Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Tazama pia Sehemu ya chini ya piramidi Nchi kulingana na kiwango cha kuzaa Nchi kulingana na pato la taifa Nchi kulingana na kiwango cha umaskini Mzunguko wa umaskini Hali ya maendeleo Magonjwa ya umaskini Ugawaji wa mali Ubadilifu wa kiuchumi Ukike wa umaskini Chakula Kwanza Usalama wa chakula Chakula dhidi ya mafuta Umaskini wa mafuta Kuajiriwa kikamilifu Janga la shida ya kifedha duniani kati ya 2008 na 2009 Wakati ambapo uchumi wa dunia ulififia kabisa Mapinduzi ya mazingira Watoto Nyumbani Njaa Kuondoa umaskini katika ukuaji Ukosefu wa usawa katika mapato Ukosefu wa usawa katika ngazi ya kimataifa Maendeleo ya kimataifa Mataifa yaliyo na kiwango cha chini zaidi cha maendeleo Miaka anayotarajia mtu kuishi Kiwango cha elimu Wafanyakazi wahamiaji Kiwango cha chini zaidi cha mshahara Kampuni ya kimataifa Ongezeko la idadi ya watu Sheria hafifu Kupunguza umaskini Kiwango cha umaskini Mtego wa umaskini Umaskini wa kimaeneo Maeneo ya maskini mashambani Maeneo ya vibanda Kukataliwa katika jamii Nyumba kwa bei nafuu Watoto wa mitaani Nadharia za umaskini Masilahi Wafanyakazi maskini Mashirika na kampeni      Abahlali baseMjondolo - Shirika la Afrika Kusini la wanaoishi katika maeneo ya mabanda Appropedia Azafady  Brooks World Poverty Institute Catholic Charities USA [140] Center for Global Development Child Poverty Action Group Compassion Canada Maliza Umaskini Sasa Eurodad Five Talents  - Huwapa maskini nafasi ya kupata maisha bora zaidi Free the Children Grameen Bank  Benki inayowapa watu maskini mikopo.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Global Call to Action Against Poverty  (GCAP) Harlem Children's Zone 17 Oktoba: UN International Day for Eradication of Poverty (White Band Day 4)  International Food Policy Research Institute International Fund for Agricultural Development Southern Poverty Law Center Kampeni ya Make Poverty History Microgiving  –inayotegemea wahisani Mississippi Teacher Corps Kampeni ya ONE [141] Shirika la Ushirikiano wa Kiuchumi na Maendeleo United Nations Millennium Campaign [142][143] United Nations Millennium Campaign Benki ya Dunia Siku ya Chakula Duniani Mpango wa Chakula Duniani  Tanbihi  Kusoma zaidi   Ilihaririwa na Michelle Adato na Ruth Meinzen-Dick (2007), Johns Hopkins University Press    WNN - Women News Network.  28 Agosti 2007.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Lys Anzia Anthony Atkinson.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Poverty in Europe 1998 Betson, David M., and Jennifer L. Warlick "Alternative Historical Trends in Poverty."


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

American Economic Review 88:348-51.  1998. in JSTOR Brady , David "Rethinking the Sociological Measurement of Poverty" Social Forces 81#3 2003, uk. 715–751 Online in Project Muse.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Ufupisho: Inaangazia makosa ya vipimo maalum za Amerika; inaangalia maendeleo kadhaa ya kinadharia na kimbinu katika upimaji wa umaskini.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Inasema ya kuwa vipimo vya kupima kiwango cha umaskini vinapaswa (1) kupima viwango vinavyotofautiana katika historia kwa ufanisi; (2) viwe linganishi, sio visivyoweza kulinganishwa; (3) kutazama umaskini kama kutengwa kijamii; (4) Kuangalia athari za kodi, uhamishaji na faida katika nchi; na (5) kujumuisha kina cha umaskini na ukosefu wa usawa kati ya watu maskini.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Kisha, makala haya yanachambua masomo ya kisoshiolojia yaliyochapishwa tangu 1990 ili waweze kutazama maoni yao kwa vigezo hivi.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Makala haya yanatetea vipimo vitatu mbadala vya umaskini: kipimo cha vipindi, kipimo kinachotunia nambari, na ujumla wa nambari zote.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Mwisho, kwa kutumia Uchunguzi wa mapato wa Luxembourg, kinachunguza muundo wa mambo yanayojirudia baada ya majaribio kadhaa yanayotumia vipimo hivi vitatu, katika demokrasia za kibepari kutoka 1967 hadi 1997.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Makadirio ya vipimo hivi vya umaskini yako wazi kwa wote.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Buhmann, Brigitte, Lee Rainwater, Guenther Schmaus, na Timothy M. Smeeding.  1988.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"Equivalence Scales, Well-Being, Inequality, and Poverty: Sensitivity Estimates Across Ten Countries Using the Luxembourg Income Study (LIS) Database."


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"Uhakiki wa Mapato na Mali 34:115-42.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Cox, W. Michael, and Richard Alm.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Myths of Rich and Poor  1999 Danziger, Sheldon H., and Daniel H. Weinberg "The Historical Record: Trends in Family Income, Inequality, and Poverty."


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Kurasa za . 18-50 katika Confronting Poverty: Prescriptions for Change  ilihaririwa na Sheldon H. Danziger, Gary D. Sandefur, na Daniel.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

H.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Weinberg.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Russell Sage Foundation. 1994.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Firebaugh, Glenn.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"Empirics of World Income Inequality."


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

American Journal of Sociology  (2000) 104:1597-1630. katika JSTOR Gans, Herbert, J.  Social Policy , Julai / Agosti 1971: uk. 20-24 George, Abraham,  Gordon, David M. .


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Theories of Poverty and Underemployment: Orthodox, Radical, and Dual Labor Market Perspectives.   1972.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Haveman, Robert H. Poverty Policy and Poverty Research University of Wisconsin Press 1987.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

John Iceland; Poverty in America:  A Handbook University of California Press, 2003 Alice O'Connor; ; "Poverty Research and Policy for the Post-Welfare Era" Annual Review of Sciology , 2000 Osberg, Lars, na Kuan Xu.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"International Comparisons of Poverty Intensity: Index Decomposition and Bootstrap Inference.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

" The Journal of Human Resources  2000. 35:51-81.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Paugam, Serge.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"Poverty and Social Exclusion: A Sociological View."


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Uk 41-62 katika The Future of European Welfare,  imehaririwa na Martin Rhodes na Yves Meny, 1998.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Pressman, Steven, Poverty in America: An Annotated Bibliography.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

University Press of America and Scarecrow Press, 1994 Rothman, David J., (mhariri).


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"The Almshouse Experience", katika mfululizo Poverty,U.S.A The Historical Record  1971.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

ISBN 0-405-03092-4 Amartya Sen; Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation  Oxford University Press, 1982 Amartya Sen. Development as Freedom  (1999) Smeeding, Timothy M., Michael O'Higgins, na Lee Rainwater Poverty, Inequality and Income Distribution in Comparative Perspective.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Urban Institute Press 1990.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Stephen C. Smith, Ending Global Poverty: A Guide to What Works,  New York: Palgrave Macmillan, 2005 Triest, Robert K. ""Has Poverty Gotten Worse?"


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Journal of Economic Perspectives  1998.  12:97-114.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Benki ya Dunia  2004.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Frank, Ellen,  Dollars & Sense, Januari / Februari 2006 Bergmann, Barbara.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Dollars & Sense, Machi / Aprili 2000  Richard Wilson na Kate Pickett.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

"The Spirit Level",  Allen Lane 2009  Viungo vya nje   Inachunguza faida za kiuchumi za kuanzisha huduma za afya  Inachunguza unyanyasaji wa watu katika mataifa yanayoendelea duniani.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Ina takwimu nyingi kuhusu ukosefu wa usawa katika mapato na umaskini, na pa ina mamia ya makala ya uchunguzi yanayotumia takwimu hii.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Ripoti kuhusu mambo mabaya yanayofanywa na makampuni duniani.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Ina ripoti kuhusu maendeleo ya kiuchumi na uhusiano kati ya mataifa tajiri na maskini.  uchunguzi kuendeleza mtazamo wa maendeleo ya binadamu kuhusu kupunguza umaskini.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Inachunguza matatizo ya serikali na ufisadi katika makampuni duniani.  mamia ya ripoti za bure yanaohusiana na maendeleo ya kiuchumi na kiwango cha kuishi katika mataifa mbalimbali duniani, kama vile Ripoti ya Maendeleo ya Binadamu  inayotolewa kila mwaka.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

USAID ndiyo shirika kuu ya serikali ya Amerika inayojishughulisha na kutoa misaada kwa mataifa yanayoendelea.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Ina mamia ya ripoti zinazoweza kupakuliwa bila malipo, kama vile Ripoti ya kila mwaka ya Maendeleo Duniani.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Ina uhusiano na Umoja wa Mataifa.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Mpango wa Chakula Duniani hukusanya mamia ya ripoti kuhusu njaa na kuhakikisha kuwa kuna chakula cha kutosha duniani.


Question: Je, somo la ubongo linaitwaje?

Umaskini

Jamii:Elimu jamii Jamii:Uchumi


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Teolojia ya maisha ya kiroho ni tawi la teolojia linalohusu utekelezaji wa teolojia ya dogma na ya teolojia ya maadili katika kuongoza watu kuelekea muungano na Mungu ulio wa dhati zaidi na zaidi, likifafanua muungano huo ni nini na njia za kuufikia ni zipi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hivyo linafafanua taratibu za ustawi wa uzima wa Kiroho kwa misingi ya teolojia (kwanza Biblia, lakini pia Mapokeo na Ualimu wa Kanisa) likiilinganisha na mang'amuzi ya watakatifu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kitengo hicho cha teolojia ni muhimu hasa kwa Wakatoliki na Waorthodoksi, ambao kwao muungano na Mungu ndio lengo la ufunuo wake kwa binadamu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Madhehebu mengine ya Kikristo yana mtazamo tofauti kuhusu kumfuata Yesu Kristo kwa uongozi wa Roho Mtakatifu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Mafundisho ya imani na mang’amuzi ya watakatifu Teolojia hiyo inahitaji kuchambua mang'amuzi hayo kitaalamu, ikibainisha taratibu zake kadiri ya saikolojia (k.mf. ukavu unaotakasa unavyohusiana na muungano na Mungu).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Somo hilo ni la kiteolojia pale ambapo uchambuzi huo unapotegemea mafundisho ya imani pia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ikiwa elimunafsia ni ya lazima kwa maadilidini, ni ya lazima zaidi kwa maisha ya Kiroho ambayo yanachunguza ndani ya mtu hatua zake hadi muungano kamili.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Katika fani hii ni lazima tukwepe aina mbili za upotovu ambazo ni rahisi zitupate: moja kwa kuzingatia mafundisho ya imani na kupuuzia mang'amuzi, nyingine kwa kuzingatia mang'amuzi na kupuuzia mafundisho ya imani.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Tunapaswa kuzungumzia maisha ya Kiroho kwa mwanga wa teolojia kuhusu neema inayotia utakatifu, maadili ya kumiminiwa na vipaji saba; la sivyo tungekusanya tu dalili za hali za Kiroho za juu, pasipo kuelewa kanuni za msingi za ustawi wa uzima wa Kimungu ambao haung'amuliki kwa kuwa si wa kimaumbile.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Pia tungetia maanani mno uhaba wa watu wanaofikia muungano wa ndani na Mungu: hapo tungedhani walio wengi hawaitwi hata kwa mbali na kwa jumla wafikie hatua hiyo; tungesahau maneno ya Yesu yanayokumbushwa na [[walimu wa Kiroho kuhusu suala hilo: “Waitwao ni wengi, bali wateule ni wachache” (Math 22:14).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande wa pili tunapaswa kuzingatia maelezo ya watakatifu kuhusu hatua mbalimbali za maisha ya Kiroho, tukiyaangaza kwa imani ili kutambua katika mang'amuzi yao yapi ni ya pekee tu na yapi ni ya juu, lakini yanakusudiwa kuwa ya kawaida.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande huo hatari nyingine ni kudhani neema ya kuzama katika sala ni ya wengi, tukiichanganya na sala sahili ya mapendo ambayo ni utangulizi wake tu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kufuatana na aina hizo mbili za upotovu, kuna makosa mawili ya kuepwa katika kuongoza watu: kuwaachisha njia ya juhudi mapema mno au baadaye mno.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Basi, tunapaswa kuchimba ukamilifu wa Kikristo ili kuona wazi lengo ambalo Mwokozi amewawekea watu tusilipunguze.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Halafu kuchambua mang'amuzi ili tutofautishe yaliyo ya lazima na yaliyo ya ziada.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hatimaye kujumlisha hayo mawili ili kuona yaliyo ya lazima au ya kufaa na ya kutamaniwa kusudi tuufikie ukamilifu, na yale ambayo ni ya pekee tu na hayahitajiki kufikia utakatifu mkuu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kutokana na hatari hizo mbalimbali, kusoma maisha ya Kiroho kunadai ujuzi wa teolojia (hasa juu ya neema, maadili ya kumiminiwa, na vipaji vya Roho Mtakatifu kuhusiana na mafumbo makuu ya Utatu, umwilisho, ukombozi na ekaristi) pamoja na ujuzi wa walimu wa Kiroho, hasa wale ambao Kanisa limewatambua kuwa viongozi katika masuala hayo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Uhusiano na maadilidini Katika ngazi ya chini, maadilidini yanatakiwa kuzungumzia si tu madhambi ambayo tuyaepe, bali pia maadili ambayo tuwe nayo na usikivu katika kumfuata Roho Mtakatifu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Maisha ya Kiroho hayana upana wa maadilidini, lakini ni tawi la juu yake kwa jinsi linavyolenga kufikisha hadi muungano wa dhati na Mungu: kwa njia yake teolojia inarudi ilipoanzia na kudumisha umoja wake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa hiyo linatakiwa kufuata mwanga wa ufunuo wa Kimungu uliomo katika Biblia na Mapokeo, ambao peke yake unaweza kutujulisha uzima wa Kimungu na muungano na Mungu ambao unapita maumbile.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Maisha ya Kiroho yanatumia mawazo ya maadilidini, lakini kuhusiana zaidi na ustawi wa uzima wa Kimungu rohoni.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Utekelezaji wake, ambao ndio lengo la maisha ya Kiroho kupitia uongozi wa mtu mmojammoja, una pande mbili: juhudi na mafumbo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande wa juhudi maisha ya Kiroho yanazungumzia hasa namna ya kufisha vilema na kutekeleza maadili.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande wa mafumbo yanazungumzia hasa usikivu kwa Roho Mtakatifu, neema ya kuzama katika mafumbo ya imani, na muungano unaotokana na neema hiyo, halafu karama ambazo pengine zinaongozana nayo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande wa juhudi na ule wa mafumbo: tofauti na uhusiano kati ya hizo mbili Kadiri ya Thoma wa Akwino, Yohane wa Msalaba na Fransisko wa Sales upande wa juhudi maisha ya Kiroho yanazungumzia hatua ya utakaso wa wanaoanza; hao, wakijua kwamba hawatakiwi kubaki nyuma na kupooza, wanajitahidi kutekeleza maadili, lakini kwa namna ya kibinadamu, yaani kwa nguvu zao zikisaidiwa na neema za kawaida.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kumbe upande wa mafumbo unaanza katika hatua ya mwanga ambapo wanaoendelea, wakiangazwa na Roho Mtakatifu, wanatenda mara nyingi na waziwazi kwa vipaji vyake saba; kwa uongozi maalumu wa huyo mlezi wa ndani wanatenda kwa namna ipitayo maumbile ambayo kabla ya hapo ilikuwa imefichika au kujitokeza mara mojamoja tu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa walimu hao mambo yanayopatikana upande wa mafumbo ni ya juu katika njia ya kawaida ya utakatifu, ila si ya pekee hasa (kama njozi).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ni hivyo hata kwa wale wanaoitiwa utakatifu katika utendaji mwingi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Basi, kujua upande wa mafumbo hakufai tu kwa uongozi wa watu wachache wanaoitwa kufuata njia za pekee, bali kwa watu wote wanaolenga ukamilifu na muungano na Mungu katika maisha ya kila siku.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ujinga wa kiongozi wa Kiroho kuhusu mambo hayo unaweza ukazuia wale anaowaongoza: kwa kuwa hapaswi kudhani kila huzuni ya mtu aliyechoka kiakili ni takaso la Kimungu, lakini pia asidhani kuwa hilo likipatikana ni huzuni ya kinafsi tu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kutokana na hayo yote, ni wazi kwamba upande wa juhudi unalenga upande wa mafumbo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Vilevile upande wa mafumbo usipotanguliwa na juhudi za kufaa ni uongo mtupu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Tukitazama njia ya utakatifu kuanzia umbile letu, mafundisho haya yataonekana yamezidisha.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lakini tukiitazama kuanzia mafumbo yapitayo maumbile (uwemo wa Utatu mtakatifu ndani mwetu, umwilisho ulioleta ukombozi na ekaristi), hapo tutaiona kwa hekima, yaani kutoka juu, badala ya kupima yote kutoka chini unavyofanya upumbavu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ikiwa kweli Utatu mtakatifu unaishi ndani mwetu, ikiwa kweli Neno alifanyika mwili akafa kwa ajili yetu, yumo katika sakramenti kuu na kila siku anajitoa kwa ajili yetu, basi hapo watakatifu tu, wanaoishi kwa kujua na kama kung'amua mara nyingi mafumbo hayo, na kwa kuyapenda zaidi na zaidi katika giza na matatizo maishani, ndio waliopo panapotakiwa.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hapo maisha ya muungano wa ndani na Mungu yanaonekana kuwa peke yake ya kawaida kweli.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kabla hatujafikia maisha hayo, tuko bado kama watu waliosinzia, wasioishi vya kutosha kwa hazina ile kuu tuliyokabidhiwa na Mungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Utakatifu ni muungano wa ndani na Mungu, yaani ukamilifu wa upendo kwake na kwa jirani.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ukamilifu huo unapatikana katika njia ya kawaida, kwa sababu amri ya upendo inayowapasa wote haina mipaka.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Utakatifu huo hauhitaji elimu ya juu, wala utendaji mwingi wa nje, bali kuishi kwa ndani na Mungu kwa kutekeleza kwa namna bora maadili na vipaji vya Roho Mtakatifu vinavyoongozana nayo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ndio utangulizi wa kawaida wa uzima wa milele, nao unafanyika duniani au toharani, mpaka roho iwe imetakata kabisa iweze kukaribishwa kwenye heri ya kumuona Mungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Tukisema kuzama katika mafumbo ya imani ni sharti la kufikia utakatifu, maana yake ni kwamba pasipo hilo kwa kawaida hatufikii utakatifu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Mhimili na umoja wa maisha ya kiroho Teolojia ya maisha ya Kiroho inategemea mafundisho kuhusu maadili ya Kikristo na vipaji vya Roho Mtakatifu, halafu inachimba taratibu na masharti ya ustawi wake kwa lengo la kufikia ukamilifu wa Kikristo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kweli mojawapo ya msingi ni kwamba imani, tumaini na upendo ndio mhimili wa maisha ya Kiroho.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kutotambua ukweli huo ni kosa kubwa linalothibitisha kuwa mtu haelewi Ukristo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lakini umuhimu wake katika maisha ya Kiroho unategemea msimamo kuhusu tofauti iliyopo kati ya upande wa juhudi na upande wa mafumbo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Neno juhudi linamaanisha utekelezaji wa ufishaji, ibada na maadili: upande huo maisha ya Kiroho yanaongoza watu kupambana na dhambi na kuendelea katika uadilifu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kumbe upande wa pili unahusu mafumbo, yaani muungano wa dhati wa roho na Mungu, matukio ya muda yanayoweza yakaendana na ngazi za muungano huo (k.mf. kutoka nje ya nafsi) na hatimaye neema za pekee (k.mf. mafunuo ya binafsi).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande wa juhudi unatokeza hasa namna ya kibinadamu ya maadili ya Kikristo, kumbe upande wa mafumbo mara nyingi unatawaliwa wazi na namna ya Kimungu ya vipaji vya Roho Mtakatifu (ambavyo waadilifu wote wanavyo).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Katika mtazamo huo, uliosahauliwa na wengi kati ya karne XVII na karne XX, tunaona umoja wa maisha ya Kiroho katika hatua zake tatu zilizoainishwa na mapokeo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Inatosha kusoma vitabu vya Mt. Fransisko wa Sales kuhusu maisha ya Kiroho upande wa juhudi ili kuhakikisha alivyoyawekea mhimili wa maadili ya Kimungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Humo alisema ufishaji wa ndani na wa nje ni njia kubwa ya kujivutia fadhili toka mbinguni, mradi ufanyike kwa upendo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwake malipizi makali siyo bora, kwa kuwa ufishaji wa kawaida, ambao kila siku unapata nafasi bila ya kuzitafuta, unazaa matunda mengi zaidi na kulinganisha matakwa yetu na yale ya Mungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Alisema ufishaji bila ya sala ni kama mwili usio na roho, na sala bila ya ufishaji ni kama roho isiyo na mwili.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Alieleza ustawi wa maadili ya Kimungu si tu kinadharia bali kiutekelezaji.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Teolojia hiyo safi kuhusu juhudi, badala ya kuishia mawaidha yanayosahau ukuu wa maadili ya Kimungu, inahuishwa nayo daima na kuelekeza maisha ya juu zaidi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hatupotoshi maisha ya Kiroho tunapoonyesha maadili ya kiutu yanavyotakiwa kutumikia imani, tumaini na upendo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Vilevile hatuyapotoshi wala hatuzidishi nafasi ya vipaji vya Roho Mtakatifu dhidi ya maadili ya Kimungu, tunapofundisha ustawi wa imani, tumaini na upendo unavyotakiwa kuwa katika hatua ya mwanga, wala tunapokumbusha maadili hayo matatu yanavyotakaswa katika usiku wa roho, wala tunapoonyesha ushujaa wa maadili hayo katika hatua ya muungano.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hatupunguzi hata kidogo nafasi ya imani tunapofafanua ngazi zake za juu kwa kusema juu ya namna ya Kimungu ya vipaji vinavyotufanya tupenye na kuonja mafumbo tuliyofunuliwa.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

“Sala ya kumiminiwa ni tendo ambalo kimsingi linatokana na imani hai na kwa namna yake ya Kimungu linatokana na vipaji vya hekima na akili” (Gaetano na Yosefu wa Roho Mtakatifu).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hatuwezi kuwaza tendo la vipaji hivyo lisilotokana na imani kama mzizi wake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Maadili ya Kimungu yanabaki bora kuliko vipaji, ingawa yanakamilishwa navyo, kama vile mti ulivyo bora kuliko matunda yake, lakini ukiwa nayo ni kamili kuliko usipokuwa nayo. D. Banyez, aliyewahi kumuongoza Teresa wa Yesu, alisema inawafaa wanateolojia, kisha kutumia miaka katika masomo, wawasiliane na mtu mwenye maisha ya Kiroho, kwa sababu wasipofanya juhudi za kudumu wala kuwa na maisha ya sala ya dhati, hawawezi kutambua utajiri wa Kiroho wa masomo wanayoyafafanua.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Wanaishia kwenye ganda wasifikie kiini chake: tena wako katika hatari ya kuzingatia historia au mantiki tu wakizungumzia kwa mtazamo wa chini mafumbo makuu ya Kimungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Roho ya teolojia ina uhai mdogo kadiri tunavyoishia hapo badala ya kujiweka tayari “kuelewa mafumbo kwa faida kubwa” (Mtaguso wa Kwanza wa Vatikano) kwa mtazamo wa juu unaotawaliwa na vipaji vya akili na hekima.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hayo yanathibitisha kwamba mhimili wa maisha ya Kiroho ni maadili ya Kimungu, ambayo ni bora kuliko vipaji, lakini yanakamilishwa navyo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa mfumo wake imani inapita maumbile isiweze kukosa, lakini ni kamili zaidi inapopenya na kuonja mafumbo yote kwa uvuvio wa vipaji vya akili na hekima.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lugha ya walimu wa kiroho na ile ya wanateolojia Lugha ya maisha ya Kiroho, yenye msingi katika Biblia, imepata muundo maalumu kwa njia ya walimu wa Kiroho.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Polepole misamiati waliyoitumia kutokana na mang’amuzi yao imepenya teolojia ya maisha ya Kiroho, lakini inahitaji kulinganishwa na ile ya teolojia ya kawaida ili kukwepa makosa kadhaa, kama yale aliyoyaangukia Eckart akitamka kwa maana ya kifalsafa maneno yaliyo kweli kwa maana ya Kiroho tu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lugha ya walimu wa Kiroho inaonekana na wanateolojia wengi kuwa inatumia mno mifano, tena inapita kiasi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Shida ni kwamba pengine mwenye akili anadai kumsahihisha anayemzidi akili, kama vile kinda angedai kumfundisha tai namna ya kuruka!


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Wanateolojia hao hawaelewi kuwa “lugha ya Kiroho haina budi kutofautiana na ile ya falsafa; humo mifano ya kuzidisha inatumika si kama pambo la usemi, bali ni namna inayotakiwa kabisa ili kumaanisha mambo kwa usahihi, kwa sababu kazi yake ni kutokeza mang’amuzi, tena mang’amuzi ya hali ya juu, yaliyo magumu kutokezwa kuliko mengine yote…


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Akili inavuka toka misamiati ya aina moja hadi ya aina nyingine, kama vile kutoka Kilatini kwenda Kichina au Kiarabu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lakini haiwezi kutumia sarufi ya lugha mojawapo kwa nyingine” (Yakobo Maritain).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa mfano, Yohane wa Msalaba anaeleza hali ya kuzama katika sala kuwa ni kutotenda, kumbe Thoma wa Akwino anaiita “utendaji bora kuliko wowote”.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Wa pili anatazama upande wa falsafa, wa kwanza upande wa mang’amuzi ya mafumbo, ambamo kusimama kwa utendaji wa kibinadamu kunaonekana kama kutotenda.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Vilevile, neno “maumbile”, maana yake katika falsafa ni ya kinadharia: ni jinsi yalivyokusudiwa na Muumba, pasipo ubaya; kumbe maana ya Kiroho inategemea mang’amuzi ya dhambi ya asili, yaani kwamba madonda yaliyotokana nayo hayajapona kikamilifu hata ndani ya Wakristo, yakiathiri umbile na kujitokeza kama umimi mkubwa unaozidishwa na dhambi za binafsi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hivyo mafundisho ya lugha hizo mbili hayapingani.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Misingi ya kiteolojia ya lugha ya walimu wa kiroho Kila fani ina misamiati yake maalumu isiyoeleweka vizuri kwa wasioijua.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Maneno yanatokeza mawazo, kama vile mawazo yanavyotokeza ukweli wa mambo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Mawazo ya sayansi ni sahihi kuliko yale ya kawaida, hivyo pengine yanadai misamiati mipya kuyatokeza.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ikiwa hivyo kwa sayansi, kwa nini isiwe hivyo kwa maisha ya Kiroho?


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Teolojia ikitetea lugha ya walimu wa Kiroho inafundisha kwamba tunaweza kusema juu ya Mungu na juu ya maisha ya Kiroho kwa kutumia ama maneno yenye maana halisi ama mifano.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hivyo tunasema kwa maana halisi, “Mungu ni mwema na mwenye hekima: ndiye wema na hekima yenyewe”.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa kuwa hizo sifa hazina kasoro, Mungu anazo kuliko viumbe.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kumbe kwa mfano tu tunaweza kusema, “Mungu anaghadhibika”: kwa kuwa hasira ni ono la hisi, haiwezi kuwemo ndani ya Mungu aliye roho tu; hivyo “ghadhabu ya Mungu” ni mfano tu wa haki yake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Tuongeze kwamba kati ya maneno yenye maana halisi yanayotumika kumhusu Mungu, yale ya kukanusha (k.mf. “asiyebadilika”) ni sahihi kuliko yale ya kukiri, kwa sababu sisi tunajua zaidi Mungu asivyo kuliko alivyo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Yaani tunajua vizuri kwamba hana mwili, wala mwendo, wala mipaka; kumbe hatuwezi kujua namna ambayo sifa za Kimungu zimo ndani mwake na zilivyo kitu kimoja tu katika ukuu wa Umungu ambao uko wazi kwa wenye heri wa mbinguni tu, wanaouona moja kwa moja.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ndiyo sababu waliozama katika mafumbo wakimzungumzia Mungu wanatumia zaidi maneno ya kukanusha (k.mf. “asiyeeleweka”), tena wanasema kumtazama hivyo ni bora kuliko kuelewa, kwa sababu kwa namna yake kunafikia juu zaidi, hadi ukuu wa Umungu na maisha yake ya ndani.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Halafu, kati ya majina ya kukiri yanayotumika kwa maana halisi, yale yasiyobainisha na yale ya kawaida ndiyo yanayomtokeza Mungu vizuri zaidi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa hiyo jina YHWH ndilo lake kuliko yote, kwa kuwa fumbo la jina lenyewe linadokeza bahari isiyo na mipaka ya Umungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kinyume chake, majina yaliyo wazi (k.mf. “Mwenye akili”) hayatokezi inavyofaa ukuu wa Mungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ndiyo sababu waliozama katika mafumbo wanasema sala ya kumiminiwa si wazi wala haielezeki, hata hivyo ni bora kuliko maneno wazi ya njozi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hatimaye, maneno ya mifano yanahitajika panapokosekana yale yenye maana halisi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ndiyo sababu waliozama katika mafumbo wanasema juu ya kuposwa na kuolewa Kiroho ili kumaanisha muungano na Mungu ambao unaigeuza roho.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Haja ya kutumia mifano ya namna hiyo inatokana na sisi kujua mambo ya Kiroho kwa njia tu ya vitu vinavyoonekana, pamoja na ugumu wa kupata maneno ya kufaa kuyatokeza.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Misamiati muhimu zaidi ya walimu wa kiroho Misamiati ya kawaida ya Maandiko matakatifu na ya teolojia yanaweza yakatosha kufundishia maisha ya Kiroho; lakini walimu wa maisha hayo, ili kuepa sentensi ndefu mno, walitumia misamiati maalumu au kuipa maana mpya ile ya zamani, kiasi kwamba haisemi ukweli ikitumika upande wa falsafa au wa teolojia ya kawaida.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa mfano, wakisisitiza udogo wa kiumbe chochote, ambao mwanateolojia angeutokeza kwa sentensi tano, wanatamka kifupi, “kiumbe si kitu”.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Usemi huo si uongo, isipokuwa tukiuelewa kwa maana halisi ya maneno (hapo ungesema Mungu hajaumba chochote; lakini hilo halihitaji maelezo).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa mtazamo wake mwanateolojia angeuongezea msemo huo walau “peke yake” aweze kuukubali.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Misamiati ya kupinganisha inatokeza jambo kuu kwa njia ya matokeo yake ndani mwetu yaliyo kama kinyume chake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa mfano, “giza kuu” maana yake ni “mwanga usiofikiwa anamokaa Mungu” ambao unatupofusha macho.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Vilevile hekima ya Mungu inaitwa “upumbavu” kwa kuwa ndivyo inavyoonekana na wapumbavu: “upumbavu wa Mungu una hekima zaidi ya wanadamu, na udhaifu wa Mungu una nguvu zaidi ya wanadamu” (1Kor 1:25).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Misamiati ya kuzidisha inataka kudokeza ukuu usio na mipaka wa Mungu (k.mf. “wema mkuu”) au udogo wa kiumbe mbele yake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Misamiati hiyo haipiti ukweli, bali dhana za watu, kwa kuwa Mungu ni mkuu kuliko tunavyoweza kuwaza, na adhabu zake zinapita ubunifu wetu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Katika maandishi ya kibinadamu, pengine vipimo vinazidishwa ili kumgusa msomaji (k.mf. kwa kusema mtu mrefu ni jitu).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kumbe waliozama katika mafumbo wanatumia misamiati ya kuzidisha kwa sababu wanashindwa kueleza kwa namna tofauti ukuu wa Kimungu; kuzidisha kwao hakuna kosa wala udanganyifu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Mfano wa aina hiyo ni maneno ya Yesu: “Jicho lako la kuume likikukosesha, ling’oe ulitupe mbali nawe…


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Na mkono wako wa kuume ukikukosesha, ukate uutupe mbali nawe…” (Math 5:29-30).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Si suala la kujikata, ila ni usemi unaofaa kuonyesha ukuu wa hatari na haja ya kuikwepa haraka.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Yohane wa Msalaba alipochora ukurasa wa kwanza wa kitabu chake “Kupanda Mlima Karmeli” aliandika juu ya mapito membamba ya ukamilifu, “kutokuwa na chochote, chochote, chochote, chochote”.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ingawa anaonekana kudai mtu ajikane mno, kusudi lake ni kumpandisha kwa njia ya mkato.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Juu ya hayo aliandika, “Kwa kuwa sitaki tena kitu kwa kujipendea, napewa vyote pasipo kuvitafuta”.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hapo mbele akaeleza, “Kujitenga na viumbe kunaleta furaha na faraja kuliko kutamani kwa moyo kuvimiliki…


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Mtu akijitenga na vitu anakuja kuvifahamu wazi zaidi, upande wa maumbile na upitao maumbile, na hivyo anavifurahia sana kuliko yule anayeambatana navyo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Anavifurahia kadiri ya ukweli wake, si kadiri ya udanganyifu wake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hisi zinafikia maumbo tu ya vitu, kumbe roho inapenya ukweli na thamani yake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa sababu hiyo, furaha za hisi zinaitia giza akili yetu…


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kuikataa na kuitakasa furaha hiyo kunaiwezesha akili ione vizuri, kama vile hewa inavyong’aa moshi ukiondoka.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Aliyejitenga na viumbe anavifurahia vyote kama kwa kuvimiliki, kumbe yule anayetafuta tu kuvimiliki anavikinai bila ya kukifurahia hata kimoja”.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Mtume Paulo aliwahi kusema, “… kama wasio na kitu, bali tu wenye vitu vyote” (2Kor 6:10).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Fransisko wa Asizi alifurahia mandhari nzuri za mkoa wake kuliko wenye maeneo yale ambao mawazo yao yote yalilenga tu kuyazalisha iwezekanavyo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Basi, misamiati hiyo inatuamsha kutoka lepe la usingizi na kutuonyesha lililo muhimu peke yake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kulinganisha lugha ya walimu wa kiroho na ile ya wanateolojia Kila mojawapo ina stahili zake.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kwa teolojia inafaa zaidi lugha ya kinadharia, sahihi, inayotumia misamiati kwa maana halisi tu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lakini kwa kuongoza watu wajikane kwa bidii ili kuungana na Mungu, misamiati ya walimu wa Kiroho inafaa zaidi kwa sababu ni hai, ya kuvutia, mifupi na inaeleweka kimaisha.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Haitokezi tu mawazo, bali mang’amuzi na upendo motomoto wa Mungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Inaepa mizunguko ya maneno na mibainisho inayoweza ikazuia mruko wa upendo huo.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kinyume chake inatuongoza tumtafute Mungu mwenyewe ikitukumbusha kuwa hata kama ukweli wa mawazo umo akilini mwetu, wema unaolengwa na utashi uko nje ya roho yetu, umo ndani ya Mungu; tena inatufanya tufikirie kwamba yale ambayo ndani ya Mungu hayaeleweki wala hayasemeki, ndiyo mema makuu yanayoweza kupendwa motomoto hata yasipojulikana wazi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Tofauti ya lugha hizo mbili inaonekana katika kulinganisha maneno yafuatayo ya Yesu na ufafanuzi wake wa kiteolojia: “Yeye aipendaye nafsi yake ataiangamiza; naye aichukiaye nafsi yake katika ulimwengu huu ataisalimisha hata uzima wa milele” (Yoh 12:25).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ufafanuzi wa maneno hayo mafupi, hai na ya kimaisha ni kama ifuatavyo: anayejipenda kinyume cha upendo wa Mungu atajipoteza; lakini hatajipoteza akijipenda kimaumbile, yaani kwa pendo lililo tofauti na upendo wa Mungu lisiwe kinyume chake; zaidi tena hatajipoteza akijipenda kwa pendo lililomo ndani ya upendo wa Mungu.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Kubainisha aina hizo tatu za kujipenda ni jambo la lazima kwa teolojia, lakini ni kazi ya akili inayochunguza mambo, kumbe maneno ya Yesu yanatufanya mara tupende kwa bidii.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ipi lugha bora kati ya hizo mbili?


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lugha bora ni ile inayotokeza wazo la juu zaidi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Sasa, sala ya kumiminiwa, ingawa si wazi, ni ya juu kuliko nadharia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Basi, lugha ya wanaotushirikisha yale waliyomiminiwa katika sala ni bora kuliko ile ya wanateolojia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Inafaa kwamba baadhi ya wanaozama katika mafumbo ni pia wanashairi hodari waweze kutujulisha vizuri mang’amuzi yao ya ndani, jambo ambalo si la lazima kwa wanateolojia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

“Ingawa tunajua kidogo sana mambo ya juu kabisa, kile kidogo tunachokijua kinatosha kutufanya tukipende na kukitamani kuliko ujuzi sahihi kabisa wa mambo ya chini ambao tunaweza tukawa nao” (Thoma wa Akwino).


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hivyo, wazo la kufaa kuhusu Utatu, hata lisipokuwa la wazi, lina thamani kuliko hakika zote za hisabati, kutokana na ubora wa jambo husika.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Vilevile sala ya kumiminiwa inang’amua uwepo wa Mungu, jambo bora kuliko tunalolizingatia kwa teolojia; tena namna yake ya kujua ni bora zaidi.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Tuliyoyasema yanathibitishwa na kwamba lugha ya Yesu ndiyo bora; sasa ile ya walimu wa Kiroho inalingana nayo kuliko ile ya wanateolojia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Lugha hiyo inadumisha imani na upendo kwa Mungu, yaani roho yenyewe ya teolojia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Upande mwingine, lugha ya falsafa na teolojia ni ya lazima kwa kufafanua ukweli uliofunuliwa dhidi ya udanganyifu unaoweza ukaupotosha.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Ndiyo sababu walimu wa Kiroho waliwaheshimu wanateolojia bora, kumbe waliojidai tu kuzama katika sala waliwapuuzia.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Basi, anayeongoza watu Kiroho anatakiwa kujua lugha hizo mbili na kuweza kuzifafanua moja kwa njia ya nyingine.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Hatuwezi kusema mtu anaelewa lugha ya walimu wa Kiroho asipoweza kuifafanua kiteolojia, wala kusema anaelewa ukuu wa teolojia asipojua inavyohusiana na maisha ya Kiroho.


Question: Je,kuna tawi ngapi ya teolojia?

Teolojia ya Kiroho

Marejeo F. VAN VLIJMEN, W.F., Safari ya Kiroho, Mafundisho kwa Watawa (vitabu 2) – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1978 R. GARRIGOU-LAGRANGE, O.P., Hatua Tatu za Maisha ya Kiroho, Utangulizi wa Uzima wa Mbinguni – tafsiri fupi ya Rikardo Maria, U.N.W.A. – ed. Ndugu Wadogo wa Afrika – Morogoro 2006 Viungo vya nje  Tafsiri fupi ya kozi ya maisha ya kiroho "Hatua Tatu ya Maisha ya Kiroho" iliyoandikwa kwa Kifaransa na padri Reginald Garrigou-Lagrange wa shirika la Wadominiko  from 1902 Catholic dictionary


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Ziwa Natron ni ziwa la chumvi lililopo kaskazini mwa Tanzania, katika Mkoa wa Arusha, karibu na mpaka wa Kenya, katika tawi la Afrika mashariki la Bonde la Ufa.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Ziwa hilo hulishwa na mto Ewaso Ng'iro wa Kusini na pia chemchemi zilizo tajiri kwa madini ambazo ni kina kabisa.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Ziwa hili lina kina cha chini ya mita tatu (futi 10), na upana wake hutofautiana kwani hutegemea kiwango cha maji.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Tofauti ya viwango vya maji hutokana na mabadiliko ya viwango vya uvukizi, ambavyo huacha viwango vya juu vya chumvi na madini mengine.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Sehemu hii imezungukwa na eneo kavu na viwango vya mvua huyumbayumba.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Mafukuto katika ziwa hili yaweza kufikia digrii 50 (Celcius) au digrii 120 (Fahrenheit), na kutegemeana na mvua, alkalinity yaweza kufikia pH ya 9-10.5 (karibu kama vile alkali ya amonia).


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Mimea Rangi ya ziwa hili ni tabia ya maziwa ambayo hupata viwango vya juu sana vya uvukizi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Maji inapovukiza wakati wa kiangazi, viwango vya chumvi huongezeka na kwa uhakika, vijidudu vipendao chumvi huanza kustawi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Baadhi ya vijinyama hivi ni cyanobacteria, bakteria wadogo ambao hukua majini na hujitengenezea chakula kama mimea kupitia Usanisinuru (kwa Kiingereza photosynthesis).


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Pigmenti nyekundu ndani ya cyanobacteria hutoa kwa kirefu rangi nyekundu ya maji ya ziwa, na rangi ya chungwa kwa sehemu ya kina ya ziwa.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Chumvi ya alkali ambayo hukusanyika juu ya usawa wa ziwa, mara nyingi huwa na rangi nyekundu au pinki ambayo husababishwa na vijidudu vinavyopenda chumvi na ambavyo vinaishi huko.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Vinamishi vya chumvi na sehemu zenye maji bichi karibu na pembe za ziwa kufanya mkono aina tofauti ya mimea.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Wanyama Joto la juu (hadi digrii 41°C) na maudhui ya chumvi nyingi inayogeuka katika ziwa hili haifanyi mkono wanyamapori wengi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Hata hivyo ni makazi muhimu kwa aina ya ndege ya flamingo na pia ni makazi ya mwani, wanyama bila mifupa ya mgongo na hata samaki ambao wanaweza kuishi katika maji ya chumvi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Hili ndilo ziwa pekee katika eneo la Afrika Mashariki ambalo kwa kawaida flamingo milioni 2.5 ambao ni wadogo na ambao huhofiwa maisha yao hufugwa.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Kiwango cha chumvi kiongezekapo, cyanobacteria pia huongekeka, na ziwa yaweza kusaidia viota zaidi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Flamingo hao, kundi kubwa zaidi katika Afrika Mashariki, hukusanyika pamoja katika maziwa ya chumvi, ambapo hujilisha Spirulina (mwani ya rangi ya buluu na kijani na pigmenti nyekundu).


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Ziwa Natron ni sehemu salama kufuga Flamingo wale wadogo kwa sababu mazingira yake ni kikwazo dhidi ya wanyama wanaokula wenzao wanaojaribu kufikia viota vyao.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Flamingo wakuu pia hufuga katika sehemu zenye ardhi zilizonyooka.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Hata la kushangaza zaidi kuliko uwezo wa flamingo kuishi katika mazingira hayo ni kwamba spishi ya samaki, Tilapia wa alkali (Oreochromis alcalicus), hunawiri katika maji ya mito chemichemi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Vitisho na Uhifadhi  Eneo linalozunguka ziwa hili la chumvi halijapangwa lakini kuna ufugaji na kilimo cha msimu.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Vitisho kwa uwiano wa chumvi kutokana na ongezeko la maji mabichi vitasababishwa na makadirio zaidi ya kukata magogo katika Natron na mtambo wa nguvu za umeme wa maji (hydroelectric power) iliyopangwa kuanzishwa katika Ziwa hili la Ewaso Ng'iro mpakani mwa nchi ya Kenya.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Ingawa mipango ya maendeleo ni pamoja na ujenzi wa lambo mwishoni mwa kaskazini mwa ziwa hili ili kushikilia maji safi, tishio la mchanganyiko katika ardhi hii bado ni kubwa.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Hakuna ulinzi rasmi.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Tishio mpya kwa Ziwa Natron ni mapendekezo ya ukuzaji wa mtambo wa magadi katika mipaka yake.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Mtambo huu utapampu maji kutoka kwa ziwa hili na kuchomoa sodium carbonate ambayo itabadilishwa kuwa poda ya kuosha ambayo hatimaye itasafirishwa.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Kitachofuata mtambo huu kitakuwa makazi kwa zaidi ya wafanyakazi 1000 na kituo cha nguvu cha makaa chenye uwezo wa kutoa nishati kwa mtambo huu.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Aidha, kuna uwezekano wa watengenezaji kuanzisha suriama ya uduvi wa maji ya chumvi kuongeza ufanisi wa uchimbaji.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Kulingana na Chris Magin, afisa wa kimataifa wa RSPB wa Afrika, nafasi ya flamingo wadogo kuendelea kufugwa katika uso wa uchinjanaji ni karibu sifuri.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Maendeleo hayo huenda yakapelekea flamingo wadogo kupotea katika Afrika Mashariki.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Hivi sasa kundi lenye taasisi 20 za hifadhi ya mazingira kutoka Afrika Mashariki linaendesha kampeni duniani kote.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Lengo kuu ni kusitisha mipango ya ujenzi wa kiwanda cha majivu ya magadi ambayo inafaa kujengwa na kampuni za Tata Chemicals Ltd ya Mumbai, India na National Development Corporation ya Tanzania.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Kikundi hiki ambacho kinafanya kazi kutumia jina la Lake Natron Consultative Group linaratibiwa na Ken Mwathe, Mkuu wa Ikolojia wa African Conservation Centre.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Kwa sababu ya viumbe hai wake wa pekee, Tanzania ililitaja Bonde la Ziwa Natron katika Orodha ya Ramsar (List of Wetlands of International Importance) tarehe 4 Julai 2001.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Ziwa hili pia ni eneo la World Wildlife Fund East African halophytics.


Question: Je, nchini Kenya kuna ziwa ngapi za maji ya chumvi?

Ziwa Natron

Kutembelea eneo Kuna idadi ya sehemu za kambi karibu na ziwa, ambayo pia ni msingi kwa ajili ya kupanda volkeno Ol Doinyo Lengai Marejeo   Viungo vya nje      Cite uses deprecated parameter |deadurl= (help) Cite uses deprecated parameter |deadurl= (help)  Jamii:Maziwa ya Tanzania Jamii:Mkoa wa Arusha Jamii:Maziwa ya chumvi


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wabondei ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi katika wilaya ya Muheza, Mkoa wa Tanga, karibu na Milima ya Usambara.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Lugha yao ni Kibondei.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Mwaka 1987 idadi ya Wabondei ilikadiriwa kuwa na watu 80,000 .


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Historia Wabondei ni miongoni mwa watu wenye asili katika kabila kubwa lililojulikana kwa jina la Waseuta.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Baada ya hao kupigana na Wareno na kuwashinda katika vita vikali  vilivyojulikana kwa jina la "Nkondo ya kutula nyala" (Vita ya kuvunja mawe ya chakula), Waseuta walianza kugawanyika kwa kujimega makundimakundi na kuondoka.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Makundi hayo ndiyo makabila yenye asili ya mkoa wa Tanga kwa sasa, isipokuwa Wadigo si miongoni mwa Waseuta [1] Wabondei ni kundi la nne la Waseuta ambao, baada ya kuwapiga Wareno, waliondoka Handeni kwa lengo la kurudi pwani, yaani Umba, ambapo walikutana na vita vya wavamizi wapya kutoka Kenya ambao si Hettio Aramaio.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wavamizi hao walikuwa Wadaiso, Wasegeju na Wadigo.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Vita hivyo vilikua vigumu sana kwa kundi hili la Waseuta kwa kuwa lilikuwa dogo kulingana na idadi ya wavamizi.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kutokana na ugumu wa vita hivyo, wazee wa mila walilazimika kutambika kwenye mlima wa Mlinga, na inavyoaminika baada ya kutambika huko ilitokea mizimu ya Waseuta waliokufa vitani wakati wa mapambano ya Wareno na mizimu hiyo ndiyo iliyopigana na wavamizi ambapo Wadigo Wadaiso na Wasegeju walipigwa vibaya sana na kuuawa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Waliobakia hai wakatekwa na Waseuta hawa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kutokana na hofu ya vita hivyo “Nkondo ya kivindo”, Waseuta hao waligawanyika na kusambaa tena, ambapo wengine walifika katika mji wao mkuu wa zamani ulioitwa New Fort-Umba au Umba Mpya Ngomeni, waliishi maeneo mbalimbali hata kufika pPwani kama Tanga ambayo iko chini ya Umba ya zamani ambako ni Horohoro mpaka sehemu za Kenya.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Vilevile Waseuta hao walisambaa kutoka mji mkuu wa zamani yaani Umba na sehemu za Mbwego, ambako leo huitwa Magila, pia waliishi maeneo ya Mkuzi ambako kulikuwa na fundi maarufu wa kucheza njuga aliyeitwa Saudimwe na mwanae Kidungwe, walisambaa sehemu za Jaila ambako ndio Misozwe leo, Bwembwera na Tongwe.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Pia Waseuta hawa walifika sehemu za Amani: hapo kundi hili la Waseuta walibadili jina na kujiita Wabondei yaani “Valley Peoples” (Watu wa mabondeni).


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Mji wao mkuu kwa sasa ni Muheza.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Desturi Baada ya vita kumalizika kila familia ilikuwa na umuhimu mkubwa wa kujihami katika maisha inayoishi, hivyo kila mzee wa familia alilazimika kujenga gwegwe na kuishi humo yeye na familia yake.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Gwegwe ni uzio mkubwa wa magogo manene unaojengwa kwa kuzunguruka nyumba kadhaa za familia moja  ambapo nyumba za familia zinakuwa ndani ya uzio huo, halafu mbele ya gwegwe hilo kunakuwa na lango kubwa la kuingilia.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Huko wanafamilia yenye gwegwe hilo wanamuita mganga ambaye anakuja kuweka fingo na mazindiko ili kuzuia watu wenye nia mbaya kama wachawi, wezi, wanaotaka kuleta vita n.k., washindwe kuingia kwenye lile gwegwe.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kila gwegwe moja lilikuwa likiishi familia nzima, babu (baba), wanae wote, wajukuu na hata vitukuu.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Vilevile mtoto wa kiume akitaka kuoa alikuwa na uhuru wa kwenda kuanzisha gwegwe lake kwenye eneo atakalolichagua na haya magwegwe yalikuwa yakiitwa kwa majina ya watu, mfano kwa Sempapayu, kwa Sekiinga n.k. Hivyo magwegwe haya ndiyo asili ya kuanzishwa kwa vijiji vya bonde.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kimaisha kila mwenye gwegwe alikuwa amezungurukwa na shamba lake kwa ajili ya kilimo, pia kulikuwa na ustaarabu wa kubadilishana mashamba ambapo mtu aliweza kuomba shamba kwa msimu wa kilimo na mwenye shamba akamruhusu alime msimu ule, na alieazimwa shamba analima na baada ya mavuno anarejesha shamba.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Shamba hili linaporejeshwa kama aliyeazimwa alipanda miti ya matunda kama mifenesi n.k. inakuwa mali ya mwenye shamba.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kwa ustaarabu huo hakuna historia inayoonyesha kuwa taratibu hizo ziliwahi kuleta usumbufu wa namna yoyote.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wageni wanapotaka kuingia kwenye gwegwe la familia fulani wanasimama kwenye lango la gwegwe hilo, lango ambalo linakuwa umbali mkubwa na nyumba za familia zilizopo ndani ya gwegwe hilo na hapo mgeni ndipo hupiga hodi na wenyeji wanatoka na kumhoji mgeni huyo kabda ya kumkaribisha.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Taratibu za kumhoji mgeni zinafanyika kwa kuhofia kuwa mgeni yule akawa ametumwa kupeleleza na baadaye alete vita.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Akionekana kuwa ni mgeni wa kheri, na ukoo alioutokea unajulikana, ama amejieleza vizuri, sasa ndipo anapokaribishwa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Ikitokea mgeni amebainika si mtu mzuri, na pengine amekuja ili kuleta vita, hapo linapigwa gunda (kitu mfano wa pembe linalopulizwa na kutoa sauti ya ishara ili kuwaita Wabondei wote) ama inapigwa ngoma maalumu kama mbiu ya kukusanya Wabondei wote, na hapo vinatokea vita baina ya Wabondei na watu wa jamii ya yule mgeni.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Endapo havitatokea vita, mgeni yule wa shari anapigwa na Wabondei kipigo kikali, kisha anaachiwa aondoke zake.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Mavazi na urembo wa Wabondei Kwa upande wa wanaume, vazi kubwa ni shuka ya kiunoni pamoja na shati, hili ndio vazi kuu la asili ya Wabondei, japo zama za kale walikuwa wakivaa ngozi za chui, simba na wanyama wengine.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kwa upande wa wanawake, vazi lao kuu la asili ni kaniki na gunya (gunya ni vazi la kienyeji lililo mfano wa kitenge kwa mpangilio wa rangi).


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Vilevile wanawake wa Kibondei wana asili ya kutoboa masikio yao kwenye ufito wa mwisho wa sikio, wanatoboa kuzunguruka ufito wote vitundu vidogovidogo.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Vitundu hivyo wanaviita "utango", kisha wanavaa njewe na mapete.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wanachukua karatasi za Galabosi zinazong’aa, mfano wa karatasi ya ndani kwenye pakiti ya sigara, kisha wanazisokota, zinakuwa nyembamba zilizo mfano wa nyota na mwezi, nyota rangi yake na mwezi rangi yake, kisha wanavaa masikioni.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Vile vile walikuwa wakivaa mikufu na pete za Rupia ambapo walikuwa wakichukua Rupia (hela ya zamani ya Mjerumani iliyokuwa na tundu katikati) kwa kutengeneza pete walitumia sarafu ya Rupia na kisha wanaitengenezea ringi na kuvaa vidoleni.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kwa upande wa mkufu walichukua kamba nzuri kisha wanaingiza zile sarafu na kuvaa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Hatua anazochukuliwa Mhalifu Endapo kumetokea ugomvi na mtu akampiga mwenzake kiasi cha kumtoa damu Yule aliempiga mwenzie anatakiwa kutoa malipo ambayo ni mbuzi, Mbuzi Yule anapikwa supu kisha ndugu na wazee waliosimamia ile kesi wanakunywa mchuzi.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Endapo aliepigwa hajatoka damu, Mtu aliempiga anatakiwa kulipa faini inayojulikana kwa jina la “Sugusa”  (Sugusa uhee/Usuguse mazi - Ukome uache kabisa)  Hapa anatakiwa kulipa kiasi cha pesa ama kitu chochote.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Taratibu yanapotokea majanga Kawaida yanapotokea majanga kwa mtu ama watu, watu wa eneo lile wanawachangia  wahanga ili kuwasaidia, Walikua wakitembea kila nyumba kuchangisha hela, mazao nk kwa ajili ya kuwasaidia wahanga.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Taratibu za kumlaki mgeni wa kheri Mgeni anaetambulika kuwa ni wa kheri katika jamii ya wabondei ndani ya gwegwe aliloingia anakamatiwa jogoo mkubwa anakabidhiwa Yule mgeni nakuambiwa mboga yako hiyo, kisha Yule mgeni anamchinja mwenyewe Yule jogoo na wenyeji wanampikia wanatoa miguu na kichwa tu lakini kuku mzima anapewa Yule mgeni pamoja na chakula anaandaliwa ale, Endapo atam bakisha Yule kuku kinatafutwa kikapu kizuri kisha anahifadhiwa Yule kuku na muda ambao Yule mgeni anaondoka anakabidhiwa kile kikapu anaondoka nacho.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Namna ya kukirudisha kile kikapu cha zawadi: Mgeni Yule eidha akirudishe mwenyewe ila mara nyingi familia ile iliyotoa kile kikapu ikitembelea familia ile iliyopewa kikapu na wao wanawekewa zawadi katika kikapu kile kile (Zawadi hii eidha iwe ni kuku ama kitu chochote kile) kwakua haikuwa sheria ya kubakisha jogoo unaekabidhiwa kama karibu ya mgeni.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Ustaarabu wa manunuzi katika maisha ya Wabondei Wabonei nao kama ilivyokua kawaida ya makabila mengi ya kale walikua na kawaida ya kubadilishana mali fulani kwa mali fulani mfano Ndizi kwa Makopa ya mihogo nk, ila baada ya mfumo wa manunuzi kwa njia ya pesa ulipoingia ndipo mila ya mabadilishano ilipoisha na kuanza kutumia  manunuzi kwa kutumia pesa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Taratibu za kuchumbia na kuoa mabinti kwa wabondei Kabda ya yote kijana anapotaka kuoa ndani ya familia yake  wanaulizana nyumba anayotaka kuoa ni ya nani kisha baadae anatumwa mzee anafanya uchunguzi hasa kwa mambo makuu matatu ambayo wabondei ukoo ukiwa na moja kati ya mambo hayo ama yote huwa ukoo huo watu hawaoi pia hawaolewi 1.Ukoo usio na heshima na wenye kibuli 2.Ukoo ulioathilika kwa ugonjwa wa ukoma 3.Ukoo wa wanawake waoga wakati wa kujifungua na kupelekea kuwaua  watoto wao kutokana na uoga huo Baada ya kuona kuwa ukoo wanaotaka kuoa hauna matatizo hayo sasa wanatazama kolwa la binti anaetaka kuolewa (kolwa ni  Asili alipotokea babu wa familia Fulani katika bonde) Na mbondei ilikua asipojua kolwa la binti anaetaka kumuoa basi hatomuoa tena kwa kuwa mbondei ambae asipotaja kolwa lake alikuwa akiitwa mtumwa na alichukuliwa kuwa atavuruga ubondei.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Baada ya kila upande hasa hasa upande wa mume kuridhika na ukoo wa mwanamke na kukubaliana sasa wanafanya safari kwa mwanamke, ambapo wanakuwa wamebeba Debe la pombe lililokuwa likijulikana kwa jina la Debe da umbuya (Debe la urafiki) Debe hili ndani linakuwa na pombe ya mnazi ama pombe ya mapumba, Wanakaa sasa na kuongea huku upande wa mke wakiwa wanakunywa ile pombe, Hapo sasa upande wa kwa mume wanatajiwa vitu vya kuleta ili ndoa iweze kupita, Vitu vilivyokuwa vikiagizwa sana kwa wakati huo ni 1.Kimuli muli (Tochi), 2.Debe da umbuya (Hapo linapotajwa Debe da umbuya wana ndugu wa mume wanalionyeshea hilo hapo kwakua wameshalileta),  3.Madebe mawili ya usona haya nayo ni madebe ya pombe Usona ni kwenda kupeleka jambo la harusi) 4.kidonta mavi (Kwakua mama anapomlea mtoto ni kawaida  kushika kinyesi cha mwanae huyo hivyo hiyo kidonta mavi ndio inakuja kuwa malipo kwa mama huyo) 5.Kigubika mawiwi (Kwakua mwanzo wa mapenzi lazima hawa mwanamke na mwanaume walianza kwa kujificha wasionekane kwa hiyo hicho ndicho malipo kwa kitendo hicho) 6.Poka mke (Wabondei wanayo mila inayowafanya babu wa mke pamoja na kaka zake mke kuzuia mke asitoke kwa kukaa mlangoni sasa hiyo ndio inatolewa kwa watu wanaomzuia mke ili wasimzuie) 7.Tuni da muamu (kisu cha shemeji) Haya ni malipo kwaajili ya kina babu wa mke pamoja na kina kaka wa mke anaetaka kuolewa, 8.Dovulo au Maovu, Mara nyingi mtoto anapokuwa kwenye makuzi yake huwa anapokula chakula na kukibakisha bibi huwa anakichukua na kukila bila ya kujali kuwa mtoto alikitia mate ama laa na hii nayo inalipiwa kwa mujibu wa mila na desturi za kibondei ndio hiyo Dovulo (Taonda dovulo letu = Tunataka dovulo letu) 9.Fisafisa, Hii inafuatana na ile ya gubika mawiwi, kwakua wakati huyu mwanaume alikuwa akimtongoza huyu binti alikuwa akijificha hivyo hiyo fisafisa inaagizwa kuwa malipo yake, 10.Kideleko au Mbuzi ya Kideleko, Huyu mbuzi anaagizwa endapo muoaji atakuwa anamuoa binti kigoli na hasa ni malipo kwa mke bikra maana endapo mke anaeolewa atakutwa hana bikra mbuzi huyu atarudishwa kwa wenyewe na hii inakuwa ni aibu kwa familia ya mke na mke mwenyewe.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Siku watakayoleta hivyo vifaa, endapo vikipokelewa basi hapo ndoa ipo, la havikupokelewa basi hapo wanarudi navyo na ndoa inakuwa hakuna.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Taratibu ya kuvipokea: wageni wanaokuja wanapiga kelele na kuuliza “Jamani wia ukundwa?” (Harusi imekubaliwa?) wa kwa mke wanaitikia kwa kusema “Ukundwa” (Imekubaliwa) Baada ya hapo wa kwa mke wanatoka na kusimama kwenye mlango kisha wa kwa mume wanasimama mbali kiasi halafu wa kwa mume wanapiga kelele wakisema Hougai (Ho ugali?) wa kwa mke wanajibu “Ho mguio” (Mumempata mtu wa kumtuma/sokoni/ kuwapikia) Huku kila upande wakikimbia na kukutana katikati mara kadhaa kisha wanazomeana “Haoooooooo…”


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wanacheka na kupiga vigelegele hapo ndio imeshakubalika sasa Ndoa inaanza kufungwa siku ileile Taratibu za kufunga ndoa katika mila za wabondei Siku ile ile mwali wa kike anachukuliwa anawekwa ndani akiwa na kungwi wake ambae kungwi huyu ndie anaekuwa akimfundisha mambo kadhaa awapo kwa mume wake, humo ndani kunakuwa na mtungi wa asali pamoja na ndizi kibungaa zilizoiva (Ndizi kibungaa ni zile ndizi ndogo ndogo ambazo wengine huziita bungala) Mwali anapowekwa ndani anakuwa na miko ambapo mwiko mkubwa hatakiwi kula chakula chochote wala kunywa kinywaji cha aina yoyote ile hadi zitimie siku tano, na hizo ndizi na asali amewekewa ili aweze kupimwa imani yake ijulikane kuwa kweli mke yule ni mvumilivu na ana huruma kwa mume wake?


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kwa kua endapo mwali Yule atakula chochote kati ya vile alivyowekewa pale ndani basi mwanaume anaetaka kumuoa huko aliko analegea na kuanguka, Familia ya mume wakijua kuwa mwanamke amekula kabda ya siku tano wanakwenda kuwasema familia ya mke kuwa mwana wenu hana imani na mtoto wetu maana amekula na kupelekea mtoto wetu ameanguka, hapa mwanaume anakua na hiyali ya kumuoa Yule binti ama kumuacha. , Kwa upande wa mwanaume siku tano hizo nae pia anakuwa katika sheria ya kutokula, vilevile ilikua akila tu basi mke wake anaanguka.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Siku ya tano inapofika ngoma za kibondei zinakesha, Asubuhi ndugu wa kwa mume wanakuja huku wakiimba Nkondo wakiwa na Fimbo na mapanga wanacheza mduara huku ngoma zikipigwa, Baada ya hapo mume anaingizwa ndani ili kuandaliwa huku nje inapigwa ngoma ya maumbu ambapo wanawake wawili mmoja anajifanya mwanaume na mavazi ya kiume mwengine anajifanya mwanamke, huyu mwanamke anakuwa amebeba kikapu kisha anaigiza kuwa anatoroka anaingia kwenye nyumba Fulani kisha huyu anaecheza kama mwanaume anajifanya akimtafuta mke wake, Kila nyumba anauliza “Jamani hamjamuona mke wangu hapa” wanamjibu “Hatuja muona” Baada ya kutafuta na kuuliza sana ndipo wanapomuambia tumemuona kaingia nyumba ilee..(Kaingia nyumba ida) Anamfuata anamuona anamshika mkono na kutoka nae huku wakipigiwa vigelegele (Igizo hilo kwenye Ngoma hii ya maumbu linawafundisha wanaume kuwa mke akitoroka usimsuse, mtafute umrudishe).


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Baada ya sehemu hiyo kupita vinawekwa viti nje kisha maharusi wanatoka na makungwi wao (kungwi ni wapambe wa maharusi) kama kuna viti vinne wote wane wanakaa laa kama kuna viti viwili wanakaa maharusi peke yao na makungwi wanasimama, hapa watakuwa wakiwatazama watu huku ngoma ikipigwa, kama wana mavazi ya kutosha wanaweza kuingia na kubailisha mavazi wakatoka tena hadi mara tatu kisha sasa wanaingia ndani hapo itapigwa ngoma ya kimbungumbungu na bibi harusi peke yake atatolewa na kuzunguruka nyuma ya nyumba ambapo ni ndani ya uzio, Kama huyu bi harusi ni Bikra hapo kila anaeitwa mama, awe mama, mama mdogo ama mama mkubwa watalala kifuifudi chini kwa kujipanga kisha huyu binti atapita juu ya migongo ya mama zake bila kukanyaga chini  kuku akicheza kimbungu mbungu, Tukio hili kimila wanaolishuhudia ni mabii wa bibi harusi, mama zake na wale watu wazima wanaopiga ile ngoma, watoto hawaruhusiwi kabisa kuona, Baada ya kimbungu mbungu kukamilika sasa binti Yule anaingizwa ndani anavalishwa nguo vizuri kisha kabda ya kuondoka kwa mume wake anahamishwa nyumba kisha wamama wanaitwa ili wakamfunde mwali ambapo walikuwa wakimuelekeza heshima na namna ya kuishi huko anakokwenda, akiwakuta ndugu wa mumewe ndio ndugu zake pia, mama wa mumewe nae ni mama yake, na namna ya kuitikia huko anakoenda kwa mfano atapewa jina na kuitwa mama Fulani basi akiitwa aitikie “Yo mame” baada ya kumfunda mwali hapo sasa anakabidhiwa kwa mume wake na ndoa inakua imekamilika.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Ndoa yenyewe hasa ni pale mwanamke anapoweza kuvumilia kukaa na njaa awapo ndani siku tano akifikisha tayari ndoa inakuwa imekamilika Taratibu mzazi anapojifungua Baada ya mzazi kujifungua anawekwa ndani huku watu wanaokuja kumuangalia wakilazimika kumchotea maji, Sharti katika kuchota maji ya mzazi safari za kisimani zianzie mbili na kuendelea isiwe moja kisha ndio wanampatia mzazi zawadi yoyote ambayo mtu ameweza kuwa nayo.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wakati mzazi akiwa ndani kabda ya siku saba kunakuwa na kikapu kidogo (Tezu) ambacho kinatumika kuhifadhia kinyesi cha mtoto huyo, kinyesi hicho hakitolewi kutupwa nje hadi zikamilike siku saba, Baada ya siku ya saba ile haja ya motto inatupwa kisha kikapu kile kinawekea unga kwaajili ya kutumika kumpatia mtoto Yule jina, Mzazi anatolewa nje pamoja na kile kikapu akiwa na wakunga wake ambao ni mabibi, mzazi Yule anakaa juu ya kiti akimpakata mwanae kisha bibi wa mtoto anachukua unga kwa vidole viwili vya kila mkono wake kutoka kwenye kile kikapu kisha anamshika mtoto masikio kwa vile vidole vyenye unga anamwambia “wewe ndie Fulani”  (Anampa jina)  Kisha anamchukua Yule mtoto anamuelekezea upande lilipo jua anamwambia “Huku juani ukatafute” Kisha anamuelekezea linapozama jua na kumuambia “Huku linapozama jua ukatafute” (Anamgeuzia pande zote nne za dunia) na kumwambia kuwa magharibi ukatafute, mashariki ukatafute, kusini ukatafute, Mashariki ukatafute, Mungu ametoa uwanja huu ukatafute kwa kheri.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

(Japo pia inasadikika wapo baadhi ya wazee waliokuwa wakiwaambia watoto kuwa “Mungu ametoa uwanja huu ukatafute kwa njia zote”) Baada ya hapo ule unga kwenye kile kikapu (Tezu) unachukuliwa na bibi anakwenda kuutumia kwa matumizi ya kawaida ya chakula.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Misiba ilivyokuwa ikiendeshwa kwa mujibu wa mila Kawaida katika bonde ilikua nyumba Fulani inapopata msiba wanatangaziwa kijiji chote, Hapo kila wageni wakija kwenye msiba wanakuja na vyakula vyao, wale wa karibu wanapika kabisa na wambali wanabeba kwaajili ya kuja kupikia pale pale ili mradi msibani kusiwe na shida kiasi kuwafanya wafiwa wasihangaike na chakula cha wageni zaidi ya kujua msiba tu.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Baada ya mazishi siku ya pili kunatokea tukio wanaloliita “Uda ugai”  Wabondei wa sasa wanaliita “Mafumbi” Hapa wanakutana ili kujadili namna ambavyo wataumaliza msiba, Hapo watachangishana kutokana na mahitai kisha siku ya tatu wanakuwa wameshajua wanunue nini na siku yanne ni ukaa, ambapo alfajili ng’ombe anachinjwa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Taratibu za kuchinja Ng’ombe huyo ni lazima anaechinja atokee upande wa baba maana akitokea upande wa kwa mama atachukua nyama nyingi.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

(Taratibu hii imewekwa pia kutokana na choyo kwa kuwa wabondei wanayo asili ya choyo) Na kawaida kichwa cha huyu ng’ombe kinachukuliwa na mchinjaji.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Baada ya hapo wapishi ni familia iliyooa kwenye familia iliyofiwa nikimaanisha Mashemeji, wakwe, mawifi na wengineo ambapo wanaume wanapika nyama na kukuna nazi kisha wanawake wanagawiwa mchele na wao wanapika vyakula  kwenye vyungu.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kuondoa ondo Kama marehemu alikua ameoa ama kuolewa Linaandaliwa tambiko la kimila ambalo linaitwa kucha au mkucha ambapo mtu anachuku jembe na kikapu kisha panakokwa moto, mtu Yule anakwenda kujificha akishajificha anagonga lile jembe kidogo kisha anasema “Mkucha mkucha” mwengine anaitikia “Eehee” Yule mtu anasema tena “Fulani kafa” (Kwa kulitaja jina la aliekufa) Yule muitikiaji anauliza “Kafa?” kisha “kaolewa/kaoa wakati gani?”


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Yule mtu anautaja ule wakati “Wakati Fulani” Muitikiaji anauliza tena “Mahali kalipa?” atajibiwa kuwa amelipa ama hajalipa kisha watauliza madeni yake ya ndoa tu na atauliza pia alioa wake wangapi atajibiwa katika mfumo huo huo, ana watoto wangapi.. atajibiwa baada ya ukucha kumalizika sasa inafuata Ngoma ya Tindia na kisha Ngoma ya ukaa Usiku wa siku hiyo Inakesha ngoma ya ukaa, watu wanapiga ngoma na kukesha hapa wacheza ngoma ya ukaa wanakuwa na nyimbo tofauti tofauti ambapo wanaamua muda huu wawalize wafiwa basi wataimba kiasi wafiwa watalia mpaka basi, wanapoamua kuwa muda huu tuwachekeshe wafiwa wanaimba nyimbo ambazo wafiwa watacheka mpaka basi, (Sababu hiyo ndio imepelekea ngoma hii ya ukaa kuondolewa kwa haraka baada ya ustaarabu wa dini kuingia) Taratibu za kugawa mirathi katika mila za kibondei Kama ilivyo kawaida kwa jamii nyengine duniani pia jamii ya wabondei  wanazo desturi za kugawa mali za marehemu kwa ndugu watoto na mke ( Mirathi) Katika Desturi za kibondei Wakati wa ugawaji wa mirathi wanaosimamia swala zima la ugawaji wa mirathi ni upande wa baba wa marehemu, Kidesturi  mali kama mazao na nguo  hugawiwa kwa mafungu mawili yaani kwa mama na kwa baba ambapo anatoka mtani wa kabila anachagua nguo moja anaweka kwenye fungu la kwa baba kisha nguo nyengine anaweka kwenye fungu la kwa mama, Anafanya hivyo hadi mazao na nguo zote zinamalizika.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kwa upande wa mashamba ya marehemu yanakatwa vipande viwili kwa baba kimoja na kwa mama kimoja na kila mtoto atapewa kipande chake, Kama marehemu ameacha nyumba moja hii inakuwa upande wa baba wa marehemu ambao wao watawatunzia watoto wa marehemu (kama ni wadogo) ama kama ni wakubwa watawapatia wao hiyo nyumba.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Warithi wakuu katika Desturi za kibondei ni Watoto na Mke/wake ila kama Marehemu hakuwa na watoto Basi mali zake atapewa mke na nyengine ndugu watagawana, Ki Desturi endapo mjane wa marehemu alikuwa ameishi kwa amani katika familia ya mume wake anaweza kuendelea kukaa hapo bila tatizo lolote pamoja na mali alizopewa na wanae kama ni wakubwa wataendelea kumlea hapo ama kama ni wadogo atawalea hapo, Ila kama Mjane hakuwa akiishi kwa amani katika ile familia basi hapo ndugu zake watamchukua na kuondoka nae.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kipindi hicho hakukua na utaratibu wa Eda kama ilivyo sasa.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Ngoma za Kibondei, asili na aina zake Mnyanyuo Hii ndiyo ngoma kuu ya Wabondei na inapigwa kila kwenye sherehe.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Ki uchezaji ngoma ya mnyanyuo.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kwa upande wa mavazi wanaume wanavaa vazi la aina moja kisha wanashika fimbo ama panga, na wanawake nao wanavaa vazi la aina moja kisha wanashika vitambaa, wapigaji wa ngoma hiyo wanavaa kofia za mbega, kofia hii ni lazima iwepo katika ngoma (Kofia ya mbega inatengenezwa kwa ngozi ya mbega) Nyimbo za ngoma ya Mnyanyuo Ntambo ya muheza niuzani nmyambie,  kubua he daaja mamng’anya atunguka katoza mgosi ya npeege kamvokea he ziso funda mwenga imema mkate kamgea he gwaha kwandua kumshindaa, Samaki mgima nae kamgea he gwaha kwandua kumshinda, Kichachiwa kichachiwa nseue makang’ka Samaki mzima nae kamgea he gwaha kwandua kumshinda, Wabwanga tikaue namnae  Tikaue namnae….


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Tikaue namnaae  eeh namnae Tafsiri: (Safari ya Muheza niulizeni ni waambie kufika kwenye daraja mwanamke asiejitambua anatelemsha, kashika perege mkubwa anakula kamuanzia kwenye jicho  huku shavu moja limejaa mkate na samaki mwengine kamtia kwenye kwapa kuongeaa kumemshinda, akicheua anacheua samaki kuongeaa kumemshinda Jamani tuangalieni mandhari yanayopendeza.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Shime Shime ni ngoma ya kishujaa, inapigwa kwenye sherehe hata msiba pia, Wachezaji wa ngoma hii wanavaa njuga na wanaweza kutembea umbali mrefu sana huku wakicheza ngoma hiyo, Kimbungu mbungu Hii ni ngoma inayopigwa katika sherehe za wanawake tu.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Hata kama ikipigwa kwenye harusi inapigwa uani na kuhudhuriwa na wanawake pekee Kajanja Hii ni ngoma ya vijana, wasichana na wavulana, Ngoma hii inapigwa kwa makopo, Namna inavyochezwa, wanakaa wanaume upande wao na wanawake upande wao, wakati wa kucheza ngoma hiyo anatoka mvulana huku akicheza anaelekea upande wa wasichana anamchagua msichana anaempenda (Wanaita kuchagua chambi) anarudi nae hadi kwa wavulana huku wakicheza kisha Yule msichana anamchagua mvulana nae anaenda nae hadi kwa wasichana huku wakicheza na Yule mvulana anamchagua tena msichana inakuwa ndio mtindo wa uchezaji katika ngoma hiyo, Wapigaji wa ngoma hii ni wanaume.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Ukaa na tindia Kwa kawaida inapopigwa Ngoma ya Ukaa na Tindia ni lazima ifuatie, Hizi ni ngoma za msiba ila pia Tindia ni ngoma ya Matambiko ya kibondei Vilevile ngoma hii ya ukaa inapigwa wakati wawindaji wakienda kuwinda wanyama, katika shughuri zao za kuwinda wakipata wanyama bunduki zao zinamwagiwa unga,  Imani za kishirikina Kama ilivyo ada kwa maeneo mengi hasa vijijini kunakuwa na imani za kishirikina, kwa upande wa Wabondei pia imani hizo zilikuwepo.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Uchawi uliokua ukiogopeka sana bonde ni Usinga, Uchawi huu mume anamtegea mke wake na inapotokea mke Yule kutoka nje ya ndoa basi mwanaume atakaetembea nae huanza kuumwa na kidole cha mguu, kuugua kidole ni kama kumchanganya mgonjwa na wakati akitibu kidole kumbe utumbo wake tumboni unakatika vipande vipande na mwisho anautoa kwa njia ya haja kubwa nayeye anafariki.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Uchawi huu endapo alierogwa amerogwa kwa kuonewa (Hakumchukua mke wa mtu) Basi akiaguliwa na mganga anaweza kupona, Lakini kama alierogezewa amemchukua kweli mke wa mtu hawezi kupona ugojwa huu ni lazima afariki.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Kazi za asili za Wabondei Kazi za asili za wabondei ni kulima, kuchunga mbuzi na kuwinda, hasa wawindaji huwinda ndezi.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Uongozi na utawala katika bonde Kipindi hicho serikali za makabila mengi zilikuwa zikiongozwa na mitemi (Watemi) ama machifu, lakini Wabondei wao hawakuwa na kiongozi wa kabila lao kwa kipindi hicho ukimtoa seuta ambae ki historia alikuwa kiongozi wa waseuta kabda ya waseuta kugawanyika na kutoa makabila kadhaa wakiwemo wabondei.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Wabondei hawakuwa na kiongozi kutokana na choyo, kujiona pia kujivuna kwa kila mtu akitaka awe yeye zaidi ya mwenzie, Kuna kipindi wazungu waliwataka wabondei wawe na kiongozi wao ili wakifika wajue nani watakaeongea nae na huyo aweze kuwafikishia watu wake, Lakini pale wazungu walipowaita wabondei ili wachague kiongozi wao wabondei wote walifika wakiwa wamevaa vilemba na kila mmoja akataka achaguliwe yeye kitu kilichopelekea wazungu kumleta Ashrafu Mohammedi ili awe kiongozi wa Wabondei, Ashrafu alikuwa mmbugu hakuwa mbondei na alijulikana kwa cheo cha Jumbe mkuu nae aliishi eneo la Muheza ikawa ndio maskani yake na makao yake makuu, Kiongozi huyu hakuwa akijua kusoma wala kuandika wakati kipindi hicho tayari elimu ilishaanza kuingia ubondeini   Baadae wazungu wakamchukua jumbe mkuu ashrafu na kumpeleka ulaya hata hivyo aliporejea alikuwa bado hajui kusoma wala kuandika, Baadae Ashrafu akaachia ngazi ya uongozi katika bonde Kiongozi wa kwanza aliyeteuliwa na Wabondei Baada ya wabondei kuona kuwa kujivuna kwao ndio tatizo la kutawaliwa na mmbugu wakaamua kukaa vikao na kupanga wamchague kiongozi wao kutoka kwa wabondei wenyewe, Wakamteua Elasto mang’enya ambae kipindi hicho alikuwa balozi wa kwanza wa Tanzania nchini America, Kiongozi huyu ki mila aliitwa Mtema wa bonde na mkewe (mwashiti) aliitwa mamweta.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Utawala wa Mtema unakadiliwa kuwa ulipita kwenye miaka ya (1946) Siku ambayo Mtema wa bonde alitawazwa ilifanyika sherehe kubwa sana Muheza, watu mbali mbali walialikwa na hapo elasto mang’enya akatawazwa na kuambiwa kuwa huyu ndie atakuwa mtawala wa bonde, Mtema alivaa kaniki na lubega  kisha akakabidhiwa Uta (Upinde), ngao, fimbo, mbuzi, ng’ombe, kofia ya ngozi ya mbega, wakamvalisha ngao na ngozi ya chui (Mgosi asui) kisha wakaita “Mgosi asui” yeye anaitikia “ Nawezwaangu”.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Baada ya hapo mkewe nae alipandishwa juu ya lile jukwaa na kukabidhiwa kinu.


Question: Harusi ya kwanza ilifanyika nchi gani?

Wabondei

Mchi, chungu, ungo, akavalishwa mashanga ya asili (shanga) na kuitwa mamweta (Mamweta ni cheo cha mke wa mtema) Tanbihi    Bondei Jamii:Wilaya ya Muheza


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ilikuwa vita iliyopigwa kuanzia mwaka 1914 hadi 1918.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mataifa wapiganaji yalikuwa Ujerumani, Austria-Hungaria, Bulgaria na Uturuki (ziliitwa "Mataifa ya Kati", ing. central powers) kwa upande mmoja dhidi ya Ufaransa, Urusi, Uingereza, Italia, Marekani na nchi mbalimbali zilizoshirikiana nazo (zilitwa "Mataifa ya Ushirikiano", ing. allied powers).


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Vita hii ilianza katika Ulaya ikapanuka haraka hadi Mashariki ya Kati, Afrika na Asia ya Mashariki ikasababisha kifo cha takriban watu milioni tisa.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Sababu na matokeo Sababu yake ilikuwa mashindano makali kati ya mataifa ya Ulaya kuhusu kushika nafasi ya kipaumbele barani Ulaya na duniani kote.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Matokeo yake yalikuwa mwisho wa kipaumbele cha Ulaya duniani na kupanda ngazi kwa Marekani, mapinduzi katika nchi mbalimbali, mwisho wa falme za Ujerumani, Austria na Urusi pamoja na mwanzo wa utawala wa kikomunisti katika Urusi, mwisho wa Dola la Austria-Hungaria na wa Dola la Uturuki la Kiosmani pamoja na mwisho wa ukoloni wa Kijerumani duniani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Katika Ulaya nchi mpya zilijitokeza kama vile Chekoslovakia, Ufini, Latvia,  Estonia na Yugoslavia pamoja na nchi za zamani zilizotokea tena katika uwanja wa kimataifa ndizo Austria, Hungaria, Lithuania na Poland.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Hali kabla ya vita Sehemu kubwa ya Ulaya iliwahi kuwa na kipindi kirefu cha amani tangu vita kati ya Ufaransa na Ujerumani mnamo 1870-1871.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mataifa ya Ulaya yalikuwa na mfumo wa mikataba na mapatano kati yao yaliyolenga kuhakikisha uwiano wa mataifa.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mataifa makubwa ya Ulaya yalikuwa Uingereza, Ufaransa, Ujerumani, Urusi na Italia pamoja na milki ya Austria-Hungaria.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Hali ilikuwa tofauti katika Kusini-Mashariki mwa bara hilo.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Hadi nusu ya pili ya karne ya 19 sehemu kubwa ya Balkani ilitawaliwa na Milki ya Osmani iliyokuwa milki ya Kiislamu ya kutawala Wakristo wengi.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Milki hii iliendelea kudhoofika wakati wa karne ya 19.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Nchi mbalimbali zilijitenga na kupata uhuru, kama vile Ugiriki, Serbia, Bulgaria na Romania.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Nchi hizi mpya zilipigana kivita kati yao na Milki ya Osmani hadi mwaka 1912.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mwanzo wa vita Vita Kuu ilianza kutokana na ugomvi kati ya Austria-Hungaria na Serbia.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Kutokana na muundo wa mikataba ya kusaidiana kati ya nchi za Ulaya mwanzo huo ulisababisha mfululizo wa hali ya vita kati ya mataifa, na mengine ya Balkani yalitafuta uhuru wao.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Tarehe 28 Juni 1914 katika mji wa Sarayevo, Bosnia, mwana wa Kaisari wa Austria aliyekuwa mfalme mteule aliuawa pamoja na mke wake na mgaidi Mserbia mwanachama wa kundi la "Mkono Mweusi" lililopinga utawala wa Austria-Hungaria katika Bosnia.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Austria iliamuru Serbia ifuate masharti makali katika uchunguzi wa tendo lile.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Serbia ilipokataa sehemu ya mwisho ya masharti, Austria ilitangaza hali ya vita dhidi ya Serbia tarehe 28 Julai 1914.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Agosti ya 1914 iliona kupanuka kwa vita hii: Warusi walikuwa na mkataba wa usaidizi na Serbia wakatangaza hali ya vita dhidi ya Austria-Hungaria.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Hapo wakaingia Wajerumani waliokuwa na mapatano ya usaidizi na Austria-Hungaria wakitangaza hali ya vita dhidi ya Urusi.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Urusi kwa upande wake ulikuwa na mkataba wa kusaidiana na Ufaransa, kwa hivyo hali ya vita ikajitokeza pia kati ya Ufaransa na Ujerumani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Uingereza ilijiunga na vita baada ya Wajerumani kuvamia eneo la Ubelgiji kwa shabaha ya kupita eneo lake haraka kwa uvamizi wa Ufaransa Kaskazini.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Japan iliyokuwa na mkataba wa kusaidana na Uingreza tangu mwaka 1902 iliona nafasi ya kukamata koloni za Ujerumani katika Pasifiki ikaingia upande wa maadui wa Ujerumani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Kuanzia Oktoba 1914 Milki ya Osmani (Uturuki) ilijiunga na vita kufuatana na mkataba wake wa siri na Ujerumani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mwaka 1915 Italia ilijiunga na Wafaransa na Waingereza kwa kushambulia Austria-Hungaria iliyotawala bado maeneo katika kaskazini ya rasi ya Italia, ingawa awali ilikuwa na mkataba na dola hilo.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Vita katika nchi mbalimbali Vita ilipigwa kwa ukali miaka ya 1914-1918.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Wajerumani waliingia ndani ya Ufaransa lakini walikwama kabla ya kufikia jiji kuu la Paris.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Kwa muda mrefu mstari wa mapambano ulibaki palepale.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Katika Mashariki Wajerumani walifaulu kurudisha mashambulio ya Kirusi na kuteka sehemu za Urusi.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Katika Kusini mwa Ulaya Waustria walifaulu kwa shida kubwa kuteka Serbia na Montenegro pamoja na Albania.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Waturuki walishindwa kwa ujumla katika mashambulio yao dhidi ya Warusi katika eneo la Kaukazi na dhidi ya Waingereza katika Misri.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Lakini walifaulu kuzuia Waingereza wasifike Uturuki penyewe.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Waingereza walipeleka jeshi katika Irak ya kusini wakafaulu kuwarudisha Waturuki hadi kaskazini ya nchi hii.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Vita katika makoloni Tazama makala kuu: Vita Kuu ya Kwanza katika Afrika ya Mashariki Vita ilienea haraka baharini na katika makoloni ya Ujerumani yaliyovamiwa na Waingereza, Wafaransa, Afrika Kusini na Japani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Makoloni yalikuwepo Afrika na kwenye visiwa vya Pasifiki pamoja na China.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Ujerumani ilikuwa na vikosi vya kijeshi katika makoloni ya Afrika na pia huko Qingdao nchini China.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Kwa ujumla makoloni yote yasiyokuwa na jeshi yalitekwa na mataifa ya ushirikiano bila mapigano.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani ilivamiwa na Afrika Kusini na jeshi la ulinzi la Kijerumani likajisalimisha mnamo Julai 1915.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Kamerun ilivamiwa na Ufaransa na Uingereza kutoka makoloni yao ya Nigeria na Afrika ya Kati ya Kifaransa.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Jeshi la ulinzi likajisalimisha katika Februari 1916.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ilikuwa mahali pa mapigano yaliyoendelea kwa miaka yote ya vita.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Jeshi la Ulinzi wa Kijerumani lililoitwa Schutztruppe chini ya uongozi wa Paul von Lettow-Vorbeck lilifaulu kutetea eneo la koloni dhidi ya mashambulio ya kwanza ya Waingereza kutoka Kenya hadi 1916.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Kwenye Novemba 1914 jeshi la askari 8,000 kutoka Uhindi lilishindwa kwenye mapigano ya Tanga.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Hadi mwanzo wa 1916 Waingereza walikusanya jeshi kubwa kutoka Afrika Kusini na Uhindi wakafaulu kutwaa sehemu kubwa ya koloni hadi Agosti 1916.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Jeshi la ulinzi likaendelea kushika sehemu ya kusini ya koloni hadi 1917 ilipopaswa kuhamia eneo la Kireno katika Msumbiji.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Waingereza na Wareno walishindwa kulishika kundi la Kijerumani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mwaka 1918 Lettow-Vorbeck alirudi Tanganyika akaingia Rhodesia ya Kaskazini alipoambiwa na Waingereza mnamo Novemba 1918 ya kwamba vita ya Ulaya ilikwisha tayari.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mwisho wa vita Wakati 1917 mataifa ya Ulaya yalionyesha dalili za uchovu.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Katika hali hiyo mabadiliko mawili makubwa yalitokea: Marekani ilijiunga na vita dhidi ya Wajerumani na Urusi iliona mapinduzi yaliyolazimisha serikali mpya kutia sahihi mapatano ya kumaliza mapigano dhidi ya Wajerumani walioteka maeneo makubwa ya Urusi.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Nguvu ya Marekani ilionekana haraka na bahati ya Ujerumani ilipungua sana.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Austria-Hungaria ilidhoofishwa vilevile.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mwaka 1918 iliona mwisho wa vita.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Jeshi la Uturuki lilishindwa hadi serikali ya milki kuomba kusimamishwa kwa vita.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mataifa ya ushirikiano yalikaribia mipaka ya Ujerumani na hapo mgomo wa wanamaji ilifuatwa na migomo ya wafanyakazi katika viwanda vikubwa iliyosababisha mapinduzi yaliyoangusha serikali ya Kaisari Wilhelm II.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Migomo ya wanajeshi ililazimisha Austria-Hungaria kuomba kusimamisha vita.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Milki za Austria na Uturuki zilikwisha zikagawiwa na sehemu zao zilikuwa nchi mpya au nchi zilizoundwa upya.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mkutano wa Paris Mwaka 1919 mataifa washindi walikutana Paris (Ufaransa) wakikubaliana masharti ya kumaliza hali ya vita dhidi ya Mataifa ya Kati.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mikataba mbalimbali iliandaliwa kati ya washindi na kuwekwa mbele ya nchi zilizoshindwa.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mikataba hii ilikuwa: Mkataba wa Versailles na Ujerumani (28 Juni 1919), Mkataba wa Saint-Germain na Austria (10 Septemba 1919), Mkataba wa Neuilly na Bulgaria (27 Novemba 1919), Mkataba wa Trianon na Hungaria (4 Juni 1920), Mkataba wa Sèvres na Milki ya Osmani (Uturuki) (10 Agosti 1920; ukasahihishwa na mkataba wa Lausanne (24 Julai 1923).


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mkutano wa Paris ulitoa masharti makali dhidi ya Ujerumani katika Mkataba wa Versailles.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Ujerumani uliondolowa makoloni yote yaliyokabidhiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa kama maeneo ya kukabidhiwa kwa Uingereza, Ufaransa, Ubelgiji, Japani, Afrika Kusini na Australia.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Mkutano wa Paris ulikuwa jaribio la kuunda utaratibu mpya duniani uliotakiwa kulindwa na Shirikisho la Mataifa.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Lakini ukosefu wa nguvu kwa upande wa Shirikisho la Mataifa pamoja na kuanza na kupanuka kwa mwendo mpya wa Kifashisti iliyochukua utawala katika Italia na Ujerumani vilishinda nia hiyo.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Wataalamu wasio wachache wanasema mwisho wa vita kuu ya kwanza ulipanda tayari mbegu za Vita Kuu ya Pili ya Dunia.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Ni kwamba Wajerumani na wakazi wa nchi nyingine zilizoshindwa walijiona wamekosewa haki, lakini pia Waitalia walioshinda kwa gharama kubwa ya damu walijiona wamedanganywa kwa kutotimiziwa ahadi walizopewa ili wasaliti Ujerumani na Austria-Hungaria na kuingia vitani upande wa pili.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Hivyo vyama vya mrengo wa kulia viliweza kupata nguvu na hatimaye kupanga kisasi.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Vita ya kwanza ya dunia?


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Vita hii ilitwa "Vita ya Dunia" kwa sababu mapigano yalisambaa kote duniani.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Sehemu kubwa ya mapigano yalitokea Ulaya na Asia ya Magharibi lakini pia katika makoloni ya Afrika, Asia na Pasifiki.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Nchi za Amerika hazikuona mapigano kwenye nchi kavu lakini manowari za Ujerumani zilipigana na mataifa ya ushirikiano mbele ya pwani za Marekani na Amerika Kusini.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Ilikuwa pia vita ya kwanza iliyopigwa kote duniani ilhali habari zake ziliweza kufika katika muda wa masaa au siku chache kwa mataifa yote kutokana na upatikanaji wa vyombo vya mawasiliano hasa simu za kimataifa na redio.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Lakini kwa kweli haikuwa vita ya kwanza ya "dunia" maana vita ya miaka saba (1756-1762) ilipigwa pia kwenye mabara yote ya dunia baina ya nchi zenye makoloni hasa Uingereza, Ufaransa na Hispania.


Question: Meli ya kwanza ya kivita ilitengenezwa mwaka gani?

Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia

Tazama pia Kampeni za Kivita katika Afrika ya Mashariki (Vita ya Kwanza ya Dunia)  Tanbihi   Marejeo     (translated from the German)   , reviewed in  (via Highbeam.com)               Encyclopaedia Britannica (12th ed. 1922) comprises the 11th edition plus three new volumes 30-31-32 that cover events since 1911 with very thorough coverage of the war as well as every country and colony. partly online and list of article titles  scans of each page of vol 30-31-32                            Cite uses deprecated parameter |deadurl= (help)           , Wilson's maneuvering US into war , general military history           also published by Harper as "Ludendorff's Own Story, August 1914– November 1918: The Great War from the Siege of Liège to the Signing of the Armistice as Viewed from the Grand Headquarters of the German Army" OCLC (original title Meine Kriegserinnerungen, 1914–1918)             Check date values in: |year= / |date= mismatch (help)   cites "Cf. articles signed XXX in La Revue de Deux Mondes, 1 and 15 March 1920"     Deals with technical developments, including the first dipping hydrophones                       Unknown parameter |doi_brokendate= ignored (help)CS1 maint: date and year (link)                 Viungo vya nje    Wiki, Brigham Young University  covering the history of World War I at omniatlas.com (Crowd-sourcing project)    – A sampling of images distributed by the British government during the war to diplomats overseas, from the UBC Library Digital Collections  Ramani hai  Jamii:Vita * Jamii:Historia ya Ulaya Jamii:Historia


Question: Tanzania ina mito ngapi kwa ujumla?

Tanzania

The United Republic of Tanzania (Kiing.)