusini zaidi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Pia wameelimika katika lugha rasmi za Kenya na Tanzania: Kiswahili na Kiingereza.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Utafiti juu ya DNA yao umeonyesha walivyoathiriwa na urithi wa nasaba mbalimbali, hata kutoka nje ya Afrika, lakini hasa wa jamii ya Wakushi wa Afrika Mashariki.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Idadi ya Wamasai ilikadiriwa kuwa 841.622 katika sensa ya 2009 na 800.000 katika Tanzania mwaka 2011 [2]; kwa jumla inakadiriwa kuwa inakaribia 1.700.000 [3] Makadirio hayo ya Wamasai katika nchi zote mbili huenda ikawa vigumu kuyathibitisha kwa sababu ya umbali wa maeneo ya vijiji vyao vingi, na asili yao ya uhamaji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ingawa serikali za Tanzania na Kenya zimeweka mipango kuwahimiza Wamasai kuachana na jadi ya uhamaji, bado wameendelea na desturi hiyo. [4]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hivi majuzi, Oxfam imedai kwamba mtindo wa maisha ya Wamasai lazima ukubaliwe kwa kuzingatia mabadiliko ya hali ya hewa kwa sababu hawana uwezo wa kulima katika majangwa. [5]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Historia Kulingana na historia simulizi yao wenyewe, asili ya Wamasai ni kwenye bonde la Nile ya chini, kaskazini kwa Ziwa Turkana (North-West Kenya).


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Walianza kuhamia kusini karibu na karne ya 15, wakiwasili katika shina la ardhi kutoka kaskazini mwa Kenya na Tanzania ya kati tangu karne ya 17 hadi mwisho wa karne ya 18.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Makabila mengine yalilazimishwa kuyahama makazi yao Wamasai walipohamia huko.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Eneo la Wamasai lilifika kilele cha ukubwa wake katikati ya karne ya 19, na kuenea kote katika Bonde la Ufa na pande za ardhi kutoka Mlima Marsabit huko kaskazini hadi Dodoma kule kusini. [6]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wakati huo Wamasai, na vilevile kundi kubwa la waliokuwa wamejiunga nalo, walikuwa wakivamia mifugo hadi umbali wa mashariki ya pwani ya Tanga huko Tanzania.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Washambulizi walitumia mikuki na ngao, lakini walikuwa wamehofiwa kwa kutupa vilabu (orinka) walivyoweza kutupa kwa usahihi kutoka umbali wa mita 100.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mwaka 1852 kulikuwa na ripoti ya msongamano wa wapiganaji 800 wa Kimasai kuhamia nchini Kenya.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mwaka 1857, baada ya kufyeka "Nyika ya Wakuafi" kusini mashariki mwa Kenya, washambulizi Wamasai wakatisha Mombasa katika pwani ya Kenya.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

[7]  Kipindi cha upanuzi ulifuatwa na "Emutai" ya miaka 1883-1902.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kipindi hiki kilikuwa kimeainishwa na uenezi wa magonjwa ya bovin pleuropneumonia, rinderpest na ndui.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kisio la kwanza la mwanajeshi wa Kijerumani kaskazini magharibi mwa Tanganyika ni kwamba asilimia 90 ya ng'ombe na nusu ya wanyama pori walikufa kutokana na ugonjwa wa rinderpest.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Madaktari Wajerumani walidai kuwa katika eneo moja "kila sekunde" Afrika kulikuwa na mtoto aliyeugua matokeo ya smallpox.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kipindi hiki kiliambatana na ukame.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mvua ilikosa kunyesha kabisa miaka 1897 na 1898.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mtafiti kutoka Austria, Oscar Baumann akisafiri katika nchi ya Wamasai miaka 1891-1893, alieleza makazi huko katika volkeno ya Ngorongoro katika kitabu cha mwaka 1894 durch Massailand zur Nilquelle ("Kupitia ardhi ya Wamasai kwenye chanzo cha Nile"): "Kulikuwa na wanawake waliodhoofiwa mno waliotazama ule wazimu wa njaa ... mashujaa waliokuwa wameshindwa kutembea, wakiwa na wazee walioathirika na wasiojali kitu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vikundi vya tai viliwafuata kutoka juu, hawa tai wakisubiri waathirika.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

" Kulingana na kisio moja theluthi mbili za Wamaasai walikufa katika kipindi hiki.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuanzia mkataba wa mwaka 1904,  na kufuatiwa na mwingine wa mwaka 1911, ardhi ya Wamasai nchini Kenya ilipunguzwa kwa asilimia 60 wakati Waingereza walipowafukuza ili kutayarisha mashamba ya wakoloni, hatimaye kuwalazimu kuishi katika wilaya ya Kajiado na Narok.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai wa Tanzania walifukuzwa kutoka ardhi yenye rutuba kati ya Mlima Meru na Mlima Kilimanjaro, nyanda yenye rotuba iliyo karibu na Ngorongoro katika miaka ya 1940. [8]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ardhi zaidi ilichukuliwa kwa ajili ya hifadhi ya wanyamapori na hifadhi za taifa: Amboseli, Hifadhi ya Kitaifa ya Nairobi, Masai Mara, Samburu, Ziwa Nakuru, na Tsavo nchini Kenya; Manyara, Ngorongoro, Tarangire  na Serengeti huko Tanzania.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai ni wafugaji wanaopinga sisitizo la serikali za Tanzania na Kenya la kuishi maisha ya kisasa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wao wanadai haki ya kulisha mifugo katika Hifadhi za Taifa katika nchi zote mbili.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Jamii ya Wamasai haikuwahi kukubali kamwe usafirishaji haramu wa binadamu, na wote waliotafuta watumwa walikuwa wakiwaepuka Wamasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Pamoja na kusimama dhidi ya utumwa na waliishi pamoja na wanyama pori wengi huku wakikataa kula wanyama hao wala ndege.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hivyo sasa ardhi ya Wamasai ina Hifadhi za Wanyama pori zilizo bora kabisa kote Afrika Mashariki.[9]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kimsingi kuna sekta kumi na mbili za kabila la Wamasai, kila sekta ikiwa na desturi yake, muonekano, uongozi na lugha tofauti.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Sekta hizi zinajulikana kama Keekonyokie, Daha Besdi, Purko, Wuasinkishu, Siria, Laitayiok, Loitai, Kisonko, Matapato, Dalalekutuk, Loodokolani na Kaputiei. [10]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Utamaduni  Jamii ya Wamasai inafuata sana mfumo dume: katika desturi yao ni wanaume, pamoja na wazee wastaafu, wanaoamua mambo makubwa zaidi kwa kila kikundi cha Wamasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Sheria simulizi zinashughulikia masuala mengi ya desturi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kunyongwa kisheria hakujulikani, na malipo ya kawaida kwa ng'ombe hutosheleza mambo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuna mbinu za kutatua migogoro nje ya mahakama kama 'amitu', inayomaanisha 'kufanya amani', au 'arop', ambayo inahusisha kuomba msamaha wa dhati.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai humwabudu Mungu pekee, nao humwita Enkai au Engai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Engai ni Mungu mmoja mwenye asili mbili: Engai Narok (Mungu Mweusi) ana huruma, na Engai Nanyokie (Mungu Mwekundu) ana ghadhabu.[11] "


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mlima wa Mungu", Ol Doinyo Lengai, uko kaskazini mwa Tanzania.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Binadamu mkuu katika mfumo wa dini ya Wamasai ni laibon ambaye anaweza kushiriki katika: uponyaji wa kidini, kuzungumza na Mungu na unabii, kuhakikisha mafanikio katika vita au mvua ya kutosha.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nguvu zozote alizokuwa nazo laibon zilikuwa zimetokana na utu au nafsi yake, bali si cheo chake.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai wengi wamekuwa Wakristo, na kwa kiwango kidogo Waislamu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vifo vingi vya watoto wachanga miongoni mwa Wamasai vimesababisha watoto wengi kutotambuliwa mpaka kufikia umri wa miezi 3, ilapaitin. [12]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kwa utamaduni, mwishoni mwa maisha yao Wamasai huzikwa bila sherehe na maiti wanaachwa nje waliwe na tumbusi [13] Maiti kukataliwa na tumbusi na fisi, wanaojulikana kama Ondili ama Oln'gojine, huonekana kuwa kitu kibaya, na kusababisha jamii ya mfu huyo kulaumiwa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kwa hivyo haikuwa nadra kupata  miili iliyopakwa mafuta na damu kutoka ng'ombe aliyechinjwa. [14]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mazishi ya zamani yalikuwa yametengwa kwa waheshimiwa wakubwa, kwani iliaminika kuwa mazishi yalidhuru udongo. [15]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Maisha ya Wamasai inahusika sana na ng'ombe, ambao huwa msingi wa chakula cho.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kipimo cha mali ya mtu ni idadi ya mifugo na watoto alionao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuwa na ng'ombe 50 au zaidi kunaheshimika, na watoto zaidi ni bora.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mtu ambaye anao wengi upande mmoja lakini si upande wa pili anahesabiwa kama maskini. [16]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai huamini kwamba Mungu aliwapa ng'ombe wote duniani, kwa hivyo kuchukua mifugo kutoka makabila mengine ni suala la kudai ni haki yao, lakini zoezi hili limepungua. [17]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Makazi   Kihistoria Wamaasai ni watu wanaohamahama, kwa hivyo tangu jadi wamekuwa wakitumia vinavyopatikana kwa urahisi ili kujenga makazi yao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nyumba zao za asili ziliundwa kwa ajili ya kuhama mara kwa mara, kwa hivyo hazikujengwa za kudumu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Inkajijik (nyumba hizo) zina umbo la nyota au mviringo, na hujengwa na wanawake. kwa mbao, matawi madogo yaliyochanganywa na matope, vijiti, majani, kinyesi cha ng'ombe na mkojo wa binadamu, na majivu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mavi ya ng'ombe inahakikisha kuwa paa halivuji, na maji ya mvua yasiweze kupita.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Enkaji ni ndogo, kipimo cha mita 3x5 na kimo cha m 1.5 kwenda juu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ndani ya nafasi hii familia hupika, hula, hulala, hupiga gumzo na huweka akiba ya chakula, mafuta na mali nyingine.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mifugo wadogo mara nyingi pia huwekwa ndani ya enkaji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vijiji huzungukwa na ua (Enkang) lililojengwa na wanaume kwa kutumia miiba ya acacia, mti wa kiasili.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Usiku wote ng'ombe, mbuzi na kondoo huwekwa katikati ya ua hilo, kuwalinda kutokana na wanyama pori.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mpangilio wa jamii Kitengo kati ya jamii ya Wamasai ni umri.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ingawa wavulana hutumwa nje na ndama na kondoo kuanzia utotoni, utoto kwa wavulana ni wakati wa kucheza, isipokuwa kuchapwa viboko kidesturi ili kuthibitisha ujasiri na uvumilivu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wasichana huwajibika kwa kazi ndogondogo kama vile kupika na kukamua ng'ombe, ujuzi ambao wao hujifunza kutoka kwa mama zao kutoka umri mdogo. [18]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kila baada ya miaka 15 hivi, kizazi kipya cha Morans au Il-murran (wapiganaji) kitatahiriwa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hii inahusisha wavulana wengi kati ya umri wa miaka 12 na 25, ambao wamebalehe na si wa kizazi kilichopita.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Moja ya sherehe ya kupita ujana hadi upiganaji ni sherehe ya tohara, ambayo inafanywa bila dawa ya kugandisha misuli.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hii tohara hufanywa na wazee, ambao hutumia kisu chenye makali na kigozi cha ng'ombe kufunika jeraha.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Neno la Kimasai kwa tohara ni 'emorata'. [19]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kijana lazima avumilie operesheni akiwa kimya.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuonyesha maumivu huleta aibu, angalau kwa muda.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Maneno yoyote ya mshangao yanaweza kusababisha makosa katika operesheni hiyo nyeti, ambayo inaweza kuleta matatizo mengi, majeraha zaidi, na maumivu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mchakato wa uponyaji utachukua miezi 3-4, wakati ambao kuna uchungu kwenda haja ndogo na wakati mwingine hata hauwezekani, na wavulana lazima wabaki katika nguo nyeusi kwa kipindi cha miezi 4-8. [20]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Katika kipindi hiki, wavulana waliotahiriwa wataishi katika "manyatta", yaani "kijiji" kilichojengwa na mama zao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Manyatta hizo hazina nyua za kulinda boma, ili kusisitiza jukumu lao la kulinda jamii.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hakuna ua la mifugo linalojengwa, kwa sababu wapiganaji hawana ng'ombe wala hawana jukumu la kufuga.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ibada za kifungu zaidi zinahitajika kabla ya kufikia hadhi ya mpiganaji mwandamizi, ikifikia upeo katika sherehe ya 'eunoto', yaani "ujio wa umri". [21]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wakati kizazi kipya cha mashujaa kinaanzishwa, waliokuwa ilmoran huendelea kuwa "wazee bila mamlaka", ambao huwajibika kwa maamuzi ya kisiasa hadi wafanywe "wazee wenye mamlaka".


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

[22] [23] Wapiganaji wana jukumu la usalama katika jamii, na hutumia muda wao mwingi wakizuru ardhi yao, pia hupita mipaka yao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wao pia wanazidi kushiriki katika biashara ya mifugo kuliko awali, kuendeleza na kuboresha hisa za msingi kupitia biashara na kubadilisha bidhaa. [24]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wavulana wana wajibu wa kuwalinda mifugo wadogo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Katika msimu wa ukame, wote wapiganaji kwa wavulana huchukua jukumu la ufugaji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wazee ni wakurugenzi na washauri wa shughuli za kila siku.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wanawake wana jukumu la ujenzi wa nyumba, na vilevile kuchota maji, kukusanya kuni, kukamua ng'ombe na kupikia familia. [25]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hadithi moja kuhusu Wamasai ni kwamba kila kijana anatakiwa kuua simba kabla atahiriwe.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ingawa simba walikuwa wanawindwa zamani, na uwindaji huu umepigwa marufuku katika Afrika Mashariki, bado simba huwindwa wanapowaua mifugo,[26] na vijana mashujaa wanaohusika katika mauaji hayo hupewa heshima kuu mjini. [27]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kutokana na wasiwasi kuhusu idadi ya simba nchini, kuna mpango wa kulipa fidia wakati simba anapowaua mifugo, badala ya uwindaji na kuua simba. [28]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, kuua simba mmoja kuna thamani kubwa na heshima katika jamii.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wasichana pia hutahiriwa ('emorata') wanapobalehe na hupewa maelekezo na ushauri zinazohusiana na majukumu yao mapya, wanasemekana kuwa wamehitimu umri wa wanawake, tayari kuolewa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ukeketaji nchini Kenya unatekelezwa kwa 38% ya wakazi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Namna ya kawaida ni clitorectomy. [29]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Tendo hili la tohara linaweza kusababisha kovu nene ngozini, ambalo linafanya vigumu kwenda haja ndogo, na hii pia umeleta utata. [30]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

FGC ni haramu nchini Kenya na Tanzania.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

[31] [32] Tohara hizo ni kawaida kufanywa na 'mtekelezaji' ambaye mara nyingi si Mmasai, kwa kawaida hutoka kikundi cha Wandorobo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Visu vya tohara hutengenezwa na wafua-chuma, 'il-kunono', ambao huepukwa na Wamaasai kwa sababu ya kutengeneza silaha za kifo (visu, mapanga fupi ('ol alem'), mikuki, n.k.).


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Sawa na wanaume vijana, wanawake ambao wamekeketewa huvaa nguo nyeusi, hujipaka rangi na alama kwenye nyuso, na kisha kufunika nyuso zao wanapokamilisha sherehe. [33]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kukata kwa sehemu ya uchi wa mwanamke huleta ukosoaji mwingi kutoka nje ya nchi zote mbili na wanawake wengi ambao wameupitia, kama vile Mmasai mwanaharakati Agnes Pareiyo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ni hivi majuzi katika sehemu mbalimbali imebadilishwa na "kukatwa kwa maneno", sherehe kuwashirikisha kuimba na kucheza katika nafasi ya ukeketaji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, unabakia na thamani kwa utamaduni.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Baadhi wanafikiria ni muhimu kwa sababu Wamasai wanaume wanaweza wakakataa mwanamke asiyetahiriwa, eti haoleweki, au sivyo mahari yake itapunguzwa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wanawake walioolewa wanapokuwa waja wazito huruhusiwa kutofanya kazi nzito kama kukamua ng'ombe na kukusanya kuni.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mahusiano ya kingono pia yanapigwa marufuku. [34]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai huoa wake wengi; hii hutendwa ili kukabiliana na vifo vingi vya watoto wachanga na wapiganaji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuolewa na wanaume wengi pia kunakubaliwa: mwanamke huolewa si na mumewe tu, lakini umri mzima wa kikundi chake.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wanaume hutarajiwa kumpa mgeni wa rika yake kitanda na mwanamke.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mwanamke anaamua mwenyewe kama atajiunga na mtu huyo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mtoto yeyote atakayezaliwa ni mtoto wa mume katika utaratibu wa Kimasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

"Kitala", aina ya talaka au kukimbilia, inawezekana katika nyumba ya mke wa baba, kwa sababu ya kumdhulumu mke.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kurudisha mahari, ulinzi wa watoto, n.k. hukubaliwa baadaye. [35]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Muziki na ngoma Muziki wa kitamaduni wa Kimasai huwa na sauti kutoka kwaya ya waimbaji huku kiongozi wa nyimbo, 'Olaranyani', huimba kiitikio.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Olaranyani kwa kawaida ni yule mwimbaji bora ambaye anaweza kuimba wimbo huo, ingawa watu kadhaa huweza kuongoza wimbo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Olaranyani huanza kwa kuimba mstari kichwa (namba) cha wimbo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kikundi basi kitajibu kwa kukubali, na Olaranyani ataimba mistari huku kikundi kikiimba.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kila wimbo una namba maalum kulingana na kuita-na-kuitika.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mipangilio ya nyimbo ya kawaida huwa ya 5 / 4, 6 / 4 na 3 / 4 wakati saini.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Maneno hufuata maudhui maalumu na hurudiwa mara nyingi baada ya muda.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kutingisha shingo huongozana na kuimba.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wakati wa kupumua kichwa huelekezwa mbele.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kichwa huelekezwa nyuma kwa ajili ya kuvuta pumzi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kwa ujumla hii hueneza ratiba ya sauti zao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

[36] [37] Wanawake huimba nyimbo tulivu, na nyimbo za kuwasifu watoto wao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Namba, ule mfano wa wito-na-majibu, marudio ya misemo isiyokuwa na maana, [38] [39] misemo ifuatayo kila mstari kwa kurudiwarudiwa, na waimbaji kukabiliana na mistari yao ni ishara ya kuimba kwa wanawake.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

[40] [41] Wakati wanawake wamasai wengi hukusanyika pamoja, wao huimba na kucheza kati yao wenyewe. [42]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai hutumia sauti zao pekee wanapoimba, isipokuwa wanapotumia pembe la Greater Kudu kuwaalika Wamoran kwa sherehe ya Eunoto [43] Kuimba na kucheza wakati mwingine hufanyika katika manyatta, na kuhusisha kutaniana.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wavulana hupiga foleni na kuimba, "Oooooh-yah", kwa kikohozi, pamoja na msukumo wa miili yao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wasichana husimama mbele ya wanaume na kusokota miili huku wakiimba "Oiiiyo .. yo" katika kuwajibu wanaume.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ingawa miili yao hukaribiana, hawagusani. [44]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Eunoto, sherehe ya kubalehe kwa mpiganaji, inaweza kuhusisha siku kumi au zaidi za kuimba, kucheza na ibada.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wapiganaji wa Il-Oodokilani hufanya aina ya mchezo inayoitwa adumu, au aigus, mara nyingine inajulikana kama "ngoma ya kuruka". (adumu na aigus ni vitenzi vinavyomaanisha "kuruka" na adumu humaanisha "Kuruka juu na chini katika ngoma"  Wapiganaji hujulikana vizuri, na mara nyingi hupigwa picha, katika ushindani huu wa kuruka.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wapiganaji huingia katika mviringo, na moja au wawili wataingia kati ya mviringo kuanza kuruka, bila kuacha visigino vyao kugusa ardhi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wajumbe wa kikundi wanaweza kuongeza sauti zao kwa kuzingatia urefu wa wanavyoruka. [45]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Washikaji wa Moran ('intoyie') hujitembeza katika nguo maridadi kuvutia wengi wao kama mmojawapo ya eunoto.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mama za Moran huimba na kucheza kuonyesha heshima kwa ujasiri wa watoto wao. [46]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wanamuziki wa Hip Hop wa kisasa, X Plastaz, kutoka kaskazini mwa Tanzania wamechanganya sauti na midundo ya Wamasai katika muziki wao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Alama mwilini  Kutoboa na kunyosha ndewe ni kawaida ya Wamasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vifaa mbalimbali hutumika kutoboa na kunyosha masikio, kama vile miiba kwa kutoboa, ukuti, mawe, msalaba sehemu ya jino la tembo n.k. Idadi ya Wamasai wanaofuata desturi hii, hasa wavulana, inazidi kupungua. [47][48] Wanawake huvaa aina mbalimbali ya mapambo katika ndewe la sikio, na mapambo madogo juu ya sikio. [49][50] Kung'oa jino canine mapema utotoni ni zoezi ambalo limetiwa kumbukumbu katika Wamasai wa Kenya na Tanzania.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuna imani kati ya Wamasai kuwa kuhara, kutapika na magonjwa mengine yanayowaathiri watoto husababishwa na kuvimba kwa mizizi ya meno, ambayo hufikiriwa kuwa na 'minyoo' au 'meno ya karatasi'.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Imani na mwenendo huu si wa kipekee kwa Wamasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vijijini Kenya katika kundi la watoto 95 wenye umri kati ya miezi sita na miaka miwili waliotahiniwa mwaka 1991/92, 87% walipatikana kuwa wameng'olewa jino moja au zaidi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Katika kundi la watoto wa umri wa miaka 3-7, 72% ya watoto walikuwa hawana meno ya kusiaga. [51][52]  Maakuli Kijadi, Wamasai hula nyama, maziwa na damu ya ng'ombe.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Utafiti wa ILCA (Nestel 1989) unasema: "Leo hii, chakula kikuu cha Kimasai ni maziwa ya ng'ombe na unga wa mahindi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wao huyanywa maziwa pekee au katika chai na unga wa mahindi hutumiwa kupika uji au ugali.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Unga ulioshikamana unajulikana kama ugali na huliwa na maziwa; na hii inatofautiana na uji, ambayo hutayarishwa na hupikwa na maziwa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nyama, ingawa ni chakula muhimu, huliwa kwa nadra, kwa hivyo haiwezi tambulika kama chakula kikuu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mafuta ya nyama hutumika katika kupika, sanasana uji, mahindi na maharagwe.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Siagi pia ni chakula muhimu cha watoto wachanga.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Damu hunywewa kwa nadra."


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Utafiti wa International Livestock Centre for Africa (Bekure et al. 1991) unaonyesha mabadiliko makubwa sana katika mlo wa Kimasai kuelekea bidhaa zisizo za mifugo pamoja na mahindi kuwa asilimia 12-39 na sukari asilimia 8-13; na wastani wa lita moja ya maziwa hunywewa na kila mtu kwa siku.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Maziwa hayo hutumika sanasana kama maziwa lala au maziwa-siagi - maziwa yaliyochanganywa na siagi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Maziwa hutumika sana.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mahitaji ya protini huwa yametoshelezwa kikamilifu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, ugavi wa chuma, niasini, vitamini C, vitamini A, thiamine na nguvu haviwezi kupatikana kikamilifu kwa kunywa maziwa pekee.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kutokana na kubadilika kwa mazingira, hasa msimu wa ukame wa mara kwa mara, wafugaji wengi, pamoja na Wamasai, hutumia nafaka katika maakuli   Wamasai hufuga ng'ombe, mbuzi na kondoo, pamoja na kondoo mwekundu, vilevile ng'ombe waliothaminiwa zaidi. [53]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vipimo vya moyo vilitumiwa kwa wavulana Wamasai 400 na hakukuwa na ushahidi wowote wa ugonjwa wa moyo, upungufu au ulemavu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Utafiti zaidi ulionyesha kuwa wastani wa kiwango cha mafuta moyoni ulikuwa asilimia 50 za wastani wa Wamarekani.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Matokeo haya yalithibitisha afya wa wamoran, ambayo ilitathminiwa kama "kiwango cha Olimpiki". [54]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Supu pengine ni mmojawapo ya matumizi muhimu zaidi ya mimea kwa chakula cha Wamasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Acacia nilotica ni mmea wa supu unaotumika mara nyingi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mzizi au shina huchemshwa katika maji na kutumiwa peke yake au huongezwa kwa supu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai hupenda kuichukua kama dawa, na inajulikana kuwafanya jasiri, wenye nguvu na washindani.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai hunywa supu yenye gome na mizizi inayopungua mafuta moyoni; wale Wamasai mijini ambao hawana mimea hii hupatwa na maradhi ya moyo. [55]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ingawa yanatumiwa kama vitafunio, matunda huwa sehemu kubwa ya chakula cha watoto na wanawake wanaochunga wanyama na pia moran jangwani. [56]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kuchanganya damu ya ng'ombe na maziwa inafanywa kuandaa kinywaji cha kitamaduni katika sherehe za pekee na pia kama chakula kwa wagonjwa. [57]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, kuchanganya damu katika mlo unadidimia kutokana na kupunguka kwa idadi ya mifugo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hivi majuzi, Wamasai wamekuwa wakitegemea vyakula kutoka maeneo mengine kama vile unga wa mahindi, mchele, viazi, kabichi (zinazojulikana na Wamasai kama majani ya mbuzi) n.k. Wamasai ambao wanaishi karibu na wakulima wameshughulikia kilimo kama msingi wa kujikimu.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Katika maeneo haya, mashamba hayo hayawezi kudumisha idadi kubwa ya wanyama; hivyo Wamaasai hulazimika kulima.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mavazi  Mavazi hutofautiana kadiri ya umri, jinsia, na mahali.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vijana wa kiume, kwa mfano, huvaa nguo nyeusi kwa miezi kadhaa inayofuata tohara.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, nyekundu ni rangi iliyopendelewa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Bluu, nyeusi na milia huvaliwa kama zilivyo miundo na rangi za Kiafrika.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai walianza kubadilisha ngozi ya wanyama, ndama na kondoo ili kutumia nguo za pamba katika miaka ya 1960. [58]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Shuka ni vitambaa vinavyozungushwa mwilini, juu ya kila bega, kisha ya tatu juu yao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hizi kwa kawaida huwa nyekundu, ingawa kuna rangi nyingine (k.m. bluu).


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Rangi ya waridi, hata yenye maua, haidharauliwi na wapiganaji. [59]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mavazi yanayojulikana kama kanga hupatikana kwa urahisi. [60]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai wanaoishi karibu na pwani huvaa kikoi, aina ya kitambaa inayopatikana katika rangi mbalimbali na nguo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, mtindo uliopendelewa ni mistari. [61]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai wengi huko Tanzania huvaa makubadhi, ambayo walikuwa mpaka hivi majuzi wakizitengeneza kutoka ngozi ya ng'ombe kulinda nyayo.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Siku hizi hutumia gurudumu au plastiki kuyatengeneza.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wanaume na wanawake huvaa vikuku vya mbao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai wanawake mara kwa mara hufuma marembesho na mikufu ya shanga.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ushanga huu huwa sehemu muhimu ya urembesho wa miili yao.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ingawa kuna tofauti katika maana ya rangi ya shanga, baadhi ya maana kwa jumla ya rangi chache ni: nyeupe, amani; bluu, maji; nyekundu, mpiganaji / damu / shujaa. [62]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ushanga, unaofanywa na wanawake ina historia ndefu kati ya Wamasai, ambao hujitambulisha katika jamii kupitia mapambo ya mwili na uchoraji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kabla ya kuwasiliana na Wazungu shanga zilikuwa zikitengenezwa kutoka vifaa vya kienyeji.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Shanga nyeupe zilitengenezwa kutoka udongo, pembe, au mfupa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Shanga nyeusi na bluu zilitengenezwa kutoka chuma, makaa, mbegu, udongo, au pembe.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Shanga nyekundu zilitengenezwa kutoka mbegu, mbao, maburu, mifupa, pembe, shaba, au chuma.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Katika karne ya 19, shanga nyingi zenye rangi mbalimbali zilifika Afrika Mashariki kutoka Ulaya, zikabadilishwa na shanga za jadi na kutumiwa kutengeneza mipangilio bora ya rangi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hivi sasa, shanga za kioo, bila urembesho hupendelewa. [63]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nywele  Kunyoa kichwa ni kawaida katika sherehe za kubalehe, kuwakilisha mwanzo mpya kutoka sura moja ya maisha hadi nyingine. [64]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wapiganaji tu wanaruhusiwa kuwa na nywele ndefu, ambayo huifuma katika nyuzi ndogondogo. [65]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Anapofikisha umri wa miezi 3, mtoto hupewa jina na kichwa hunyolewa safi, isipokuwa kifurushi cha nywele, kinachofanana na kilema cha jogoo kutoka shingo hadi paji la uso. [66]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ufananishi huu na jogoo humaanisha "hali ya neema" wanayopewa watoto wachanga. [67]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Mwanamke aliyepoteza mtoto awali alipokuwa akijifungua ataweka kifurushi hiki cha nywele mbele au nyuma ya kichwa, kutegemea kama alipoteza mvulana au msichana. [66]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Siku mbili kabla ya wavulana kutahiriwa, vichwa vyao hunyolewa. [68]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kisha vijana mashujaa huruhusu nywele zao kukua, na hutumia wakati mwingi wakisuka nywele.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nywele hizo hupakwa mafuta ya wanyama na mchanga mwekundu, na huhasimiwa juu ya kichwa kwa kipimo cha masikio.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nywele kisha husukwa: inagawanyishwa katika sehemu ndogo na kusongwa kwanza ikiwa imetenganishwa, halafu ikiwa imeunganishwa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Pamba au nyuzi za sufu zinaweza kutumiwa kurefusha nywele.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Nywele zilizosukwa huweza zikaachwa zimelegea au zikafungwa pamoja kwa ngozi. [69]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wakati wapiganaji kwenda kupitia Eunoto,  na kuwa wazee, nywele zao ndefu zilizosukwa hunyolewa. [70]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Vilevile wanaume hunyoa nywele wanapopita kifungu kimoja cha maisha hadi kingine, Bibiarusi pia atanyolewa kichwa chake, na kondoo wawili dume watachinjwa kuzingatia sherehe hiyo. [71]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Ushawishi wa dunia ya kisasa Sera za serikali, kama vile hifadhi na utunzaji wa akiba, na kutengwa kwa Wamasai, pamoja na kuongeza idadi, n.k. zimefanya vigumu kudumisha maisha ya Wamasai.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Katika kuongezeka kwa umaskini na uhamiaji, mamlaka ya wazee wa jadi wa Kimasai inaonekana kudidimia. [72]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Kwa muda, miradi mingi imeanza kusaidia viongozi wa Kimasai kutafuta njia za kuhifadhi mila zao na pia kusawazisha mahitaji ya elimu ya watoto wao kwa dunia ya kisasa.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Njia za ajira zinazojitokeza miongoni mwa Wamasai ni kilimo, biashara (kuuza dawa za jadi, biashara ya mikahawa / maduka, kununua na kuuza madini, kuuza bidhaa za maziwa na wanawake, nyuzi), na mshahara wa ajira (kama walinzi wa usalama / wapishi, kuongoza watalii), na wengine ambao wanahusika katika sekta mbalimbali. [73]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamasai wengi wameacha maisha ya wahamaji na kupata nafasi za kuwajibika katika biashara na serikali.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Hata hivyo, licha ya maisha ya kisasa wanayoishi mjini, wengi hurudi nyumbani na nguo za kisasa, na hutoka kwenye familia yao  wakiwa wamevalia shuka la kitamaduni (kitambaa cha rangi nyingi), patipati za ngozi ya ng'ombe, na fimbo ya mbao ('o-rinka') - wakihisi huru kwa wenyewe na dunia. [74]


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Tanbihi  Viungo vya nje        Website kuhusu Wamaasai watu na kusaidia miradi.


Question: Mwanamke wa kwanza kuimba hip hop anaitwaje?

Wamasai

Wamaasai Trust  Jamii:Wamasai Jamii:Makabila ya Kenya Jamii:Makabila ya Tanzania


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Teknolojia ya nano ni neno la teknolojia mpya inayohusu matumizi ya vitu vidogo sana na miundo yake ambayo inapimwa kuwa kati ya nanomita 1-100.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Maana ya nano Asili ya neno ni kipimo cha nanomita ambayo ni sehemu ya bilioni moja ya mita.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Hii inamaanisha vitu ambavyo ni vikubwa kuliko atomi na vidogo mara 1000 kuliko upana wa unywele.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Hivyo teknolojia ya nano inalenga kupanga atomi na molekuli moja kwa moja na pia nje ya hali jinsi zilivyoweza kupangwa hadi sasa.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Pale ambapo wataalamu wanafaulu kushughulikia mata yenye vipimo hivi vidogo sana, vinapatikana vitu vingi vinavyoonyesha tabia mpya ambavyo havikujulikana bado.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Au vitu vinaweza kutegengenezwa ambavyo vimetazamwa kiasili hapa na pale lakini haikuwezekana kuvitengeneza kwa matumizi ya binadamu.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Mifano ya kiasili Watu walishangaa tangu kale kuona ni namna gani wadudu wanaweza kutembea kwenye uso wa ukuta bila kuanguka.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Watungaji wa hadithi za katuni kama Spiderman waliwaza ya kwamba labda mtu angeweza kutumia mbinu ileile lakini hii ilitazamwa kama ndoto tupu.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Tangu wataalamu wametambua siri hii ya nzi inajulikana ya kwamba  uwezo wao unatokana na nywele nyingi ndogo zenye urefu wa nanomita kadhaa ambazo zinaongeza sana eneo la uso wa miguu linalogusana na uso wa ukuta.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Kadiri ya uwezo unapatikana kutengeneza nyuzi nyembamba kiasi hiki kuna tayari makadirio kwa vifuniko kwa miguu na mikono vitakavyowezesha watu kutambaa ukutani.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Mfano mwingine ni majani ya mimea mbalimbali ambayo hayawezi kuloweshwa kwa maji.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Muundo wa uso wa majani hayo unakataa maji kukaa juu yake.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Wanasayansi wameanza kuiga muundo huu na tokeo lake ni nyuso za vitu visivyochafuka.


Question: Nanomita ina ukubwa gani?

Teknolojia ya nano

Kutokana na maua ya yungiyungi tabia hii inaitwa "tabia ya yungiyungi" (kwa Kiingereza lotus effect).  jamii:teknolojia


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Jamhuri ya Ghana  ni nchi ya Afrika Magharibi inayopakana na Côte d'Ivoire (Ivory Coast) upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini, Togo upande wa mashariki, na Ghuba ya Guinea upande wa kusini.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Neno Ghana lina maana ya "Shujaa Mfalme",[4] na lilikuwa chimbuko la jina “Guinea” (kupitia kwa Kifaransa Guinoye), ambalo limetumika kurejelea pwani ya Afrika Magharibi (na ambalo linatumika katika Ghuba ya Guinea).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kabla ya ukoloni Ghana ilikaliwa na idadi ya watu wa kale, hasa wa Falme za Akan, wakiwemo Waakwamu upande wa mashariki, Himaya ya Ashanti ya bara na falme kadha wa kadha za Kifante, pia falme zisizo za Kiakan kama Waga na Waewe waliokuwa pwani na bara.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Biashara na nchi za Ulaya ilistawi baada ya kukutana kwao na Wareno katika karne ya 15, na Waingereza walianzisha nchi ya Gold Coast, chini ya himaya ya Uingereza mwaka wa 1874.[5]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi ya Gold Coast ilijinyakulia uhuru kutoka kwa Uingereza mwaka wa 1957, ikawa taifa la kwanza la Afrika Kusini mwa Sahara (Sub-Saharan Africa) kufanya hivyo[6][7][8] Jina “Ghana” lilichaguliwa kwa taifa hili mpya ili kuashiria himaya ya kale ya Ghana, ambayo kwa wakati mmoja ilienea katika sehemu kubwa ya Afrika Magharibi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ghana ni mwanachama wa mashirika mbalimbali ya kimataifa yakiwemo Jumuiya ya Madola, Jumuiya ya Kiuchumi ya Afrika Magharibi, Umoja wa Afrika, na Umoja wa Mataifa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ghana ni nchi ya pili baina ya nchi zinazozalisha mmea wa kakao ulimwenguni kote, pia ni kiambo cha Ziwa Volta, ambalo ndilo ziwa kubwa zaidi ulimwenguni kuundwa na binadamu[9].


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vilevile, Ghana ni nchi inayojulikana sana katika ulimwengu wa soka.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Tarehe 16 Oktoba 2009, Ghana lilikuwa taifa la kwanza la Kiafrika kushinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya umri wa miaka 20 (FIFA U-20 World Cup) kwa kushinda nchi ya Brazil kwa mabao 4 kwa 3 kupitia mikwaju ya penalti[10].


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Asili ya jina   Neno Ghana  lina maana ya Shujaa Mfalme na lilikuwa jina la heshima walilopewa wafalme wa Himaya ya Ghana nyakati za kale za Afrika Magharibi.[11]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kijiografia, Himaya ya Ghana inakadiriwa kuwa kilomita 800 500 miles (800km) kaskazini na magharibi mwa Ghana ya kisasa, na ilitawala majimbo katika eneo la Mto Sénégal na mashariki kuelekea Mto wa Niger, katika maeneo ya sasa ya Senegal, Mauritania na Mali.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ghana lilichaguliwa kuwa jina rasmi la nchi ya Gold Coast nchi hii iliponyakua uhuru mnamo tarehe 6 Machi 1957; hata hivyo, Ghana haikuweza kutangaza uhuru wake kamili kutoka kwa Uingereza hadi tarehe 1 Julai 1960 ambapo pia nchi ilianza kujulikana kama Jamhuri ya Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Jiografia     Ghana ni nchi ambayo inapatikana katika Ghuba ya Guinea, nyusi chache kaskazini mwa Ikweta, jambo ambalo linaipa nchi hii hali ya joto.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi hii inapatikana katika eneo la kilomita mraba 238,500 (maili mraba 92,085)238,500km2 (92,085sqmi).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Eneo hili limezungukwa na Togo kwa upande wa mashariki, Cote d’Ivoire upande wa magharibi, Burkina Faso upande wa kaskazini na Ghuba ya Guinea (Bahari ya Atlantiki) upande wa kusini.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Laini ya Greenwich Meridian hupita ndani ya Ghana, katika jiji la viwanda la Tema.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kijiografia Ghana inapatikana karibu zaidi ya sehemu ya “katikati” mwa ulimwengu kuliko nchi yoyote ile ingawa sehemu halisi ya katikati, (0°, 0°) inapatikana katika Bahari ya Atlantiki kwa makadirio kilomita 614 (maili 382) 614km (382mi) kusini mwa Accra, Ghana, katika Ghuba ya Guinea.[12]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi hii ina maeneo tambarare, vilima vya chini na mito michache.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi ya Ghana inaweza kugawanywa katika maeneo matano tofauti ya kijiografia.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Eneo la pwani ni sehemu ambayo ni ya chini na iliyo na ufuo wa mchanga huku ikipakana na koko na kukingamana na mito na vijito kadha wa kadha huku sehemu ya kaskazini ikiwa na maeneo ya juu yaliyo tambarare.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Eneo la kusini magharibi na kusini ya kati mwa Ghana ni sehemu iliyoinuka sawa na pana yenye misitu ikiwa na vilima vya Ashanti na eneo sawa na pana (plateau) la Kwahu na safu ya vilima vya Akuapim-Togo vinapatikana kwenye mpaka wa mashariki mwa nchi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Bonde la Volta linachukua eneo la kati mwa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sehemu ya juu zaidi nchini Ghana ni Mlima Afadjato ulio na urefu wa mita 855 (futi 2,904)885m (2,904ft) na unaopatikana kwenye safu ya vilima vya Akwapim-Togo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hali ya hewa ni ya hari.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kanda ya pwani ya mashariki ni ya joto na iliyokauka (angalia Dahomey Gap); pembe ya kusini magharibi, huwa na joto jingi na unyevu hewani; huku sehemu ya kaskazini ikiwa yenye joto jingi na iliyokauka.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ziwa Volta, ziwa lisilo la asili kubwa zaidi ulimwenguni, linaenea kupitia katika mafungu makubwa mashariki mwa Ghana na ndicho chanzo kikuu cha vijito vingi kama vile vya Oti na Afram.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kuna misimu miwili mikuu nchini Ghana, masika na kiangazi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kaskazini mwa Ghana huwa na msimu wa masika kutoka Machi hadi Novemba huku sehemu ya kusini, ukiwemo mji mkuu wa Accra, ikiwa na masika kutoka Aprili hadi Novemba katikati.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kusini mwa Ghana kuna misitu ambayo daima ni ya kijani kibichi na ile ambayo hupoteza majani yake wakati fulani wa mwaka ikiwa na miti kama mikangazi, odumu na mipingo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sehemu hii inayo pia mingi ya mitende ya mafuta na mikoko.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Miti ya Shea, mibuyu na mikakaya hupatikana kwa kawaida katika maeneo ya Volta na kaskazini mwa nchi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Maeneo kiutawala  Ghana imegawiwa katika maeneo ya utawala kumi, ambayo yamegawiwa zaidi katika wilaya 138, kila moja ikiwa na Bunge la Wilaya (District Assembly).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Chini ya wilaya kuna aina kadhaa za mabaraza, yakiwemo mabaraza 58 ya miji au maeneo, mabaraza 108 ya kanda na mabaraza 626 ya maeneo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kamati za vitengo 16,000 huwa katika daraja ya chini zaidi.[13]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Maeneo hayo 10 ni:       Ashanti, makao makuu Kumasi Brong Ahafo, makao makuu Sunyani Central, makao makuu Cape Coast Eastern, makao makuu Koforidua Greater Accra, makao makuu Accra Northern, makao makuu Tamale Upper East, makao makuu Bolgatanga Upper West, makao makuu Wa Volta, makao makuu Ho Western, makao makuu Sekondi-Takoradi Idadi ya wakazi katika majiji makubwa  Historia  Historia ya kale Kuna ushahidi kutoka kwa maarifa ya mambo ya kale ambao unaonyesha kwamba watu wameishi katika eneo linalojulikana siku hizi kama Ghana kutoka karibu miaka ya 1500 KK (Kabla ya Kristo).[14]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Licha ya hayo, hakuna ushahidi wa kuonyesha kuwa wakazi hao wana uhusiano na wale wa eneo hili kwa sasa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kwa mujibu wa mapokeo simulizi, mengi kati ya makabila ya Ghana, leo kama vile watu wa chimbuko la makabila kadhaa kama Waakan, Waga na Waewe, walifika Ghana mnamo karne ya 13.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mengi ya maeneo ya Ghana yanajumuisha eneo lililokuwa la Himaya ya Ashanti, mojawapo ya falme zilizokuwa na ushawishi mkubwa katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara kabla ya enzi za ukoloni.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wahamiaji Waakan walihama kuelekea kusini na kuanzisha mataifa kadhaa, likiwemo lile la kwanza la himaya kuu ya Akan ya Wabono, ambayo kwa sasa inajulikana kama eneo la Brong Ahafo nchini Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sehemu kubwa ya eneo la sasa la kusini na kati mwa Ghana ilikuwa imeungana chini ya Himaya ya Ashanti ya Waashanti, tawi la Waakan wa karne ya 16.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Utawala wa Waashanti ilihudumu mwanzoni kama mtandao mlegevu kabla ya kuwa ufalme ulioungana huku ukiwa na urasimu ulioendelea na wenye uchanganuzi mkubwa uliokuwa na makao yake Kumasi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Inasemekana kuwa katika kilele chake, Waasantehene wangeweza kutuma askari 500,000 vitani na kuwa na ushawishi wa kijeshi wa kiwango fulani juu ya majirani wake wote.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Thuluthi moja ya Waashanti wote walikuwa watumwa.[15]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Waga walianzisha muungano wenye ufanisi mnamo 1500[16] na Wagonja, Wadagomba na Wamamprusi, pia walipigania uwezo wa kisiasa katika miaka ya 1620.[16]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mwanzo wa ukoloni Mawasiliano ya awali na Ulaya kutoka kwa Wareno, walioingia Ghana mnamo 1419, yalizingatia upatikanaji wa dhahabu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wareno walitua kwanza katika jiji la pwani lililokuwa makazi ya ufalme wa Wafante na kuliita eneo hili Elmina, jina ambalo linamaanisha “mgodi” kwa Kireno.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mwaka wa 1481, Mfalme John II wa Ureno aliagiza Diogo de Azambuja kujenga Kasri ya Elmina, ambayo ilikamilishwa mwaka uliofuata.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Lengo lao lilikuwa kufanya ubadilishanaji wa dhahabu, pembe za ndovu na watumwa, ili kuimarisha mamlaka yao yaliyokuwa yanakua kwa kasi katika eneo hilo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kufikia mwaka wa 1598 Waholanzi walikuwa wameungana nao, na kujenga ngome katika maeneo ya Komenda na Kormantsi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mwaka wa 1637, waliiteka Kasri ya Elmina kutoka kwa Wareno na vilevile Axim mwaka wa 1642 (Ngome ya Mtakatifu Antoni).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wafanyabiashara wengine kutoka Ulaya walijiunga nao kufikia miaka ya kati ya karne ya 17, hasa Waingereza, Wadenmarki na Waswidi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wafanyabiashara Waingereza, waliovutiwa na rasilimali katika eneo hilo, waliliita Gold Coast,  (Pwani ya Dhahabu), huku nao wafanyabiashara Wafaransa, wakivutiwa na mapambo waliyokuwa wakivaa watu wa pwani, wakiliita eneo la sehemu ya magharibi “Côte d'Ivoire", au Ivory Coast (pwani ya pembe za ndovu).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Zaidi ya ngome na kasri thelathini zilijengwa na wafanyabiashara Wareno, Waholanzi, Waingereza na Wadenmarki.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Eneo la Gold Coast lilijulikana kwa karne nyingi kama ‘Kaburi la Mtu Mweupe’ kwa sababu wengi kati ya Wazungu walioenda huko kutoka Ulaya walikufa kutokana na malaria na magonjwa mengine ya eneo la hari.[17]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Baada ya Waholanzi kuondoka mwaka wa 1874, Uingereza iliiweka Gold Coast chini ya himaya yake.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kufuatia ushindi wa Uingereza mwaka wa 1896, hadi unyakuzi wa uhuru mnamo Machi 1957, eneo la Ghana ya sasa ghairi ya sehemu ya Volta Region (British Togoland), lilikuwa likijulikana kama Gold Coast.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vita vingi vilitokea baina ya utawala wa kikoloni na baadhi ya mataifa ya eneo hilo vikiwemo Vita vya 1806 vya Ashanti-Fante na mapambano ya kudumu ya Waashanti dhidi ya Waingereza, ambayo yalikoma baada ya Vita vya Tatu baina ya Waashanti na Waingereza (the third Ashanti-British War) (1900-1901).[18].


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

]  Hata chini ya utawala wa kikoloni machifu na watu wao walipinga mara kwa mara sera za Waingereza; hata hivyo, ushawishi wa kupinga ukoloni ulikolea baada ya Vita vya Pili vya Dunia.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mwaka wa 1947 chama kipya cha United Gold Coast Convention (UGCC) kilitoa wito wa “utawala wa kujitegemea katika wakati mfupi iwezekanavyo.”[19] Kuelekea uhuru Baada ya kuongezeka kwa maandamano mnamo 1948, wanachama wa chama cha United Gold Coast Convention walikamatwa, akiwemo Waziri Mkuu na Rais wa baadaye, Kwame Nkrumah.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Baadaye, Nkrumah aliunda chama chake mwenyewe, the Convention People's Party (CPP) ambacho kiliongozwa na usemi ‘serikali ya kujitegemea sasa’ (self government now).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Alianzisha kampeni ya ‘Vitendo Chanya’ na kupata ufuasi wa watu wa sehemu za mashambani na wa daraja la wafanyakazi.[18]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kwa mara nyingine Nkrumah alishikwa na kuzuiliwa kwa kuwa msimamizi wa chama ambacho kilisababisha ususiaji, migomo na vitendo vingine vya uasi wa raia.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hata hivyo, baada ya kushinda wingi wa viti katika Bunge ya Kuunda Sheria mnamo 1952, Kwame Nkrumah aliachiliwa na kuchaguliwa kuwa Kiongozi wa Masuala ya Serikali.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Baada ya uhuru  Baada ya mazungumzo na Uingereza, hatimaye tarehe 6 Machi 1957 saa sita usiku, Kwame Nkrumah alitangaza Ghana kuwa “huru milele”.[18]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Bendera iliyokuwa na rangi nyekundu, dhahabu, kijani kibichi na nyota nyeusi ilikuwa bendera mpya mnamo 1957.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Bendera hiyo iliundwa na Theodosia Salome Okoh, na rangi nyekundu inawakilisha damu iliyomwagwa ili kupata uhuru, rangi ya dhahabu inawakilisha ukwasi wa madini wa Ghana, ile ya kijani kibichi inaashiria utajiri wa kilimo na ile nyeusi ni ishara ya Uhuru wa Waafrika.[20]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Huku ikiundwa kutoka kwa muungano wa maeneo ya Gold Coast na British Togoland kufuatia matokeo ya kura ya maoni ya watu yaliyodhaminiwa na Umoja wa Mataifa mnamo 1956, Ghana ilikuwa nchi ya kwanza ya Afrika Kusini mwa Sahara kunyakua uhuru mnamo 1957.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kwame Nkrumah, Waziri Mkuu wa kwanza na baadaye Rais wa nchi ya sasa ya Ghana, hakuwa tu kiongozi wa Kiafrika wa kupigana dhidi ya ukoloni ila alikuwa pia mtu aliyekuwa na ndoto ya muungano wa Afrika ambayo haingejipata katika ukoloni mamboleo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Alikuwa kiongozi wa serikali ya kwanza Afrika kukuza Muungano wa Waafrika (Pan-Africanism), wazo ambalo alilipata wakati wa masomo yake katika Chuo Kikuu Cha Lincoln lililoko Pennsylvania (Marekani), wakati ambapo Marcus Garvey alikuwa anapata umaarufu kwa harakati zake za “Back to Africa Movement."


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Aliunganisha ndoto za Macus Garvey na zile za mwanachuo mashuhuri Mmarekani Mweusi W.E.B. Du Bois ili kuandaa Ghana kisasa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kanuni za Ghana za uhuru na haki, usawa na elimu ya bure kwa wote, bila kujali kabila, dini au mila, zinatokana na utekelezaji wa wazo la Pan-Africanism.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ingawa lengo lake la muungano wa Afrika halikuwahi kuafikiwa, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah, kama ajulikanavyo sasa, alishiriki kwa kiwango kikubwa katika kuzinduliwa kwa Shirika la Umoja wa Afrika, ambalo lilifuatwa mnamo 2002 na Umoja wa Afrika (African Union).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ingawa Nkrumah aliheshimika sana ng’ambo, hakuwa akipendwa katika masuala ya ndani ya nchi.[21]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hakufeli tu kuanzisha uchumi wa viwanda, ila hata sera zake hukusu uchumi ziliishia kuifanya nchi ya Ghana kuwa maskini kuliko ilivyokuwa wakati wa kupata uhuru.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mafanikio yake yalikuwa kutambuliwa na raia wa Ghana wakati wa maadhimisho ya kuzaliwa Centenary wake na siku aliliweka kama likizo umma nchini Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hatimaye Nkrumah aliondolewa madarakani na jeshi alipokuwa ng’ambo mnamo Februari 1966, na mabadiliko hayo yalikaribishwa na wengi wa wakazi wa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Inaaminika na wengi wa wachanganuzi wa masuala ya kisiasa kwamba shirika la Marekani la Central Intelligence Agency (CIA) lilihusika na mapinduzi hayo, lakini wazo hilo halijawahi kuthibitishwa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mfululizo wa baadaye wa mapinduzi kati ya 1966 na 1981 uliishia kwa kuingia madarakani kwa Liuteni wa Jeshi la Wanahewa (Flight Lieutenant) Jerry Rawlings mwaka wa 1981.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mabadiliko hayo yalisababisha kusimamishwa kwa katiba ya nchi mnamo 1981 na kupigwa marufuku kwa vyama vya kisiasa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Uchumi ulishuka sana punde baadaye, na Waghana wengi walihamia nchi zingine.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ingawa wengi wa Waghana waliohama walienda Nigeria, serikali ya Nigeria iliwarudisha Ghana karibu Waghana milioni moja mwaka wa 1983.[22]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Punde baadaye, Rawlings aliafikiana na shirika la International Monetary Fund juu ya mkataba wa mpango wa maendeleo (structural development plan) na kubadili sera nyingi za awali za uchumi na hivyo uchumi ukaanza kukua.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Katiba mpya iliyorudisha mfumo wa siasa za vyama vingi ilitangazwa mwaka wa 1992, na Rawlings alichaguliwa kuwa Rais na tena mwaka wa 1996.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Katiba ya mwaka wa 1992 ilimzuia kuwania kiti hicho kwa muhula wa tatu, kwa hivyo chama chake, National Democratic Congress, kilimchagua Makamu wake wa Rais, John Atta Mills, kuwania urais dhidi ya vyama vya upinzani.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Huku akishinda uchaguzi wa mwaka 2000, John Kufuor wa chama pinzani cha New Patriotic aliapishwa kama Rais mnamo Januari 2001, na kumshinda tena Mills mwaka wa 2004; hivyo kuhudumia kama Rais kwa mihula miwili.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mwaka wa 2009, John Atta Mills alichukua mamlaka huku kukiwa na tofauti ndogo sana ya kura 40,000 ambazo ni 0.46% [23] kati ya chama chake, National Democratic Congress, na kile cha New Patriotic Party, tukio hili likiwa la pili la ubadilishanaji wa mamlaka kutoka kwa kiongozi mmoja aliyechaguliwa kihalali kwa mwingine, na hivyo kuimarisha hadhi ya Ghana kama demokrasia iliyo imara.[24]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Serikali na siasa   Kwa mujibu wa Fahirisi ya Mataifa Yaliyoanguka (Failed States Index), Ghana inaorodheshwa katika nambari ya 53 baina ya mataifa ambayo hayajaanguka huku likiorodheshwa kwa nafasi ya pili baina ya mataifa ya Afrika baada ya Mauritius.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Taifa la Ghana liliorodheshwa katika nafasi ya 124 baina ya nchi 177 katika fahirisi hii na liliainishwa kama taifa la wastani.[25]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vilevile, nchi ya Ghana imo katika nafasi ya 7 baina ya nchi 48 za Afrika zilizo Kusini mwa Sahara katika fahirisi ya mwaka wa 2008 ya Ibrahim Index of African Governance ambayo ilitokana na hakiki za mwaka wa 2006.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Fahirisi ya Ibrahim ni kipimo chenye uchanganuzi mwingi kuhusu maswala ya utawala barani Afrika, kinachotokana na maswala ya mabadiliko tofautitofauti ambayo huashiria kufuzu kwa serikali wakati wa kutoa huduma muhimu za kisiasa kwa wananchi wao.[26]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Serikali:  Taifa la Ghana lilianzishwa kama demokrasia ya bunge wakati wa kupata uhuru mnamo mwaka wa 1957, ikifuatiwa na ubadilishanaji wa serikali za kijeshi na za kiraia.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mnamo Januari 1993, serikali ya kijeshi iliondoka na kuipisha Jamhuri ya Nne baada ya uchaguzi wa urais na ubunge mnamo mwisho wa mwaka wa 1992.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Katiba ya 1992 inagawa mamlaka kati ya Rais, Bunge, Baraza la Mawaziri, Baraza la Taifa na mahakama huru.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Serikali huchaguliwa na upigaji kura wa haki kwa wote; ingawa bunge halina uwiano kabisa kwani wilaya zilizo na watu wachache hupata wawakilishi wengi kwa kila mtu zikilinganishwa na wilaya ambazo zina idadi ya juu ya wakazi.[13]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mfumo wa Mahakama:  Mfumo wa kisheria unatokana na ule wa Uingereza yaani British common law, sheria za kimila (kitamaduni), na katiba ya mwaka wa 1992.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Daraja za mahakama hujumuisha Mahakama Kuu ya Ghana (mahakama ya juu zaidi), Mahakama za Rufaa na Mahakama Kuu za Kisheria.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Chini ya mahakama hizi kuna mahakama za kuzunguka, mahakama za hakimu, na mahakama za kitamaduni.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Taasisi zingine zisizo chini ya sheria ni pamoja na mahakama za umma.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Tangu unyakuzi wa uhuru, mahakama zimekuwa huru kwa kiwango fulani; uhuru huu unaendelea chini ya Jamhuri ya Nne.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mahakama za chini zinadhahirishwa na kupangwa upya chini ya utawala wa Jamhuri ya Nne.[13]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Siasa:  Vyama vya kisiasa vilihalalishwa katikati mwa mwaka wa 1992 baada ya kupigwa marufuku kwa miaka kumi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kuna vyama vingi vya kiasisa chini ya Jamhuri ya Nne; hata hivyo vile vikubwa ni National Democratic Congress kilichoshinda uchaguzi wa urais na ubunge mnamo 1992, 1996 na 2008; New Patriotic Party, chama kikubwa cha upinzani kilichoshinda uchaguzi wa mwaka wa 2000 na ule wa 2004; People’s National Convention, na Convention People’s Party, ambacho kilichukua mahali pa chama cha awali cha Kwame Nkrumah kilichokuwa na jina lilo hilo.[13]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mahusiano ya Kigeni:  Tangu unyakuzi wa uhuru, Ghana imefuata kwa dhati mwelekeo wa kutojiunga na upande wa kikapitalisti au ule wa kikomunisti (nonalignment) na pia siasa zinazopendelea siasa za umoja wa Afrika (Pan-Africanism); mawazo ambayo yanahusishwa na rais wa kwanza, Osagyefo Dr. Kwame Nkrumah.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi ya Ghana inapendelea ushirikiano wa kimataifa na wa kikanda wa kisiasa na wa kiuchumi, na ni mwanachama mwenye mashuhuri wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wanadiplomasia na wanasiasa wengi Waghana wana vyeo katika mashirika ya kimataifa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hawa ni pamoja na mwanadiplomasia Mghana na Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa, Kofi Annan, Jaji wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai Akua Kuenyehia, na rais wa zamani Jerry Rawlings, ambaye alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa Jumuiya ya Kiuchumi ya Mataifa ya Afrika Magharibi (Economic Community of West African States).[13]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wakazi   Nchi ya Ghana ina idadi ya watu inayokadiriwa kuwa milioni 27.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Makabila Ingawa Ghana ni kiambo cha zaidi ya makabila 100 tofauti, haijashuhudia migogoro ya kikabila ambayo imesababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe katika nchi nyingi za Kiafrika[27].


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Makabila nchini Ghana ni Akan (ambalo linajumuisha Fante, Akyem, Ashanti, Kwahu, Akuapem, Nzema, Bono, Akwamu, Ahanta na makabila mengine) 49.3%, Mole-Dagbon 15.2%, Ewe 11.7%, Ga-Dangme (likijumuisha Ga, Adangbe, Ada, Krobo na makabila mengine) 7.3%, Guan 4%, Gurma 3.6%, Gurunsi 2.6%, Mande-Busanga 1%, makabila mengine 1.4%, mengine (Wahausa, Zabarema, Wafula) 1.8% (sensa ya 2000).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Lugha Lugha rasmi ni Kiingereza; hutumika sana katika masuala ya serikali na biashara.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Lugha hiyo vilevile ndiyo inayotumika katika mafundisho ya elimu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hata hivyo, Waghana wengi pia huzungumza kwa kiasi lugha moja ya kikabila.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ingawa wataalamu wengine wanasema nchini Ghana huzungumzwa zaidi ya lugha na lugha ndogo 250, Ethnologue inaziorodhesha 79 tu (angalia pia orodha ya lugha za Ghana).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Lugha za asili za Ghana zimegawanywa katika jamii mbili ndogo kutokana na jamii ya lugha za Kiniger-Kongo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Lugha za jamii ndogo ya Kwa zinapatikana zaidi katika maeneo ya kusini mwa Mto Volta, huku zile za jamii ya Gur zikipatikana katika eneo la kaskazini.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kikundi cha Kwa, lugha ambayo huzungumzwa na takribani 75% ya wakazi wa nchi, kinajumuisha lugha za Akan, Ga-Dangme na Ewe.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kikundi cha Gur kinajumuisha lugha za Gurma, Grusi, na Dagbani.[28]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Lugha tisa zina hadhi ya kuwa lugha zinazodhaminiwa na serikali: Akan, hasa Ashanti Twi, Fanti, Akuapem Twi, Akyem, Kwahu, Nzema; Dagaare/Wale, Dagbani, Dangme, Ewe, Ga, Gonja na Kasem.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ingawa si lugha rasmi, Kihausa ndiyo lugha ya mawasiliano inayozungumzwa na Waislamu wa Ghana.[29]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Dini Kwa mujibu wa sensa ya serikali ya 2000, mgawanyiko wa kidini ni: Wakristo 69%, Waislamu 16%, dini asilia za Kiafrika 15%[30].


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Afya Kufikia mwaka wa 2009, matarajio ya urefu wa maisha (life expectancy) wakati wa kuzaliwa ni takriban miaka 59 kwa wanaume na 60 kwa wanawake [31] huku makisio ya vifo vya watoto wachanga yakiwa 51 kwa watoto 1000 waliozaliwa hai [31].


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hesabu ya watoto wanaozaliwa pia ni takriban watoto wanne kwa kila mwanamke.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kuna takriban madaktari 15 na wauguzi 93 kwa watu 100,000.[32]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Asilimia 4.5 ya Pato la Taifa lilitumika kwa masuala ya afya mwaka wa 2003.[32]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Watu na Utamaduni Ghana ni nchi iliyo na makabila mbalimbali; kwa hivyo ni mchanganyiko wa tamaduni wa makabila yake yote, Ashanti, Fante, Akyem, Kwahu, Ga, Ewe, Mamprusi na Dagomba, baina ya mengine.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Jambo hili linadhihirika katika upishi, sanaa na desturi ya mavazi ya Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Maadhimisho ya tamasha nchini Ghana ni sehemu muhimu ya utamaduni wa Ghana na kuna tamasha nyingi kama vile Homowo, Odwira, Aboakyer, Dodoleglime na Sandema baina ya zingine.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ibada na mila kadha wa kadha hufanywa wakati wote wa mwaka katika sehemu mbali mbali za nchi, zikiwemo zile za kuzaliwa, ibada za mpito maishani kama vile kubalehe, ndoa na kifo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Michezo   Soka ndiwo mchezo ulio na umaarufu zaidi nchini.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Timu za kitaifa za soka ya wanaume zinajulikana kama The Black Stars, the Black Satellites na the Black Starlets na timu hizi hushiriki katika michuano mingi ikiwemo ile ya Kombe la Mataifa ya Afrika, Kombe la Dunia la FIFA na Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Timu ya the Black Satellites ilishinda Kombe la Dunia la FIFA kwa walio chini ya miaka 20 mnamo 2009 baada ya kushinda timu ya Brazili ya Seleção.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kuna timu za soka kadhaa nchini Ghana za kutajika zaidi zikiwa Accra Hearts ya Oak SC na Asante Kotoko baina ya zingine.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Baadhi ya wachezaji wa soka wa Ghana wanaojulikana katika daraja ya kimataifa au waliopata ufanisi katika soka ya Ulaya ni Abedi Pele, Ibrahim Abdul Razak, Tony Yeboah, Anthony Annan, John Paintsil, Asamoah Gyan, Samuel Osei Kuffour, Richard Kingston, Sulley Muntari, Laryea Kingston, Stephen Appiah, Andre Ayew, Emmanuel Agyemang-Badu, Dominic Adiyiah na Michael Essien.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Desturi ya Mavazi  Kufumwa kwa vitambaa ni kitengo muhimu cha utamaduni wa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vitambaa hivi hutumika kutengeneza mavazi ya kiasili na ya kisasa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Michoro na rangi tofauti humaanisha vitu tofauti.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Pengine Kente ndicho kitambaa mashuhuri zaidi baina ya vitambaa vyote vya Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kente  ni kitambaa cha sherehe cha Waashanti ambacho kinatengenezwa kwa mkono kwenye kitanda cha mfumi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vipande vya takribani inchi nne kwa upana hushonwa pamoja ili kuwa vitambaa vikubwa zaidi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vitambaa hivi huwa katika rangi, ukubwa na namna tofautitofauti na huvaliwa wakati wa hafla muhimu sana za kijamii au kidini.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Katika muktadha wa kitamaduni, kitambaa cha kente kina umuhimu zaidi ya vazi tu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ni uwakilishi wa kuonekana wa historia, na pia aina ya lugha iliyoandikwa kwa kufuma.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Neno Kente lina mizizi yake katika neno la Kitwi kenten  ambalo lina maana ya kikapu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wasusi wa kwanza wa kente walitumia nyuzi za ukindu kufuma vitambaa vilivyoonekana kama kenten (kikapu); na hivyo vilikuwa vinaitwa kenten ntoma; kumanisha kitambaa cha kikapu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Jina la kiasili la Kiasante la kitambaa hiki lilikuwa nsaduaso au nwontoma,  kumaanisha “kitambaa kilichotengenezwa kwa mkono kwenye kitanda cha mfumi”; hata hivyo neno kente ndilo hutumika zaidi na watu wengi siku hizi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Aina nyingi tofauti za vipande vyembamba vya vitambaa vinavyofanana na kente  hufumwa na makabila mengi tofauti nchini Ghana kama Ewe, Ga na mengine ya Afrika.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kente pia hupendwa na Waafrika wanaoishi katika nchi za ng’ambo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Muziki   Nchi ya Ghana ina aina nyingi ya muziki wa kitamaduni na wa kisasa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Midundo hii hutofautiana kutoka kabila moja hadi jingine na eneo moja hadi lingine.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Muziki wa Ghana unajumuisha aina nyingi tofauti za vyombo vya muziki kama vile ngoma za talking drum ensembles, zeze ya goje na kinubi cha koloko, muziki wa jumba la mfalme, ikiwemo miziki ya Waakan wa Atumpan, wa Waga wa mitindo ya Kpanlogo, na marimba ya gogo itumikayo katika muziki wa Waasonko.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Aina za muziki ambazo zinajulikana zaidi kutoka Ghana ni Afro-jazz ambayo ilifumbuliwa na msanii Mghana Kofi Ghanaba.[33] na aina ya awali zaidi ya muziki wa kidunia inayoitwa Highlife.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Highlife ni muziki uliochimbuka katika miaka ya mwisho ya 1800 na miaka ya mwanzo ya 1900 na kuenea kote Afrika Magharibi hasa Sierra Leone na Nigeria.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Katika miaka ya 1900 aina mpya ya muziki ilizinduliwa na vijana huku ikiunganisha jinsi za Highlife, Afro-reggae, Dancehall na Hiphop.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mchanganyiko huu huitwa Hiplife.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wasanii wa Ghana kama vile mwimbaji wa R&B na Soul Rhian Benson, mwimbaji wa Highlife Kojo Antwi na msanii wa rap Tinchy Stryder (Kwasi Danquah) wamekuwa na ufanisi wa kimataifa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ngoma Ngoma (densi) ya Ghana ina tofauti mithili ya muziki wake.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kila kabila lina ngoma zake za kitamaduni na kuna ngoma tofauti tofauti kwa hafla tofauti tofauti.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kuna ngoma za mazishi, sherehe za maadhimisho, usimulizi wa hadithi, sifa na kuabudu na kadhalika.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Baadhi ya ngoma hizi ni: Bamaya Ngoma hii huchezwa na watu wa eneo la kaskazini mwa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Inasimulia hekaya ya wakati wa ukame mkubwa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Miungu iliwaambia watu kuwa ukame huo ulikuwa umeletwa na jinsi wanaume walikuwa wakiwakandamiza na kuwatweza wanawake.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ilisema pia kwamba ukame ungeondolewa tu pale wanaume wangejizusha na kuchukua majukumu waliyokuwa wamewatwika wanawake kwa kuvaa marinda na kushiriki katika ngoma hii.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wanaume walipofanya hivi, mvua ilianza kunyesha.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kwa sasa ngoma hii huchezwa wakati wa mavuno katika eneo la kaskazini magharibi mwa Ghana na wanaume pamoja na wanawake wa Dagbani.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Adowa Ngoma ya watu wa Ashanti wa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ngoma hii inatajika hasa kwa madaha na weledi wa mzunguko wa wachezaji.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Upigaji ngoma pia unasifika kwa weledi wa mfuatano wa sauti zinazochanganyika na ngoma mbili za atumpan ambazo zinatumika kama ngoma za kuongoza au ngoma simamizi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ngoma hii ilikuwa awali ikichezwa katika mazishi, lakini kwa sasa inachezwa pia katika tamasha za kila mwaka na mikusanyiko ya kijamii.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kpanlongo huchezwa na watu wa Ga wa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Ngoma hii ya Kpanlongo ambayo mara nyingi huitwa “ngoma ya vijana,” ilianza kuchezwa punde tu baada ya unyakuzi wa Uhuru wa Ghana kama aina ya muziki wa burudani jijini Accra.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kpanlongo huchezwa kwa sasa kwa matukio yanayohusu maisha, tamasha na mikutano ya kisiasa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Klama Huu ni muziki na ngoma ambayo inahusishwa na ibada za kubalehe kati ya watu wa Krobo wa Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Inasisitiza kusonga kwa madaha kwa mikono na miguu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Huku wakipiga hatua ndogo kuambatana na muziki na wakigeuza vichwa kwa utaratibu kuangalia chini, wacheza ngoma huwa mfano wa madahiro tulivu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Tofauti baina ya hatua za wachezaji zinanuiwa kuonyesha uzuri wa wacheza ngoma.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mara kwa mara, wachumba wanaotazama ngoma hii kutoka pembeni huzuru jamii ya msichana baada ya sherehe kwa madhumuni ya kumposa msichana huyo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vyombo vya Habari na Burudani  Vyombo vya habari vya Ghana ni mojawapo ya vile vilivyo na uhuru zaidi barani Afrika.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hapo awali, vilikuwa vimewekewa vizuizi vingi wakati wa mfululizo wa mapinduzi ya serikali na viongozi wa jeshi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sura ya 12 ya katiba ya 1992 ya Ghana inatoa hakikisho la uhuru na kujisimamia kwa vyombo vya habari huku Sura ya 2 ikizuia uthibiti.[34]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Baada ya kujinyakulia uhuru, serikali na vyombo vya habari vimekuwa mara kwa mara vikiwa na uhusiano ulio na mvutano, huku mashirika ya kibinafsi yakifungwa wakati wa mapinduzi ya kijeshi na sheria kali ili kuzuia ukosoaji wa serikali.[35]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Uhuru wa vyombo vya habari ulirejeshwa mnamo mwaka wa 1992, na baada ya uchaguzi wa 2000 wa John Kufuor mivutano kati ya vyombo vya habari vya kibinafsi na serikali ilipungua.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kufuor alikuwa mtetezi mkubwa wa uhuru wa vyombo vya habari na alifuta sheria ya masingizio, ingawa alisisitiza kuwa ni lazima vyombo vya habari vifanye kazi kwa uwajibikaji.[36]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vyombo vya habari vya Ghana vimeelezwa kuwa “baadhi ya vile visivyo na uthibiti mkubwa na serikali mwingi” barani Afrika, huku vikifanya kazi vikiwa na masharti machache mno kwa vyombo vya habari vya kibinafsi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vyombo vya habari vya kibinafsi mara kwa mara hukosoa sera za serikali.[37]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Vyombo vya habari vilifanya kazi kwa bidii wakati wa uchaguzi wa rais wa Ghana wa mwaka wa 2008, na Chama cha Wanahabari wa Ghana (Ghanaian Journalists Association (GJA)) kilimpongeza John Atta Mills kwa ushindi wake, huku kikinuia kukuza uhusiano mwema baina ya vyombo vya habari na serikali.[38]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Elimu Kiwango cha kujua kusoma na kuandika kwa watu wazima kilikuwa 65% mnamo 2007, huku wanaume wakiwa 71.7% na wanawake wakiwa 58.3%.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi ya Ghana ina mfumo wa elimu ya msingi wa miaka 6 kuanzia umri wa miaka sita, na, chini ya mageuzi ya elimu yaliyotekelezwa mnamo 1987 na kurekebishwa mnamo 2007, watoto huingia katika mfumo wa miaka mitatu wa elimu ya upili ya daraja la chini.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mwishoni mwa mwaka wa tatu katika shule ya upili ya Junior High, kuna mtihani wa lazima unaojulikana kama Basic Education Certificate Examination (BECE).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wale wanaoendelea na masomo ni lazima wamalize masomo ya miaka mitatu ya shule ya upili ya daraja ya juu (senior high school - SHS) na kufanya mtihani wa kukubaliwa kuingia katika masomo ya chuo kikuu au taasisi yoyote ile.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kwa sasa, Ghana ina shule za msingi 21,530, shule za upili za daraja ya chini 8,850, shule za upili za daraja ya juu 900, vyuo vya mafunzo vya umma, 52[39], vyuo vya mafunzo vya kibinafsi, 5[39] vyuo vya elimu ya sanaa, 5[39] taasisi za umma ambazo si vyuo vikuu, 4[39] zisizo chuo kikuu Msingi umma taasisi, 8[39] vyuo vikuu 4 na zaidi ya taasisi za kibinafsi 45.[39]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wengi baina ya Waghana wanaweza kupata huduma za elimu ya msingi na ya upili kwa urahisi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Idadi hizi zinaweza kutofautishwa na zile za chuo kikuu kimoja tu na shule chache tu za upili na za msingi zilizokuwepo wakati wa kujinyakulia uhuru mnamo 1957.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Gharama ya nchi ya Ghana kwa elimu imekuwa kati ya asilimia 28 na 40 ya bajeti yake ya mwaka katika mwongo mmoja uliopita.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mafunzo yote hufanywa kwa lugha ya Kingereza ambayo ndiyo lugha rasmi ya Ghana, na hufanywa na walimu Waghana waliohitimu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Masomo yanayofunzwa katika Shule ya Msingi au ya Mwanzo ni pamoja na Kingereza, Lugha na Utamaduni wa Ghana, Hisabati, masomo ya masuala ya Mazingira, Masomo ya Kijamii na Kifaransa kama lugha ya tatu, yakiongezwa masomo ya Sayansi Jumuishi au ya Ujumla, masomo ya mwanzo ya Ustadi wa Ufundi (Pre-vocational Skills and Pre-technical skills) Elimu ya Dini na Maadili na shughuli za utendaji kama vile Muziki, Ngoma na Elimu ya Mazoezi ya Viungo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mtaala wa daraja la upili la Senior High una masomo ya Lazima na yale ya Kuchagua.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wanafunzi wanapaswa kuchukua masomo manne ya lazima ya Lugha ya Kingereza, Hisabati, Sayansi ya Ujumla (yakiwemo masomo ya Sayansi, Kilimo na Masomo ya maswala ya Mazingira) na Masomo ya Kijamii (uchumi, jiografia, historia na serikali).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Wanafunzi wa shule ya upili vilevile hufanya masomo matatu ya kuchaguliwa kati ya matano yafuatayo: Mtaala wa Kilimo, Mtaala wa Kijumla (chaguo la Sanaa au Sayansi), Mtaala wa somo la Biashara, Mtaala wa Ufundi (Vocational Programme and Technical Programme).[40]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mbali na shule za msingi na za upili zinazofuata mfumo wa elimu wa Ghana, kunazo shule za kimataifa kama vile Ghana International school, Lincoln Community School na SOS-Hermann Gmeiner International College ambazo hufuata mfumo wa International Baccalaureat, Advanced Level General Certificate of Education na International General Certificate of Secondary Education (IGCSE).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Huku ikiwa na asilimia 83 ya watoto wake shuleni, kwa sasa nchi ya Ghana ni baina ya nchi zilizo na viwango vya juu zaidi vya uandikishaji shuleni katika eneo la Afrika Magharibi.[41]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Uwiano wa wasichana na wavulana katika ujumla wa mfumo wa elimu ni 1:0.96, ambao kwa nchi ya Afrika Magahribi, ni mafanikio makubwa.[42]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kadiri ya watoto 500,000 hawaendi shuleni kwa sababu ya ukosefu wa mapato ya kuwezesha ujenzi wa shule, kutoa vitabu vya kusoma vya kutosha na kutoa mafunzo kwa walimu wapya.[42]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Chuo Kikuu cha zamani zaidi nchini Ghana, Chuo Kikuu cha Ghana, ambacho kilianzishwa mnamo mwaka wa 1948, kilikuwa na takriban jumla ya wanafunzi 29,754 katika mwaka wa 2008.[43]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Tangu unyakuzi wa uhuru wa Ghana, nchi hii imekuwa mojawapo ya vitovu vya elimu katika eneo la Afrika Kusini mwa Sahara na imekuwa mwenyeji wa watu maarufu kama vile Rais Robert Mugabe wa Zimbabwe, Alhaji Sir Dauda Jawara wa The Gambia na Cyprian Ekwensi wa Nigeria baina ya wengine.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Kwame Nkrumah, ambacho ndicho chuo kikuu cha pili kuanzishwa nchini Ghana, ndicho chuo cha kwanza cha masomo ya sayansi na teknolojia nchini humo na katika ukanda wa Afrika Magharibi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Uchumi Ikiwa imejaliwa sana na maliasili, nchi ya Ghana ina mapato yanayokadiriwa kupata kila mtu (per capita output) yaliyo mara mbili yakilinganishwa na yale ya nchi zilizo maskini zaidi za Afrika Magharibi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hata hivyo, Ghana imebakia kutegemea kwa kiwango fulani biashara na usaidizi wa kimataifa na vilevile shughuli za uwekezaji kutokana na Waghana wanaoishi nchi za ng’ambo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Karibu 28% ya wakazi wanaishi chini ya mstari wa kimataifa wa umaskini wa dola za kimarekani 1.25 kwa siku,[44] na kwa mujibu wa wa Benki ya Dunia, kisio la mapato ya kila mtu (per capita income) ya Ghana yamekuwa mara dufu lakini kwa shida kwa miaka 45 iliyopita.[45]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nchi ya Ghana, ikijulikana kwa dhahabu yake katika enzi za ukoloni, bado ni kati ya wazalishaji wakuu ulimwenguni wa dhahabu.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mauzo yake mengine nje ya nchi kama vile kakao, mbao, umeme, almasi, bauxiti, na manganisi ni uzalishaji mkuu wa fedha za kigeni.[46]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kiwanja cha mafuta kinachoripotiwa kuwa na hadi pipa bilioni 3 (480,000,000 m3 3 billion barrels (480,000,000m3) za mafuta mepesi kiligunduliwa mnamo mwaka wa 2007.[47]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Utafutaji wa mafuta bado unaendelea na kiasi cha mafuta kinaendelea kuongezeka.[48]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Bwawa la Akosombo, ambalo lilijengwa juu ya Mto Volta mnamo mwaka wa 1965 linatoa umeme unaozalishwa na maji kwa nchi ya Ghana na nchi zinazoizunguka.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Nguvukazi ya Ghana katika mwaka wa 2008 ilikuwa jumla ya watu milioni 11.5.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Uchumi unaendelea kutegemea sana kilimo ambacho huchangia 37% ya Pato la Taifa na kutoa ajira kwa kwa 56% ya watu wanaofanya kazi, hasa wenye ardhi ndogo.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sekta ya viwanda ni sehemu ndogo tu ya uchumi wa Ghana iliyochangia kwa ujumla 7.9% ya Pato la Taifa mnamo 2007.[49]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sera za kiuchumi zisizofaa za serikali za kijeshi zilizopita na masharti ya vikosi vya kulinda usalama katika maeneo ya kanda vimechangia mfumuko katika fedha za nakisi, kushuka thamani kwa Sidi, na kuongezeka kwa kutoridhika kwa umma katika maswala ya hatua za kupunguza ugumu wa maisha.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hata hivyo, Ghana inabakia kuwa mojawapo baina ya nchi za Afrika nzima ambazo zina ustawi wa kiuchumi.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mnamo Julai 2007, Benki ya Ghana ilianzisha shughuli ya kugeuza sarafu, kutoka kwa Sidi (¢) hadi kwa sarafu mpya, Sidi ya Ghana (GH¢).


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kiwango cha ubadilishanaji ni Sidi moja ya Ghana kwa kila Sidi 10,000.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Benki ya Ghana ilizindua kampeni kabambe katika vyombo vya habari ili kuelimisha umma juu ya mageuzo haya.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Sarafu mpya ya Sidi ya Ghana iko imara kwa kiwango kikubwa na katika mwaka wa 2008 ilibadilishwa kwa ujumla kwa thamani ya dola moja ya marekani kwa Sidi 1.1 ya Ghana.[50]


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Kodi ya Ongezeko la Thamani ni kodi ya matumizi itozwayo nchini Ghana.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Utaratibu huu wa kodi ambao ulianza mnamo 1998 ulikuwa wa kiwango kimoja lakini tangu Septemba 2007 utaratibu wa viwango kadhaa ulizinduliwa.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Mnamo 1998, kiwango cha kodi kilikuwa ni 10% na na kilirekebishwa mnamo mwaka wa 2000 na kuwa 12.5%.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hata hivyo baada ya kupitishwa kwa Sheria ya 734 (Act 734) ya mwaka 2007, kodi ya usawa ya 3% (a 3% VAT Flat Rate Scheme (VFRS) ) ilianza kufanya kazi kwa sekta ya usambazaji wa rejareja.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hii inawezesha wauzaji wa rejareja wa bidhaa zinazotozwa ushuru chini ya Sheria ya 546 (Act 546) kotoza ushuru wa pambizoni wa 3% kwa mauzo yao na kuhesabu ushuru huu pamoja na ule wa VAT.


Question: Je, kilimo cha majani chai kilianza lini nchini kenya?

Ghana

Hii inanuia kurahisisha utaratibu wa uchumi na kuongezeka kwa maafikiano.