Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vijana wengine wakamfuata wakaunda utaratibu wa maisha ya pamoja.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Fransisko akaona ya kwamba nyumba za wamonaki zilikuwa tajiri sana (mmonaki mwenyewe hakuwa na mali, lakini jumuiya yake iliweza kuwa tajiri).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa wafuasi wake alikataza jumuiya zisiwe na mali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Fransisko alipendwa sana kwani alionyesha imani na furaha katika Kristo na upendo kwa watu wote.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwenyewe alisafiri mpaka Afrika akahubiri mbele ya Sultani wa Misri.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa wakati ule vita vilikuwa vinaendelea kati ya jeshi la Kikatoliki la Ulaya na Waislamu, Sultani alimpokea kwa heshima, akamsikiliza na kumruhusu kurudi kwake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Fransisko aliamini ya kwamba majaribio yote ya kuwashinda Waislamu kwa silaha ni ya bure.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa Mkristo hakuna njia nyingine kuliko mfano wa Bwana Yesu, yaani upendo na unyenyekevu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfumo wa Wafransisko ulienea haraka sana.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ndugu hao walitembea popote wamevaa usiku na mchana kanzu ileile na kupewa chakula kutoka kwa Wakristo wa kawaida.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tofauti na wamonaki, wakaishi kati ya watu wakihubiri na kufundisha.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa mfano wa kumtegemea Mungu kabisa katika umaskini kwani hawakuwa na mali wala mapato kuliko sadaka za hiari kutoka kwa Wakristo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maisha hayo walifanana na vikundi kama Wawaldo lakini wakawafundisha Wakristo kufuata uongozi wa Kanisa na maaskofu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wafransisko walikuwa silaha muhimu ya Kanisa Katoliki dhidi ya waliopinga utajiri wake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Wakristo wa kawaida wakajiunga na jumuiya za kiroho zilizokuwa chini ya ulezi wa Wafransisko.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Muda uleule Mhispania kwa jina Dominiko Guzman (1170-1221) aliunda shirika la watawa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kusudi lake lilikuwa kuhubiri.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akiwa padri aliguswa na uenezi wa uzushi akajitahidi kutatua tatizo hilo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ili akubaliwe na watu wote kama mhubiri halisi wa Injili alishika ufukara wa Yesu na mitume wake: kwenda wawiliwawili, kwa miguu, bila ya kuchukua chochote kwa safari.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo aliliandalia Kanisa kundi la watu wanaofanya kazi ya kuhubiri, ambayo awali ilikuwa maalumu ya maaskofu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa lengo hilo utawa wake ulipunguza miundo ya kimonaki na urefu wa liturujia ili kuacha nafasi ya kusoma na kusali zaidi mmojammoja: hivyo ndugu wahubiri watajipatia ukweli ambao wawashirikishe wengine kwa kuhubiri na kufundisha.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ndio utume unaolingana zaidi na maisha ya sala na kusoma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wafransisko na Wadominiko walinyosha kiasi kasoro za kukosa mahubiri katika Misa ya kawaida.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walifanya kazi muhimu sana ya kuwafundisha watu wadogo waliokuwa maskini na bila elimu wala uwezo wa kusoma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye Wadominiko waliogopwa pia kwa kazi ya kutafuta na kushtaki walioitwa "wazushi".


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watawa wa kike hawakuweza kufuata mtindo uleule: waliishi kimonaki lakini kwa kuzingatia ufukara na udugu wa Kifransisko na kwa kuombea utume wa hao ndugu wadogo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Klara wa Asizi (1193-1253), “mche mdogo” wa Fransisko, ndiye mwanamke wa kwanza kutunga kanuni ya kitawa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tapo hilo ni maarufu kwa marekebisho yaliyofuatana hadi leo kuhusu ufukara.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tangu karne XII wanawake wengine pia walichangia sana ustawi wa utawa, wa maisha ya Kiroho na wa Kanisa kwa jumla hata kwa maandishi yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati yao Katerina wa Siena (1347-1380), wa utawa wa tatu wa Mt. Dominiko, ametangazwa kuwa mwalimu wa Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kuanzia karne XIII zilijitokeza pia jumuia nyingine ambazo pengine zinahusiana na mashirika ya kitawa (yaani za Utawa wa Tatu), lakini hazina nadhiri au si za hadhara.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa kuenea, zikaja kuwa na muundo kama wa mashirika (1401), ingawa kwa kawaida ya kwao yalikuwa na jumuia za kiume na za kike ndani yake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya upinzani mwingi, wanawake wakaja kukubaliwa wafanye utume na kuanzisha mashirika yasiyobanwa na ugo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa namna ya pekee Anjela Merici (1474-1540) alitaka wafuasi wake waishi na kutumikia kati ya watu; baada ya karne nne shirika lake likakubaliwa kutambulika kuwa la kilimwengu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Upande wa wanaume Filipo Neri (1515-1595) ndiye maarufu zaidi kati ya walioanzisha jumuia ambapo watu wanaishi pamoja ili kujipatia malezi na kufanya utume fulani, lakini bila ya kuwekwa wakfu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Farakano la Magharibi Wengi wanaona karne ya 13 kuwa kilele cha matunda wa Kanisa Katoliki katika kulea upya Ulaya magharibi kwa kuzaa hasa mashirika ya ombaomba ya Fransisko wa Asizi na Dominiko Guzman, mitindo mipya ya sanaa, pamoja na vyuo vikuu walipostawi walimu wa Kanisa kama Thoma wa Akwino na Bonaventura.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini utaifa, uliotokea Ulaya magharibi kuanzia ufalme wa Ufaransa katika karne ya 14, ulivuruga umoja wa Kanisa na matatizo yalionekana mpaka ngazi ya Upapa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Papa mpya (Askofu wa Roma) alichaguliwa kufuatana na ukoo au sifa za kisiasa tu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Cheo cha Papa kiliingizwa katika siasa kubwa kati ya wafalme wa Ujerumani, Uingereza na Ufaransa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1300 Papa Bonifas VIII alidai kuwa na madaraka juu ya wafalme wote.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Ufaransa alikasirika akataka kulipiza kisasi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Migongano hii ilisababisha tatizo la Mapapa kwenda kukaa miaka 68 (1309-1377) huko Avinyon (leo nchini Ufaransa) badala ya kuongoza mjini Roma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Aliyefaulu kumrudisha Papa katika jimbo lake hilo ni Katerina wa Siena, bikira mwenye karama ya unabii.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini baada ya muda mfupi makardinali waliofanya uchaguzi wa Papa mpya walisababisha farakano ndani ya Kanisa lililoendelea kwa muda wa karibu miaka 40 (1378-1417).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika hilo Farakano la Kanisa la Magharibi, baadhi ya maaskofu na waamini wengine walimfuata Papa wa Roma na baadhi Antipapa wa Avignon wakidhani ndiye Papa wa kweli.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hali ilizidi kuwa mbaya: mwaka 1409 walikuwepo watu watatu waliojiita "Papa" na kukubaliwa na sehemu ya maaskofu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu na Wakristo walichoka sana farakano hilo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1417 Mtaguso mkuu wa Konstanz (Ujerumani) ulifaulu kuwaondoa wote watatu na kumchagua Papa mpya, Martin V. Farakano la magharibi liliisha kwa Mtaguso wa Konstanz.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Viongozi mbalimbali wakajitahidi kufuta maovu ndani ya Kanisa lakini hawakufaulu sana.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walikuwepo watu wakubwa wengi mno waliofaidika na hali halisi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Nyumba za wamonaki zilienea sana, pia kwa sababu ilikuwa kawaida kupeleka utawani watoto wasioweza kurithi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Cheo cha uaskofu kilikuwa nafasi iliyotafutwa sana na familia za makabaila kwa ajili ya wanao wasioweza kurithi cheo cha baba.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uaskofu ulipatikana mara nyingi kwa njia ya kuwahonga wenye haki ya kumchagua au kumthibitisha askofu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Viongozi wa Kanisa katika eneo fulani walipokea hela kabla ya kumchagua askofu mpya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Papa wa Roma alidai hela kabla ya kumthibitisha askofu yeyote aliyechaguliwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme alidai hela kabla ya kumkabidhi askofu madaraka ya kiserikali katika eneo lake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini malipo hayo yote yalifidiwa tena na watu wa kawaida, wakulima na wafanyabiashara wa eneo hilo waliopaswa kumlipa askofu kodi zao kila mwaka.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu wengine walianguka kabisa wakitumia hela zao katika vita dhidi ya majirani wao, kwa ujenzi wa maboma na makanisa uliopita uwezo wao, au kwa maisha ya ulevi na uasherati.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Askofu alikataliwa kuoa lakini wengi walikuwa na wapenzi wao na kuwajengea nyumba kubwa pamoja na watoto wao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wengi wakasikitika juu ya hali hii.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mapapa mbalimbali walijaribu kusimamisha maovu hayo lakini bila mafanikio makubwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Yohane Hus na Umoja wa Ndugu Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Maaskofu wakamtangaza kuwa mzushi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1414-1418 kulikuwa na Mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki kule Konstanz, Ujerumani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hus akaitwa kujitetea mbele ya mkutano huo, akaahidiwa ulinzi wa mfalme, yaani kwamba ataweza kurudi tena hata akionekana kuwa mzushi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini kinyume cha ahadi alikamatwa akahukumiwa kuwa mwasi na mzushi, akachomwa moto akiwa hai.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wafuasi wake katika mikoa ya Bohemia na Moravia (leo Ucheki) wakasikitika mno.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita vya miaka mingi vilianza kati ya Wahus na askari wa mfalme na maaskofu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Alama ya Wahus ilikuwa kikombe cha Ekaristi kwani Hus alifundisha ya kwamba Wakristo wote wanapaswa kupokea kikombe kanisani (katika karne XII Kanisa Katoliki lilianza desturi ya kutoa kikombe kwa mapadri tu).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Ukristo wa Bohemia na Moravia uligawanyika.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya Yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakafuata Wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine wakabaki ndani ya Kanisa Katoliki, wakaruhusiwa kuwa na ibada ya Misa (chakula cha Bwana) wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwisho wa Karne za Kati Karne za 15 na 16 zilikuwa muhimu katika historia ya Ukristo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Huko Asia ya Kati jeshi la Wamongolia Waislamu chini ya kiongozi Timur liliteka na kuharibu nchi nyingi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Makanisa yalichomwa moto popote Asia ya Kati na Uajemi mpaka Palestina.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

(Wakaharibu vilevile nyumba za dini nyingine kama Wabuddha au Wahindu).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1453 mji mkubwa wa Bizanti ukatekwa na jeshi la Waturuki Waislamu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ulikuwa mwisho wa Dola la Roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tangu muda ule Wakristo wote wa Mashariki ya Kati wameishi chini ya Waislamu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Waturuki wakaendelea kuingia Ulaya ya Kusini-Mashariki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa muda wakatawala eneo la nchi za Ugiriki, Bulgaria, Romania, Masedonia, Serbia, Albania, Montenegro na Hungaria za leo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo wa Kiorthodoksi ulibaki huru katika nchi za Urusi na Ethiopia tu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini Hispania wafalme Wakatoliki walifaulu kuwafukuza Waarabu kutoka rasi ile.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 711 hadi 1491 sehemu za Hispania na Ureno zilikuwa chini ya Waarabu Waislamu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadhi ya wenyeji walisilimu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe 1491 mji wa mwisho uliotawaliwa na Waarabu ulitekwa, na mfalme wake akakimbilia Moroko.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi hizo walichukua nafasi ya kulipiza kisasi kwa mateso yote ya nyuma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Waislamu waliobaki walilazimishwa kubatizwa, wengine waliuawa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa uhusiano kati ya mataifa ya Waislamu na ya Wakristo ulikuwa mgumu yaliendelea kufanya biashara.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Waarabu walikuwa na ujuzi zaidi katika mambo ya elimu na ufundi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vilevile walifaulu sana katika biashara.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ni Waarabu walionunua bidhaa kule India na kuzipeleka mpaka Italia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wazungu walisikitikia sana bei kubwa ya bidhaa hizo na hasa faida kubwa ya wafanyabiashara Waislamu lakini wakazinunua kwani wenyewe walishindwa kuzitengeneza.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi kilekile mawazo mapya yalienea duniani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Anguko la Bizanti mwaka 1453 lilisababisha wasomi wengi wa mashariki kukimbilia Ulaya Magharibi wakileta vitabu vyao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wataalamu walianza kusoma tena vitabu vya Wagiriki na Waroma wa kale.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Elimu ilisonga mbele.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hasa mijini shule ziliundwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1492 Kolombo akaondoka Hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye Amerika.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

(Mwenyewe alifikiri amefika Bara Hindi, hivyo akawaita wenyeji "Wahindi" na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa "West Indies" = India Magharibi).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wahispania walipora utajiri wa mataifa ya Amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Utajiri huo mpya ulisaidia maendeleo ya Ulaya kupiku yale ya mataifa ya Waislamu na ya Asia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Urekebisho wa Kikatoliki na Matengenezo ya Kiprotestanti  Umoja halisi wa Kanisa unaweza kupatikana tu katika ukweli wa Injili ya Yesu Kristo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ni habari mbaya kwamba katika karne ya 16 kuupigania ukweli huo kulivunja umoja wa Ukristo wa magharibi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Haiwezekani kushangilia mafarakano ya wafuasi wa Yesu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Yale ya karne hiyo yalitokana na kuelewa tofauti kweli za imani ya Kikristo na yalikuwa na ukali kwa sababu pande zote zilisadiki kwamba kushikilia kwa usahihi ufunuo wa Mungu ni suala la wokovu wa milele.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano, Martin Luther aliandika, «Sikubali mafundisho yangu yahukumiwe na yeyote, hata kama ni malaika.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Asiyekubali mafundisho yangu hawezi kufikia wokovu».[1]


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Pamoja na hayo, mambo mengi yalichangia farakano, si teolojia tu, bali siasa, uchumi, jamii na utamaduni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakati huo mara nyingi hoja za imani na malengo ya kisiasa vilichanganyikana: wanasiasa wengi walitumia hoja hizo ili kufikia malengo ya kiutawala, na vilevile wanateolojia walitumia siasa kutetea mafundisho yao ili kuvuta watu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu Luther alichorwa kama shujaa wa taifa la Ujerumani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi pande zote zilipotosha maana ya wapinzani na kuwachora vibaya wakivunja amri ya nane inayokataza uongo dhidi ya jirani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata waliojitahidi kusema ukweli tu juu ya wengine kwa kawaida hawakujitahidi vya kutosha kuelewa msimamo wao na kuona kwamba pengine si mbaya zaidi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kila mmoja alitaka ushindi akachangia ugomvi uliorithishwa kwa vizazi vilivyofuata.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo, kilichosababisha zaidi farakano si masuala ya imani yaliyojadiliwa na Waprotestanti, bali lawama zao dhidi ya hali mbaya ya Kanisa la wakati huo iliyokuwa inakera wengi na kuwaelekeza kuunga mkono urekebisho.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hapo kale neno hilo (kwa Kilatini reformatio) lilihusu badiliko la hali mbaya iliyopo ili kurudia hali nzuri zaidi ya awali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika Karne za Kati lilitumika mara nyingi kwa marekebisho ya umonaki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 15 haja ya urekebisho ilionekana wazi si tu kwa mashirika ya kitawa bali kwa Kanisa lote.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hasa Mtaguso wa Konstanz (1414-1418) ulidai kabisa ufanyike «katika kichwa na katika viungo».


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa jumla mitaguso yote ya Karne za Kati na mikutano mingi ya Bunge la Dola la Ujerumani ililenga urekebisho wa Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa kweli Karne za Kati zilikuwa na mchanganyiko wa mambo yaliyopingana: ibada za nje tu na za dhati kabisa; teolojia iliyoelekeza kutenda kwa msingi wa nipe nikupe na hakika ya kwamba binadamu anategemea kabisa neema ya Mungu; kutojali wajibu hata upande wa viongozi wa Kanisa na marekebisho safi ya mashirika ya kitawa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karne XV ilikuwa kipindi cha umotomoto wa pekee katika Kanisa, ambapo walei wengi zaidi na zaidi walipata elimu nzuri, hivyo walitamani hotuba bora na mafundisho ya kuwasaidia kuishi Kikristo zaidi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Luther aliitikia haja hizo zilizomgusa sana kama mtu wa wakati wake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwenyewe alitumia kwa nadra neno urekebisho, lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka 1517 - 1555, yaani kuanzia uenezi wa hoja 95 za Martin Luther hadi amani ya Augsburg.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati yake mabishano ya Kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya Luther, yalichanganyikana mapema na siasa, uchumi na utamaduni, kutokana na hali halisi ya wakati huo, mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wakatoliki, yaani Papa na Mfalme mkuu wa Ujerumani, waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walimwona Luther kuwa padri mdogo tu apaswaye kurudishwa kwenye njia iliyo halali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Papa Leo X hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake: mwaka 1521 akamtenga Luther katika Kanisa, halafu akapokea habari za Bunge la Ujerumani lililomhukumu Luther kuwa mzushi na adui wa taifa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1522/1523 akafuata Papa Adriano VI: akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya Luther kila mahali akakiri Kanisa lilikuwa na makosa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wake ulidumu muda mfupi mno.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1527 jeshi la Mfalme liliteka Roma, Papa akakimbia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walipatana mwaka 1529 lakini mwaka uleule Waturuki Waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme, Vienna.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa shida tu jeshi la Wakristo liliwashinda.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme Karolo V wa Ujerumani alikuwa pia Mfalme wa Hispania.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho".


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kisha kusoma teolojia akapadrishwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wote walifuata utaratibu uleule.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Mwana fizikia wa kwanza anaitwa nani?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wagikuyu (pia: Wakikuyu) ni kabila kubwa nchini Kenya lenye watu milioni 7.5 au asilimia 22 za Wakenya wote.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wenyewe hujiita Agĩkûyû.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Neno Gikuyu linatokana na mti wa mkuyu (kwa Kik: mũkũyũ).


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Lakabu ya Wakikuyu ni Nyũmba ya Mũmbi, tafsiri yake ikiwa ni: nyumba ya Muumba.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wao hukaa hasa katika nyanda za juu za Kenya ya Kati katika mazingira ya Nairobi hadi mlima Kenya.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Mlima huu katika lugha yao huitwa "Kĩrĩma kĩrĩ Nyaga".


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Mlima huu wenye umaarufu kwa kuwa na kimo cha juu ni mahali ambapo wazee, walitolea kafara Mungu wao "Ngai".


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Historia Asili  Wakikuyu ni Wabantu wa kaskazini mashariki.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wanahusiana na makabila jirani: Wameru, Waembu, Wambeere na Wakamba ambao waliishi karibu na Mlima Kenya.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Inaaminika kuwa, pamoja na makabila hayo, Wakikuyu walihama kutoka beseni la mto Kongo na kuweka makazi kadhaa na mwishowe kuishi karibu na Mlima Kenya katika tukio linalojulikana kama uenezi wa Wabantu[1].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kabla ya mwaka 1880 Taifa Wakikuyu walikuwa waliishi kama watu huru na walitawala eneo waliloishi kati ya Mlima Kenya, Safu za Nyandarua (Kik: Mĩtambũrũko ya Nyandarwa), Vilima vya Ngong' (Kik: Kĩrĩma kĩa Mbirũirũ) na Mlima Ol Donyo Sabuk (Kik: Kĩrĩma kĩa Njahĩ)[2].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Hawakufanya biashara ya watumwa na hawakukuwa na utumwa katika jamii.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Hata hivyo, walisimilisha kabila la Dorobo ambao walikuwa wenyeji katika baadhi ya misitu kwa njia ya ndoa za kabila tofauti[3].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kwa njia hiyo, pamoja na kuchukua milki ya misitu, waliweza kupanua mipaka kufikia na zaidi ya eneo lliokuwa Mkoa wa Kati.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Walikuwa wakulima na wafanyabiashara.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Walifanya biashara na makabila jirani; Wamasai na Wakamba.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Pia, walihusika katika utengenezaji chuma na kamba[3].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Utawala Vijana, waume na wake, walitahiriwa.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kikundi cha watahiriwa wa pamoja kiliitwa rika (kik: riika)[4].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Marika kadhaa ya waume yalitengeneza rejimenti.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Mviga wa kutahiriwa ulifanywa kwa muda wa miaka 9 na rejimenti na jeshi kuundwa na marika hayo.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kwa miaka minne na nusu au misimu 9, mviga wa kutahiriwa haukufanywa.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Rejimenti kadhaa ziliunda kizazi ambacho kingetawala kwa takriban miaka 35.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kizazi cha mwisho kutawala kilikuwa Riika rĩa Mwangi, ambacho kilipatiwa mamlaka na Riika rĩa Maina mwaka 1898 katika sherehe ya kubadilisha mamlaka inayoitwa Ituĩka[5].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Hakuna kizazi kingine kimetawala kwani wakoloni walikatiza mfumo wa kutahiri na kutoa mifumo ya utawala katika jamii ya Wakikuyu[6][4].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Baraza la kitaifa la wazee halikutekeleza mamlaka yoyote ya kisiasa, ila kazi yake kuu ilikuwa kutoa hukumu, kutangaza vita na kuwa ishara ya ummoja wa taifa na utamaduni wake.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Mamlaka yalikuwa yamegatuliwa katika koo ndogo (kik: mbarĩ), ambazo ziliongozwa na mwanamme mzee zaidi[6][4].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Jamii Wakikuyu waliishi kama koo tisa.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Hakukuwa na mipaka kati ya koo ingawa kila ukoo ulijulikana kufanya kazi maalum katika jamii.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kwa kuwa watu wa ukoo mmoja walihusiana kupitia damu, haikuwa inaruhusiwa kuoa ndani ya ukoo.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kulikuwa na koo ambazo hazikuwa na viongozi katika taifa.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Hata hivyo, Taifa lote lilitawaliwa na baraza ambalo liliongozwa na kiongozi aliyekuwa akiitwa mũthamaki[3].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Dini Wakikuyu walimwamini Mungu mmoja, jina lake Ngai au Mũrungu au Mwene Nyaga (mwenye utakatifu) au Mwathi (Bwana).


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kafara, pamoja na maombi, kwa Mungu zilitolewa chini ya mti wa mkuyu au mtini (Kik: Mũgumo).


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Maombi yalielekezwa Mlima Kenya kwani waliamini kuwa ni mojawapo ya makazi ya Mungu akiwa duniani.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Milima katika dini  Katika kisasili cha Wakikuyu, Mungu alimwumba binadamu, jina lake Gikuyu.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Alimpeleka juu ya Mlima Kenya na kumwonyesha nchi.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Alimwambia kuwa nchi yote kati ya milima minne; Milima Nyandarua, Milima Ngong', Mlima Kenya na Mlima Ol Donyo Sabuk, ni yake na vizazi vyake.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Pia, alipatiwa maagizo kuwa atakapopata shida yoyote, amwite Mungu kwa kufanya sadaka chini ya mti wa mtini akitazama Mlima Kenya na Mungu angemsaidia[6].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Iliaminika kuwa Mungu alipowatembelea viumbe wake, aliishi katika Milima hiyo minne.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Mojawapo ya sababu ya kuwepo na radi, ilikuwa kwamba Mungu alikuwa anahama kati ya makazi yake manne[6]. 1889-1963 Maisha na utamaduni wao vilivurugwa wakati wakoloni walifika wilaya ya kale ya Kabete (leo, Kaunti ya Kiambu)[4].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kabla ya Wazungu kufika, nabii Mugo wa Kibiru alikuwa ametabiri kuwa "nyoka wa chuma atatoka majini na kufika katika nchi yao na vipepeo weupe".


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Aliwaambia kuwa wageni watafika katika nchi yao.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Ilikuwa jukumu la wenyeji kuwatunza na kuwakaribisha.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wenyeji walifanya hivyo kwa matumaini kuwa reli itaendelea na kuwaacha[6].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Hata hivyo, wakoloni waliwabughudhi wenyeji na kuwakosea hadhi.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kwa sababu ya usaliti huo, Wakikuyu wa kusini, wakiongozwa na Chifu Waiyaki wa Hinga, walikaidi mkataba waliokuwa wameweka na Frederick Lugard wa IBEAC.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Ngome ya Frederick ilichomwa na misafara iliyokuwa inaelekea kaskazini kuvamiwa.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wakikuyu walikataa kuwauzia wakoloni bidhaa[6].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Miaka miwili baadaye, Waiyaki wa Hinga alikamatwa na kuuawa.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Utawala wa moja kwa moja ulifanywa wakati IBEAC ilifilisika na serikali ya Uingereza kutengeneza Afrika Mashariki ya Kiingereza.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wakikuyu walifukuzwa kutoka mashamba yao na walowezi kutwaliwa ardhi hiyo iliyokuwa na hali nzuri ya ukulima wa kahawa na majani chai.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Waliipinga sera hii na kuwauwa wenyeji wale waliunga mkono na kuwasaidia wakoloni[7].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Baada ya kushindwa kuwakandamiza, wakoloni walitumia polisi na jeshi la wamasai, ambao mara nyingi hawakusikizana na Wakikuyu, kutuliza hali kwa njia ya vita[3][6].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wakikuyu hawakufanikiwa na hivyo wakaanza kutumia njia ya kisiasa kupinga ukoloni.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wakikuyu, pamoja na Waafrika kutoka makabila mengine, walitumiwa kama askari wasaidizi (kwa Kiingereza: Carrier Corps) katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kwa kuwa walikuwa wamezoea mandhari ya nchi.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Walipata tajriba na wengi wao walijiunga na Muungano wa Wakikuyu Wachanga (kwa Kiingereza: Young Kikuyu Association), kiongozi wao akiwa Harry Thuku mwaka 1921.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Muungano huo uliwapa uzalendo na kuwatia moyo kuiasi serikali ya Koloni la Kenya.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Ili kulinda maslahi yao, walowezi waliweka sera ya kukataza wenyeji kukuza kahawa, kutoza ushuru wa boma na kupunguza ukubwa wa ardhi iliyopewa kwa wasiokuwa na ardhi[8].


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Sera hizo zilifanya wengi wahamie mijini.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wanajeshi wakikuyu wa King's African Rifles waliorudi nyumbani kutoka Vita Kuu ya Pili ya Dunia (1939-1945)  walikuwa wametiwa motisha kupigania uhuru.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wakati huo, mwaka 1944, Harry Thuku alikuwa ameanzisha chama cha kisiasa cha kitaifa, Kenya Afican Study Union (KASU) ambacho kiliendelea kuwa Kenya African Union (KAU).


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Eliud Mathu, mwanachama wa KAU, alikuwa Mwafrika wa kwanza katika Baraza la Kutunga Sheria (LegCo).


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Jomo Kenyatta alifanywa mwenyekiti wa KAU mwaka 1947.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kufikia mwaka 1952, juhudi za KAU kutaka Waafrika watendewe haki kuhusiana na ardhi, hazikuwa zimefaulu.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kwa hivyo, chini ya uongozi wa Jemedari Dedan Kimathi, waasi wa Mau Mau walianza vita dhidi ya wakoloni Waingereza na wasaidizi wao wenyeji.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Dedan Kimathi alikamatwa mwaka 1956, kuashiria kushindwa kwa Mau Mau.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Mwaka 1961, Jomo Kenyatta aliachiliwa huru na kuwa rais wa kwanza wa Jamhuri ya Kenya mwaka 1964.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Tangu mwaka huo, Wakikuyu wametoa marais watatu wa Kenya, ikiwemo Emilio Stanley Mwai Kibaki na Uhuru Muigai Kenyatta.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Utamaduni Lugha Lugha ya Wakikuyu ni Kikuyu.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Ni lugha ya kibantu inayokaribiana na lugha za jamii za Mlima Kenya.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Vyakula Vyakula vya Wakikuyu ni kama vile, githeri, mukimo (vyakula vilivyopondwa), mutura (matumbo yaliyojazwa nyama na damu, kisha kuchomwa), uji, njahi, sukumawiki na mchicha.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wakikuyu mashuhuri Tofauti na awali kwa miaka mingi wamejenga makazi kwingineko.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Kama makabila mengi nchini, wao wanakabiliwa na tishio la kuacha tamaduni na mila zao.


Question: Lakabu ni nini?

Wagikuyu

Wagikuyu wanaojulikana zaidi kimataifa ni Jomo Kenyatta (Rais wa kwanza wa Kenya) Uhuru Kenyatta (Rais wa sasa wa Kenya) Wangari Maathai (mwenye Tuzo ya Nobel ya Amani ya mwaka 2004) Ngugi wa Thiong'o (mwandishi anayeishi Marekani) Marejeo  Viungo vya nje    * Jamii:Makabila ya Kenya


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Chungwa ni tunda la mchungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Ni kati ya matunda yanayovunwa sana duniani.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Jina la kisayansi ni Citrus aurantium L. var. sinensis L. au Citrus sinensis (L.) Osbeck.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Tunda lenyewe ni kijani na rangi inabadilika kuelekea njano ikiiva.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Pamoja na limau, danzi, balungi na ndimu ni mojawapo kati ya matunda chungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Siku hizi ni tunda linalovunwa zaidi kati ya matunda chungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Asili yake ni katika Asia ya Kusini-Mashariki ambako lilioteshwa na wakulima.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Kuna aina mbili yanayotofautiana kwa ladha ama chungu au tamu.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Aina yenye ladha chungu iliwahi kusambaa duniani hivyo jina la Kiswahili limetunza ladha hii hata kama matunda mengi yanayopandwa siku hizi ni aina tamu.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Chungwa tamu lilisambaa kote duniani baada ya Wareno kuchukua machipuko yake na kuyapanda kwanza Ureno baadaye hata Amerika na Afrika kuanzia karne ya 15.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Nchi za mavuno    Viungo vya Nje  Chungwa Kutoka Wikipedia, ensaiklopidia huru  machungwa na maua yake juu ya mchungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Utangulizi Chungwa, na hasa chungwa tamu, ni jamii ya matunda ya citrus, na huaminika kuwa yalikuzwa miongoni mwa enzi za pomelo na tangerine.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Mti wake mdogo utoao maua hufikia urefu takribani mita kumi na majani yake yasiyokauka muda wote.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Machungwa asili yake ni huko kusini mwa Asia.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Tunda lifahamikalo kisayansi kama Citrus sinesis huitwa chungwa tamu ili kutofautisha na Citrus aurantium, chungwa chungu.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Tunda  chungwa zima na kipande chake matunda yote jamii ya jenasi ya citrus, huzaliana na familia yao hujumuisha machungwa, ndimu na limao.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Matunda ya jamii hii huonwa kama ni ya ain aya beri sababu ya kuwa na mbegu nyingi, kuwa laini na nyama nyingi huku yakikua kutoka kwenye ovary moja.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Kiwango cha asidi Kama ilivyo kwa jamii ya matunda ya citrus, machungwa nayo huwa na hali ya aside, yenye kiwango cha pH karibu na 2.5 -3, kulingana na umri wake, ukubwa na aina ya chungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Japo si kama ilivyo kwa limao, bado machungwa huwa na kiwango cha asidi cha kutosha, sawa kabisa na hata siki ya nyumbani.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Uzalishaji   kiwango cha uzalishaji wa machungwa duniani.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Machungwa kwa kawaida hulimwa kwaajili ya biashara na hulimwa maeneo mengi duniani.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Wazalishaji wa machungwa wanaoongoza duniani ni Brazili, Marekani na Meksiko.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Machungwa huathirika kwa haraka sana na ukungu hivyo huhitaji matunzo mazuri pindi joto dogo sana linapotegemewa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Ulimaji  mti wa mchungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Michungwa huweza kukuzwa maeneo yenye joto na hata yale yenye baridi.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Kama ilivyo kwa matudna mengine ya citrus, ili kupata mazao mazuri haina budi kukuza michungwa katika joto la 15.5°C - 29°C.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Miti ya machungwa iliooteshwa kutokana na mbegu zilizonunuliwa madukani inaweza kuwa tofauti kabisa na ile miti ya asili iliyozalidha mbegu hizo.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Hii hutokana na mabadiliko ya kizazi yanayotokana na kuchanganywa mbegu kisayansi kwa muda mrefu.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Ili kupata mmea wa mchungwa kama tunda ulilolininunua, huna budi kuitunza mbegu hiyo kwenye unyevunyevu kisha tu baada ya kuzitua kwenye tunda na kuziotesha katika hali ya unyevu; na pindi mmea uchipuapo hapo ukapandwe kwenye udongo kusudiwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Sharubati na bidhaa nyingine.  machungwa na sharubati yake.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Machungwa yanakuzwa katika hali mbalimbali za joto duniani kote, na ladha yake hubadilika kuanzia hali ya utamu mpaka uchungu kabisa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Tunda kwa kawaida humenywa na kuliwa au huminywa na sharubati yake kunywewa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Limezungukwa na ganda lenye ladha chungu lakini huweza kukamuliwa na kuondolewa maji yake na kutumika kwa chakula cha mifugo.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Pia hutumika kuongeza ladha ya vyakula vingine na hata maganda yake hufaa kwa kazi hii.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Sehemu nyeupe ya ndani, kati ya nyama na ganda la nje nayo huwa na vitamini sawa kabisa na nyama ya ndani.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Sharubati ya machungwa ndiyo bidhaa kuu kuliko zote ya machungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Huweza kuzalishwa kwa matumizi ya nyumbani lakini hasa hufanywa kwa minajili ya biashara.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Sharubati ya kugandishwa ya machungwa hutengenezwa kutokana na majimaji ya machungwa pia.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Mafuta ya machungwa ni bidhaa ndogo inayotengenezwa kwa kukamua maganda ya machungwa.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Hutumika kwa kuongeza ladha ya chakula na zaidi kwenye utengenezaji wa manukato.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Maua ya machungwa nayo hupendwa kwa harufu yake nzuri na hutumika mara nyingi nyakati za harusi na huhusishwa na bahati njema.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Majani ya michungwa yanaweza kutumika kutengenezea chai.


Question: Je, mchungwa huchukua muda gani hadi kutoa matunda?

Chungwa

Maga Marejeo  Jamii:Matunda


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Historia ya Urusi inahusu historia ya eneo ambalo leo linaunda nchi inayoitwa Shirikisho la Urusi.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Historia ya kale Urusi kama nchi ya pekee ilianza polepole pale ambako makabila ya wasemaji wa Kislavoni cha Mashariki walipoanza kujenga maeneo yao kuanzia karne ya 8 BK.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Waviking waliunda dola la kwanza katika eneo la Kiev, wakalitawala kama dola la Kislavoni.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Wenyewe waliingia haraka katika lugha na utamaduni wa wenyeji, lakini waliacha jina lao kwa sababu "Rus" kiasili ilikuwa jina la Waskandinavia wale kutoka Uswidi ya leo.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mwaka 988 Kiev ilipokea Ukristo wa Kiorthodoksi kutoka Bizanti.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Tukio hilo liliathiri moja kwa moja utamaduni na historia yote iliyofuata.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Dola la Kiev liliporomoka kutokana na mashambulio ya Wamongolia baada ya Jingis Khan, na maeneo madogo zaidi yalijitokeza yaliyopaswa kukubali ubwana wa Wamongolia.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Upanuzi wa utemi wa Moscow  Kubwa kati ya maeneo yale madogo ulikuwa utemi wa Moscow.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Watemi wa Moscow walichukua nafasi ya kwanza kuunganisha Waslavoni wa Mashariki dhidi ya Wamongolia na kupanua utawala wao.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Baada ya anguko la Konstantinopoli mwaka 1453 watawala wa Moscow walipokea cheo cha Kaisari wa Roma kilichoitwa "tsar" na kuwa cheo cha watawala wa Urusi hadi mwaka 1917.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mpaka karne ya 18 eneo la Moscow lilikuwa tayari kubwa likabadilika kuwa Milki ya Kirusi iliyoendelea kupanuka katika Siberia na Asia ya Kati, ikawa kati ya milki kubwa kabisa za historia ikienea kutoka Poland upande wa magharibi hadi bahari ya Pasifiki upande wa mashariki.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Matengenezo ya kisiasa chini ya Petro I Tsar Petro I (1689-1725) alitambua ya kwamba nchi yake ilikuwa nyuma upande wa teknolojia na elimu kulingana na mataifa ya Ulaya.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Alianzisha mabadiliko mengi ya kuiga mfano wa Ulaya ya Magharibi akahamisha mji mkuu kutoka Moscow kwenda mji mpya aliounda sehemu ya magharibi ya milki yake akauita Sankt Peterburg.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Tangu wakati wa Petro I nchi ilishiriki katika siasa ya Ulaya pamoja na vita vingi vya huko.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mwanzo wa karne ya 19 milki ikashambuliwa na Napoleon Bonaparte aliyeteka Moscow lakini Warusi walifaulu kuwafukuza maadui kwa msaada wa baridi iliyoua askari wengi wa Ufaransa.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Upanuzi barani Asia  Matsar wa Urusi waliendelea kutawala kwa kuwa na mamlaka zote bila kushirikisha wananchi jinsi ilivyokuwa kawaida katika sehemu nyingine za Ulaya.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Miji iliona maendeleo ya viwanda na jamii ya kisasa, lakini sehemu kubwa ya wakulima waliendelea kukaa chini ya utawala wa makabaila.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Katika sehemu ya pili ya karne ya 19 Urusi ulipanua utawala wake juu ya maneo makubwa ya Asia ya Kati na milima Kaukasus ukashindana na Milki ya Osmani, Uajemi na athira ya Uingereza katika Asia.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mapinduzi za 1905 na 1917   Mwanzoni mwa karne ya 20 Urusi ukaonekana tena kuwa nyuma ya nchi za magharibi na sababu kuu ilikuwa nafasi kubwa ya serikali iliyojitahidi kusimamia mabadiliko yote katika jamii na kuzuia mabadiliko yaliyoonekana magumu machoni pa Tsar, pa makabaila na pa maaskofu wa Kanisa la Kiorthodoksi.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mwaka 1903 upanuzi wa Urusi katika Asia uligongana na upanuzi wa Japan na kusababisha vita ya Japani na Urusi ya 1905.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Sababu kuu ya vita ilikuwa mashindano ya nchi zote mbili juu ya athira na kipaumbele katika Korea na Manchuria.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Urusi ulishindwa, hivyo ililazimika kujiondoa katika Manchuria na Korea na kukubali maeneo haya mawili kuwa chini ya athira ya Japani.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Ilikuwa mara ya kwanza kwa taifa la Asia kushinda nchi ya "watu weupe" wa Ulaya tangu zama za kati.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Tukio hili lilisababisha mapinduzi ya Urusi ya 1905.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Tsar Nikolas alipaswa kukubali uchaguzi wa bunge la duma kwa mara ya kwanza.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Hata hivyo haki za duma zilikuwa chache na mabadiliko yalitokea polepole mno.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Urusi ulijiunga mwaka 1914 na vita kuu ya kwanza ya dunia ukisimama upande wa Uingereza na Ufaransa dhidi ya Ujerumani na Austria-Hungaria.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Vita havikuenda vizuri, wananchi wakaona njaa na mapinduzi ya Februari 1917 yakamfukuza Tsar aliyejiuzulu.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Vita vikaendelea na Wajerumani walizidi kusogea mbele.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Serikali mpya ya bunge ikapinduliwa katika mwezi wa Oktoba 1917 na mapinduzi ya Bolsheviki chini ya kiongozi wao Vladimir Ilyich Lenin.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Utawala wa kikomunisti na Umoja wa Kisovyeti  Huo ulikuwa mwanzo wa vita ya wenyewe kwa wenyewe.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Wakomunisti chini ya Lenin walishinda na kugeuza Urusi kuwa Umoja wa Kisoveti tangu mwaka 1922, wakitawala kwa mfumo wa kiimla wa chama chao.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Ili kurahisisha utawala wao Wakomunisti waliamua kutawala Urusi wa awali kwa muundo wa shirikisho, wakaunda jamhuri mbalimbali kufuatana na mataifa ndani ya eneo hilo kubwa.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Urusi lilikuwa sasa jina la jamhuri kubwa katika umoja huu nao ukaitwa Shirikisho la Jamhuri ya Kisovyiet ya Kijamii ya Kirusi.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Kikatiba jamhuri hizo zote zilikuwa nchi huru lakini hali halisi zilitawaliwa zote kutoka makao makuu ya chama cha kikomunisti huko Moscow.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Katiba hiyo ilipata umuhimu tangu 1989, wakati wa mwisho wa utawala wa Wakomunisti ambako jamhuri zote zilitafuta uhuru wao zikaachana na Umoja.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mji mkuu Sant Peterburg ulibadilishwa jina kuwa Leningrad na baadaye makao makuu ya nchi yakahamishwa tena kwenda Moscow.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Kiongozi aliyemfuata Lenin mwaka 1924 alikuwa Josef Stalin aliyeweza kugeuza utawala wa chama kuwa utawala wake mwenyewe akiongoza kwa jina la Katibu Mkuu wa chama cha kikomunisti.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mwaka 1939, mwanzoni mwa vita kuu ya pili ya dunia Stalin alipatana na Ujerumani wa Adolf Hitler kugawa maeneo ya Poland na nchi za Baltiki kati yao lakini mwaka 1941 Hitler alishambulia pia Umoja wa Kisovyeti.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Warusi walipoteza askari milioni kadhaa, lakini waliweza kuwazuia Wajerumani wasiteke Moscow na Leningrad.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Kwa msaada wa Marekani Warusi waliweza kurudisha jeshi la Ujerumani na kusogea magharibi.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Umoja wa Kisovyeti ukawa kati ya nchi washindi wa vita kuu ya pili ya dunia.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mashindano ya vita baridi dhidi ya Marekani  Tangu mwaka 1945 jeshi la Urusi lilikaa katika nchi zote za Ulaya ya Mashariki hadi katikati ya Ulaya.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Katika nchi hizo zote serikali za kikomunisti zilianzishwa na kusimamiwa na ofisi kuu ya chama cha kikomunisti huko Moscow.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Urusi ulikuwa kiongozi wa nchi za kijamaa, ukishindana katika vita baridi dhidi ya nchi za magharibi zilizoongozwa na Marekani.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Athira ya Umoja wa Kisovyeti ilipanuka hadi Afrika, Asia na Amerika ya Kati ambako nchi mbalimbali zilianza kuiga mtindo wa kikomunisti.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Kusambaratika kwa Umoja kwa Kisovyeti  Utawala wa kikomunisti uliendelea hadi mwaka 1990.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mwishoni matatizo ya uchumi yalizidi kwa sababu mfumo wa uchumi ulioongozwa moja kwa moja na serikali kuu, pamoja na utaratibu wa kiimla uliozuia wananchi kupinga siasa ya viongozi na kuleta hoja tofauti, ulisababisha tena nchi kubaki nyuma.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Tangu mwaka 1990 jamhuri kadhaa za Umoja wa Kisovyeti ziliondoka katika umoja na kutangaza uhuru wao ilhali serikali ilishindwa nguvu ya kuwazuia.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Mwaka 1991 jamhuri wanachama za mwisho Urusi, Belarus na Ukraine ziliamua kumaliza Umoja wa Kisovyeti.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Urusi mpya Tangu mwaka 1991 Urusi ulipungukiwa na maeneo mengi yaliyotwaliwa katika karne ya 19 na ya 18, ukabaki peke yake ingawa bado ni dola kubwa kuliko yote duniani.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Marais wa Urusi baada ya 1991 walikuwa Boris Yeltsin na Vladimir Putin.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Dmitry Medvedev alichaguliwa kuwa rais wa Urusi mwaka 2008 na mtangulizi wake Vladimir Putin akawa waziri mkuu, akifuatwa tena na raisi Putin.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Tanbihi  Marejeo Kwa jumla Bushkovitch, Paul.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

A Concise History of Russia (2011)  Freeze, Gregory L. (ed.).


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Russia: A History. 2nd ed.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

New York: Oxford University Press, 2002.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

ISBN 0-19-860511-0.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

Jelavich, Barbara.


Question: Je,nani rais wa kwanza wa Urusi?

Historia ya Urusi

St.