Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Matukio mengine ya nje yaliyochangia ni: vita vya miaka mia (1339-1453) katika sehemu kubwa ya Ulaya; tauni (1348-1350) iliyoua thuluthi mbili za wanashirika (matokeo yake waliobaki walikusanyika katika konventi kubwa zenye hali nzuri zaidi kiuchumi, walipunguza utume na kupokea miito bila ya kuichuja); farakano la Kanisa la Magharibi (1378-1418) lililoleta fujo na utovu wa nidhamu; hatimaye kufifia kwa tunu bora za karne za kati.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa ufukara uamuzi wa Yohane XXII wa kulinganisha Ndugu Wadogo na mashirika mengine ulisababisha hao wasimamie mali na kutumia pesa (hata za binafsi) kinyume cha kanuni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kilele cha fujo kikawa miaka ya farakano la Magharibi, ambapo kwa wakati mmoja kulikuwa na Watumishi wakuu wawili au watatu, kila mmojawao akimfuata Papa wa Roma, au yule wa Avinyoni au hatimaye yule wa Pisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo baadhi yao waliongoza vizuri na kuchangia amani ya Kanisa hadi ulipopatikana umoja wake na wa shirika mwaka 1418.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pamoja na matatizo hayo yote, kuanzia mwaka 1334 baadhi ya wanashirika Italia, halafu Hispania na Ufaransa, walijiombea ruhusa ya Mtumishi mkuu au ya Papa waweze kuishi kijumuia kadiri ya kanuni, bila ya kutumia fadhili za kuilegeza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakati huo marekebisho ya namna hiyo yalitokea hata katika mashirika mengine, ingawa kwa kiasi kidogo zaidi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ni kwamba kati ya Wafransisko kuna utata wa kudumu kuhusu namna ya kulinganisha kipeo asili na maisha halisi, au sehemu mbalimbali za karama ileile: katika karne XIV-XV utata huo ulisababisha mapambano ya kishujaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walioanzisha urekebisho walikuwa watawa (wengi wao mabradha wasio na elimu) wasioridhika na hali ya shirika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakililia hali ya mwanzoni, walilaumu maisha ya wenzao na uongozi wa Watumishi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hao waliitikia kwa ukali wakijisingizia wanapaswa kudumisha nidhamu na kutetea haki ya walio wengi ya kutumia ruhusa za Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa kawaida waanzilishi wa marekebisho hawakuwa watakatifu, bali nia yao ilichanganyikana na upungufu wa unyenyekevu na utiifu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakidai haki ya kufuata kanuni “Kiroho” kadiri ya sura ya 10, walikimbilia ngazi za juu kwa msaada wa wanasiasa ambao – sawa na watu wa kawaida – kila mara walipendelea urekebisho.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kisha kukubaliwa, marekebisho yakavuta miito bora: k.mf. kati ya mwaka 1402 na 1416 walijiunga na Waoservanti Bernardino wa Siena, Yohane wa Capestrano, Alberto wa Sarteano na Yakobo wa Marka ambao wanaitwa “nguzo nne za Oservansya (= kushikakanuni)”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Marekebisho yote, pamoja na kusisitiza ufukara, yalijali sana kimya na sala ya moyo upwekeni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kama tunda la maisha ya namna hiyo yalifanya pia kazi kubwa tena bora ya kuhubiri, na hivyo kurudisha ule uwiano aliokuwa nao mwanzilishi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwishowe haki ya kushika kanuni kiaminifu ikatambulikana na Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mahali pa kwanza walipokusanyika ni makao ya upwekeni ya Brogliano karibu na Asizi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Aliyestawisha zaidi kwanzia mwaka 1368 ni Paolucho Trinci (+1390), bradha aliyefanywa mkurugenzi wa jumuia zilizofuata urekebisho Italia, akiwa na haki ya kupokea wanovisi na kuanzisha nyumba nyingine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya upinzani wa Watumishi, Mtaguso wa Konstans (1415) uliwaruhusu Waoservanti kuenea katika kanda zote za shirika, kupokea wanashirika wote watakaopenda kujiunga nao, tena kuwa na kiongozi maalumu, yaani Watunzaji wao wawe chini ya mmojawao kama makamu wa Mtumishi mkuu badala ya kubaki chini ya Watumishi wa kanda.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo marekebisho mengine yaliyokwishaanza (Wavilyakresi, Wakoleta, Waamadei na Waklareno) hayakupenda kujiunga na Waoservanti.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali walipinga vikali uamuzi wa Mtaguso, na juhudi za Mapapa hazikuweza kurudisha amani, kwa kuwa hao hawakukubali kurekebishwa, wala Waoservanti kukaa chini yao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakati majaribio mbalimbali yalipoendelea kushindikana, Oservansya ikaenea na kustawi, hadi Papa Eugenio IV (1431-1447) alipoiruhusu kujifanyia mikutano mikuu na ya kanda ili kujichagulia viongozi (1446).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ushindi mwingine ukawa tangazo la kuwa Bernardino wa Siena, Mkuu wake wa kwanza, ni mtakatifu (1450).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Papa Leo X (1513-1521) alifanya jaribio la mwisho alipoitisha mkutano mkuu wa wote pamoja (1517), wakiwa na viongozi wa marekebisho mengine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali wakakataa tena shirika lote lisifuate urekebisho wala kuongozwa na Mwoservanti.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Basi, Papa akaamua kuwatenganisha moja kwa moja, na kupindua uhusiano kati yao: Waoservanti wawe na hadhi ya kuwa ndio shirika halisi (OFM), wakati waliotetea maisha yaliyofuatwa katika konventi kubwa wakakubaliwa kuendelea nayo kwa kutumia fadhili halali walizopewa, lakini kama tawi tu (OFMConv).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Alimlazimisha Mtumishi mkuu wa Wakonventuali kujiuzulu na kukabidhi mhuri wa shirika kwa Waoservanti, ambao Mtumishi wao aitwe Mtumishi mkuu wa shirika lote, likiwa ni pamoja na marekebisho mengine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali wasishiriki tena uchaguzi wa Mtumishi mkuu, wala kiongozi wao asiitwe Mtumishi bali Mwalimu mkuu tu!


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo wasisumbuliwe kwa kutumia fadhili walizopewa na Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Waoservanti wabaki na nyumba zao, na Wakonventuali na nyumba zao, bila ya kuvuka toka upande mmoja kwenda upande mwingine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ingawa hakuna takwimu ya wanashirika kabla ya karne XVII, tunaweza kuwakadiria kutokana na idadi ya nyumba na ya wastani wa ndugu walioishi katika nyumba: mwaka 1226: ndugu 5000; mwaka 1300: ndugu 40000; mwaka 1400: ndugu 25000; mwaka 1517: ndugu 50000 na zaidi (elfu 20 au 25 Wakonventuali na 30 au 32 Waoservanti) Maisha ndani ya shirika (1226-1517) Kujua maisha ya ndani ya shirika lolote ni muhimu kuliko kujua matukio makuu ya miundo yake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Basi, tuone jamaa ya Ndugu Wadogo ilivyoendelea kwa ndani katika karne tatu za kwanza tulizokwishaziona.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya kifo cha mwanzilishi wanashirika walizidi kumiminika mijini, katika konventi kubwa zaidi na zaidi, na zenye sura ya kimonaki zaidi na zaidi (kanisa kubwa, ukumbi wa mikutano, ua, bustani na kuta za kandokando…).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kanuni iliendelea kuzingatiwa, lakini kwa mtazamo wa kisheria, kufuatana na matamko ya Mapapa juu yake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ufukara mkuu ukaja kuwa sifa maalumu za kujitangazia shirika bora kuliko mengine, pamoja na kujipongeza kwa kuwa na mwanzilishi aliye Kristo wa pili, mtakatifu kuliko wengine (tazama ngao ya shirika ya karne XV yenye msalaba iliposulibiwa pamoja mikono ya Kristo na Fransisko).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Lakini utekelezaji ukawa wa kinafiki sana, k.mf. tendo la ndugu kusafiri na boi ambaye amchukulie pesa asije akazigusa mwenyewe lilihukumiwa tayari na katiba ya Narbona (1260) iliyotungwa kama kinga ya kanuni, halafu ikarekebishwa mara nyingi ili kudhibiti makosa yaliyojitokeza pamoja na kudumisha usawa katika sura ya nje ya watawa na katika matumizi ya kila siku.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kimya kilichosisitizwa na Fransisko kama sharti la sala, kikaja kuratibiwa kwa mfano wa monasteri: kwamba kimya kikuu kiwe cha kudumu katika kanisa, maktaba, vyumba vya kulala, ua na mezani wakati wa kula.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Zaidi ya hicho, kitunzwe daima na popote kimya cha Kiinjili, yaani kukwepa maneno yoyote yasiyofaa (Mathayo 12:36).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katiba haikuzungumzia maburudisho, lakini sikukuu zilikuwa na nafasi za kufurahia udugu (vyakula na divai, nyimbo, maigizo na michezo), ingawa ilikatazwa mara nyingi ndugu wasipite kiasi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hatujui vitendo vya toba vya kijumuia vilipoanza; lakini mwanzoni mwa karne XIV Ndugu Wadogo walikuwa wakijipiga mijeledi kila siku ya Kwaresima, halafu mara tatu kwa juma nyakati nyingine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Adhabu alizozitoa mwanzilishi zikaja kuongezwa chini ya Elia hata kuratibiwa na sheria.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mapema ulifuatwa mfano wa Wadominiko wa konventi zote kuwa na magereza, ila yajali utu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wasiojirekebisha wafukuzwe shirikani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mpaka mwaka 1239 ndugu wakleri na mabradha waliishi kwa usawa alivyotaka Fransisko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baadaye shirika likabadilika na kuwa la kikleri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Sababu ni mbalimbali: heshima kubwa ya mwanzilishi kwa mapadri, ongezeko la mapadri kwa idadi na ubora, chuki ya wengi kwa sera ya Elia aliyependelea mabradha wenzake katika uongozi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Miaka miwili tu baada ya kumuondosha, mabradha wakajikuta hawaruhusiwi tena kuwa na cheo chochote, halafu ikakatazwa wasipokewe tena shirikani, isipokuwa kwa sababu ya pekee.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia mabradha walifungiwa kabisa mlango wa ukleri kwa kufafanua visivyo maneno ya kanuni yasemayo, “wasio na elimu wasijisumbue kusudi waipate”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Basi, baada ya katazo la kufanya kazi za mikono nje ya konventi kama zamani, sura ya bradha Mfransisko ikawa kwa karne nyingi ile ya mtu ambaye hana sauti wala kura, amekusudiwa kutoa huduma za konventini na kuombaomba, ambaye heshima yake kubwa ni kuwatumikia wanashirika mapadri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo miito ya namna hiyo haikutoka tena kwa watu wenye elimu wenye kulenga utakatifu wa Kifransisko, bali kwa watu wadogo, wasiojua kusoma, wasio na mbele wala nyuma, ambao wengi wao waliingia utawani kujitafutia tu maisha ya hakika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hapo ilibidi wachujwe sana.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa njia hiyo sura ya ndani ya jamaa ilibadilika sana, kwa kuwa na matabaka yenye kazi tofauti, haki tofauti na malezi tofauti.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ila marekebisho yakajaribu kurudia hali ya mwanzoni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baadaye ikatokea migawanyiko mingine kati ya waliopewa na wasiopewa fadhili, yaani ruhusa za pekee.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwanza zilitolewa kwa walimu na wanafunzi ili kustawisha masomo katika ngazi za juu, halafu katika ngazi ya kati na ya chini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakaja kuongezwa waliowahi kuwa na vyeo, wazee na hatimaye wahubiri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Malalamiko yakawa mengi, hasa walionyimwa walipokosa hata mahitaji yao, ingawa wagonjwa waliendelea kushughuliwa vizuri, na haki zao zilitetewa na sheria.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Utaratibu wa kimonaki wa kuwapanga watawa kufuatana na muda wa kukaa utawani, uliokataliwa mwanzoni ukajipenyeza shirikani; hata katika hilo, na katika kuwapa viongozi heshima kubwa za nje, marekebisho yakarudia usahili wa mwanzoni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Fransisko aliwazoesha wafuasi wake kuwa wazi kati yao, kuelezana habari za safari, kujishtaki kwa unyenyekevu na kuomba msamaha.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndiyo asili ya “mkutano wa makosa” ambao uliagizwa na katiba (1260) mara moja kwa wiki, ukifuatwa na mkutano wa jumuia uliojadili masuala ya pamoja.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mpango wa mwanzilishi wa kuwatuma wafuasi wake ulimwenguni wawiliwawili uliendelea, ila kwa shabaha ya kulindana bila ya kuaminiana, badala ya kushuhudia umoja wa kidugu na kusaidiana.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Malezi kwa jumla yalilenga zaidi maisha ya ndani kuliko kwenda ulimwenguni, jambo lililotarajiwa kuwa la nadra tu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mipango ya kwanza kwa malezi iliratibiwa na katiba (1260).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walezi walisaidiwa na vitabu kadhaa, hasa “Kielelezo cha Nidhamu” cha Bernardo wa Besse (+1300 hivi) ambacho kinalenga nidhamu, adabu njema, usafi na taratibu za kimonaki kuliko mitindo ya Kifransisko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya kumaliza unovisi, watawa wapya waliendelea kulelewa walau miaka mitatu, ingawa kazi hiyo ilionekana mapema kuwa ngumu sana.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Sehemu mbalimbali (hasa Wakonventuali) walianza kupokea watoto wadogo kama walivyofanya wamonaki.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Toka mwanzo kazi za Ndugu Wadogo zilikuwa tatu: sala, kazi za mikono na mahubiri; uvivu ulikuwa tishio kwa mwanzilishi na viongozi wengine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Bonaventura alipochaguliwa aliwaandikia mara wanashirika wote ili kuwaonyesha hatari hiyo kubwa, lakini alipinga kabisa watawa kufanya kazi za mikono zenye malipo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Badala yake walitafutiwa kazi nyingine mbalimbali: kusoma, kuimba Zaburi, kutoa huduma za nyumbani, kuombaomba n.k. Mchango muhimu mmojawapo wa mashirika ya Ombaomba ni kujenga daraja kati ya liturujia ya monasteri na ya makanisa makuu na mahitaji ya kidini ya jamii yenye kubadilika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo, wakitumia haki ya wakati huo ya kila shirika kujitengenezea liturujia yake, walistawisha kalenda na taratibu zao, pamoja na kufuata kimsingi zile za Roma.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walizifupisha kwa faida ya sala ya moyo, na kuzisogeza jirani na haja za mtu binafsi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ingawa wapinzani walisema kufanya hivyo ni kuvuruga liturujia, Mapapa wakaja kueneza breviari ya Kifransisko katika Kanisa lote la Kilatini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata misale ya Kiroma iliyotumiwa na kurekebishwa na Ndugu Wadogo ikaja kuenea: taratibu nyingi za ibada, nyimbo na sikukuu mpya ziliingizwa nao kabla hazijakubaliwa kwa Kanisa lote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa juhudi na mafanikio ya pekee zilistawishwa ibada kwa Ekaristi, jina la Yesu, kuzaliwa kwake na kuteseka (Njia ya Msalaba), Bikira Maria (Kukingiwa Dhambi ya Asili).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa ajili hiyo, nje ya ibada walitumia pia maigizo, wakisaidiwa na Utawa III.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya jumuia zote kupata kanisa la kitawa ambapo iliwabidi waadhimishe Sala ya Kanisa, ibada zilizidi kuwa za fahari, hasa kwa lengo la kuwapa kazi ya kufanya ndugu wasiosoma wala kuhubiri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa sababu hiyohiyo, juu ya Sala ya Kanisa vikaongezwa vipindi vingine kwa ajili ya wafu, kwa heshima ya Bikira Maria n.k. Hoja ya msingi ilikuwa kwamba walio wengi wasingefanya bidii katika sala ya binafsi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kama kawaida, marekebisho yalirudia kusisitiza sala ya moyo na kusoma tu Zaburi, pamoja na kuadhimisha Misa pasipo fahari katika makanisa madogomadogo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wasio mapadre walihudhuria Misa, ila ilikuwa kawaida kupokea Ekaristi kila baada ya wiki mbili.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kumbe maungamo yalikuwa mara mbili kwa juma.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati ya walimu wa kiroho Bonaventura alishika nafasi ya kwanza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Maandishi yake yote yalilenga maisha ya kiroho, na kuathiri sana shirika na Kanisa lote hadi leo; ndiyo sababu akatangazwa mwalimu wa Kanisa kwa jina la “mwalimu wa kiserafi”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tukiacha waandishi wengine bora na kuzingatia waliofaulu kuyatekeleza kikamilifu maisha ya kiroho, tunakuta katika karne tatu za kwanza walifariki watakatifu 25 na wenye heri 61: ndio ushahidi bora wa jinsi kipeo cha Kifransisko kinavyofaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wa kwanza ni wafiadini wa Moroko (5 wa mwaka 1220, na 7 wa mwaka 1227).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kufuatana na mfano wao alijiunga na shirika Antoni wa Padua (+1231), “mwalimu wa Kiinjili” mwenye utakatifu usiosemeka kulingana na moyo wa mwanzilishi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya Bonaventura kuna askofu mwingine, Ludoviko wa Tolosa (+1297), aliyekufa kijana kama alivyotamani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Karne XIV, iliyojaa wamisionari na wafiadini, ina ndugu wanne kutoka nchi mbalimbali waliotangazwa watakatifu: Nikola Tavelic na wenzake waliouawa Yerusalemu (1391).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Watakatifu wote sita wa karne XV ni Waoservanti ambao walipigania kanuni na kufanya utume mkubwa: Bernardino wa Siena (+1444), Yohane wa Capestrano (+1456) na Yakobo wa Marka (+1476) toka Italia, Petro Regalado (+1456) na Didakus wa Alkala (+1463) toka Hispania, halafu Yohane wa Dukla (+1484) toka Polandi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Utume (1226-1517) Tangu mashirika ya Wafransisko na Wadominiko yaanzishwe, Mapapa walitambua yanavyohitajika na kufaa kutegemezea Kanisa la Roma ambalo, baada ya kufikia kilele cha fahari na mamlaka wakati wa Papa Inosenti III (1198-1216), lilianza kukabiliana na upinzani mpya wa viongozi wa siasa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ili waweze kuwatumia watawa hao bila ya pingamizi, Mapapa walijiwekea kuwasimamia wasikae chini ya Maaskofu, wakawapendelea katika tume nyingi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo toka mwanzo Ndugu Wadogo walifanya kazi katika ofisi za Papa na kupewa vyeo mbalimbali, kinyume cha matakwa ya Fransisko aliyetaka wabaki “wadogo”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hasa baada ya Gregori IX, Mapapa waliona ustawi wa Kanisa unastahili uzingatiwe kuliko udogo wa Kifransisko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ingawa shirika lilijitahidi kuzuia ongezeko la vyeo, katika karne XIII waliishi Maaskofu Wafransisko 250, katika karne XIV 746, katika karne XV 791, na miaka 17 ya kwanza ya karne XVI 70.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mabalozi wa Papa jumla walikuwa zaidi ya 300, Makardinali 29, na wawili wakawa Papa Nikolasi IV (1288-1292) na Papa Sixtus IV (1471-1484).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walichangia sana Mitaguso mikuu yote ya karne hizo tatu: Lyons I (1245), Lyons II (1274), Vienne (1311-1312), Konstans (1414-1418), Firenze (1431-1445) na Laterano V (1512-1517).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Vilevile ndugu wengine walitetea haki za Papa dhidi ya upinzani, na zaidi ya 200 walipokea hata kazi ya kuwahukumu wazushi, ingawa hiyo haikuwapendeza sana.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kazi ya kawaida zaidi ilikuwa ile ya kuhubiri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Waliokubaliwa na Watumishi wakaja kuunda tabaka la juu kuliko mapadri wa kawaida (waliosoma Misa tu) na ya mabradha.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ilipobaki kazi ya wasomi tu, ikarudia mitindo ya vyuoni na kuachana na usahili wa mwanzo alioutumia na kuutaka mwanzilishi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mhubiri mkuu wa kwanza ulikuwa Antoni ambaye kwa miaka 10 alichangamsha Italia na Ufaransa Kusini akishinda uzushi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pamoja na kuhubiri, wengine wametuachia kwa maandishi hotuba zao, mifano mingi na maelekezo juu ya namna ya kuhubiri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Karne XV ndiyo bora kwa mahubiri ya Kifransisko, ambapo “nguzo za Oservansya” walitoka upwekeni wakawashirikisha wote utajiri waliojipatia katika sala.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Makanisa hayakutosha kukusanya wasikilizaji; wote waliguswa na wengi wakaongoka.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kutoka Italia wakahubiri nchi mbalimbali hadi Norwe.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tunda mojawapo la utume wa Yohane wa Capestrano ni ushindi wa Wakristo juu ya Waturuki waliotishia kuvamia Ulaya yote (1456).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Italia mahubiri hayo yalipinga mwelekeo mpya wa kuweka pembeni Ukristo katika maisha ya kila siku na kujali ustawi wa kidunia tu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kitubio kilifuatana na mahubiri; hasa baada ya Mapapa kuruhusu watawa kutoa huduma hiyo, ikaja kuwa mojawapo ya kazi zao kuu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shirika likiwa na uhusiano wa pekee na watu wadogo toka mwanzo, daima ni jepesi kutambua hali na haja zao upande wa roho na wa mwili, na kuziitikia vizuri, hata kupitia Utawa III.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kipindi hicho watu walielekea sana kujiundia makundi kadiri ya fani zao n.k. Ndugu Wadogo waliwaelekeza kufanya hivyo bila ya kusahau dini, katika jina na taratibu walivyoyapatia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walipatanisha mara nyigi wanasiasa wa miji au vyama tofauti, walisaidia maskini na wagonjwa (hata wenye ukoma na tauni), walianzisha hospitali, walilaumu hadharani dhuluma n.k. Kwa ajili hiyo, bila ya kujali upinzani wowote, walianzisha pia benki ambazo zikopeshe pesa kwa riba ndogo sana ili kukomesha waliodai riba pasipo kiasi (hasa Wayahudi).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kabla hatujaeleza umisionari wa Ndugu Wadogo, tuangalie juhudi zao kwa ajili ya umoja kati ya Waortodoksi na Kanisa la Roma.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kabla Konstantinopoli haujatekwa na Waturuki (1453), udhaifu wa Wagiriki upande wa siasa na jeshi uliwaelekeza kutafuta msaada wa Wakristo wa Magharibi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo zilipatikana fursa nyingi za kukaribiana na kujaribu kuungana, ambazo Mapapa kila mara waliwatumia Wafransisko na Wadominiko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa namna ya pekee Mtaguso II wa Lyons, kwa juhudi hasa za Bonaventura, ulifanikiwa kutangaza umoja, ingawa baadaye ukashindikana kwa sababu mbalimbali.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Juhudi nyingine kulingana na mitazamo ya nyakati hizo zilifanywa na Ndugu Wadogo waliosambaa kotekote Mashariki na kutoa mifano bora ya maisha yao, pamoja na kutangaza kwa sauti na kwa maandishi ukweli wa Kanisa Katoliki ili kuwavuta Waortodoksi mmojammoja au makundimakundi kuingia katika ushirika kamili nalo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Sehemu fulanifulani matunda yaliridhisha, lakini wengine waliuawa, hasa baada ya Waturuki kuteka Ulaya Mashariki Kusini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Nje ya eneo hilo, utume huo ulifanyika pia Urusi, Georgia, Armenia, Irani, Lebanoni, Misri hata Ethiopia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kazi ngumu zaidi ilifanyika kwa wasio Wakristo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Karne XIII ilikuwa mwanzo wa umisionari wa aina mpya, ambao unaongozwa na Mapapa kwa kutumia mashirika ya Ombaomba (yaliyofaa sana kwa utayari wa kutumwa na kwa umoja wa miundo yake), unapata wamisionari mchanganyiko kutoka nchi yoyote, unaenea katika bara lote la Asia (ambalo linakuja kujulikana na Wazungu wakati huo) na hauna faida ya uchumi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Fransisko alichochea hayo kwa mifano na mafundisho yake ambayo alisisitiza kuwa wito huo ni wa Kimungu, kwa hiyo hautakiwi kuzuiwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa mang’amuzi yake alielekeza kutoa kwanza ushuhuda wa maisha ya Kikristo, halafu tu, kadiri ya mapenzi ya Mungu, kuhubiri wazi imani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafuasi wake hawakufuata daima maelekezo hayo, kwa maana wengi waliwachokoza Waislamu ili kuuawa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika historia ya misheni za Kifransisko, tunaona kwanza uenezi mkubwa upande wa Mashariki, halafu karne nyingine ya kufifia, halafu katika karne XV msukumo mpya toka kwa Waoservanti, lakini kuelekea maeneo mapana ambayo yalivumbuliwa na Wazungu miaka ya mwisho ya karne hiyo na kuhitaji Injili.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuanzia mwaka 1217 Wafransisko wametunza mahali patakatifu pa nchi ya Yesu, ingawa iliwabidi kuvumilia magumu mengi, dhuluma na vifodini; wengi walikufa pia kwa kuwashughulikia wenye tauni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuanzia mwaka 1219 wengine walitumwa Afrika Kaskazini, ambapo baadhi walifia dini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shirika lilianza kupata Maaskofu kwa ajili ya Moroko, ingawa hawakuweza kukaa huko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kumbe Tunisia na Libya waliruhusiwa kuwaongoa Waislamu wakachuma matunda kwa muda fulani, ingawa vipindi vingine waliweza tu kuwahudumia Wakristo wageni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1241 Wamongolia, baada ya kujitwalia Asia karibu nzima, walivamia Ulaya na kufadhaisha Wakristo wote, kwa sababu hakuna aliyeamini uwezekano wa kuwashinda.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mapapa walijaribu kuwasimamisha kwa kutuma Wafransisko na Wadominiko (wa kwanza ni Yohane wa Pian del Carpine) waombe masharti ya amani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ujumbe huo uliposhindikana, walianza kupenya kama wamisionari upande wa Ulaya Mashariki, wakasambaa kwa ruhusa ya watu hao wakatili sana katika utawala wao wote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Nikola IV alimtuma (1291) Yohane wa Montecorvino, mwanzilishi wa misheni za China na Askofu wa kwanza wa Beijing, mwenye majimbo sita chini yake katika ufalme mzima (hadi Urusi).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Nyumba za kitawa katika eneo hilo lote likafikia kuzidi 50, baadhi zikiwa na ndugu wasiopungua 20.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Papa Inosenti VI (1352-1362) aliomba mkutano mkuu wa mwaka 1353 uongeze wamisionari alivyotaka mfalme wa Mongolia, lakini itikio likawa hafifu, kwa kuwa tauni iliyoua wamisionari wengi, iliua pia watawa wengi Ulaya.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo misheni zikaendelea kwa shida tu mpaka ikaja kufa China ilipojikomboa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia, Ndugu Wadogo waliongoa Walitwania, taifa la mwisho la Ulaya kuingia Ukristo (karne XIII na XIV).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Karne XV ilielekeza umisionari upande mwingine, na Waoservanti waliuchangamkia kuanzia visiwa vya Kanaria vilivyopokea Ukristo haraka kwa juhudi za ndugu waliofikia kuwa 200, mmojawao Didakus wa Alkala.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kutoka huko umisionari ulienea pwani za Afrika Magharibi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mzunguko wa Afrika hadi Rasi ya Tumaini Jema (Bartolomeo Dias, 1488) na India (Vasko Da Gama, 1497-1498), na hasa uvumbuzi wa Amerika (Kristoforo Columbus, 1492) ulisisimua sana umisionari kwa maeneo, miundo na mbinu mpya.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakati ambapo uenezi wa Waturuki Waislamu ulikuja kuzuia njia za Asia, na misheni zilizokuwa chini ya utawala wao zilidumaa, Ndugu Wadogo walistawisha upeo umisionari wao Amerika na Asia Mashariki kupitia baharini (wakati huo Asia Mashariki ilikuwa chini ya Askofu wa Funchal, katika kisiwa cha Afrika Magharibi!).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa miundo wafalme wa Ureno na wa Hispania walipogawana ulimwengu kwa baraka ya Papa Alexander VI (1492-1503) walipewa pia usimamizi wa kazi zote za misheni, pamoja na haki ya kuchagua na kutuma wamisionari katika maeneo yao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo karne XVI idadi ya wamisionari OFM ilifikia 6,000, wengi wao wakitokea nchi hizo mbili, kwa sababu mataifa mengine waliweza wakabaguliwa na hata kurudishwa nyumbani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo 6 wa kwanza walifika Amerika (kisiwa cha Hispaniola, leo Dominikana/Haiti) mwaka 1493 na kuanza kuwahubiria wazalendo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wengine wakafuata mapema na kuenea kadiri vilivyovumbuliwa visiwa vingine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kufikia mwaka 1500 walikuwa wameshabatizwa wazalendo 3,000 Hispaniola na wengi zaidi Kuba.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1504 yaliundwa majimbo matatu na mwaka 1505 kanda ya shirika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1511 alitawazwa Askofu wa kwanza wa Amerika visiwani (Dominikana) na mwaka 1513 wa bara (Panama), wote wawili wakiwa Wafransisko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ila barani hatari zikawa nyingi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Waliohamia Brazili (1503) waliuawa baada ya miaka miwili, na wengi wa waliowafuata wakauawa pia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo Wafransisko wakaendelea na umisionari huko, wakiwa peke yao hadi 1549.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Vilevile Ndugu Wadogo ndio wamisionari wa kwanza kufika India kwa meli (1500, baada ya kupitia Brazili); wengine wakafuata.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mabanyani waliwaua 3, lakini wengine waliongoka jumla wakabatizwa pasipo mafundisho kutokana na uhaba wa wamisionari.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Safarini, wengine walihubiri kisiwani Sokotra (karibu na Somalia) na kuongoa karibu wote, hata wakageuza msikiti kuwa kanisa la Bikira Maria; lakini Waarabu wakakiteka (1510) wakaharibu kila kitu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Uenezaji wa Injili unatimia unapopenya utamaduni wa watu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tuone basi Ufransisko ulivyoathiri Kanisa na jamii, kuanzia elimu, fasihi na sanaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Fransisko hakuwa msomi, tena alihisi uchu wa elimu unavyoweza kuzuia udogo na usawa wa wafuasi wake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Lakini, akitambua njia hiyo haiepukiki, alielekeza namna ya kuifuata bila ya kudhurika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwake Antoni wa Padua ndiye kielelezo, kwa jinsi alivyokuwa tayari kuweka pembeni usomi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndiyo sababu alimruhusu kuwafundisha ndugu teolojia huko Bologna mradi isizimishwe roho ya sala na ibada.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1231 shirika lilikuwa na nyumba za masomo hata Paris na Oxford karibu na vyuo vikuu ili kuwaandaa walimu ambao wafundishe katika konventi muhimu zaidi za kila kanda.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndipo walipojipatia sifa ya elimu na nafasi mpya za utume, ingawa Egidi na wengineo walizidi kulaumu Paris kwamba imeharibu shirika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tangu karne XIV katika konventi karibu zote kulikuwa na vipindi vya lazima kwa wasio mabradha.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia yalianzishwa masomo kwa waliotarajia kupata daraja takatifu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mitindo ya kufundisha ilikuwa sawa na ile ya mashirika mengine na ya vyuo vikuu: vipindi asubuhi na jioni, mijadala, mahubiri ya walimu na ya wanafunzi vilevile.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shirika halikuwa na mwalimu maalumu na mafundisho ya lazima, ila tabia na mazingira yake yote vilielekeza Ndugu Wadogo kuwaza namna fulani, yaani kusisitiza upendo kuliko ujuzi, na utashi kuliko akili; pia kumuona Mungu kama Wema kuliko kama Ukweli.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Falsafa ya Wafransisko ilifuata ile ya Plato kumpitia Augustino (Antoni alitoka shirika lake).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati ya walimu wa vyuo vikuu aliyeelekeza njia ni Aleksanda wa Hales (+1245), aliyemfundisha Bonaventura huko Paris.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa mtakatifu huyo, mwalimu ni Kristo tu, na elimu ni moja tu, ile inayotuunganisha naye, hasa Maandiko Matakatifu, ambayo peke yake yanawafaa Ndugu Wadogo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada yake teolojia ikabili mababu wa Kanisa na maandishi ya walimu wa teolojia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wanafalsafa na waandishi wengine wasomwe tu kwa mpito kadiri wanavyosaidia kuelewa Biblia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndiyo njia ya kufikia elimu, lakini mtu akitaka hekima anapaswa kuwa na maisha matakatifu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Oxford iliwatoa hasa: Roger Bacon (+1292), mtaalamu wa mambo mengi na mwanzilishi wa mtindo wa upimaji kama msingi wa sayansi; Yohane Duns Scoto (+1308), mwalimu mwenye uchambuzi mkali, anayesifiwa kwa kuonyesha Kristo kuwa kiini cha uumbaji, na kwa kutetea sifa ya Maria kukingiwa dhambi ya asili (Wafransisko wakaendelea kuitetea hadi ikatangazwa na Papa Pius IX, wa Utawa III, mwaka 1854, kuwa dogma); na Wiliamu wa Ockham (+1347) aliyepotosha falsafa akadai eti, akili haiwezi kujua yanayopita malimwengu: msimamo wake ukaenea sana, ukampa Martin Luther silaha dhidi ya imani katoliki, ukaathiri utamaduni wa Magharibi hadi leo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ufransisko uliathiri vilevile mwelekeo wote wa sanaa ya Magharibi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ukiitikia vizuri matarajio yote ya kidini na ya kijamii ya kipindi cha mageuzi, ulieneza mtazamo mpya wa maisha unaojali mtu na viumbe vyote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo ulichangia sana upatikanaji wa mitindo mipya na njia mpya za kufurahia uzuri, ingawa bila ya kupotewa na imani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Fasihi ya Kifransisko inapenda kusimulia, tunavyoona katika maisha ya mwanzilishi yaliyoandikwa na wafuasi wake; uchorahi unaonyesha sura halisi ya kwake na ya wengineo; hata ujenzi unafuata njia mpya, hasa kufuatana na kielelezo cha kanisa la Fransisko huko Asizi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata katika ujenzi wa nyumba zao Ndugu Wadogo waliweza kuzingatia ufukara bila ya kupuuzia uzuri, kiasi kwamba upendevu wake unavutia wengi hadi leo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Marekebisho kuendelea (1517-1762) Matawi mapya kuchipuka Utengano wa Waoservanti na Wakonventuali ulitatua tatizo moja, lakini haukufaulu kuunganisha makundi yaliyorekebishwa, ingawa Papa alikuwa ameagiza itungwe mara katiba moja kwa yote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baadhi yalidumu kuwa na kanda zao, Waoservanti wa Italia wakaikataa katiba hiyo wakaendelea kuirekebisha mfululizo ile maalumu ya kwao, na kanda nyingine zilijitungia vilevile na kuzidisha tofauti shirikani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kilichohatarisha zaidi umoja ni utaifa uliochochewa na serikali mbalimbali kwa faida ya siasa ya nchi zao dhidi ya nyingine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafalme waliingilia kwa njama na vitisho masuala ya mikutano mikuu, sawa na walivyoingilia uchaguzi wa Papa, lakini kila mara idadi iliwapa ushindi Wahispania, hata washindani wao (Wafaransa) wakagoma kuhudhuria mara kadhaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Matatizo mengine yalihusu maisha yenyewe, hasa ufukara.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Waliolazimika kujiunga na Waoservanti, na wale wasioacha kutumia fadhili walizokuwanazo wakiwa Wakonventuali, walikataa kurekebishwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kinyume chake, wengine hawakuridhika tena na namna OFM ilivyoshika kanuni, wakadai ruhusa ya kuishika kabisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndivyo walivyofanya watawa wa mashirika mbalimbali, kwa kuwa haja ya urekebisho ilitambulikana na wote katika Kanisa la karne XV-XVI.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa namna ya pekee Ndugu Wadogo walichochewa kufanya hivyo na sura X ya kanuni pamoja na wasia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndiyo sababu Bonaventura aliona haja ya kuwepo makao ya upwekeni katika kila kanda ili kuwaachia uhuru wa kuishi hivyo wale wapendao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kumbe Waoservanti wengi na baadhi ya viongozi wao hawakukubali kuwaachia wenye bidii uhuru huo, kwa sababu ingekuwa sawa na kukiri kwamba wamelegea.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo wakawatenda ndugu hao kama Wakonventuali wa zamani walivyowatenda Waoservanti wa kwanza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walioamini urekebisho unaweza kutoka kwa viongozi wakaja kujionea haiwezekani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Miundo iliyoanza kama urekebisho ikajikuta inajaribu kuzuia juhudi za waliopenda urekebisho, na viongozi wa shirika lililoanza kwa kushindana na viongozi wakawalaumu waliotaka kufanya vile wakisema eti, ni wakaidi tu!


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa kukosa busara na wema walisababisha waliotaka urekebisho wakafuate njia zao ili kupata ruhusa walizozihitaji, kwa kumkimbilia Papa au viongozi wa serikali.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mara nyingine Wakonventuali walipokea makundi hayo chini ya ulinzi wao ili kuwakomoa Waoservanti waliokuwa wanawadharau wakijidai ndio wafuasi halisi wa Fransisko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndiyo asili ya matawi mapya, hasa lile la kujitegemea la Wakapuchini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1525 Mateo wa Bascio alimkimbilia Papa Klementi VII (1523-1534) ili kuruhusiwa ashike kanuni, avae kanzu asili na kuhubiri huko na huko alivyotaka.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Alipokubaliwa, walijiunga naye ndugu wawili, Ludoviko wa Fossombrone na Rafaeli wa Fossombrone.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mtumishi wa kanda aliwatafuta sana, lakini walilindwa vizuri na Katerina Cibo, ndugu wa Papa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ili kukwepa dhuluma, wakajiunga na Wakonventuali, halafu wakapewa na Klementi VII haki ya kuwa na Mtumishi wao chini ya Mkuu wa Wakonventuali na ya kupokea wanovisi (1528).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mapema walianza kuitwa Wakapuchini kutokana na kofia yao kubwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upinzani wa Mkuu wa OFM dhidi yao haukufaulu; kinyume chake, kwa kuwa alitaka kuzuia hata makao ya upwekeni ndani ya shirika, ndugu wengi wenye bidii wakakata tamaa wakajiunga na Wakapuchini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Njama nyingine za kuwakomesha zikashindikana, hivi kwamba mwaka 1535 walikuwa tayari 700.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndipo aliposhika uongozi wao Bernardino wa Asti aliyelipa shirika jipya sura ya kiroho ya kudumu, hasa kwa njia ya katiba iliyotungwa mwaka huo na kupitishwa mwaka uliofuata.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hatari nyingine zilitokea ndani ya shirika, kwa ukaidi wa Ludoviko, halafu kwa uzushi wa mwandamizi wa Bernardino.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hatimaye mambo yakatulia na tawi jipya likazidi kustawi kiroho na kitume, ingawa Papa Julius III (1550-1555) alikataza Waoservanti wasihamie tena kwa Wakapuchini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo hawa wakazidi kujisikia tofauti na Wafransisko wenzao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mkutano mkuu wa mwaka 1552 ulionyesha kuwa juhudi kali za awali zimeanza kutulia na kujilinganisha na maisha: shirika lilipanga masomo na kuwa na watu maarufu upande wa elimu, utume na uongozi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Jambo muhimu zaidi, lilimzaa mtakatifu wa kwanza, bradha Felix wa Cantalice (+1587), kielelezo cha unyofu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mtaguso wa Trento (1545-1563) ulisifu tawi hilo kama urekebisho wa kufaa na wenye uaminifu kwa wito wake hata kustahili kutazamwa na Kanisa kwa namna ya pekee.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shirika likazidi kukaza nidhamu ili kuzuia ulegevu, likaanza kuenea ng’ambo ya milima ya Italia Kaskazini (1573).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ulipozuka upinzani wa Wakonventuali, Kanisa lilikuwa limeshang’amua ubora wa Wakapuchini; basi, Papa Paulo V (1605-1621) alitamka kuwa ni Ndugu Wadogo halisi na wana wa Fransisko sawa na matawi mengine (1608), halafu akawaondoa chini ya Mkuu wa Wakonventuali na kuwapa Mtumishi wa kwao mwenye haki ya kuhesabiwa mwandamizi halali wa mwanzilishi (1619).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa wakati huo shirika limeshazaa tena Serafino wa Montegranaro (+1604), bradha asiye na vipawa vingi kiutu bali mwenye karama za ajabu, Yosefu wa Leonesa (+1612), padri Mkapuchini wa kwanza kutumwa kwa Waturuki Waislamu halafu mhubiri bora Italia, na Laurenti wa Brindisi (+1619), “mwalimu wa Kitume”, mtimilifu kuliko Wakapuchini wote kwa utakatifu, elimu na utume.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakafuata Fidelis wa Sigmaringen (+1622), wa kwanza kutoka nje ya Italia, na wa kwanza kufia dini kati ya waliotumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani, halafu Bernardo wa Corleone (+1667), mwongofu mwenye toba kali.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia walipatikana wenye heri 6.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kipindi hicho ndicho cha ukomavu wa shirika, mitazamo ya Kiitalia ilipopanuka kwa kuenea nje ya nchi na wanashirika waliposhika nafasi muhimu katika Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baadaye hakuna matukio ya maana zaidi, isipokuwa mengine ya kufaa na mengine yasiyofaa ambayo yaliathiri shirika: idadi ya watawa na ya shughuli iliongezeka pamoja na sifa kutoka kwa viongozi wa Kanisa na serikali, lakini zilizuka vurugu pia kama ile ya utaifa (1636-1678).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Papa Benedikto XIV (1740-1758) aliamua mhubiri wa Papa awe daima Mkapuchini, akasema, “Shirika la Wakapuchini linastahili yoyote yale, kwa kuwa ndilo kielelezo pekee cha ukamilifu wa Kiinjili kilichobaki hadi nyakati zetu”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kweli urekebisho huo uliendelea kushika kikamilifu kanuni kwa muda mrefu kuliko mengine yote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Nyumba ziliendelea kujengwa ilivyoagizwa toka mwanzo, ndogo sana, nje ya miji na vijiji, zikielekeza ndugu kufuata ufukara na unyofu hata ulimwengu ulipokazania fahari.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Watakatifu wa kipindi hicho ni bradha Krispino wa Viterbo (+1750), kielelezo cha furaha ya kiroho, Ignas wa Santhià (+1770), padri mwenye bidii kwa wagonjwa na wakosefu, Ignas wa Lakoni (+1781), bradha ombaomba aliyesaidia sana fukara, na Felix wa Nicosia (+1787), bradha mtiifu ajabu, mbali ya mwenye heri 1.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Vilevile Italia, ndugu waliojikusanya katika makao ya upwekeni kuanzia mwaka 1535 (mkutano mkuu ulipowaruhusu ili kuzuia wengine wengi wasiwakimbilie Wakapuchini), kisha kuongezeka waliwekwa moja kwa moja chini ya Mtumishi mkuu tu (1579), wakapewa katiba maalumu (1595), ruhusa za pekee sana (1596), hatimaye Kiongozi mkuu na mkutano mkuu wa kwao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo mamlaka ya Mtumishi wa OFM kwao ikawa jina tu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati ya hao Wariformati katika kipindi hicho tunawakuta watakatifu mabradha watatu: Benedikto Mwafrika (+1589), mtoto wa watumwa huko Italia, Mnegro wa kwanza kutangazwa mtakatifu, Umile wa Bisignano (+1637), mnyenyekevu ajabu, na Karolo wa Sezze (+1670), aliyeandika vizuri sana kuhusu maisha ya kiroho; halafu mapadri Pasifiko wa San Severino (+1721), aliyezingatia sana maisha ya sala, na Leonardo wa Portomaurizio (+1751), tunda bora la Kirekebisho kilichoanzia mjini Roma karne XVII.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia walipatikana wenye heri 4.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Hispania, baadhi ya wafuasi wa urekebisho wa Pekupeku, baada ya kuunganishwa na Waoservanti (1517) walimkimbilia Mkuu wa Wakonventuali ili kukwepa vizuio vya OFM, na mmojawao, Petro wa Alcantara (+1562) akafanywa Mkurugenzi wao (1557).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Alipokufa, Papa Pius IV (1560-1565) akawahamisha Waalkantara chini ya Waoservanti lakini bila ya kufuta kanda zao, katiba yao na mavazi yao maalumu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Papa Gregori XIII (1572-1585) akamkataza Mkuu wa OFM asiingilie masuala yao ya ndani (1578), na Papa Urban VIII (1623-1644) akawaruhusu wasifuate tena katiba ya shirika lote (1642).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Jinsi sisitizo la sala na toba linavyozaa matunda imethibitishwa na umisionari wao (Amerika na Asia Mashariki) na hasa na watakatifu 9 wa urekebisho huo, wakiwa ni pamoja na Paskali Baylon (+1592), mwenye ibada ya pekee kwa Ekaristi, Petro Batista, Martino wa Kupaa na Fransisko Blanco, mapadri, halafu Fransisko wa mt. Mikaeli, Gonzalo Garcia na Filipo wa Yesu, mabradha, ambao wote walifia dini Japani (+1597), hatimaye Yohane Yosefu wa Msalaba (+1734), mpenda ufukara mkuu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia walipatikana wenye heri 22.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Ufaransa makao ya upwekeni hayakustawi sana hadi mwisho wa karne XVI.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1601 walioishi huko wakapewa na Kanisa Mkurugenzi mwenye mamlaka pana sana; hapo wakaenea haraka kwa msaada wa mfalme, hata kanda zote za Ujerumani na Uholanzi zikajirekebisha na kujiunga nao, wakaitwa Warekoleti.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mmojawao ni John Wall (+1679), aliyefia dini huko Uingereza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVI-XVII karibu kila mkutano mkuu wa OFM ulizungumzia katiba na kupigania umoja, ambao haukuwa rahisi kutokana na mchanganyiko wa ndugu waliopenda fadhili za Wakonventuali na wengine waliotaka urekebisho.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika hali hiyo Watumishi wakuu walijitahidi kuhuisha shirika lote, lakini wengi wao walitumwa na Mapapa kama mabalozi kwa wafalme na Maaskofu wa Ulaya, au walipewa uaskofu wa miji muhimu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shirika halikupendezwa kwa sababu lilikuja kukosa uongozi imara: ndiyo maana mara kadhaa liliwadai kiapo cha kutokubali kazi hizo au walau cha kujiuzulu Utumishi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Watakatifu waliopatikana kipindi hicho ni: Salvatore wa Horta (+1567), bradha aliyefanya miujiza mingi ajabu (labda milioni moja), Nikolaus Pieck, Jeromu wa Weert, Teodoriko van der Eem, Nikasi wa Heeze, Wilehadi wa Denmaki, Godefrid wa Melveren, Antoni wa Weert, Antoni wa Hoornaert, Fransisko wa Roye, mapadri, halafu Petro wa Assche na Korneli wa Wijk-bij-Durstede (+1572), mabradha, ambao wote walifia dini Uholanzi, John Jones (+1588), aliyefia dini Uingereza, hatimaye Fransisko Solano (+1610), mmisionari bora Amerika Kusini aliyezunguka kotekote kwa miaka 14, akihubiri na kuimba.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wenye heri wa kipindi hicho ni 17.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Karne XVII ikawa ya utulivu na utendaji, lakini ongezeko kubwa mno la watawa lilisababisha matatizo makubwa na ulegevu hata katika marekebisho.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pamoja na utaifa kuzidi, matawi ya Italia yalishindana kwa maandishi makali ya kukwaza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Makwazo mengine yalitokana na desturi ya Watumishi kadhaa kutuma watawa wasiofaa kwenye kanda nyingine au kuwaacha nyumbani mwa marafiki au ndugu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Badala ya juhudi za watawa kwa ajili ya kanuni kama katika karne zilizopita, sanasana tunakuta viongozi wakijitahidi kuwalazimisha washike kanuni, lakini bidii za namna hiyo hazikuweza kufanikiwa kwa kuwa hazikutoka moyoni mwa watawa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hatimaye mwaka 1676 mkutano mkuu ulikubali na kuagiza kila kanda ianzishe makao 3-4 ya upwekeni ambapo yafanyike malezi ya watakaji na wanovisi wote: baadaye katika mazingira hayo walistawi Thomas wa Cori (+1729), mhubiri maarufu na Teofilo wa Corte (+1740), mwanafunzi wake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mtakatifu mwingine ni Junipero Serra (̟+1784), padri Mhispania aliyeinjilisha kwa mara ya kwanza Kalifornia (leo Marekani Magharibi).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Lakini katika karne XVIII ilionekana wazi jinsi matazamio ya wengi yalivyolenga kupata kwa visingizio vyovyote fadhili na nafasi za kwanzakwanza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kupitia mikutano mikuu upuuzi wa namna hiyo uliathiri sheria za shirika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia mabadiliko mengi mno ya katiba, badala ya kusaidia nidhamu, yalizidi kuipunguza kwa kusababisha ndugu wasiijali katiba isiyodumu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa Wakonventuali, utengano na Waoservanti haukuwaondolea baadhi yao wasiwasi kuhusu utekelezaji wa kanuni, ingawa Mtaguso wa Trento ulitamka (1563) kwamba OFM na Wakapuchini tu hawaruhusiwi kuwa na mali hata kishirika, tofauti na Wakonventuali na mashirika mengine yote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Uhusiano na matawi yaliyokimbilia chini ya Mkuu wao ili kufuata urekebisho ulichochea hamu ya kuwaiga.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndivyo walivyoanza Wakonventuali wa Urekebisho Hispania: uenezi wao ulichangia uamuzi wa Papa Pius V (1566-1572) wa kuunganisha na OFM Wakonventuali wote wa Hispania na Ureno (1566-1567).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Juhudi za mikutano, za Watumishi wakuu na za watawa wenyewe zilileta nidhamu na ustawi, hasa mmojawao alipochaguliwa kuwa Papa Sixtus V (1585-1590) akaanza kuwasaidia kwa kila njia, kama vile kuunganisha chini ya Wakonventuali marekebisho madogo yaliyokuwa yameanza Italia (1562).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ila mwaka 1669 yakaja kutawanywa, baada ya kusumbuliwa sana na Wakonventuali wa kawaida na Wakapuchini (kuhusu sare zao zilizofanana).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kabla ya hapo mkutano mkuu ulitunga katiba mpya kabisa (1625) ili kuondoa misimamo tofauti kuhusu kanuni: katiba hiyo haikufuata matamko ya zamani ya Mapapa juu ya kanuni, bali ilipitisha moja kwa moja desturi za shirika zilivyokuwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya kuthibitishwa na Urbani VIII, Wakonventuali wakaanza kuweka nadhiri zao kwa kutamka wazi kuwa watashika kanuni “kadiri ya katiba ya Urbani” tu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya kujipatia hivyo msimamo wa kudumu, Wakonventuali wakazaa mwenye heri 1 na watakatifu 2 waliong’aa mmoja hasa upande wa sala, mwingine upande wa utume: Yosefu wa Copertino (+1663) na Fransisko Antonio Fasani (+1742), wote mapadri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia shirika liliendelea kusifiwa upande wa elimudini likaona mtawa wake mwingine kuwa Papa Klementi XIV (1769-1774) ambaye naye alilipendelea sana, k.mf. kwa kuwahamisha Waoservanti wote wa Ufaransa chini ya Wakonventuali.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa mara nyingine upendeleo huo ukazaa chuki ya wengine ilivyojitokeza kisha kufa kwake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Takwimu ya jumla ya Utawa I ni kama ifuatavyo: Mwaka 1575 hivi: (Waoservanti) 32,750; (Pekupeku) 1,700; (Wariformati) 500; (Warekoleti) 50 = OFM jumla 35,000; Wakonventuali	12,000; Wakapuchini 3,600 = Jumla kuu 50,600 Mwaka 1700 hivi: (Waoservanti) 36,400; (Pekupeku) 6,600; (Wariformati) 13,900; (Warekoleti) 9,200 = OFM jumla 66,100; Wakonventuali 15,200; Wakapuchini 27,300 = Jumla kuu 108,600	 Mwaka 1762 hivi: (Waoservanti) 39,900; (Pekupeku) 7,000; (Wariformati) 19,000; (Warekoleti)11,000 = OFM jumla 76,900; Wakonventuali 21,000; Wakapuchini 34,000 = Jumla kuu 131,900.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Bila ya kujali tofauti kati ya tawi na tawi, karibu 60% walikuwa mapadri, ambao nusu ya idadi yao walikuwa wahubiri, nusu “mapadri wa Misa na sufuria” tu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ongezeko lilipungua kwanza kutokana na Uprotestanti kuenea na kufuta kanda kadhaa Ulaya Kaskazini, na utawala wa Kiislamu kuenea Ulaya Mashariki Kusini, ingawa pande nyingine zilifidia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Karne yenye ongezeko la kasi zaidi ni ile ya XVII: ndio mwanzo wa wasiwasi na hofu kwa viongozi wa Kanisa na serikali, kwa kuwa mashirika mengine pia yalikua.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuanzia mwaka 1634 Mapapa walichukua hatua kuzuia upokeaji wa wanovisi na kupunguza konventi (Italia zilifungwa 24.2%), hata kufikiria uwezekano wa kuwapeleka watawa vijana kupigana na Waturuki ili kuwapunguza!


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Lakini hatua hizo hazikufanikiwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuhusu uenezi, wakati wa kufikia kilele cha idadi ya wanashirika mgawanyo ulikuwa ifuatavyo: Italia na visiwa 52,400; Hispania na makoloni 26,100; Ufaransa 21,000; Ujerumani n.k. 20,300; Ureno na makoloni 4,000; Dola la Waturuki 2,800; Polandi na Urusi 3,000; Uingereza na Irelandi 1,750.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Maisha ndani ya shirika Kadiri ya hati ya utengano (1517) Mkuu wa Waoservanti tu alikubaliwa kuitwa Mtumishi mkuu, wakati yule wa Wakonventuali alipewa jina la Mwalimu Mkuu; vilevile viongozi wa kanda.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Lakini jina hilo jipya halikuja kutumika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mkuu wa Wakapuchini aliitwa Makamu (wa Mkuu wa Wakonventuali aliyetakiwa kumthibitisha baada ya kuchaguliwa).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Jina la “Mtumishi mkuu wa Shirika lote” lililotumiwa na Mkuu wa OFM lilichukiwa na kulalamikiwa na Wakonventuali na Wakapuchini, hadi Paulo V alipotamka kuwa hao wote ni wana halisi wa Fransisko, na Wakuu wao ni waandamizi wake halali (1619).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo mabishano ya wazi yakaendelea kuhusu mlolongo wa uandamizi huo, mtindo asili wa kanzu na hasa kofia yake, mpaka Papa Alexander VIII (1689-1691) alipokataza maandishi yote juu ya hayo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwanza Kardinali mlinzi alikuwa mmoja kwa wote, halafu Wakapuchini wakakubaliwa kuwa na mmoja wa kwao (1564), na vilevile Wakonventuali (1580).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mara kadhaa waliingilia mno masuala ya shirika hadi kulivuruga na kusababisha Mapapa walazimike kuwazuia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mamlaka yao ilipungua ilipoanzishwa Idara ya Papa kwa Watawa (1586).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tofauti kati ya matawi kuhusu miundo ya ndani ziliendelea, hasa upande wa mikutano, lakini hazikupata kamwe kuwa kubwa mno, kwa sababu ya kanuni na mapokeo yao kuwa mamoja.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Haikuwa rahisi kwa viongozi kuhuisha kiroho umati mkubwa vile wa watawa, hasa tukizingatia jinsi Wafransisko wasivyopangika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ili kuleta nidhamu zilitumika mbinu za kisheria: ziara za Mkuu zilizofanyika kwa ukali na adhabu hata ya kufungwa na kufukuzwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mbinu mpya (hasa kuanzia katikati ya karne XVII) ni mazoezi ya kiroho; pengine zilisambazwa pia barua za Mkuu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Maisha ya kiroho yalistawi hasa Hispania katika karne XVI, Ufaransa katika karne XVII, na Italia katika karne XVI-XVIII.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika hiyo karne ya dhahabu ya Hispania, Ndugu Wadogo walichanga na wananchi wenzao walioandika juu ya maisha ya kiroho: ufafanuzi kamili wa mang’amuzi ya ndani na teolojia ya kiroho pamoja na ugumu wa maisha, ingawa walifuata mapokeo ya shirika kwa kusisitiza zaidi uhuru wa roho, ubora wa upendo na usahili katika kumuelekea Mungu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu wa Italia walielekea zaidi utendaji hasa katika huruma, hivyo hawakulenga mirukoruko katika ibada.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hasa Wakapuchini walijitahidi toka mwanzo kuandika vitabu vyenye lengo la kujenga kiroho wasomaji na kuwaelekeza wote katika sala kama njia bora ya kurekebisha maisha.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu wa Ufaransa walizingatia hasa matakwa ya Mungu kama muhtasari wa hatua tatu za maisha ya kiroho.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne hizo mtindo wa Baroko ulitawala sanaa na maisha ya jamii pia, ukijali sura kuliko undani, vitendo kuliko moyo: hivyo mapambo na madoido yakazidishwa sana.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hiyo ni sababu mojawapo ya marekebisho kusifiwa kadiri yalivyojitokeza katika miguu mitupu, nguo duni, majengo fukara na mwenendo adili.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mambo hayo yalipotokana na msimamo wa moyo yalijenga kweli, tofauti na yalipofanyika kwa nje tu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Maisha katika marekebisho yalikuwa magumu, si ya kuvutia, ingawa riziki hazikukosekana kwa ukarimu wa walei.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kila mmojawapo mwanzoni ulilenga kuwa na ndugu wachache katika nyumba ili kurahisisha usahili, ufukara na udugu, lakini polepole idadi ikaongezeka kwa faida ya taratibu za kitawa na hasa fahari ya ibada.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1680 kwa wastani kulikuwa na ndugu 17 kwa nyumba; mwaka 1762 walifikia 20.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pamoja na mapadri, mafrateri (kwa maana ya wenye kusomea upadri au walau walionyolewa tonsura) na mabradha kulikuwa na Watersyari wa kudumu katika jumuia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwanzoni mwa kila urekebisho mabradha walikuwa wengi, halafu wakazidi kupungua kutokana na kuchujwa sana; lakini pia kwa sababu wakazidi kukosa nafasi, wakipangwa hata baada ya wanovisi watakaosomea upadri!


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mtaguso wa Trento uliwanyima haki ya kupiga na kupigwa kura, ila Pius V aliwarudishia Wakapuchini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo mabradha wengi walijitafutia ruhusa ya kuhamia kati ya mafrateri, kinyume cha sheria.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wasio mapadri walizidi kupokea Komunyo kuliko zamani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shida kubwa ilikuwa bado namna ya kuwapa kazi mapadri wasio wahubiri, kwa kuwa hawakufanya utume wala kazi za mikono.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Shughuli kuu ilikuwa Misa na Sala ya Kanisa iliyoadhimishwa usiku (lakini kwa Wakonventuali si mahali pote) na mchana kwa nyimbo (isipokuwa Wakapuchini na Wariformati walipendelea kuacha nafasi zaidi kwa sala ya moyo).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Haja ya kutafuta miito haikuwepo; kazi ilikuwa kuichuja tu kwa majaribu mengi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata desturi ya Wakonventuali ya kupokea watoto ikaja kwisha karne XVI.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ili mtu apokewe kama frateri alipaswa kuwa na elimu ya msingi na kujua Kilatini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hayakufikiriwa makao ya malezi kwa watakaji.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa wanovisi Papa Klementi VIII (1592-1605) aliagiza (1596) zichaguliwe tu nyumba ambapo maisha ya kitawa yanashikwa kikamilifu; tena watengewe sehemu maalumu na kuwasiliana na mlezi wao na msaidizi wake tu, pamoja na kushiriki ratiba ya jumuia (sala, milo n.k.).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVIII zikaanza kutokea nyumba za unovisi kwa mabradha tu, zilizozidisha utengano wa kitabaka ndani ya shirika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kazi ya mwaka wa jaribio ilikuwa hasa kueleza kanuni na amri zake kadiri ya matamko ya Mapapa; mapokeo ya shirika; nidhamu; juhudi za kiroho; taratibu za ibada (pamoja na kuimba, kwa Wakonventuali na Waoservanti); Sala ya Kanisa; hasa utekelezaji wa sala na maadili.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walezi bora waliandika vizuri juu ya mang’amuzi yao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya nadhiri (ambazo zilikuwa za daima tu) watawa chipukizi walitakiwa kuendelea na malezi miaka mitatu katika nyumba ya kuaminika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kulikuwa na maagizo kuhusu malezi ya kudumu pia (vipindi vya mara kwa mara kwa wote).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Utume Mikutano mikuu ilishughulikia utume wa kuhubiri ikisisitiza ndugu waandaliwe na kuchujwa kwa makini, halafu wasiofaa wanyang’anywe ruhusa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia zilipangwa ngazi mbalimbali: kuanzia wahubiri wa konventi na wa kanisa lake hadi wahubiri wakuu wa mahali muhimu zaidi alipojiwekea Mtumishi mkuu (Italia palikuwa 30).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Lakini mvuto wa elimu ulisababisha huduma za kiroho zisizingatiwe sana na ndugu wenye vipawa vingi zaidi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Basi, ili kuwavuta wakahubiri na kuungamisha Mkuu wa OFM alipewa haki ya kuwapa fadhili na vyeo, kama kawaida ya wakati huo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Urekebisho wa Wakapuchini ulipinga mitindo ya kuhubiri kwa kurudia unyofu wa Injili, kuhimiza ushuhuda wa maisha na kulenga wongofu wa wasikilizaji.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa karne moja na zaidi hao waliendelea kuwa wahubiri bora, kwa jinsi wanavyoelewa watu na kugusa sio akili tu, bali mioyo pia, ya wadogo na hata ya wasomi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hayo yalikuwa matokeo ya maisha bora ya kiroho, lakini pia ya maandalizi ya mpango chini ya walimu wa hakika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walipoanza (1650 hivi) kufuata mitindo ya Baroko, matunda yakapungua.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wahubiri waliongoza pia roho binafsi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani waliungamisha sana, kumbe Wakapuchini walisita kupokea kazi hiyo, isije ikavuruga maisha yao ya sala hasa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walianza kuifanya nje ya Italia (katika mkoa wa Alsasya kati ya mwaka 1740 na 1747 waliungamisha mara 24 milioni!), lakini walitakiwa kuwa na sifa maalumu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati ya mahubiri zilishika nafasi ya pekee wiki za uamsho, hasa kuanzia mwaka 1650 hivi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Waliokusudiwa kuziendesha walidaiwa maandalizi kamili.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baadhi zilifanywa na ndugu 30 hadi 60 kwa pamoja.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kulikuwa na mafundisho maalumu kwa makundi (watoto, vijana, akina baba, akina mama) na pengine mfungo wa siku nne kwa makundi ya pekee.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mbinu zilikuwa mbalimbali, lakini licha ya kufundisha imani na maadili Wakapuchini hawakukosa kuelekeza watu wote namna ya kufanya sala ya moyo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wahispania walitumia sana maandamano ya toba, rozari za hadhara n.k. Waitalia walikuwa wakipanda msalaba karibu na mji au kijiji uwe kumbukumbu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Maarufu kuliko wote waliofanya kazi hiyo ni Leonardo wa Portomaurizio, aliyeendesha wiki hizo mara 343, akiongozana kwa kawaida na mapadri 4 na bradha 1.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya wiki mbili za mahubiri kulikuwa na wiki moja ya maungamo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika miaka 44 aliokoa watu wengi ajabu, na kuinua hali ya roho ya mapadri wanajimbo na watawa katika Italia karibu nzima.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndiye mwenezaji mkuu wa Njia ya Msalaba, ibada iliyoanza kustawi katika karne XV ikiwa na vituo 7 hadi 37, mpaka ile ya 14 ilipopewa rehema ya pekee (1686) na hivyo kuenea popote.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kumbe kiini cha wiki za uamsho za Wakapuchini kilikuwa ni kuabudu ekaristi kwa saa 40 mfululizo, ibada iliyoanza mwaka 1535 na kutoa nafasi ya kuhubiri kwa nguvu zaidi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walieneza ibada nyingine pia, hata kabla Kanisa halijazikubali rasmi, kama vile kwa Moyo wa Yesu, kwa Maria Mkingiwa Dhambi ya Asili (aliyetangazwa na mkutano mkuu wa mwaka 1645 kuwa msimamizi wa shirika) na ile ya kujifanya watumwa wake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuanzia karne XV Wakonventuali walieneza rozari ya furaha saba za Bikira Maria, na chama cha kamba ya Kifransisko (ambayo hata watakatifu 4 wasio wanashirika walipenda kuivaa kiunoni).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo waliendelea kushika nafasi muhimu katika Kanisa: 739 walikuwa Maaskofu (kati ya mwaka 1503 na 1710), 16 Makardinali (karne XVI-XVIII), na 2 wakafikia Upapa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wengine pia waliathiri sana siasa, k.mf. katika vita vya madhehebu, katika kutetea haki za Kanisa dhidi ya serikali, na hasa kama mabalozi wa Mapapa na wa wafalme Wakatoliki.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hasa Wakapuchini walijihusisha na aina mbalimbali za utume wa kijamii, wakidaiwa na katiba kujitosa hadi ushujaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa namna ya pekee walifanya hivyo yalipoenea maradhi ya kuambukiza, hasa tauni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVI-XVII kila mara walijihatarisha na kufa ili wahudumie kiroho na kimwili walioambukizwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ilivutia sana kuona wanajumuia wote kujitolea.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tunafahamu zaidi ya ndugu 2,000 waliokufa hivyo, lakini walikuwa walau mara mbili zaidi, bila ya kuhesabu ndugu wengi wa matawi mengine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika miji mingi walikabidhiwa uongozi wa hospitali nzima, hata nje ya nyakati za tauni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Zaidi ya hayo Wakapuchini hasa walihudumia kiroho wagonjwa na walio mahututi, walianzisha vyama vya kutolea huduma hizo, walichapisha vitabu juu yake, walipenya magereza ili kuhudumia wafungwa na waliohukumiwa kufa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ufaransa walikuwa wazimamoto pia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata vita viliwapa nafasi za kujitoa kwa upendo kama mapadri wa wanajeshi, hasa katika kuzuia Waturuki Waislamu wasiteke Ulaya nzima kati ya mwaka 1571 na 1686.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafalme pia waliwatafuta sana Wakapuchini kama wahudumu wa roho na wa mwili wa askari wao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walipambana na mifumo mbalimbali iliyofuatana kuzuka karne hizo na kupotosha imani na maadili, hasa Uprotestanti.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya Rinascimento iliyotaka kurudisha Ulaya kwenye mitazamo ya kipagani, marekebisho ya karne XVI yalihubiri toba na kushuhudia dharau ya anasa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya Ujanseni shirika lilitetea kwa mahubiri na maandishi kipeo cha Kiinjili na mapokeo ya ibada.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya waasi wa dini walioshambulia misingi ya Ukristo, huko Ufaransa walianzisha hata gazeti la kutetea dini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ingawa uenezi wa Uprotestanti ulifunga konventi nyingi, hakuna hata moja iliyoasi jumla.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Idadi ya Wafransisko waliouingia ni ndogo kulingana na ile ya walioupinga tangu ulipoanza, kabla wengi hawajatambua hatari.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kardinali wa Brandeburg aliwakataza (1519) wasiendelee kuhubiri dhidi ya Martin Luther, kumbe Mtumishi mkuu alipofika Ujerumani aliagiza maandishi yake yachomwe, wahubiri waandaliwe kumshambulia tena na wanashirika wote wasali na kujiandaa kufia imani (kama walivyofanya walau 500 katika miaka 1520-1620).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walutheri walitokeza chuki yao kwa kueneza kitabu cha dhihaka “Kurani ya Pekupeku”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baadaye Ndugu Wadogo wakawa kati ya mashirika muhimu zaidi katika kurudisha Ukatoliki kwenye miji na vijiji.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakapuchini walianza kupambana na Uprotestanti kwa mahubiri na katekesi huko Italia usije ukaipenya, wakawa wa kwanza kujitolea kutumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani mara ilipoanzishwa (1622).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Chini yake juhudi ziliongezeka na kupangwa vizuri zaidi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Chuo chake mjini Roma kilianzishwa (1627) hasa kwa juhudi na ukarimu wa Kardinali Mkapuchini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Idara ilikuwa ikituma wale wote waliopendekezwa na wakubwa wao wakiwa na sifa upande wa maadili na elimu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVII idadi kubwa ya waliotumwa ni Wakapuchini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Agizo la shirika lilikuwa kuwasiliana na Waprotestanti kwa kufuata mbinu za Fransisko wa Sales (+1622), yaani kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia Wakapuchini walishirikisha waamini katika kazi hiyo ngumu, na kuandika vitabu vya mabishano.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Uingereza na Irelandi baada ya kufukuzwa wote, kwa karne tatu Wafransiskani wakaendelea kuingia ili kufanya utume kwa siri kutoka Ulaya Bara walipopokea na kulea miito ya visiwa hivyo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali walifanya kazi hasa kati ya Waortodoksi, wakivuta baadhi yao upande wa Roma na kutunza makundi madogomadogo ya Wakatoliki waliosambaa Mashariki.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia walizuia Uprotestanti usienee kati ya Waortodoksi, hasa kwa kufaulu kumuondosha Patriarki wa Kostantinopoli aliyetaka kuhalalisha ungamo la imani la Wakalvini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Idara ya Papa ilistawisha pia misheni za Waoservanti chini ya utawala wa Waturuki, ambapo wengi walifia dini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Vilevile Wakapuchini walienea sehemu hizo na Urusi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVI Wafransiskani walichuma tunda bora India Kusini walipoungana na Roma Askofu Msiro-Malabari na familia 30,000.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wariformati walifanya kazi miaka 160 Ethiopia wakamwaga damu yao kwa wingi wasikate tamaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuhusu uenezaji Injili kwa wasio Wakristo, karne XVI-XVII zilikuwa na miito mingi ya kimisionari, hata likatokea swali, “Je, Watumishi wanaweza kuzuia watawa wasiende kwenye nchi za misheni?”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kumbe karne XVIII wito huo haukuvutia tena umati wa ndugu wasio na kazi, hata swali likawa tofauti kabisa, “Je, Watumishi wanaweza kuagiza watawa wao waende Amerika?”.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mkuu wa OFM alifikia hatua ya kutangaza atawatenga na Kanisa watakaozuia watawa wasifuate wito huo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa kuwachagua na kuandaa vilikuwa muhimu vyuo vya kimisionari, hasa miito hiyo ilipopungua: pamoja na kuwakusanya, kazi yake ilikuwa kuwafundisha lugha na kuwalea kiroho na kichungaji.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mara kwa mara Wakapuchini walisita kukubali misheni za mbali kwa kuhofia mazingira yatafanya watawa washindwe kufuata maisha ya shirika yaliyopangwa mtindo mmoja; pia umbali utamzuia Mkuu asiwatembelee kama desturi: ndiyo sababu hawakuanzisha miundo ya kudumu huko.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa Asia, Waturuki Waosmani walipoteka Yerusalemu (1517) walifunga wamisionari wote kwa miaka mingi, wakaendeleza dhuluma za kila aina pamoja na kuchochea ushindani na Waortodoksi kuhusu kumiliki mahali patakatifu hata kusababisha wauane nao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Utaifa uliwavuruga vilevile.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani walianzisha kanda huko India (1583) wakazidi kuenea Mashariki hadi Indonesia walipoanzisha kanda nyingine (1622).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Misheni za Filipino ni sifa kubwa ya Pekupeku walioanzisha kanda huko (1586) na kulipatia Kanisa (kwa msaada hasa wa Wajesuiti) nchi kubwa pekee ya Kikatoliki katika Asia nzima.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Toka huko wakaenea katika nchi zote za kandokando kuanzia China, walipoongoa mtu aliyekuja kuwa Askofu Mchina wa kwanza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ila mabishano yao na Wajesuiti kuhusu mbinu za umisionari yalikwaza sana hata kudai Papa aingilie kati.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Dhuluma zilipoanza (1723), thuluthi moja ya Wakatoliki 300,000 wa China walikuwa chini ya Ndugu Wadogo, ambao wakafichama na kuendelea na kazi yao, bila ya kujali jela na kifo, kama walivyofanya pia Vietinamu na Kampuchia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata Japani ulizuka ushindani na Wajesuiti, halafu dhuluma kali za serikali, lakini umisionari ukaendelea na kuongoa wengi zaidi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya Wafransisko 354 wa Utawa I na III kufia dini, waamini wakaendelea kwa siri bila ya mapadri: wamisionari wapya walipofika (1865) wakakuta Wakristo wenye majina ya Kifransisko!


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa Wakapuchini walianzisha misheni India (1632) ambapo walishindana na Wajesuiti kuhusu madhehebu ya Kimalabari hadi mwaka 1744.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Sifa kubwa zaidi ilipata misheni ya Tibet (1707-1745) iliyoeneza Injili hadi Nepali, Butani na Bengala.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tofauti na India, Afrika na Brazili (zilizokabidhiwa na Papa kwa Wareno), sehemu nyingi za Amerika zilikabidhiwa kwa Wahispania.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kanda OFM ya visiwani ilizidi kustawi hata watawa wake kufanya kazi ngumu Venezuela na Guyana (1540); baada ya majaribio kadhaa wakafaulu kupenya kati ya wazalendo wa Panama halafu kuenea Kolombia, ambapo hadi mwisho wa karne XVI walibatiza Wahindi Wekundu 200,000.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakati huo barani kulikuwa na kanda yenye ndugu 145; miaka 100 baadaye walikuwa 338.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani 2 walifika Mexico pamoja na wavamizi (1519), lakini kazi rasmi ilianza miaka 5 baadaye, walipotumwa Waguadalupe 12 walioandaliwa vizuri; hao wakatunga sarufi, kamusi na katekisimu kwa lugha ya Kiazteka na kuanzisha shule.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Watu waliongoka kwa wingi mkubwa ajabu: 200,000 hadi mwaka 1529, 1,000,000 hadi 1531, 5,000,000 hadi 1536, 9,000,000 hadi 1540 (Wamersedari, halafu Wadominiko na Waagustino walisaidia pia).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walienea Kusini (1525) hadi Gwatemala, Honduras na Nikaragua, na Kaskazini (1527) katika maeneo ambayo sasa ni Marekani Kusini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kanda ya Mexico iliyoanzishwa mwaka 1535 ikazaa nyingine 7 hadi Marekani Kusini (1612).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pekupeku pia walianzisha kanda (1599).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwisho wa karne XVII kulikuwa na Wafransiskani 2,400, wengi wao wakiwa wananchi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wavamizi wa Peruu pia waliongozana na Wafransisko katika safari ya kwanza (1527), halafu wakaletwa “mitume 12” waliofanya kazi bora Meksiko (1531), wakifuatwa na wengine wengi kutoka Hispania hata ikaundwa kanda (1553) ambayo nyumba yake mojawapo ilifikia kuhudumia parokia 29 kati ya Wahindi Wekundu: Wafransisko 129 waliuawa nao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mjini Lima ilianzishwa konventi kubwa ya malezi kwa wamisionari wa Amerika Kusini karibu nzima.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mapema waliingia Ekwador (1533) wakaunda kanda (1565), sawasawa na walivyofanya Chile, ingawa huko hawakuongezeka sana kwa sababu wengi waliuawa katika mapigano ya muda mrefu ya wenyeji dhidi ya wakoloni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Toka Peruu Ndugu Wadogo walifanya umisionari kati ya Wahindi Wekundu wa Bolivia pia hadi mwaka 1793.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Walikuwa pia wa kwanza kufika Amerika Kusini Mashariki (Paragwai, Ajentina na Urugwai) ilipoanzishwa kanda (1612).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Brazili, kwa miaka 100 Pekupeku walianzisha kanda mbili (1657, 1675).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVII waliingia pia Wakapuchini na Waoservanti kufanya kazi hasa kwa Wahindi Wekundu, halafu kwa Wanegro na Wazungu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani wengine walifanya kazi katika makoloni ya Waingereza Marekani Magharibi, ingawa mmojammoja tu, halafu Wakapuchini waliingia katika makoloni ya Wafaransa visiwani, Guyana na Marekani ya Kati (1722), wakafanya kazi miaka mingi Panama, Haiti, Trinidad n.k. Hata Kanada wamisionari wa kwanza walikuwa Ndugu Wadogo (Warekoleti kuanzia mwaka 1615, halafu Wakapuchini): misheni zao zilifungwa kila mara maeneo ya Wafaransa yalipotekwa na Waingereza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa Afrika, misheni ya Moroko iliendelea hadi alipouawa Mfransiskani wa Italia (1532) ikafunguliwa tena na Wakapuchini (1624-1700), wakifuatwa na Pekupeku (kuanzia 1630).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Tunisia Wakapuchini walipojaribu mara ya pili walifaulu kufungua nyumba (1674).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Libya Wariformati (1630), halafu Wakapuchini waliendelea muda mrefu kwa matunda mengi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Huko Misri Wafransiskani waliendelea hadi karne XIX.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Afrika Magharibi (Gine, Kepuvede, Siera Leoni) walifanya kazi zaidi Wakapuchini (kuanzia 1634), ingawa walifukuzwa mara kadhaa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani walianzisha misheni ya kudumu Kepuvede (1656), iliyoeneza kazi yake hadi Siera Leoni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Misheni bora ni ile ya Wakapuchini Kongo-Angola (1645-1835), ingawa kulikuwa na matatizo mengi (kwa miaka 100 walifia huko wamisionari 144).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Aliyeianzisha alikubaliwa kufungua nyingine Nijeria (1651-1693).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakapuchini walianzisha misheni nyingine ya kudumu katika kisiwa cha Saotome (1686) wakihudumia hata Wakristo wa pwani.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mtaguso wa Trento ulikuwa fursa kwa kila shirika kutambulisha wasomi wake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo waliuchangia sana kupitia Maaskofu na wanateolojia waliohudhuria: Wakonventuali 67, Waoservanti 57 na Wakapuchini 8.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Idadi inaonyesha kuwa upande wa masomo, waliofanya juhudi zaidi ni Wakonventuali, kwa kuwa hawakupatwa kamwe na wasiwasi wa marekebisho yote kuhusu hatari zake.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Labda ndiyo kazi kubwa zaidi waliyolifanyia Kanisa, hasa kama washauri wa Idara za Mapapa na kama waandishi wa vitabu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata Waoservanti, walipoondoa wasiwasi huo, wakaona masomo kuwa kazi ya lazima kwa shirika, wakaendelea sana katika elimu (karne XVI-XVII).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati ya Wakapuchini elimu ilishirikishwa kibinafsi tu, wasianzishe nyumba za masomo mpaka Mtaguso huo ulipolazimisha kuyapanga.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hapo wakasisitiza ndugu wasisome kwa ajili ya elimu, bali kwa kujirekebisha na kurekebisha wengine.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa jumla Ndugu Wadogo, hasa Italia, walikwepa vyuo vikuu na digrii mpaka Sisto V, katika jitihada zake kwa ajili ya Wakonventuali wenzake, alipoanzisha (1587) Chuo cha mt. Bonaventura kama kiini cha shirika lao upande wa elimu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mwalimu huyo na Yohane Duns Scoto ndio waliofuatwa zaidi na Ndugu Wadogo wa karne hizo, ingawa hakuna aliyetangazwa rasmi kuwa afuatwe na shirika katika falsafa na teolojia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika nusu ya kwanza ya karne XVII walimtetea sana Scoto dhidi ya mashambulizi ya Wadominiko (washabiki wa Thoma wa Akwino), hata baadhi wakajaribu kumfanya atangazwe hivyo ili shirika lijitukuze kwa wataalamu wake kama mengine yalivyofanya.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mabishano hayakusaidia kujua ukweli, bali yalijenga ukuta kati ya mashirika hayo mawili yenye udugu wa asili.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hatimaye mkutano mkuu ukahimiza (1651) uhusiano mzuri na Wadominiko katika elimudini, shetani asiachiwe nafasi ya kufitini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali na Waoservanti waliujali sana muziki pia, kinyume cha Wakapuchini na Wariformati.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo katika ulimwengu wa kisasa (1762–2005) Matatizo ya ndani na ya nje (1762–1869) Ongezeko la watawa lilifikia kilele chake kati ya mwaka 1760 na 1770, likishinda vizuio vilivyowekwa na viongozi wa Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kama kawaida, shaka zilizosababishwa na mageuzi ya harakaharaka katika jamii na uchumi zilichangia pia ongezeko la miito ya wasiwasi yenye kutafuta usalama konventini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kadiri hiyohiyo ilionekana wazi kuwa wingi si hoja na kuwa umati wa watawa haukuhuishwa na vipeo halisi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Uvivu haukuepukika ukazaa ulegevu na maovu mengi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ingawa watu wadogo waliendelea kuwaheshimu watawa, wasomi walizidi kuwaona vielelezo wa tunu zisizo na maana tena.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Jamii ilipokuwa inaelekea kasi matazamio mapya hata upande wa dini, watawa walizidi kujitenga konventini wakijali desturi zao na elimu yao ya kidini bila ya mawasiliano na elimudunia.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati yao wachache tu walijitahidi kulinganisha imani na sayansi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa muda mfupi mashirika, hasa ya Ombaomba, yalikuja kudharauliwa na wengi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kufuatana na mawazo mapya kuhusu uchumi, serikali zilizidi kuyatazama kama mzigo au donda kwa jamii.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Bahati mbaya, hali ya mashirika ilistahili lawama nyingi zilizotolewa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Sababu nyingine zilizoleta dhoruba juu ya watawa ni kwamba serikali zilitamani mali za mashirika yao, na maadui wa Kanisa waliwafanya shabaha ya kwanza, kwa kuwa kila mara ndio wanaohakikisha zaidi uimara wa ukatoliki chini ya Papa na dhidi ya utaifa (ambao wakati huo ulichochewa na serikali na kupendeza Maaskofu wengi).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ukweli wa dhati ni kwamba Mungu alitaka kutakasa watu aliowakusudia wawe moyo wa Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika barua rasmi za miaka hiyo, Watumishi wakuu waliweka wazi matatizo yaliyokuwepo (utaifa, ugomvi, uchu wa vyeo, wivu, malezi ya kulipua, kujiingiza katika masuala ya siasa, utovu wa unyofu na unyenyekevu, utovu wa usafi na nidhamu) pamoja na utabiri wa dhoruba ijayo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ugumu wa hali unaonekana pia katika miundo mikuu ya utawa kwenda kinyume cha kawaida: OFM toka 1791 karibu mfululizo iliongozwa na Watumishi wakuu Pekupeku na Mriformati badala ya Waoservanti (waliokuwa na msimamo laini); vilevile Wakapuchini toka 1754 hadi 1789 waliongozwa karibu mfululizo na wasio Waitalia (tofauti na wanashirika wenzao, watawa wa nchi hiyo walikuwa wakiridhika zaidi na hali ya shirika na kupinga urekebisho).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia mikutano mikuu haikufanyika muda mrefu: katika OFM tangu 1768 hadi 1856; kwa Wakonventuali tangu 1789 hadi 1847.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Iliwabidi Mapapa wateue Watumishi wakuu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Utatuzi ulijaribu kuelekea pande mbili: urekebisho wa hiari (kwa watawa wenyewe kujituma, hasa kwa kuanzisha makao ya upwekeni) na wa lazima (kwa viongozi kuimarisha nidhamu).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Upande wa urekebisho wa hiari, kwa Waoservanti makao ya upwekeni yalikuwepo rasmi na kuhitaji kuhuishwa tu; kumbe matawi mengine hayakuwanayo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Watumishi wakuu wa Wakapuchini walijitahidi kuyaanzisha Italia na Hispania (huko kwa jina la “vyuo vya kimisionari”, yaani vituo vya sala na malezi ambapo watawa wajiandae kuhubiri) lakini walipingwa sana hata na washauri wao waliodai eti, shirika linafuata kwa umoja katiba yake, hivyo kukubali urekebisho ni kukiri limelegea; tena eti, anayetaka ukamilifu anaweza kuupata popote pale shirikani, hakuna haja ya kujitafutia mazingira ya pekee.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Zilipokosekana juhudi za kutoka rohoni ililibidi shirika, hasa katika ngazi ya kanda, lidai vitendo vya nje vilivyopangwa kikamilifu katika vitabu vya taratibu na desturi vilivyoandikwa hasa wakati huo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo uaminifu ulidhaniwa kuishia katika utekelezaji wa vipengele vingi hivyo, ambavyo tena viliachwa iwezekanavyo vishikwe na vijana na mabradha, huku wengine wakijitafutia fadhili ili kuviepa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Serikali zilianza kuchukua hatua kali, zikidai haki ya kujihusisha na maisha yote ya Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kisha kuwafukuza Wajesuiti kutoka nchi mbalimbali (1759-1768) zilimlazimisha Papa Klementi XIV (1769-1774) kulifuta kabisa shirika lao (1773) lililokuwa kizuio kikubwa kwa serikali kutawala Kanisa mahalia (Maaskofu walikuwa wakiridhika au kunyamaza badala ya kutetea mamlaka ya Papa juu ya majimbo yote duniani).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kuhusu mashirika mengine serikali (kuanzia Ufaransa, 1765) zilitumia mbinu ya kuanzisha “kamati ya urekebisho” chini ya Maaskofu, zikificha hivyo malengo halisi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hizo kamati zilitunga sheria za kunyongea mashirika: kupunguza au kufunga konventi zote za sehemu fulani au za aina fulani, kukataza kuombaomba, kupandisha umri wa kuingia unovisi, kupanga idadi yao, na hasa kuzuia mahudhurio katika mikutano mikuu kwa kudai mikutano ya kitaifa tu, vilevile katiba ya kitaifa badala ya ile ya shirika lote, uongozi wa kitaifa usio chini ya ule wa shirika lote, kukataza kukata rufaa kwa Papa n.k. Tukiondoa Dola la Kipapa, nchi zote za Ulaya zilipanga kunyonga mashirika.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa miaka 13 Ndugu Wadogo wa Ufaransa walipungua 3,756; kwa miaka 9 Hispania walipungua 5,582; kwa miaka 28 Polandi watawa walipungua asilimia 67!


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Chini ya siasa hiyo mashirika yalielekea kwisha bila ya sifa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kumbe mapinduzi ya Kifaransa yalipoanza kutumia nguvu zaidi na kuamua kufuta mashirika yote (1790) watawa wengi walipata taji la kifodini.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kisha kutupwa nje ya konventi, walipaswa kuchagua kati ya kula kiapo haramu cha kutii serikali badala ya Papa, au kuhama nchi au kukatwa kichwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wengi walikubali kwa furaha mwaliko wa kuacha utawa na kupewa pensheni; lakini wengiwengi pia walikwenda kuishi kitawa hasa Amerika, au walitoa uhai wao ili kutetea haki za Kanisa: kati ya wafiadini hao Wafransisko ni zaidi ya 250.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Jeshi la Ufaransa llilipovamia karibu Ulaya nzima, sheria za namna hiyo zilienezwa Ubelgiji (1796), Italia Kaskazini-Magharibi (1802), Ujerumani Magharibi (1803), Italia Kusini (1809), Hispania (1810).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata nchi nyingine za Ulaya ya kati zilifuta mashirika au kuyabana zaidi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Katika kipindi hicho waliishi watakatifu Egidi Maria wa mt. Yosefu (+1812), Pekupeku ombaomba, na Yohane wa Triora, Mwoservanti aliyefia dini China (+1816).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Akaja kufuata Mkapuchini Fransisko Maria wa Camporosso (+1866), bradha ombaomba mwenye upendo mkuu.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia kuna wenye heri 25.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wafaransa waliposhindwa, mkutano wa amani wa Vienna (1815) uliamua kurudisha iwezekanavyo hali iliyokuwepo Ulaya kabla ya mapinduzi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hata mashirika wakajaribu kufanya hivyo, lakini haikuwa rahisi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mawazo ya mapinduzi yalikuwa yameenea, yakidai uhuru na maendeleo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Watawa waliozoea kwa miaka kadhaa kuishi mmojammoja ulimwenguni, walipolazimishwa na Kanisa kurudi konventini hawakukubali tena nidhamu ya nadhiri.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Pia ilikuwa vigumu kwao kuishi pamoja kutokana na misimamo yao tofauti kuhusu mapinduzi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wasiwasi kuhusu kesho ukaendelea pia kwa sababu serikali mpya zilikuwa na siasa ileile ya kabla ya mapinduzi, hivyo mashirika yakaanza tena kufutwa: Urusi, ukiwa na Polandi chini yake (1831 hadi 1864), Ureno (1832-1890), Hispania (1836-1880), Italia Kaskazini Magharibi (kuanzia 1855), Italia nzima (kuanzia 1866), Ujerumani (1871-1875), Ufaransa (1880 kwa muda mfupi, tena kuanzia 1903).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakati huo makoloni ya Amerika ya Kilatini yalijipatia uhuru (1820-1824): watawa wananchi walisimama wote upande wa mapinduzi, kumbe wamisionari (hasa Wahispania) waliyapinga wakateswa hadi kuuawa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Baada ya ushindi jamhuri mpya pia zilianza kudhulumu mashirika hata karibu kuyakomesha (k.mf. Brazili konventi zote ziliagizwa kufungwa mwaka 1822, Mexico mashirika yote yalifutwa mwaka 1855).


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo kila yalipotaka kuinuka, mashirika yalikumbwa na matatizo mapya.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hatimaye yalijikuta mali zake zimepungua sana, na wanashirika vilevile, lakini waliobaki wametakaswa kiasi kikubwa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kwa jumla, si wengi sana waliofurahia hatua za serikali kuwaondoa utawani, ingawa katika nchi nyingi walipewa pensheni.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Kati yao mapadri walifanya kazi ya kichungaji jimboni, na baadhi wakawa Maaskofu; mabradha walitoa huduma katika sakristia au hospitali, ila wengine walirudi kwa ndugu zao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Idara ya Papa kwa Watawa ilitoa miongozo kuhusu hali yao na uhusiano na shirika, ikiwahimiza daima waishi kijumuia kadiri iwezekanavyo.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndizo juhudi za Watumishi wakuu pia, ingawa waliona ugumu wa kuzitekeleza.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Mang’amuzi ya maisha ya nje, yasiyo na hakika kiuchumi, yaliwasaidia watawa kuelewa watu wa kawaida, ambao si wakulima hasa kama zamani, bali umati wa wafanyakazi wenye kudhulumiwa na ubepari katika nchi za viwanda.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Wakiishi ulimwenguni hasa Ndugu Wadogo waliacha usomi wao na tabia nyingine za tabaka la juu walizokuwanazo, wakajenga uhusiano mpya na watu na kuwajibika kuwasaidia hata kijamii.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Miaka ya kukaa nje ya konventi ndiyo miaka ambapo mashirika mengi ya huduma yalianzishwa na watawa hao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ukarabati (1869-1962) Maisha ya kitawa yalipoanza kuruhusiwa tena, waliojitahidi kufufua mashirika yao hawakufikiria kutekeleza karama asili katika mazingira mapya, bali kukarabati tu kilichobaki cha karne iliyopita.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Waliridhika kujiona wanashangiliwa bado na watu wema wengi, bila ya kujali jamii inavyozidi kusogea mbali na tunu zao.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Hivyo katika malezi wakasisitiza mambo yaleyale ya zamani hasa katika nchi (k.mf. Italia) ambapo miaka ya utawa kuzuiwa haikuwa mingi.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo waliweza kupata kwa urahisi miito ya kibradha, ila si ya kipadri, kwa kuwa wengi hawakuwa na elimu au ilikuwa tofauti na ile iliyodaiwa na Kanisa.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Tena, waliokuwa wamesoma waliona wazi mbele yao njia za kufanikiwa ulimwenguni, na hawakuweza kufuata mitindo ya malezi ya kitawa iliyokuwa ileile ya zamani, yenye kusawazisha mno watu wenye vipawa tofauti.


Question: Kuna idadi gani ya wafransisko?

Ndugu Wadogo

Basi, miito ikatafutwa kati ya watoto wa familia bora za wakulima wasioweza kuwasomesha: kwao ilikuwa heshima kuwa na mtoto padri mtawa.