Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Petro wa Yohane Olivi (+1298), aliyeunganisha pande hizo mbili tofauti: wa kwanza ulitegemea ujuzi mkubwa ukaathiri zaidi Kanisa kwa ufundishaji, uchungaji na uanzishaji wa jumuia za waamini zilizowaunga mkono; wa pili ulitegemea zaidi kumbukumbu chungu za wenzi wa Mt. Fransisko na matabiri juu ya dhuluma  utawani ukaishia kuathiri shirika (hata kwa utunzi wa vitabu muhimu, hasa cha Ubertino wa Casale +1329), lakini pia kufanya umisionari mkubwa hadi India na kuuchochea kama sehemu ya uaminifu wao kwa kanuni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mabishano yalichangiwa na Mtumishi mkuu kukosekana muda mrefu au kulemewa na majukumu mengine kutoka kwa Papa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Viongozi waliofuatana katika ngazi mbalimbali, mara walijaribu kukomesha vikali msimamo mkali, mara waliuunga mkono.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mapapa kadhaa walitumia nguvu, isipokuwa Papa Selestini V (1294), aliyetazamwa kuwa “Papa wa kimalaika” atakayeanzisha Kanisa la Kiroho.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Yeye aliwaruhusu waliotaka wajitenge na “jumuia” (walivyojiita umati wa ndugu waliopenda maendeleo) wakaishi upwekeni wakifuata kanuni na wasia bila ya kujali matamko ya Kanisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ilikuwa mara ya kwanza kwa shirika kugawanyika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Alipojiuzulu, mwandamizi wake Papa Bonifasi VIII (1295-1303) alifuta mara maamuzi yake yote, na katika miezi michache iliyofuata aliwaagiza hao Waselestini warudi shirikani, akamuondoa madarakani Mtumishi mkuu aliyewatetea, akamweka mwingine kinyume chao, akawakatalia wasikate rufaa kwake dhidi ya dhuluma.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Viongozi wao, nd.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Liberato wa Fossombrone (+1307) na nd.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Anjelo Klareno (+1337), walikimbilia Ugiriki wasije wakafungwa tena (waliwahi kukaa gerezani zaidi ya miaka 10).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Jina la ndugu “wa Kiroho” likawa na maana mpya baadhi yao walipopinga uongozi wa Kanisa, wakitangaza ubatili wa kujiuzulu kwa Selestini V na wa kuchaguliwa Bonifasi VIII; halafu wakadai Mapapa waliotoa matamko juu ya kanuni kuwa wazushi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kinyume na mtangulizi wake, Papa Klemensi V (1305-1314) alipenda kusikiliza wote, halafu akatoa (1312) tamko jipya juu ya kanuni ili kuondoa wasiwasi hasa kwa kubainisha amri za kanuni na kiasi ambacho zinawabana Ndugu Wadogo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ingawa hakukubali msimamo wa ndugu “wa Kiroho” kuhusu mamlaka ya Kanisa juu ya kanuni, aliwaweka chini ya ulinzi wake; viongozi waliowadhulumu waliondolewa, na makosa dhidi ya ufukara yalirekebishwa ili kukwepa farakano.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini ikawa bure.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Marekebisho na utengano (1316-1517) Kiburi kilichowapata Ndugu Wadogo katika karne yao ya kwanza, kutokana na mafanikio yao na mashindano na Maaskofu, kikafikia upeo walipopingana na Papa pia, ambaye mamlaka yake ilikuwa imeanza kupunguza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndipo shirika lilipopitia hatari kubwa kuliko zote za historia yake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mara baada ya kuchaguliwa, Papa Yohane XXII (1316-1334), akisukumwa na Mtumishi mkuu nd.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mikaeli wa Cesena (1316-1328), alifululiza kutoa amri zilizolenga kukomesha ndugu “wa Kiroho”, mpaka 4 kati yao walichomwa moto sokoni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hapo uasi wa wengi ukawa wazi usijali kutengwa na Kanisa wala kuhukumiwa adhabu ya kifo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hasa Waklareno wakaendelea hivyo zaidi ya miaka mia mpaka Yohane wa Capestrano na  Yakobo wa Marka walipowapatanisha na Kanisa (1430 hivi), hata wakarudi chini ya Mtumishi wa shirika lote (1473) wakiwa na Makamu maalumu wa kwao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1323 Papa, akiendelea na vita vyake, alitoa hati ya kulaani dhana ya Ndugu Wadogo wote (iliyokubaliwa na mkutano mkuu 1322) kuwa Kristo na mitume hawakumiliki chochote wala binafsi wala kwa pamoja.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Badala ya kukubali tamko hilo, Mtumishi mkuu na wanashirika karibu wote walilikataa hata kumtangaza Yohane XXII kuwa mzushi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mfalme mkuu wa Ujerumani, ili apate nguvu dhidi ya Papa, akawapokea Ndugu Wadogo chini ya ulinzi wake akafanya mmojawao atangazwe kinyume cha sheria kuwa ni Papa badala ya Yohane XXII (bado hai).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadaye kidogo uasi huo ukaisha, lakini matokeo ya kwazo kubwa hivi yalichangia sana kudidimia kwa shirika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Matukio mengine ya nje yaliyochangia ni: vita vya miaka mia (1339-1453) katika sehemu kubwa ya Ulaya; tauni (1348-1350) iliyoua thuluthi mbili za wanashirika (matokeo yake waliobaki walikusanyika katika konventi kubwa zenye hali nzuri zaidi kiuchumi, walipunguza utume na kupokea miito bila ya kuichuja); farakano la Kanisa la Magharibi (1378-1418) lililoleta fujo na utovu wa nidhamu; hatimaye kufifia kwa tunu bora za karne za kati.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upande wa ufukara uamuzi wa Yohane XXII wa kulinganisha Ndugu Wadogo na mashirika mengine ulisababisha hao wasimamie mali na kutumia pesa (hata za binafsi) kinyume cha kanuni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kilele cha fujo kikawa miaka ya farakano la Magharibi, ambapo kwa wakati mmoja kulikuwa na Watumishi wakuu wawili au watatu, kila mmojawao akimfuata Papa wa Roma, au yule wa Avinyoni au hatimaye yule wa Pisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo baadhi yao waliongoza vizuri na kuchangia amani ya Kanisa hadi ulipopatikana umoja wake na wa shirika mwaka 1418.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pamoja na matatizo hayo yote, kuanzia mwaka 1334 baadhi ya wanashirika Italia, halafu Hispania na Ufaransa, walijiombea ruhusa ya Mtumishi mkuu au ya Papa waweze kuishi kijumuia kadiri ya kanuni, bila ya kutumia fadhili za kuilegeza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakati huo marekebisho ya namna hiyo yalitokea hata katika mashirika mengine, ingawa kwa kiasi kidogo zaidi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ni kwamba kati ya Wafransisko kuna utata wa kudumu kuhusu namna ya kulinganisha kipeo asili na maisha halisi, au sehemu mbalimbali za karama ileile: katika karne XIV-XV utata huo ulisababisha mapambano ya kishujaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walioanzisha urekebisho walikuwa watawa (wengi wao mabradha wasio na elimu) wasioridhika na hali ya shirika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakililia hali ya mwanzoni, walilaumu maisha ya wenzao na uongozi wa Watumishi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hao waliitikia kwa ukali wakijisingizia wanapaswa kudumisha nidhamu na kutetea haki ya walio wengi ya kutumia ruhusa za Kanisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa kawaida waanzilishi wa marekebisho hawakuwa watakatifu, bali nia yao ilichanganyikana na upungufu wa unyenyekevu na utiifu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakidai haki ya kufuata kanuni “Kiroho” kadiri ya sura ya 10, walikimbilia ngazi za juu kwa msaada wa wanasiasa ambao – sawa na watu wa kawaida – kila mara walipendelea urekebisho.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kisha kukubaliwa, marekebisho yakavuta miito bora: k.mf. kati ya mwaka 1402 na 1416 walijiunga na Waoservanti Bernardino wa Siena, Yohane wa Capestrano, Alberto wa Sarteano na Yakobo wa Marka ambao wanaitwa “nguzo nne za Oservansya (= kushikakanuni)”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Marekebisho yote, pamoja na kusisitiza ufukara, yalijali sana kimya na sala ya moyo upwekeni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kama tunda la maisha ya namna hiyo yalifanya pia kazi kubwa tena bora ya kuhubiri, na hivyo kurudisha ule uwiano aliokuwa nao mwanzilishi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwishowe haki ya kushika kanuni kiaminifu ikatambulikana na Kanisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mahali pa kwanza walipokusanyika ni makao ya upwekeni ya Brogliano karibu na Asizi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Aliyestawisha zaidi kwanzia mwaka 1368 ni Paolucho Trinci (+1390), bradha aliyefanywa mkurugenzi wa jumuia zilizofuata urekebisho Italia, akiwa na haki ya kupokea wanovisi na kuanzisha nyumba nyingine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya upinzani wa Watumishi, Mtaguso wa Konstans (1415) uliwaruhusu Waoservanti kuenea katika kanda zote za shirika, kupokea wanashirika wote watakaopenda kujiunga nao, tena kuwa na kiongozi maalumu, yaani Watunzaji wao wawe chini ya mmojawao kama makamu wa Mtumishi mkuu badala ya kubaki chini ya Watumishi wa kanda.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo marekebisho mengine yaliyokwishaanza (Wavilyakresi, Wakoleta, Waamadei na Waklareno) hayakupenda kujiunga na Waoservanti.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali walipinga vikali uamuzi wa Mtaguso, na juhudi za Mapapa hazikuweza kurudisha amani, kwa kuwa hao hawakukubali kurekebishwa, wala Waoservanti kukaa chini yao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakati majaribio mbalimbali yalipoendelea kushindikana, Oservansya ikaenea na kustawi, hadi Papa Eugenio IV (1431-1447) alipoiruhusu kujifanyia mikutano mikuu na ya kanda ili kujichagulia viongozi (1446).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ushindi mwingine ukawa tangazo la kuwa Bernardino wa Siena, Mkuu wake wa kwanza, ni mtakatifu (1450).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Papa Leo X (1513-1521) alifanya jaribio la mwisho alipoitisha mkutano mkuu wa wote pamoja (1517), wakiwa na viongozi wa marekebisho mengine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali wakakataa tena shirika lote lisifuate urekebisho wala kuongozwa na Mwoservanti.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Basi, Papa akaamua kuwatenganisha moja kwa moja, na kupindua uhusiano kati yao: Waoservanti wawe na hadhi ya kuwa ndio shirika halisi (OFM), wakati waliotetea maisha yaliyofuatwa katika konventi kubwa wakakubaliwa kuendelea nayo kwa kutumia fadhili halali walizopewa, lakini kama tawi tu (OFMConv).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Alimlazimisha Mtumishi mkuu wa Wakonventuali kujiuzulu na kukabidhi mhuri wa shirika kwa Waoservanti, ambao Mtumishi wao aitwe Mtumishi mkuu wa shirika lote, likiwa ni pamoja na marekebisho mengine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali wasishiriki tena uchaguzi wa Mtumishi mkuu, wala kiongozi wao asiitwe Mtumishi bali Mwalimu mkuu tu!


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo wasisumbuliwe kwa kutumia fadhili walizopewa na Kanisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Waoservanti wabaki na nyumba zao, na Wakonventuali na nyumba zao, bila ya kuvuka toka upande mmoja kwenda upande mwingine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ingawa hakuna takwimu ya wanashirika kabla ya karne XVII, tunaweza kuwakadiria kutokana na idadi ya nyumba na ya wastani wa ndugu walioishi katika nyumba: mwaka 1226: ndugu 5000; mwaka 1300: ndugu 40000; mwaka 1400: ndugu 25000; mwaka 1517: ndugu 50000 na zaidi (elfu 20 au 25 Wakonventuali na 30 au 32 Waoservanti) Maisha ndani ya shirika (1226-1517) Kujua maisha ya ndani ya shirika lolote ni muhimu kuliko kujua matukio makuu ya miundo yake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Basi, tuone jamaa ya Ndugu Wadogo ilivyoendelea kwa ndani katika karne tatu za kwanza tulizokwishaziona.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya kifo cha mwanzilishi wanashirika walizidi kumiminika mijini, katika konventi kubwa zaidi na zaidi, na zenye sura ya kimonaki zaidi na zaidi (kanisa kubwa, ukumbi wa mikutano, ua, bustani na kuta za kandokando…).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kanuni iliendelea kuzingatiwa, lakini kwa mtazamo wa kisheria, kufuatana na matamko ya Mapapa juu yake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ufukara mkuu ukaja kuwa sifa maalumu za kujitangazia shirika bora kuliko mengine, pamoja na kujipongeza kwa kuwa na mwanzilishi aliye Kristo wa pili, mtakatifu kuliko wengine (tazama ngao ya shirika ya karne XV yenye msalaba iliposulibiwa pamoja mikono ya Kristo na Fransisko).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini utekelezaji ukawa wa kinafiki sana, k.mf. tendo la ndugu kusafiri na boi ambaye amchukulie pesa asije akazigusa mwenyewe lilihukumiwa tayari na katiba ya Narbona (1260) iliyotungwa kama kinga ya kanuni, halafu ikarekebishwa mara nyingi ili kudhibiti makosa yaliyojitokeza pamoja na kudumisha usawa katika sura ya nje ya watawa na katika matumizi ya kila siku.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kimya kilichosisitizwa na Fransisko kama sharti la sala, kikaja kuratibiwa kwa mfano wa monasteri: kwamba kimya kikuu kiwe cha kudumu katika kanisa, maktaba, vyumba vya kulala, ua na mezani wakati wa kula.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Zaidi ya hicho, kitunzwe daima na popote kimya cha Kiinjili, yaani kukwepa maneno yoyote yasiyofaa (Mathayo 12:36).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katiba haikuzungumzia maburudisho, lakini sikukuu zilikuwa na nafasi za kufurahia udugu (vyakula na divai, nyimbo, maigizo na michezo), ingawa ilikatazwa mara nyingi ndugu wasipite kiasi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hatujui vitendo vya toba vya kijumuia vilipoanza; lakini mwanzoni mwa karne XIV Ndugu Wadogo walikuwa wakijipiga mijeledi kila siku ya Kwaresima, halafu mara tatu kwa juma nyakati nyingine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Adhabu alizozitoa mwanzilishi zikaja kuongezwa chini ya Elia hata kuratibiwa na sheria.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mapema ulifuatwa mfano wa Wadominiko wa konventi zote kuwa na magereza, ila yajali utu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wasiojirekebisha wafukuzwe shirikani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mpaka mwaka 1239 ndugu wakleri na mabradha waliishi kwa usawa alivyotaka Fransisko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadaye shirika likabadilika na kuwa la kikleri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Sababu ni mbalimbali: heshima kubwa ya mwanzilishi kwa mapadri, ongezeko la mapadri kwa idadi na ubora, chuki ya wengi kwa sera ya Elia aliyependelea mabradha wenzake katika uongozi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Miaka miwili tu baada ya kumuondosha, mabradha wakajikuta hawaruhusiwi tena kuwa na cheo chochote, halafu ikakatazwa wasipokewe tena shirikani, isipokuwa kwa sababu ya pekee.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia mabradha walifungiwa kabisa mlango wa ukleri kwa kufafanua visivyo maneno ya kanuni yasemayo, “wasio na elimu wasijisumbue kusudi waipate”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Basi, baada ya katazo la kufanya kazi za mikono nje ya konventi kama zamani, sura ya bradha Mfransisko ikawa kwa karne nyingi ile ya mtu ambaye hana sauti wala kura, amekusudiwa kutoa huduma za konventini na kuombaomba, ambaye heshima yake kubwa ni kuwatumikia wanashirika mapadri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo miito ya namna hiyo haikutoka tena kwa watu wenye elimu wenye kulenga utakatifu wa Kifransisko, bali kwa watu wadogo, wasiojua kusoma, wasio na mbele wala nyuma, ambao wengi wao waliingia utawani kujitafutia tu maisha ya hakika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hapo ilibidi wachujwe sana.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa njia hiyo sura ya ndani ya jamaa ilibadilika sana, kwa kuwa na matabaka yenye kazi tofauti, haki tofauti na malezi tofauti.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ila marekebisho yakajaribu kurudia hali ya mwanzoni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadaye ikatokea migawanyiko mingine kati ya waliopewa na wasiopewa fadhili, yaani ruhusa za pekee.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwanza zilitolewa kwa walimu na wanafunzi ili kustawisha masomo katika ngazi za juu, halafu katika ngazi ya kati na ya chini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakaja kuongezwa waliowahi kuwa na vyeo, wazee na hatimaye wahubiri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Malalamiko yakawa mengi, hasa walionyimwa walipokosa hata mahitaji yao, ingawa wagonjwa waliendelea kushughuliwa vizuri, na haki zao zilitetewa na sheria.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Utaratibu wa kimonaki wa kuwapanga watawa kufuatana na muda wa kukaa utawani, uliokataliwa mwanzoni ukajipenyeza shirikani; hata katika hilo, na katika kuwapa viongozi heshima kubwa za nje, marekebisho yakarudia usahili wa mwanzoni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Fransisko aliwazoesha wafuasi wake kuwa wazi kati yao, kuelezana habari za safari, kujishtaki kwa unyenyekevu na kuomba msamaha.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndiyo asili ya “mkutano wa makosa” ambao uliagizwa na katiba (1260) mara moja kwa wiki, ukifuatwa na mkutano wa jumuia uliojadili masuala ya pamoja.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mpango wa mwanzilishi wa kuwatuma wafuasi wake ulimwenguni wawiliwawili uliendelea, ila kwa shabaha ya kulindana bila ya kuaminiana, badala ya kushuhudia umoja wa kidugu na kusaidiana.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Malezi kwa jumla yalilenga zaidi maisha ya ndani kuliko kwenda ulimwenguni, jambo lililotarajiwa kuwa la nadra tu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mipango ya kwanza kwa malezi iliratibiwa na katiba (1260).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walezi walisaidiwa na vitabu kadhaa, hasa “Kielelezo cha Nidhamu” cha Bernardo wa Besse (+1300 hivi) ambacho kinalenga nidhamu, adabu njema, usafi na taratibu za kimonaki kuliko mitindo ya Kifransisko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya kumaliza unovisi, watawa wapya waliendelea kulelewa walau miaka mitatu, ingawa kazi hiyo ilionekana mapema kuwa ngumu sana.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Sehemu mbalimbali (hasa Wakonventuali) walianza kupokea watoto wadogo kama walivyofanya wamonaki.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Toka mwanzo kazi za Ndugu Wadogo zilikuwa tatu: sala, kazi za mikono na mahubiri; uvivu ulikuwa tishio kwa mwanzilishi na viongozi wengine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Bonaventura alipochaguliwa aliwaandikia mara wanashirika wote ili kuwaonyesha hatari hiyo kubwa, lakini alipinga kabisa watawa kufanya kazi za mikono zenye malipo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Badala yake walitafutiwa kazi nyingine mbalimbali: kusoma, kuimba Zaburi, kutoa huduma za nyumbani, kuombaomba n.k. Mchango muhimu mmojawapo wa mashirika ya Ombaomba ni kujenga daraja kati ya liturujia ya monasteri na ya makanisa makuu na mahitaji ya kidini ya jamii yenye kubadilika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo, wakitumia haki ya wakati huo ya kila shirika kujitengenezea liturujia yake, walistawisha kalenda na taratibu zao, pamoja na kufuata kimsingi zile za Roma.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walizifupisha kwa faida ya sala ya moyo, na kuzisogeza jirani na haja za mtu binafsi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ingawa wapinzani walisema kufanya hivyo ni kuvuruga liturujia, Mapapa wakaja kueneza breviari ya Kifransisko katika Kanisa lote la Kilatini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata misale ya Kiroma iliyotumiwa na kurekebishwa na Ndugu Wadogo ikaja kuenea: taratibu nyingi za ibada, nyimbo na sikukuu mpya ziliingizwa nao kabla hazijakubaliwa kwa Kanisa lote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa juhudi na mafanikio ya pekee zilistawishwa ibada kwa Ekaristi, jina la Yesu, kuzaliwa kwake na kuteseka (Njia ya Msalaba), Bikira Maria (Kukingiwa Dhambi ya Asili).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa ajili hiyo, nje ya ibada walitumia pia maigizo, wakisaidiwa na Utawa III.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya jumuia zote kupata kanisa la kitawa ambapo iliwabidi waadhimishe Sala ya Kanisa, ibada zilizidi kuwa za fahari, hasa kwa lengo la kuwapa kazi ya kufanya ndugu wasiosoma wala kuhubiri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa sababu hiyohiyo, juu ya Sala ya Kanisa vikaongezwa vipindi vingine kwa ajili ya wafu, kwa heshima ya Bikira Maria n.k. Hoja ya msingi ilikuwa kwamba walio wengi wasingefanya bidii katika sala ya binafsi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kama kawaida, marekebisho yalirudia kusisitiza sala ya moyo na kusoma tu Zaburi, pamoja na kuadhimisha Misa pasipo fahari katika makanisa madogomadogo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wasio mapadre walihudhuria Misa, ila ilikuwa kawaida kupokea Ekaristi kila baada ya wiki mbili.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kumbe maungamo yalikuwa mara mbili kwa juma.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kati ya walimu wa kiroho Bonaventura alishika nafasi ya kwanza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Maandishi yake yote yalilenga maisha ya kiroho, na kuathiri sana shirika na Kanisa lote hadi leo; ndiyo sababu akatangazwa mwalimu wa Kanisa kwa jina la “mwalimu wa kiserafi”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tukiacha waandishi wengine bora na kuzingatia waliofaulu kuyatekeleza kikamilifu maisha ya kiroho, tunakuta katika karne tatu za kwanza walifariki watakatifu 25 na wenye heri 61: ndio ushahidi bora wa jinsi kipeo cha Kifransisko kinavyofaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wa kwanza ni wafiadini wa Moroko (5 wa mwaka 1220, na 7 wa mwaka 1227).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kufuatana na mfano wao alijiunga na shirika Antoni wa Padua (+1231), “mwalimu wa Kiinjili” mwenye utakatifu usiosemeka kulingana na moyo wa mwanzilishi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya Bonaventura kuna askofu mwingine, Ludoviko wa Tolosa (+1297), aliyekufa kijana kama alivyotamani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Karne XIV, iliyojaa wamisionari na wafiadini, ina ndugu wanne kutoka nchi mbalimbali waliotangazwa watakatifu: Nikola Tavelic na wenzake waliouawa Yerusalemu (1391).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Watakatifu wote sita wa karne XV ni Waoservanti ambao walipigania kanuni na kufanya utume mkubwa: Bernardino wa Siena (+1444), Yohane wa Capestrano (+1456) na Yakobo wa Marka (+1476) toka Italia, Petro Regalado (+1456) na Didakus wa Alkala (+1463) toka Hispania, halafu Yohane wa Dukla (+1484) toka Polandi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Utume (1226-1517) Tangu mashirika ya Wafransisko na Wadominiko yaanzishwe, Mapapa walitambua yanavyohitajika na kufaa kutegemezea Kanisa la Roma ambalo, baada ya kufikia kilele cha fahari na mamlaka wakati wa Papa Inosenti III (1198-1216), lilianza kukabiliana na upinzani mpya wa viongozi wa siasa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ili waweze kuwatumia watawa hao bila ya pingamizi, Mapapa walijiwekea kuwasimamia wasikae chini ya Maaskofu, wakawapendelea katika tume nyingi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo toka mwanzo Ndugu Wadogo walifanya kazi katika ofisi za Papa na kupewa vyeo mbalimbali, kinyume cha matakwa ya Fransisko aliyetaka wabaki “wadogo”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hasa baada ya Gregori IX, Mapapa waliona ustawi wa Kanisa unastahili uzingatiwe kuliko udogo wa Kifransisko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ingawa shirika lilijitahidi kuzuia ongezeko la vyeo, katika karne XIII waliishi Maaskofu Wafransisko 250, katika karne XIV 746, katika karne XV 791, na miaka 17 ya kwanza ya karne XVI 70.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mabalozi wa Papa jumla walikuwa zaidi ya 300, Makardinali 29, na wawili wakawa Papa Nikolasi IV (1288-1292) na Papa Sixtus IV (1471-1484).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walichangia sana Mitaguso mikuu yote ya karne hizo tatu: Lyons I (1245), Lyons II (1274), Vienne (1311-1312), Konstans (1414-1418), Firenze (1431-1445) na Laterano V (1512-1517).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Vilevile ndugu wengine walitetea haki za Papa dhidi ya upinzani, na zaidi ya 200 walipokea hata kazi ya kuwahukumu wazushi, ingawa hiyo haikuwapendeza sana.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kazi ya kawaida zaidi ilikuwa ile ya kuhubiri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Waliokubaliwa na Watumishi wakaja kuunda tabaka la juu kuliko mapadri wa kawaida (waliosoma Misa tu) na ya mabradha.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ilipobaki kazi ya wasomi tu, ikarudia mitindo ya vyuoni na kuachana na usahili wa mwanzo alioutumia na kuutaka mwanzilishi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mhubiri mkuu wa kwanza ulikuwa Antoni ambaye kwa miaka 10 alichangamsha Italia na Ufaransa Kusini akishinda uzushi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pamoja na kuhubiri, wengine wametuachia kwa maandishi hotuba zao, mifano mingi na maelekezo juu ya namna ya kuhubiri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Karne XV ndiyo bora kwa mahubiri ya Kifransisko, ambapo “nguzo za Oservansya” walitoka upwekeni wakawashirikisha wote utajiri waliojipatia katika sala.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Makanisa hayakutosha kukusanya wasikilizaji; wote waliguswa na wengi wakaongoka.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kutoka Italia wakahubiri nchi mbalimbali hadi Norwe.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tunda mojawapo la utume wa Yohane wa Capestrano ni ushindi wa Wakristo juu ya Waturuki waliotishia kuvamia Ulaya yote (1456).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Italia mahubiri hayo yalipinga mwelekeo mpya wa kuweka pembeni Ukristo katika maisha ya kila siku na kujali ustawi wa kidunia tu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kitubio kilifuatana na mahubiri; hasa baada ya Mapapa kuruhusu watawa kutoa huduma hiyo, ikaja kuwa mojawapo ya kazi zao kuu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shirika likiwa na uhusiano wa pekee na watu wadogo toka mwanzo, daima ni jepesi kutambua hali na haja zao upande wa roho na wa mwili, na kuziitikia vizuri, hata kupitia Utawa III.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kipindi hicho watu walielekea sana kujiundia makundi kadiri ya fani zao n.k. Ndugu Wadogo waliwaelekeza kufanya hivyo bila ya kusahau dini, katika jina na taratibu walivyoyapatia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walipatanisha mara nyigi wanasiasa wa miji au vyama tofauti, walisaidia maskini na wagonjwa (hata wenye ukoma na tauni), walianzisha hospitali, walilaumu hadharani dhuluma n.k. Kwa ajili hiyo, bila ya kujali upinzani wowote, walianzisha pia benki ambazo zikopeshe pesa kwa riba ndogo sana ili kukomesha waliodai riba pasipo kiasi (hasa Wayahudi).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kabla hatujaeleza umisionari wa Ndugu Wadogo, tuangalie juhudi zao kwa ajili ya umoja kati ya Waortodoksi na Kanisa la Roma.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kabla Konstantinopoli haujatekwa na Waturuki (1453), udhaifu wa Wagiriki upande wa siasa na jeshi uliwaelekeza kutafuta msaada wa Wakristo wa Magharibi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo zilipatikana fursa nyingi za kukaribiana na kujaribu kuungana, ambazo Mapapa kila mara waliwatumia Wafransisko na Wadominiko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa namna ya pekee Mtaguso II wa Lyons, kwa juhudi hasa za Bonaventura, ulifanikiwa kutangaza umoja, ingawa baadaye ukashindikana kwa sababu mbalimbali.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Juhudi nyingine kulingana na mitazamo ya nyakati hizo zilifanywa na Ndugu Wadogo waliosambaa kotekote Mashariki na kutoa mifano bora ya maisha yao, pamoja na kutangaza kwa sauti na kwa maandishi ukweli wa Kanisa Katoliki ili kuwavuta Waortodoksi mmojammoja au makundimakundi kuingia katika ushirika kamili nalo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Sehemu fulanifulani matunda yaliridhisha, lakini wengine waliuawa, hasa baada ya Waturuki kuteka Ulaya Mashariki Kusini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Nje ya eneo hilo, utume huo ulifanyika pia Urusi, Georgia, Armenia, Irani, Lebanoni, Misri hata Ethiopia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kazi ngumu zaidi ilifanyika kwa wasio Wakristo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Karne XIII ilikuwa mwanzo wa umisionari wa aina mpya, ambao unaongozwa na Mapapa kwa kutumia mashirika ya Ombaomba (yaliyofaa sana kwa utayari wa kutumwa na kwa umoja wa miundo yake), unapata wamisionari mchanganyiko kutoka nchi yoyote, unaenea katika bara lote la Asia (ambalo linakuja kujulikana na Wazungu wakati huo) na hauna faida ya uchumi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Fransisko alichochea hayo kwa mifano na mafundisho yake ambayo alisisitiza kuwa wito huo ni wa Kimungu, kwa hiyo hautakiwi kuzuiwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa mang’amuzi yake alielekeza kutoa kwanza ushuhuda wa maisha ya Kikristo, halafu tu, kadiri ya mapenzi ya Mungu, kuhubiri wazi imani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafuasi wake hawakufuata daima maelekezo hayo, kwa maana wengi waliwachokoza Waislamu ili kuuawa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika historia ya misheni za Kifransisko, tunaona kwanza uenezi mkubwa upande wa Mashariki, halafu karne nyingine ya kufifia, halafu katika karne XV msukumo mpya toka kwa Waoservanti, lakini kuelekea maeneo mapana ambayo yalivumbuliwa na Wazungu miaka ya mwisho ya karne hiyo na kuhitaji Injili.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kuanzia mwaka 1217 Wafransisko wametunza mahali patakatifu pa nchi ya Yesu, ingawa iliwabidi kuvumilia magumu mengi, dhuluma na vifodini; wengi walikufa pia kwa kuwashughulikia wenye tauni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kuanzia mwaka 1219 wengine walitumwa Afrika Kaskazini, ambapo baadhi walifia dini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shirika lilianza kupata Maaskofu kwa ajili ya Moroko, ingawa hawakuweza kukaa huko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kumbe Tunisia na Libya waliruhusiwa kuwaongoa Waislamu wakachuma matunda kwa muda fulani, ingawa vipindi vingine waliweza tu kuwahudumia Wakristo wageni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1241 Wamongolia, baada ya kujitwalia Asia karibu nzima, walivamia Ulaya na kufadhaisha Wakristo wote, kwa sababu hakuna aliyeamini uwezekano wa kuwashinda.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mapapa walijaribu kuwasimamisha kwa kutuma Wafransisko na Wadominiko (wa kwanza ni Yohane wa Pian del Carpine) waombe masharti ya amani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ujumbe huo uliposhindikana, walianza kupenya kama wamisionari upande wa Ulaya Mashariki, wakasambaa kwa ruhusa ya watu hao wakatili sana katika utawala wao wote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Nikola IV alimtuma (1291) Yohane wa Montecorvino, mwanzilishi wa misheni za China na Askofu wa kwanza wa Beijing, mwenye majimbo sita chini yake katika ufalme mzima (hadi Urusi).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Nyumba za kitawa katika eneo hilo lote likafikia kuzidi 50, baadhi zikiwa na ndugu wasiopungua 20.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Papa Inosenti VI (1352-1362) aliomba mkutano mkuu wa mwaka 1353 uongeze wamisionari alivyotaka mfalme wa Mongolia, lakini itikio likawa hafifu, kwa kuwa tauni iliyoua wamisionari wengi, iliua pia watawa wengi Ulaya.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo misheni zikaendelea kwa shida tu mpaka ikaja kufa China ilipojikomboa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia, Ndugu Wadogo waliongoa Walitwania, taifa la mwisho la Ulaya kuingia Ukristo (karne XIII na XIV).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Karne XV ilielekeza umisionari upande mwingine, na Waoservanti waliuchangamkia kuanzia visiwa vya Kanaria vilivyopokea Ukristo haraka kwa juhudi za ndugu waliofikia kuwa 200, mmojawao Didakus wa Alkala.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kutoka huko umisionari ulienea pwani za Afrika Magharibi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mzunguko wa Afrika hadi Rasi ya Tumaini Jema (Bartolomeo Dias, 1488) na India (Vasko Da Gama, 1497-1498), na hasa uvumbuzi wa Amerika (Kristoforo Columbus, 1492) ulisisimua sana umisionari kwa maeneo, miundo na mbinu mpya.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakati ambapo uenezi wa Waturuki Waislamu ulikuja kuzuia njia za Asia, na misheni zilizokuwa chini ya utawala wao zilidumaa, Ndugu Wadogo walistawisha upeo umisionari wao Amerika na Asia Mashariki kupitia baharini (wakati huo Asia Mashariki ilikuwa chini ya Askofu wa Funchal, katika kisiwa cha Afrika Magharibi!).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upande wa miundo wafalme wa Ureno na wa Hispania walipogawana ulimwengu kwa baraka ya Papa Alexander VI (1492-1503) walipewa pia usimamizi wa kazi zote za misheni, pamoja na haki ya kuchagua na kutuma wamisionari katika maeneo yao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo karne XVI idadi ya wamisionari OFM ilifikia 6,000, wengi wao wakitokea nchi hizo mbili, kwa sababu mataifa mengine waliweza wakabaguliwa na hata kurudishwa nyumbani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo 6 wa kwanza walifika Amerika (kisiwa cha Hispaniola, leo Dominikana/Haiti) mwaka 1493 na kuanza kuwahubiria wazalendo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wengine wakafuata mapema na kuenea kadiri vilivyovumbuliwa visiwa vingine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kufikia mwaka 1500 walikuwa wameshabatizwa wazalendo 3,000 Hispaniola na wengi zaidi Kuba.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1504 yaliundwa majimbo matatu na mwaka 1505 kanda ya shirika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1511 alitawazwa Askofu wa kwanza wa Amerika visiwani (Dominikana) na mwaka 1513 wa bara (Panama), wote wawili wakiwa Wafransisko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ila barani hatari zikawa nyingi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Waliohamia Brazili (1503) waliuawa baada ya miaka miwili, na wengi wa waliowafuata wakauawa pia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo Wafransisko wakaendelea na umisionari huko, wakiwa peke yao hadi 1549.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Vilevile Ndugu Wadogo ndio wamisionari wa kwanza kufika India kwa meli (1500, baada ya kupitia Brazili); wengine wakafuata.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mabanyani waliwaua 3, lakini wengine waliongoka jumla wakabatizwa pasipo mafundisho kutokana na uhaba wa wamisionari.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Safarini, wengine walihubiri kisiwani Sokotra (karibu na Somalia) na kuongoa karibu wote, hata wakageuza msikiti kuwa kanisa la Bikira Maria; lakini Waarabu wakakiteka (1510) wakaharibu kila kitu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Uenezaji wa Injili unatimia unapopenya utamaduni wa watu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tuone basi Ufransisko ulivyoathiri Kanisa na jamii, kuanzia elimu, fasihi na sanaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Fransisko hakuwa msomi, tena alihisi uchu wa elimu unavyoweza kuzuia udogo na usawa wa wafuasi wake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini, akitambua njia hiyo haiepukiki, alielekeza namna ya kuifuata bila ya kudhurika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwake Antoni wa Padua ndiye kielelezo, kwa jinsi alivyokuwa tayari kuweka pembeni usomi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndiyo sababu alimruhusu kuwafundisha ndugu teolojia huko Bologna mradi isizimishwe roho ya sala na ibada.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1231 shirika lilikuwa na nyumba za masomo hata Paris na Oxford karibu na vyuo vikuu ili kuwaandaa walimu ambao wafundishe katika konventi muhimu zaidi za kila kanda.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndipo walipojipatia sifa ya elimu na nafasi mpya za utume, ingawa Egidi na wengineo walizidi kulaumu Paris kwamba imeharibu shirika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tangu karne XIV katika konventi karibu zote kulikuwa na vipindi vya lazima kwa wasio mabradha.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia yalianzishwa masomo kwa waliotarajia kupata daraja takatifu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mitindo ya kufundisha ilikuwa sawa na ile ya mashirika mengine na ya vyuo vikuu: vipindi asubuhi na jioni, mijadala, mahubiri ya walimu na ya wanafunzi vilevile.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shirika halikuwa na mwalimu maalumu na mafundisho ya lazima, ila tabia na mazingira yake yote vilielekeza Ndugu Wadogo kuwaza namna fulani, yaani kusisitiza upendo kuliko ujuzi, na utashi kuliko akili; pia kumuona Mungu kama Wema kuliko kama Ukweli.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Falsafa ya Wafransisko ilifuata ile ya Plato kumpitia Augustino (Antoni alitoka shirika lake).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kati ya walimu wa vyuo vikuu aliyeelekeza njia ni Aleksanda wa Hales (+1245), aliyemfundisha Bonaventura huko Paris.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa mtakatifu huyo, mwalimu ni Kristo tu, na elimu ni moja tu, ile inayotuunganisha naye, hasa Maandiko Matakatifu, ambayo peke yake yanawafaa Ndugu Wadogo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada yake teolojia ikabili mababu wa Kanisa na maandishi ya walimu wa teolojia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wanafalsafa na waandishi wengine wasomwe tu kwa mpito kadiri wanavyosaidia kuelewa Biblia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndiyo njia ya kufikia elimu, lakini mtu akitaka hekima anapaswa kuwa na maisha matakatifu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Oxford iliwatoa hasa: Roger Bacon (+1292), mtaalamu wa mambo mengi na mwanzilishi wa mtindo wa upimaji kama msingi wa sayansi; Yohane Duns Scoto (+1308), mwalimu mwenye uchambuzi mkali, anayesifiwa kwa kuonyesha Kristo kuwa kiini cha uumbaji, na kwa kutetea sifa ya Maria kukingiwa dhambi ya asili (Wafransisko wakaendelea kuitetea hadi ikatangazwa na Papa Pius IX, wa Utawa III, mwaka 1854, kuwa dogma); na Wiliamu wa Ockham (+1347) aliyepotosha falsafa akadai eti, akili haiwezi kujua yanayopita malimwengu: msimamo wake ukaenea sana, ukampa Martin Luther silaha dhidi ya imani katoliki, ukaathiri utamaduni wa Magharibi hadi leo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ufransisko uliathiri vilevile mwelekeo wote wa sanaa ya Magharibi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ukiitikia vizuri matarajio yote ya kidini na ya kijamii ya kipindi cha mageuzi, ulieneza mtazamo mpya wa maisha unaojali mtu na viumbe vyote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo ulichangia sana upatikanaji wa mitindo mipya na njia mpya za kufurahia uzuri, ingawa bila ya kupotewa na imani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Fasihi ya Kifransisko inapenda kusimulia, tunavyoona katika maisha ya mwanzilishi yaliyoandikwa na wafuasi wake; uchorahi unaonyesha sura halisi ya kwake na ya wengineo; hata ujenzi unafuata njia mpya, hasa kufuatana na kielelezo cha kanisa la Fransisko huko Asizi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata katika ujenzi wa nyumba zao Ndugu Wadogo waliweza kuzingatia ufukara bila ya kupuuzia uzuri, kiasi kwamba upendevu wake unavutia wengi hadi leo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Marekebisho kuendelea (1517-1762) Matawi mapya kuchipuka Utengano wa Waoservanti na Wakonventuali ulitatua tatizo moja, lakini haukufaulu kuunganisha makundi yaliyorekebishwa, ingawa Papa alikuwa ameagiza itungwe mara katiba moja kwa yote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadhi yalidumu kuwa na kanda zao, Waoservanti wa Italia wakaikataa katiba hiyo wakaendelea kuirekebisha mfululizo ile maalumu ya kwao, na kanda nyingine zilijitungia vilevile na kuzidisha tofauti shirikani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kilichohatarisha zaidi umoja ni utaifa uliochochewa na serikali mbalimbali kwa faida ya siasa ya nchi zao dhidi ya nyingine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafalme waliingilia kwa njama na vitisho masuala ya mikutano mikuu, sawa na walivyoingilia uchaguzi wa Papa, lakini kila mara idadi iliwapa ushindi Wahispania, hata washindani wao (Wafaransa) wakagoma kuhudhuria mara kadhaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Matatizo mengine yalihusu maisha yenyewe, hasa ufukara.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Waliolazimika kujiunga na Waoservanti, na wale wasioacha kutumia fadhili walizokuwanazo wakiwa Wakonventuali, walikataa kurekebishwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kinyume chake, wengine hawakuridhika tena na namna OFM ilivyoshika kanuni, wakadai ruhusa ya kuishika kabisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndivyo walivyofanya watawa wa mashirika mbalimbali, kwa kuwa haja ya urekebisho ilitambulikana na wote katika Kanisa la karne XV-XVI.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa namna ya pekee Ndugu Wadogo walichochewa kufanya hivyo na sura X ya kanuni pamoja na wasia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndiyo sababu Bonaventura aliona haja ya kuwepo makao ya upwekeni katika kila kanda ili kuwaachia uhuru wa kuishi hivyo wale wapendao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kumbe Waoservanti wengi na baadhi ya viongozi wao hawakukubali kuwaachia wenye bidii uhuru huo, kwa sababu ingekuwa sawa na kukiri kwamba wamelegea.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo wakawatenda ndugu hao kama Wakonventuali wa zamani walivyowatenda Waoservanti wa kwanza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walioamini urekebisho unaweza kutoka kwa viongozi wakaja kujionea haiwezekani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Miundo iliyoanza kama urekebisho ikajikuta inajaribu kuzuia juhudi za waliopenda urekebisho, na viongozi wa shirika lililoanza kwa kushindana na viongozi wakawalaumu waliotaka kufanya vile wakisema eti, ni wakaidi tu!


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa kukosa busara na wema walisababisha waliotaka urekebisho wakafuate njia zao ili kupata ruhusa walizozihitaji, kwa kumkimbilia Papa au viongozi wa serikali.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mara nyingine Wakonventuali walipokea makundi hayo chini ya ulinzi wao ili kuwakomoa Waoservanti waliokuwa wanawadharau wakijidai ndio wafuasi halisi wa Fransisko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndiyo asili ya matawi mapya, hasa lile la kujitegemea la Wakapuchini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1525 Mateo wa Bascio alimkimbilia Papa Klementi VII (1523-1534) ili kuruhusiwa ashike kanuni, avae kanzu asili na kuhubiri huko na huko alivyotaka.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Alipokubaliwa, walijiunga naye ndugu wawili, Ludoviko wa Fossombrone na Rafaeli wa Fossombrone.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mtumishi wa kanda aliwatafuta sana, lakini walilindwa vizuri na Katerina Cibo, ndugu wa Papa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ili kukwepa dhuluma, wakajiunga na Wakonventuali, halafu wakapewa na Klementi VII haki ya kuwa na Mtumishi wao chini ya Mkuu wa Wakonventuali na ya kupokea wanovisi (1528).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mapema walianza kuitwa Wakapuchini kutokana na kofia yao kubwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upinzani wa Mkuu wa OFM dhidi yao haukufaulu; kinyume chake, kwa kuwa alitaka kuzuia hata makao ya upwekeni ndani ya shirika, ndugu wengi wenye bidii wakakata tamaa wakajiunga na Wakapuchini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Njama nyingine za kuwakomesha zikashindikana, hivi kwamba mwaka 1535 walikuwa tayari 700.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndipo aliposhika uongozi wao Bernardino wa Asti aliyelipa shirika jipya sura ya kiroho ya kudumu, hasa kwa njia ya katiba iliyotungwa mwaka huo na kupitishwa mwaka uliofuata.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hatari nyingine zilitokea ndani ya shirika, kwa ukaidi wa Ludoviko, halafu kwa uzushi wa mwandamizi wa Bernardino.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hatimaye mambo yakatulia na tawi jipya likazidi kustawi kiroho na kitume, ingawa Papa Julius III (1550-1555) alikataza Waoservanti wasihamie tena kwa Wakapuchini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo hawa wakazidi kujisikia tofauti na Wafransisko wenzao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mkutano mkuu wa mwaka 1552 ulionyesha kuwa juhudi kali za awali zimeanza kutulia na kujilinganisha na maisha: shirika lilipanga masomo na kuwa na watu maarufu upande wa elimu, utume na uongozi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Jambo muhimu zaidi, lilimzaa mtakatifu wa kwanza, bradha Felix wa Cantalice (+1587), kielelezo cha unyofu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mtaguso wa Trento (1545-1563) ulisifu tawi hilo kama urekebisho wa kufaa na wenye uaminifu kwa wito wake hata kustahili kutazamwa na Kanisa kwa namna ya pekee.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shirika likazidi kukaza nidhamu ili kuzuia ulegevu, likaanza kuenea ng’ambo ya milima ya Italia Kaskazini (1573).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ulipozuka upinzani wa Wakonventuali, Kanisa lilikuwa limeshang’amua ubora wa Wakapuchini; basi, Papa Paulo V (1605-1621) alitamka kuwa ni Ndugu Wadogo halisi na wana wa Fransisko sawa na matawi mengine (1608), halafu akawaondoa chini ya Mkuu wa Wakonventuali na kuwapa Mtumishi wa kwao mwenye haki ya kuhesabiwa mwandamizi halali wa mwanzilishi (1619).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa wakati huo shirika limeshazaa tena Serafino wa Montegranaro (+1604), bradha asiye na vipawa vingi kiutu bali mwenye karama za ajabu, Yosefu wa Leonesa (+1612), padri Mkapuchini wa kwanza kutumwa kwa Waturuki Waislamu halafu mhubiri bora Italia, na Laurenti wa Brindisi (+1619), “mwalimu wa Kitume”, mtimilifu kuliko Wakapuchini wote kwa utakatifu, elimu na utume.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakafuata Fidelis wa Sigmaringen (+1622), wa kwanza kutoka nje ya Italia, na wa kwanza kufia dini kati ya waliotumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani, halafu Bernardo wa Corleone (+1667), mwongofu mwenye toba kali.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia walipatikana wenye heri 6.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kipindi hicho ndicho cha ukomavu wa shirika, mitazamo ya Kiitalia ilipopanuka kwa kuenea nje ya nchi na wanashirika waliposhika nafasi muhimu katika Kanisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadaye hakuna matukio ya maana zaidi, isipokuwa mengine ya kufaa na mengine yasiyofaa ambayo yaliathiri shirika: idadi ya watawa na ya shughuli iliongezeka pamoja na sifa kutoka kwa viongozi wa Kanisa na serikali, lakini zilizuka vurugu pia kama ile ya utaifa (1636-1678).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Papa Benedikto XIV (1740-1758) aliamua mhubiri wa Papa awe daima Mkapuchini, akasema, “Shirika la Wakapuchini linastahili yoyote yale, kwa kuwa ndilo kielelezo pekee cha ukamilifu wa Kiinjili kilichobaki hadi nyakati zetu”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kweli urekebisho huo uliendelea kushika kikamilifu kanuni kwa muda mrefu kuliko mengine yote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Nyumba ziliendelea kujengwa ilivyoagizwa toka mwanzo, ndogo sana, nje ya miji na vijiji, zikielekeza ndugu kufuata ufukara na unyofu hata ulimwengu ulipokazania fahari.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Watakatifu wa kipindi hicho ni bradha Krispino wa Viterbo (+1750), kielelezo cha furaha ya kiroho, Ignas wa Santhià (+1770), padri mwenye bidii kwa wagonjwa na wakosefu, Ignas wa Lakoni (+1781), bradha ombaomba aliyesaidia sana fukara, na Felix wa Nicosia (+1787), bradha mtiifu ajabu, mbali ya mwenye heri 1.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Vilevile Italia, ndugu waliojikusanya katika makao ya upwekeni kuanzia mwaka 1535 (mkutano mkuu ulipowaruhusu ili kuzuia wengine wengi wasiwakimbilie Wakapuchini), kisha kuongezeka waliwekwa moja kwa moja chini ya Mtumishi mkuu tu (1579), wakapewa katiba maalumu (1595), ruhusa za pekee sana (1596), hatimaye Kiongozi mkuu na mkutano mkuu wa kwao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo mamlaka ya Mtumishi wa OFM kwao ikawa jina tu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kati ya hao Wariformati katika kipindi hicho tunawakuta watakatifu mabradha watatu: Benedikto Mwafrika (+1589), mtoto wa watumwa huko Italia, Mnegro wa kwanza kutangazwa mtakatifu, Umile wa Bisignano (+1637), mnyenyekevu ajabu, na Karolo wa Sezze (+1670), aliyeandika vizuri sana kuhusu maisha ya kiroho; halafu mapadri Pasifiko wa San Severino (+1721), aliyezingatia sana maisha ya sala, na Leonardo wa Portomaurizio (+1751), tunda bora la Kirekebisho kilichoanzia mjini Roma karne XVII.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia walipatikana wenye heri 4.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Hispania, baadhi ya wafuasi wa urekebisho wa Pekupeku, baada ya kuunganishwa na Waoservanti (1517) walimkimbilia Mkuu wa Wakonventuali ili kukwepa vizuio vya OFM, na mmojawao, Petro wa Alcantara (+1562) akafanywa Mkurugenzi wao (1557).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Alipokufa, Papa Pius IV (1560-1565) akawahamisha Waalkantara chini ya Waoservanti lakini bila ya kufuta kanda zao, katiba yao na mavazi yao maalumu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Papa Gregori XIII (1572-1585) akamkataza Mkuu wa OFM asiingilie masuala yao ya ndani (1578), na Papa Urban VIII (1623-1644) akawaruhusu wasifuate tena katiba ya shirika lote (1642).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Jinsi sisitizo la sala na toba linavyozaa matunda imethibitishwa na umisionari wao (Amerika na Asia Mashariki) na hasa na watakatifu 9 wa urekebisho huo, wakiwa ni pamoja na Paskali Baylon (+1592), mwenye ibada ya pekee kwa Ekaristi, Petro Batista, Martino wa Kupaa na Fransisko Blanco, mapadri, halafu Fransisko wa mt. Mikaeli, Gonzalo Garcia na Filipo wa Yesu, mabradha, ambao wote walifia dini Japani (+1597), hatimaye Yohane Yosefu wa Msalaba (+1734), mpenda ufukara mkuu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia walipatikana wenye heri 22.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Ufaransa makao ya upwekeni hayakustawi sana hadi mwisho wa karne XVI.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1601 walioishi huko wakapewa na Kanisa Mkurugenzi mwenye mamlaka pana sana; hapo wakaenea haraka kwa msaada wa mfalme, hata kanda zote za Ujerumani na Uholanzi zikajirekebisha na kujiunga nao, wakaitwa Warekoleti.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mmojawao ni John Wall (+1679), aliyefia dini huko Uingereza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVI-XVII karibu kila mkutano mkuu wa OFM ulizungumzia katiba na kupigania umoja, ambao haukuwa rahisi kutokana na mchanganyiko wa ndugu waliopenda fadhili za Wakonventuali na wengine waliotaka urekebisho.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika hali hiyo Watumishi wakuu walijitahidi kuhuisha shirika lote, lakini wengi wao walitumwa na Mapapa kama mabalozi kwa wafalme na Maaskofu wa Ulaya, au walipewa uaskofu wa miji muhimu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shirika halikupendezwa kwa sababu lilikuja kukosa uongozi imara: ndiyo maana mara kadhaa liliwadai kiapo cha kutokubali kazi hizo au walau cha kujiuzulu Utumishi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Watakatifu waliopatikana kipindi hicho ni: Salvatore wa Horta (+1567), bradha aliyefanya miujiza mingi ajabu (labda milioni moja), Nikolaus Pieck, Jeromu wa Weert, Teodoriko van der Eem, Nikasi wa Heeze, Wilehadi wa Denmaki, Godefrid wa Melveren, Antoni wa Weert, Antoni wa Hoornaert, Fransisko wa Roye, mapadri, halafu Petro wa Assche na Korneli wa Wijk-bij-Durstede (+1572), mabradha, ambao wote walifia dini Uholanzi, John Jones (+1588), aliyefia dini Uingereza, hatimaye Fransisko Solano (+1610), mmisionari bora Amerika Kusini aliyezunguka kotekote kwa miaka 14, akihubiri na kuimba.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wenye heri wa kipindi hicho ni 17.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Karne XVII ikawa ya utulivu na utendaji, lakini ongezeko kubwa mno la watawa lilisababisha matatizo makubwa na ulegevu hata katika marekebisho.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pamoja na utaifa kuzidi, matawi ya Italia yalishindana kwa maandishi makali ya kukwaza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Makwazo mengine yalitokana na desturi ya Watumishi kadhaa kutuma watawa wasiofaa kwenye kanda nyingine au kuwaacha nyumbani mwa marafiki au ndugu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Badala ya juhudi za watawa kwa ajili ya kanuni kama katika karne zilizopita, sanasana tunakuta viongozi wakijitahidi kuwalazimisha washike kanuni, lakini bidii za namna hiyo hazikuweza kufanikiwa kwa kuwa hazikutoka moyoni mwa watawa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hatimaye mwaka 1676 mkutano mkuu ulikubali na kuagiza kila kanda ianzishe makao 3-4 ya upwekeni ambapo yafanyike malezi ya watakaji na wanovisi wote: baadaye katika mazingira hayo walistawi Thomas wa Cori (+1729), mhubiri maarufu na Teofilo wa Corte (+1740), mwanafunzi wake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mtakatifu mwingine ni Junipero Serra (̟+1784), padri Mhispania aliyeinjilisha kwa mara ya kwanza Kalifornia (leo Marekani Magharibi).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini katika karne XVIII ilionekana wazi jinsi matazamio ya wengi yalivyolenga kupata kwa visingizio vyovyote fadhili na nafasi za kwanzakwanza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kupitia mikutano mikuu upuuzi wa namna hiyo uliathiri sheria za shirika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia mabadiliko mengi mno ya katiba, badala ya kusaidia nidhamu, yalizidi kuipunguza kwa kusababisha ndugu wasiijali katiba isiyodumu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upande wa Wakonventuali, utengano na Waoservanti haukuwaondolea baadhi yao wasiwasi kuhusu utekelezaji wa kanuni, ingawa Mtaguso wa Trento ulitamka (1563) kwamba OFM na Wakapuchini tu hawaruhusiwi kuwa na mali hata kishirika, tofauti na Wakonventuali na mashirika mengine yote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Uhusiano na matawi yaliyokimbilia chini ya Mkuu wao ili kufuata urekebisho ulichochea hamu ya kuwaiga.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndivyo walivyoanza Wakonventuali wa Urekebisho Hispania: uenezi wao ulichangia uamuzi wa Papa Pius V (1566-1572) wa kuunganisha na OFM Wakonventuali wote wa Hispania na Ureno (1566-1567).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Juhudi za mikutano, za Watumishi wakuu na za watawa wenyewe zilileta nidhamu na ustawi, hasa mmojawao alipochaguliwa kuwa Papa Sixtus V (1585-1590) akaanza kuwasaidia kwa kila njia, kama vile kuunganisha chini ya Wakonventuali marekebisho madogo yaliyokuwa yameanza Italia (1562).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ila mwaka 1669 yakaja kutawanywa, baada ya kusumbuliwa sana na Wakonventuali wa kawaida na Wakapuchini (kuhusu sare zao zilizofanana).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kabla ya hapo mkutano mkuu ulitunga katiba mpya kabisa (1625) ili kuondoa misimamo tofauti kuhusu kanuni: katiba hiyo haikufuata matamko ya zamani ya Mapapa juu ya kanuni, bali ilipitisha moja kwa moja desturi za shirika zilivyokuwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya kuthibitishwa na Urbani VIII, Wakonventuali wakaanza kuweka nadhiri zao kwa kutamka wazi kuwa watashika kanuni “kadiri ya katiba ya Urbani” tu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya kujipatia hivyo msimamo wa kudumu, Wakonventuali wakazaa mwenye heri 1 na watakatifu 2 waliong’aa mmoja hasa upande wa sala, mwingine upande wa utume: Yosefu wa Copertino (+1663) na Fransisko Antonio Fasani (+1742), wote mapadri.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia shirika liliendelea kusifiwa upande wa elimudini likaona mtawa wake mwingine kuwa Papa Klementi XIV (1769-1774) ambaye naye alilipendelea sana, k.mf. kwa kuwahamisha Waoservanti wote wa Ufaransa chini ya Wakonventuali.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa mara nyingine upendeleo huo ukazaa chuki ya wengine ilivyojitokeza kisha kufa kwake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Takwimu ya jumla ya Utawa I ni kama ifuatavyo: Mwaka 1575 hivi: (Waoservanti) 32,750; (Pekupeku) 1,700; (Wariformati) 500; (Warekoleti) 50 = OFM jumla 35,000; Wakonventuali	12,000; Wakapuchini 3,600 = Jumla kuu 50,600 Mwaka 1700 hivi: (Waoservanti) 36,400; (Pekupeku) 6,600; (Wariformati) 13,900; (Warekoleti) 9,200 = OFM jumla 66,100; Wakonventuali 15,200; Wakapuchini 27,300 = Jumla kuu 108,600	 Mwaka 1762 hivi: (Waoservanti) 39,900; (Pekupeku) 7,000; (Wariformati) 19,000; (Warekoleti)11,000 = OFM jumla 76,900; Wakonventuali 21,000; Wakapuchini 34,000 = Jumla kuu 131,900.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Bila ya kujali tofauti kati ya tawi na tawi, karibu 60% walikuwa mapadri, ambao nusu ya idadi yao walikuwa wahubiri, nusu “mapadri wa Misa na sufuria” tu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ongezeko lilipungua kwanza kutokana na Uprotestanti kuenea na kufuta kanda kadhaa Ulaya Kaskazini, na utawala wa Kiislamu kuenea Ulaya Mashariki Kusini, ingawa pande nyingine zilifidia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Karne yenye ongezeko la kasi zaidi ni ile ya XVII: ndio mwanzo wa wasiwasi na hofu kwa viongozi wa Kanisa na serikali, kwa kuwa mashirika mengine pia yalikua.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kuanzia mwaka 1634 Mapapa walichukua hatua kuzuia upokeaji wa wanovisi na kupunguza konventi (Italia zilifungwa 24.2%), hata kufikiria uwezekano wa kuwapeleka watawa vijana kupigana na Waturuki ili kuwapunguza!


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini hatua hizo hazikufanikiwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kuhusu uenezi, wakati wa kufikia kilele cha idadi ya wanashirika mgawanyo ulikuwa ifuatavyo: Italia na visiwa 52,400; Hispania na makoloni 26,100; Ufaransa 21,000; Ujerumani n.k. 20,300; Ureno na makoloni 4,000; Dola la Waturuki 2,800; Polandi na Urusi 3,000; Uingereza na Irelandi 1,750.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Maisha ndani ya shirika Kadiri ya hati ya utengano (1517) Mkuu wa Waoservanti tu alikubaliwa kuitwa Mtumishi mkuu, wakati yule wa Wakonventuali alipewa jina la Mwalimu Mkuu; vilevile viongozi wa kanda.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini jina hilo jipya halikuja kutumika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mkuu wa Wakapuchini aliitwa Makamu (wa Mkuu wa Wakonventuali aliyetakiwa kumthibitisha baada ya kuchaguliwa).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Jina la “Mtumishi mkuu wa Shirika lote” lililotumiwa na Mkuu wa OFM lilichukiwa na kulalamikiwa na Wakonventuali na Wakapuchini, hadi Paulo V alipotamka kuwa hao wote ni wana halisi wa Fransisko, na Wakuu wao ni waandamizi wake halali (1619).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata hivyo mabishano ya wazi yakaendelea kuhusu mlolongo wa uandamizi huo, mtindo asili wa kanzu na hasa kofia yake, mpaka Papa Alexander VIII (1689-1691) alipokataza maandishi yote juu ya hayo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwanza Kardinali mlinzi alikuwa mmoja kwa wote, halafu Wakapuchini wakakubaliwa kuwa na mmoja wa kwao (1564), na vilevile Wakonventuali (1580).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mara kadhaa waliingilia mno masuala ya shirika hadi kulivuruga na kusababisha Mapapa walazimike kuwazuia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mamlaka yao ilipungua ilipoanzishwa Idara ya Papa kwa Watawa (1586).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tofauti kati ya matawi kuhusu miundo ya ndani ziliendelea, hasa upande wa mikutano, lakini hazikupata kamwe kuwa kubwa mno, kwa sababu ya kanuni na mapokeo yao kuwa mamoja.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Haikuwa rahisi kwa viongozi kuhuisha kiroho umati mkubwa vile wa watawa, hasa tukizingatia jinsi Wafransisko wasivyopangika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ili kuleta nidhamu zilitumika mbinu za kisheria: ziara za Mkuu zilizofanyika kwa ukali na adhabu hata ya kufungwa na kufukuzwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mbinu mpya (hasa kuanzia katikati ya karne XVII) ni mazoezi ya kiroho; pengine zilisambazwa pia barua za Mkuu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Maisha ya kiroho yalistawi hasa Hispania katika karne XVI, Ufaransa katika karne XVII, na Italia katika karne XVI-XVIII.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika hiyo karne ya dhahabu ya Hispania, Ndugu Wadogo walichanga na wananchi wenzao walioandika juu ya maisha ya kiroho: ufafanuzi kamili wa mang’amuzi ya ndani na teolojia ya kiroho pamoja na ugumu wa maisha, ingawa walifuata mapokeo ya shirika kwa kusisitiza zaidi uhuru wa roho, ubora wa upendo na usahili katika kumuelekea Mungu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu wa Italia walielekea zaidi utendaji hasa katika huruma, hivyo hawakulenga mirukoruko katika ibada.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hasa Wakapuchini walijitahidi toka mwanzo kuandika vitabu vyenye lengo la kujenga kiroho wasomaji na kuwaelekeza wote katika sala kama njia bora ya kurekebisha maisha.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu wa Ufaransa walizingatia hasa matakwa ya Mungu kama muhtasari wa hatua tatu za maisha ya kiroho.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne hizo mtindo wa Baroko ulitawala sanaa na maisha ya jamii pia, ukijali sura kuliko undani, vitendo kuliko moyo: hivyo mapambo na madoido yakazidishwa sana.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hiyo ni sababu mojawapo ya marekebisho kusifiwa kadiri yalivyojitokeza katika miguu mitupu, nguo duni, majengo fukara na mwenendo adili.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mambo hayo yalipotokana na msimamo wa moyo yalijenga kweli, tofauti na yalipofanyika kwa nje tu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Maisha katika marekebisho yalikuwa magumu, si ya kuvutia, ingawa riziki hazikukosekana kwa ukarimu wa walei.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kila mmojawapo mwanzoni ulilenga kuwa na ndugu wachache katika nyumba ili kurahisisha usahili, ufukara na udugu, lakini polepole idadi ikaongezeka kwa faida ya taratibu za kitawa na hasa fahari ya ibada.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwaka 1680 kwa wastani kulikuwa na ndugu 17 kwa nyumba; mwaka 1762 walifikia 20.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pamoja na mapadri, mafrateri (kwa maana ya wenye kusomea upadri au walau walionyolewa tonsura) na mabradha kulikuwa na Watersyari wa kudumu katika jumuia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwanzoni mwa kila urekebisho mabradha walikuwa wengi, halafu wakazidi kupungua kutokana na kuchujwa sana; lakini pia kwa sababu wakazidi kukosa nafasi, wakipangwa hata baada ya wanovisi watakaosomea upadri!


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mtaguso wa Trento uliwanyima haki ya kupiga na kupigwa kura, ila Pius V aliwarudishia Wakapuchini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hivyo mabradha wengi walijitafutia ruhusa ya kuhamia kati ya mafrateri, kinyume cha sheria.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wasio mapadri walizidi kupokea Komunyo kuliko zamani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shida kubwa ilikuwa bado namna ya kuwapa kazi mapadri wasio wahubiri, kwa kuwa hawakufanya utume wala kazi za mikono.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Shughuli kuu ilikuwa Misa na Sala ya Kanisa iliyoadhimishwa usiku (lakini kwa Wakonventuali si mahali pote) na mchana kwa nyimbo (isipokuwa Wakapuchini na Wariformati walipendelea kuacha nafasi zaidi kwa sala ya moyo).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Haja ya kutafuta miito haikuwepo; kazi ilikuwa kuichuja tu kwa majaribu mengi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata desturi ya Wakonventuali ya kupokea watoto ikaja kwisha karne XVI.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ili mtu apokewe kama frateri alipaswa kuwa na elimu ya msingi na kujua Kilatini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hayakufikiriwa makao ya malezi kwa watakaji.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa wanovisi Papa Klementi VIII (1592-1605) aliagiza (1596) zichaguliwe tu nyumba ambapo maisha ya kitawa yanashikwa kikamilifu; tena watengewe sehemu maalumu na kuwasiliana na mlezi wao na msaidizi wake tu, pamoja na kushiriki ratiba ya jumuia (sala, milo n.k.).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVIII zikaanza kutokea nyumba za unovisi kwa mabradha tu, zilizozidisha utengano wa kitabaka ndani ya shirika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kazi ya mwaka wa jaribio ilikuwa hasa kueleza kanuni na amri zake kadiri ya matamko ya Mapapa; mapokeo ya shirika; nidhamu; juhudi za kiroho; taratibu za ibada (pamoja na kuimba, kwa Wakonventuali na Waoservanti); Sala ya Kanisa; hasa utekelezaji wa sala na maadili.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walezi bora waliandika vizuri juu ya mang’amuzi yao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya nadhiri (ambazo zilikuwa za daima tu) watawa chipukizi walitakiwa kuendelea na malezi miaka mitatu katika nyumba ya kuaminika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kulikuwa na maagizo kuhusu malezi ya kudumu pia (vipindi vya mara kwa mara kwa wote).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Utume Mikutano mikuu ilishughulikia utume wa kuhubiri ikisisitiza ndugu waandaliwe na kuchujwa kwa makini, halafu wasiofaa wanyang’anywe ruhusa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia zilipangwa ngazi mbalimbali: kuanzia wahubiri wa konventi na wa kanisa lake hadi wahubiri wakuu wa mahali muhimu zaidi alipojiwekea Mtumishi mkuu (Italia palikuwa 30).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Lakini mvuto wa elimu ulisababisha huduma za kiroho zisizingatiwe sana na ndugu wenye vipawa vingi zaidi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Basi, ili kuwavuta wakahubiri na kuungamisha Mkuu wa OFM alipewa haki ya kuwapa fadhili na vyeo, kama kawaida ya wakati huo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Urekebisho wa Wakapuchini ulipinga mitindo ya kuhubiri kwa kurudia unyofu wa Injili, kuhimiza ushuhuda wa maisha na kulenga wongofu wa wasikilizaji.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa karne moja na zaidi hao waliendelea kuwa wahubiri bora, kwa jinsi wanavyoelewa watu na kugusa sio akili tu, bali mioyo pia, ya wadogo na hata ya wasomi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hayo yalikuwa matokeo ya maisha bora ya kiroho, lakini pia ya maandalizi ya mpango chini ya walimu wa hakika.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walipoanza (1650 hivi) kufuata mitindo ya Baroko, matunda yakapungua.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wahubiri waliongoza pia roho binafsi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani waliungamisha sana, kumbe Wakapuchini walisita kupokea kazi hiyo, isije ikavuruga maisha yao ya sala hasa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walianza kuifanya nje ya Italia (katika mkoa wa Alsasya kati ya mwaka 1740 na 1747 waliungamisha mara 24 milioni!), lakini walitakiwa kuwa na sifa maalumu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kati ya mahubiri zilishika nafasi ya pekee wiki za uamsho, hasa kuanzia mwaka 1650 hivi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Waliokusudiwa kuziendesha walidaiwa maandalizi kamili.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadhi zilifanywa na ndugu 30 hadi 60 kwa pamoja.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kulikuwa na mafundisho maalumu kwa makundi (watoto, vijana, akina baba, akina mama) na pengine mfungo wa siku nne kwa makundi ya pekee.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mbinu zilikuwa mbalimbali, lakini licha ya kufundisha imani na maadili Wakapuchini hawakukosa kuelekeza watu wote namna ya kufanya sala ya moyo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wahispania walitumia sana maandamano ya toba, rozari za hadhara n.k. Waitalia walikuwa wakipanda msalaba karibu na mji au kijiji uwe kumbukumbu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Maarufu kuliko wote waliofanya kazi hiyo ni Leonardo wa Portomaurizio, aliyeendesha wiki hizo mara 343, akiongozana kwa kawaida na mapadri 4 na bradha 1.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya wiki mbili za mahubiri kulikuwa na wiki moja ya maungamo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika miaka 44 aliokoa watu wengi ajabu, na kuinua hali ya roho ya mapadri wanajimbo na watawa katika Italia karibu nzima.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndiye mwenezaji mkuu wa Njia ya Msalaba, ibada iliyoanza kustawi katika karne XV ikiwa na vituo 7 hadi 37, mpaka ile ya 14 ilipopewa rehema ya pekee (1686) na hivyo kuenea popote.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kumbe kiini cha wiki za uamsho za Wakapuchini kilikuwa ni kuabudu ekaristi kwa saa 40 mfululizo, ibada iliyoanza mwaka 1535 na kutoa nafasi ya kuhubiri kwa nguvu zaidi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walieneza ibada nyingine pia, hata kabla Kanisa halijazikubali rasmi, kama vile kwa Moyo wa Yesu, kwa Maria Mkingiwa Dhambi ya Asili (aliyetangazwa na mkutano mkuu wa mwaka 1645 kuwa msimamizi wa shirika) na ile ya kujifanya watumwa wake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kuanzia karne XV Wakonventuali walieneza rozari ya furaha saba za Bikira Maria, na chama cha kamba ya Kifransisko (ambayo hata watakatifu 4 wasio wanashirika walipenda kuivaa kiunoni).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo waliendelea kushika nafasi muhimu katika Kanisa: 739 walikuwa Maaskofu (kati ya mwaka 1503 na 1710), 16 Makardinali (karne XVI-XVIII), na 2 wakafikia Upapa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wengine pia waliathiri sana siasa, k.mf. katika vita vya madhehebu, katika kutetea haki za Kanisa dhidi ya serikali, na hasa kama mabalozi wa Mapapa na wa wafalme Wakatoliki.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hasa Wakapuchini walijihusisha na aina mbalimbali za utume wa kijamii, wakidaiwa na katiba kujitosa hadi ushujaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa namna ya pekee walifanya hivyo yalipoenea maradhi ya kuambukiza, hasa tauni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVI-XVII kila mara walijihatarisha na kufa ili wahudumie kiroho na kimwili walioambukizwa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ilivutia sana kuona wanajumuia wote kujitolea.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tunafahamu zaidi ya ndugu 2,000 waliokufa hivyo, lakini walikuwa walau mara mbili zaidi, bila ya kuhesabu ndugu wengi wa matawi mengine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika miji mingi walikabidhiwa uongozi wa hospitali nzima, hata nje ya nyakati za tauni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Zaidi ya hayo Wakapuchini hasa walihudumia kiroho wagonjwa na walio mahututi, walianzisha vyama vya kutolea huduma hizo, walichapisha vitabu juu yake, walipenya magereza ili kuhudumia wafungwa na waliohukumiwa kufa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ufaransa walikuwa wazimamoto pia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata vita viliwapa nafasi za kujitoa kwa upendo kama mapadri wa wanajeshi, hasa katika kuzuia Waturuki Waislamu wasiteke Ulaya nzima kati ya mwaka 1571 na 1686.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafalme pia waliwatafuta sana Wakapuchini kama wahudumu wa roho na wa mwili wa askari wao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walipambana na mifumo mbalimbali iliyofuatana kuzuka karne hizo na kupotosha imani na maadili, hasa Uprotestanti.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya Rinascimento iliyotaka kurudisha Ulaya kwenye mitazamo ya kipagani, marekebisho ya karne XVI yalihubiri toba na kushuhudia dharau ya anasa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya Ujanseni shirika lilitetea kwa mahubiri na maandishi kipeo cha Kiinjili na mapokeo ya ibada.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Dhidi ya waasi wa dini walioshambulia misingi ya Ukristo, huko Ufaransa walianzisha hata gazeti la kutetea dini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ingawa uenezi wa Uprotestanti ulifunga konventi nyingi, hakuna hata moja iliyoasi jumla.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Idadi ya Wafransisko waliouingia ni ndogo kulingana na ile ya walioupinga tangu ulipoanza, kabla wengi hawajatambua hatari.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kardinali wa Brandeburg aliwakataza (1519) wasiendelee kuhubiri dhidi ya Martin Luther, kumbe Mtumishi mkuu alipofika Ujerumani aliagiza maandishi yake yachomwe, wahubiri waandaliwe kumshambulia tena na wanashirika wote wasali na kujiandaa kufia imani (kama walivyofanya walau 500 katika miaka 1520-1620).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walutheri walitokeza chuki yao kwa kueneza kitabu cha dhihaka “Kurani ya Pekupeku”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baadaye Ndugu Wadogo wakawa kati ya mashirika muhimu zaidi katika kurudisha Ukatoliki kwenye miji na vijiji.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakapuchini walianza kupambana na Uprotestanti kwa mahubiri na katekesi huko Italia usije ukaipenya, wakawa wa kwanza kujitolea kutumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani mara ilipoanzishwa (1622).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Chini yake juhudi ziliongezeka na kupangwa vizuri zaidi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Chuo chake mjini Roma kilianzishwa (1627) hasa kwa juhudi na ukarimu wa Kardinali Mkapuchini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Idara ilikuwa ikituma wale wote waliopendekezwa na wakubwa wao wakiwa na sifa upande wa maadili na elimu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVII idadi kubwa ya waliotumwa ni Wakapuchini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Agizo la shirika lilikuwa kuwasiliana na Waprotestanti kwa kufuata mbinu za Fransisko wa Sales (+1622), yaani kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia Wakapuchini walishirikisha waamini katika kazi hiyo ngumu, na kuandika vitabu vya mabishano.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Uingereza na Irelandi baada ya kufukuzwa wote, kwa karne tatu Wafransiskani wakaendelea kuingia ili kufanya utume kwa siri kutoka Ulaya Bara walipopokea na kulea miito ya visiwa hivyo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali walifanya kazi hasa kati ya Waortodoksi, wakivuta baadhi yao upande wa Roma na kutunza makundi madogomadogo ya Wakatoliki waliosambaa Mashariki.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pia walizuia Uprotestanti usienee kati ya Waortodoksi, hasa kwa kufaulu kumuondosha Patriarki wa Kostantinopoli aliyetaka kuhalalisha ungamo la imani la Wakalvini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Idara ya Papa ilistawisha pia misheni za Waoservanti chini ya utawala wa Waturuki, ambapo wengi walifia dini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Vilevile Wakapuchini walienea sehemu hizo na Urusi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVI Wafransiskani walichuma tunda bora India Kusini walipoungana na Roma Askofu Msiro-Malabari na familia 30,000.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wariformati walifanya kazi miaka 160 Ethiopia wakamwaga damu yao kwa wingi wasikate tamaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kuhusu uenezaji Injili kwa wasio Wakristo, karne XVI-XVII zilikuwa na miito mingi ya kimisionari, hata likatokea swali, “Je, Watumishi wanaweza kuzuia watawa wasiende kwenye nchi za misheni?”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kumbe karne XVIII wito huo haukuvutia tena umati wa ndugu wasio na kazi, hata swali likawa tofauti kabisa, “Je, Watumishi wanaweza kuagiza watawa wao waende Amerika?”.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mkuu wa OFM alifikia hatua ya kutangaza atawatenga na Kanisa watakaozuia watawa wasifuate wito huo.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa kuwachagua na kuandaa vilikuwa muhimu vyuo vya kimisionari, hasa miito hiyo ilipopungua: pamoja na kuwakusanya, kazi yake ilikuwa kuwafundisha lugha na kuwalea kiroho na kichungaji.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mara kwa mara Wakapuchini walisita kukubali misheni za mbali kwa kuhofia mazingira yatafanya watawa washindwe kufuata maisha ya shirika yaliyopangwa mtindo mmoja; pia umbali utamzuia Mkuu asiwatembelee kama desturi: ndiyo sababu hawakuanzisha miundo ya kudumu huko.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upande wa Asia, Waturuki Waosmani walipoteka Yerusalemu (1517) walifunga wamisionari wote kwa miaka mingi, wakaendeleza dhuluma za kila aina pamoja na kuchochea ushindani na Waortodoksi kuhusu kumiliki mahali patakatifu hata kusababisha wauane nao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Utaifa uliwavuruga vilevile.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani walianzisha kanda huko India (1583) wakazidi kuenea Mashariki hadi Indonesia walipoanzisha kanda nyingine (1622).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Misheni za Filipino ni sifa kubwa ya Pekupeku walioanzisha kanda huko (1586) na kulipatia Kanisa (kwa msaada hasa wa Wajesuiti) nchi kubwa pekee ya Kikatoliki katika Asia nzima.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Toka huko wakaenea katika nchi zote za kandokando kuanzia China, walipoongoa mtu aliyekuja kuwa Askofu Mchina wa kwanza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ila mabishano yao na Wajesuiti kuhusu mbinu za umisionari yalikwaza sana hata kudai Papa aingilie kati.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Dhuluma zilipoanza (1723), thuluthi moja ya Wakatoliki 300,000 wa China walikuwa chini ya Ndugu Wadogo, ambao wakafichama na kuendelea na kazi yao, bila ya kujali jela na kifo, kama walivyofanya pia Vietinamu na Kampuchia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata Japani ulizuka ushindani na Wajesuiti, halafu dhuluma kali za serikali, lakini umisionari ukaendelea na kuongoa wengi zaidi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Baada ya Wafransisko 354 wa Utawa I na III kufia dini, waamini wakaendelea kwa siri bila ya mapadri: wamisionari wapya walipofika (1865) wakakuta Wakristo wenye majina ya Kifransisko!


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upande wa Wakapuchini walianzisha misheni India (1632) ambapo walishindana na Wajesuiti kuhusu madhehebu ya Kimalabari hadi mwaka 1744.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Sifa kubwa zaidi ilipata misheni ya Tibet (1707-1745) iliyoeneza Injili hadi Nepali, Butani na Bengala.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Tofauti na India, Afrika na Brazili (zilizokabidhiwa na Papa kwa Wareno), sehemu nyingi za Amerika zilikabidhiwa kwa Wahispania.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kanda OFM ya visiwani ilizidi kustawi hata watawa wake kufanya kazi ngumu Venezuela na Guyana (1540); baada ya majaribio kadhaa wakafaulu kupenya kati ya wazalendo wa Panama halafu kuenea Kolombia, ambapo hadi mwisho wa karne XVI walibatiza Wahindi Wekundu 200,000.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakati huo barani kulikuwa na kanda yenye ndugu 145; miaka 100 baadaye walikuwa 338.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani 2 walifika Mexico pamoja na wavamizi (1519), lakini kazi rasmi ilianza miaka 5 baadaye, walipotumwa Waguadalupe 12 walioandaliwa vizuri; hao wakatunga sarufi, kamusi na katekisimu kwa lugha ya Kiazteka na kuanzisha shule.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Watu waliongoka kwa wingi mkubwa ajabu: 200,000 hadi mwaka 1529, 1,000,000 hadi 1531, 5,000,000 hadi 1536, 9,000,000 hadi 1540 (Wamersedari, halafu Wadominiko na Waagustino walisaidia pia).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo walienea Kusini (1525) hadi Gwatemala, Honduras na Nikaragua, na Kaskazini (1527) katika maeneo ambayo sasa ni Marekani Kusini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kanda ya Mexico iliyoanzishwa mwaka 1535 ikazaa nyingine 7 hadi Marekani Kusini (1612).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Pekupeku pia walianzisha kanda (1599).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwisho wa karne XVII kulikuwa na Wafransiskani 2,400, wengi wao wakiwa wananchi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wavamizi wa Peruu pia waliongozana na Wafransisko katika safari ya kwanza (1527), halafu wakaletwa “mitume 12” waliofanya kazi bora Meksiko (1531), wakifuatwa na wengine wengi kutoka Hispania hata ikaundwa kanda (1553) ambayo nyumba yake mojawapo ilifikia kuhudumia parokia 29 kati ya Wahindi Wekundu: Wafransisko 129 waliuawa nao.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mjini Lima ilianzishwa konventi kubwa ya malezi kwa wamisionari wa Amerika Kusini karibu nzima.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mapema waliingia Ekwador (1533) wakaunda kanda (1565), sawasawa na walivyofanya Chile, ingawa huko hawakuongezeka sana kwa sababu wengi waliuawa katika mapigano ya muda mrefu ya wenyeji dhidi ya wakoloni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Toka Peruu Ndugu Wadogo walifanya umisionari kati ya Wahindi Wekundu wa Bolivia pia hadi mwaka 1793.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Walikuwa pia wa kwanza kufika Amerika Kusini Mashariki (Paragwai, Ajentina na Urugwai) ilipoanzishwa kanda (1612).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Brazili, kwa miaka 100 Pekupeku walianzisha kanda mbili (1657, 1675).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika karne XVII waliingia pia Wakapuchini na Waoservanti kufanya kazi hasa kwa Wahindi Wekundu, halafu kwa Wanegro na Wazungu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani wengine walifanya kazi katika makoloni ya Waingereza Marekani Magharibi, ingawa mmojammoja tu, halafu Wakapuchini waliingia katika makoloni ya Wafaransa visiwani, Guyana na Marekani ya Kati (1722), wakafanya kazi miaka mingi Panama, Haiti, Trinidad n.k. Hata Kanada wamisionari wa kwanza walikuwa Ndugu Wadogo (Warekoleti kuanzia mwaka 1615, halafu Wakapuchini): misheni zao zilifungwa kila mara maeneo ya Wafaransa yalipotekwa na Waingereza.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Upande wa Afrika, misheni ya Moroko iliendelea hadi alipouawa Mfransiskani wa Italia (1532) ikafunguliwa tena na Wakapuchini (1624-1700), wakifuatwa na Pekupeku (kuanzia 1630).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Tunisia Wakapuchini walipojaribu mara ya pili walifaulu kufungua nyumba (1674).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Libya Wariformati (1630), halafu Wakapuchini waliendelea muda mrefu kwa matunda mengi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Huko Misri Wafransiskani waliendelea hadi karne XIX.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Afrika Magharibi (Gine, Kepuvede, Siera Leoni) walifanya kazi zaidi Wakapuchini (kuanzia 1634), ingawa walifukuzwa mara kadhaa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wafransiskani walianzisha misheni ya kudumu Kepuvede (1656), iliyoeneza kazi yake hadi Siera Leoni.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Misheni bora ni ile ya Wakapuchini Kongo-Angola (1645-1835), ingawa kulikuwa na matatizo mengi (kwa miaka 100 walifia huko wamisionari 144).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Aliyeianzisha alikubaliwa kufungua nyingine Nijeria (1651-1693).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakapuchini walianzisha misheni nyingine ya kudumu katika kisiwa cha Saotome (1686) wakihudumia hata Wakristo wa pwani.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mtaguso wa Trento ulikuwa fursa kwa kila shirika kutambulisha wasomi wake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo waliuchangia sana kupitia Maaskofu na wanateolojia waliohudhuria: Wakonventuali 67, Waoservanti 57 na Wakapuchini 8.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Idadi inaonyesha kuwa upande wa masomo, waliofanya juhudi zaidi ni Wakonventuali, kwa kuwa hawakupatwa kamwe na wasiwasi wa marekebisho yote kuhusu hatari zake.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Labda ndiyo kazi kubwa zaidi waliyolifanyia Kanisa, hasa kama washauri wa Idara za Mapapa na kama waandishi wa vitabu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hata Waoservanti, walipoondoa wasiwasi huo, wakaona masomo kuwa kazi ya lazima kwa shirika, wakaendelea sana katika elimu (karne XVI-XVII).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kati ya Wakapuchini elimu ilishirikishwa kibinafsi tu, wasianzishe nyumba za masomo mpaka Mtaguso huo ulipolazimisha kuyapanga.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hapo wakasisitiza ndugu wasisome kwa ajili ya elimu, bali kwa kujirekebisha na kurekebisha wengine.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa jumla Ndugu Wadogo, hasa Italia, walikwepa vyuo vikuu na digrii mpaka Sisto V, katika jitihada zake kwa ajili ya Wakonventuali wenzake, alipoanzisha (1587) Chuo cha mt. Bonaventura kama kiini cha shirika lao upande wa elimu.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mwalimu huyo na Yohane Duns Scoto ndio waliofuatwa zaidi na Ndugu Wadogo wa karne hizo, ingawa hakuna aliyetangazwa rasmi kuwa afuatwe na shirika katika falsafa na teolojia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Katika nusu ya kwanza ya karne XVII walimtetea sana Scoto dhidi ya mashambulizi ya Wadominiko (washabiki wa Thoma wa Akwino), hata baadhi wakajaribu kumfanya atangazwe hivyo ili shirika lijitukuze kwa wataalamu wake kama mengine yalivyofanya.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Mabishano hayakusaidia kujua ukweli, bali yalijenga ukuta kati ya mashirika hayo mawili yenye udugu wa asili.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Hatimaye mkutano mkuu ukahimiza (1651) uhusiano mzuri na Wadominiko katika elimudini, shetani asiachiwe nafasi ya kufitini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Wakonventuali na Waoservanti waliujali sana muziki pia, kinyume cha Wakapuchini na Wariformati.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ndugu Wadogo katika ulimwengu wa kisasa (1762–2005) Matatizo ya ndani na ya nje (1762–1869) Ongezeko la watawa lilifikia kilele chake kati ya mwaka 1760 na 1770, likishinda vizuio vilivyowekwa na viongozi wa Kanisa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kama kawaida, shaka zilizosababishwa na mageuzi ya harakaharaka katika jamii na uchumi zilichangia pia ongezeko la miito ya wasiwasi yenye kutafuta usalama konventini.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kadiri hiyohiyo ilionekana wazi kuwa wingi si hoja na kuwa umati wa watawa haukuhuishwa na vipeo halisi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Uvivu haukuepukika ukazaa ulegevu na maovu mengi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ingawa watu wadogo waliendelea kuwaheshimu watawa, wasomi walizidi kuwaona vielelezo wa tunu zisizo na maana tena.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Jamii ilipokuwa inaelekea kasi matazamio mapya hata upande wa dini, watawa walizidi kujitenga konventini wakijali desturi zao na elimu yao ya kidini bila ya mawasiliano na elimudunia.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kati yao wachache tu walijitahidi kulinganisha imani na sayansi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kwa muda mfupi mashirika, hasa ya Ombaomba, yalikuja kudharauliwa na wengi.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Kufuatana na mawazo mapya kuhusu uchumi, serikali zilizidi kuyatazama kama mzigo au donda kwa jamii.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Bahati mbaya, hali ya mashirika ilistahili lawama nyingi zilizotolewa.


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Sababu nyingine zilizoleta dhoruba juu ya watawa ni kwamba serikali zilitamani mali za mashirika yao, na maadui wa Kanisa waliwafanya shabaha ya kwanza, kwa kuwa kila mara ndio wanaohakikisha zaidi uimara wa ukatoliki chini ya Papa na dhidi ya utaifa (ambao wakati huo ulichochewa na serikali na kupendeza Maaskofu wengi).


Question: Kanisa Anglikana la York lilianzishwa lini?

Ndugu Wadogo

Ukweli wa dhati ni kwamba Mungu alitaka kutakasa watu aliowakusudia wawe moyo wa Kanisa.