Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Cheo cha Papa kiliingizwa katika siasa kubwa kati ya wafalme wa Ujerumani, Uingereza na Ufaransa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1300 Papa Bonifas VIII alidai kuwa na madaraka juu ya wafalme wote.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Ufaransa alikasirika akataka kulipiza kisasi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Migongano hii ilisababisha tatizo la Mapapa kwenda kukaa miaka 68 (1309-1377) huko Avinyon (leo nchini Ufaransa) badala ya kuongoza mjini Roma.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Aliyefaulu kumrudisha Papa katika jimbo lake hilo ni Katerina wa Siena, bikira mwenye karama ya unabii.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini baada ya muda mfupi makardinali waliofanya uchaguzi wa Papa mpya walisababisha farakano ndani ya Kanisa lililoendelea kwa muda wa karibu miaka 40 (1378-1417).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika hilo Farakano la Kanisa la Magharibi, baadhi ya maaskofu na waamini wengine walimfuata Papa wa Roma na baadhi Antipapa wa Avignon wakidhani ndiye Papa wa kweli.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hali ilizidi kuwa mbaya: mwaka 1409 walikuwepo watu watatu waliojiita "Papa" na kukubaliwa na sehemu ya maaskofu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Maaskofu na Wakristo walichoka sana farakano hilo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1417 Mtaguso mkuu wa Konstanz (Ujerumani) ulifaulu kuwaondoa wote watatu na kumchagua Papa mpya, Martin V. Farakano la magharibi liliisha kwa Mtaguso wa Konstanz.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Viongozi mbalimbali wakajitahidi kufuta maovu ndani ya Kanisa lakini hawakufaulu sana.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walikuwepo watu wakubwa wengi mno waliofaidika na hali halisi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Nyumba za wamonaki zilienea sana, pia kwa sababu ilikuwa kawaida kupeleka utawani watoto wasioweza kurithi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Cheo cha uaskofu kilikuwa nafasi iliyotafutwa sana na familia za makabaila kwa ajili ya wanao wasioweza kurithi cheo cha baba.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uaskofu ulipatikana mara nyingi kwa njia ya kuwahonga wenye haki ya kumchagua au kumthibitisha askofu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Viongozi wa Kanisa katika eneo fulani walipokea hela kabla ya kumchagua askofu mpya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Papa wa Roma alidai hela kabla ya kumthibitisha askofu yeyote aliyechaguliwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mfalme alidai hela kabla ya kumkabidhi askofu madaraka ya kiserikali katika eneo lake.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini malipo hayo yote yalifidiwa tena na watu wa kawaida, wakulima na wafanyabiashara wa eneo hilo waliopaswa kumlipa askofu kodi zao kila mwaka.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Maaskofu wengine walianguka kabisa wakitumia hela zao katika vita dhidi ya majirani wao, kwa ujenzi wa maboma na makanisa uliopita uwezo wao, au kwa maisha ya ulevi na uasherati.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Askofu alikataliwa kuoa lakini wengi walikuwa na wapenzi wao na kuwajengea nyumba kubwa pamoja na watoto wao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakristo wengi wakasikitika juu ya hali hii.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mapapa mbalimbali walijaribu kusimamisha maovu hayo lakini bila mafanikio makubwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Yohane Hus na Umoja wa Ndugu Padri Yohane Hus alikuwa mwalimu wa teolojia kwenye Chuo Kikuu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1412 alihubiri kwa nguvu sana kule Praha (leo mji mkuu wa Ucheki), akafundisha ya kwamba mamlaka kuu Kanisani ni katika Biblia si katika maamuzi ya maaskofu au Papa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Maaskofu wakamtangaza kuwa mzushi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Alishtakiwa mbele ya mfalme lakini wengi walimfuata.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Akahifadhiwa na kufichwa na kabaila katika boma lake.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Miaka 1414-1418 kulikuwa na Mtaguso mkuu wa Kanisa Katoliki kule Konstanz, Ujerumani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hus akaitwa kujitetea mbele ya mkutano huo, akaahidiwa ulinzi wa mfalme, yaani kwamba ataweza kurudi tena hata akionekana kuwa mzushi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini kinyume cha ahadi alikamatwa akahukumiwa kuwa mwasi na mzushi, akachomwa moto akiwa hai.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wafuasi wake katika mikoa ya Bohemia na Moravia (leo Ucheki) wakasikitika mno.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wengine wakachukua silaha wakataka kutenga nchi yao kutoka uongozi wa Kanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vita vya miaka mingi vilianza kati ya Wahus na askari wa mfalme na maaskofu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Alama ya Wahus ilikuwa kikombe cha Ekaristi kwani Hus alifundisha ya kwamba Wakristo wote wanapaswa kupokea kikombe kanisani (katika karne XII Kanisa Katoliki lilianza desturi ya kutoa kikombe kwa mapadri tu).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Ukristo wa Bohemia na Moravia uligawanyika.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wahus wakali waliojaribu kuunda utaratibu wa kisiasa juu ya mahubiri ya Yesu na kuwalazimisha wote kuufuata kwa silaha wakashindwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wengine wakafuata Wahus wasio wakali waliopatana na wakubwa wa nchi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wengine wakabaki ndani ya Kanisa Katoliki, wakaruhusiwa kuwa na ibada ya Misa (chakula cha Bwana) wakipokea sakramenti katika maumbo ya mkate na divai.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1457 kikundi kidogo cha wafuasi wa Hus waliochoka uuaji na vita vya kidini walianzisha jumuiya ya Kikristo iliyoitwa "Umoja wa Ndugu", wakajaribu kuishi kama ndugu wakikaa pamoja, kufanya kazi na kusali pamoja.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni hawakupokea matajiri waliotaka kujiunga nao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mbinu hii ilifanana na watawa aina ya Wafransisko lakini walikuwa jumuiya ya watu wenye ndoa na watoto.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Waliona muhimu wasiwe na taratibu za utawala katika Kanisa, lakini viongozi wawe kama ndugu na watumishi wa wengine.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hawakutaka kumlazimisha yeyote katika mambo ya imani kama ilivyokuwa katika maeneo ya Wakatoliki na ya Wahus wengine.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walihudumiwa kiroho na mapadri wa Kanisa Katoliki, lakini mwaka 1467 waliamua kuchagua watumishi wao wenyewe, wakiwemo mpaka leo mashemasi, makasisi na maaskofu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Umoja huo ulienea Bohemia na Moravia ukawa chanzo cha madhehebu ambayo yalistawi upya kuanzia mwaka 1722 na yanaitwa ya "Wamoravia" (leo wengi wao wanaishi nchini Tanzania).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwisho wa Karne za Kati Karne za 15 na 16 zilikuwa muhimu katika historia ya Ukristo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Huko Asia ya Kati jeshi la Wamongolia Waislamu chini ya kiongozi Timur liliteka na kuharibu nchi nyingi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Makanisa yalichomwa moto popote Asia ya Kati na Uajemi mpaka Palestina.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

(Wakaharibu vilevile nyumba za dini nyingine kama Wabuddha au Wahindu).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1453 mji mkubwa wa Bizanti ukatekwa na jeshi la Waturuki Waislamu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ulikuwa mwisho wa Dola la Roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Tangu muda ule Wakristo wote wa Mashariki ya Kati wameishi chini ya Waislamu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Waturuki wakaendelea kuingia Ulaya ya Kusini-Mashariki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa muda wakatawala eneo la nchi za Ugiriki, Bulgaria, Romania, Masedonia, Serbia, Albania, Montenegro na Hungaria za leo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ukristo wa Kiorthodoksi ulibaki huru katika nchi za Urusi na Ethiopia tu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini Hispania wafalme Wakatoliki walifaulu kuwafukuza Waarabu kutoka rasi ile.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Tangu mwaka 711 hadi 1491 sehemu za Hispania na Ureno zilikuwa chini ya Waarabu Waislamu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baadhi ya wenyeji walisilimu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kumbe 1491 mji wa mwisho uliotawaliwa na Waarabu ulitekwa, na mfalme wake akakimbilia Moroko.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi hizo walichukua nafasi ya kulipiza kisasi kwa mateso yote ya nyuma.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Waislamu waliobaki walilazimishwa kubatizwa, wengine waliuawa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ingawa uhusiano kati ya mataifa ya Waislamu na ya Wakristo ulikuwa mgumu yaliendelea kufanya biashara.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Waarabu walikuwa na ujuzi zaidi katika mambo ya elimu na ufundi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vilevile walifaulu sana katika biashara.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ni Waarabu walionunua bidhaa kule India na kuzipeleka mpaka Italia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wazungu walisikitikia sana bei kubwa ya bidhaa hizo na hasa faida kubwa ya wafanyabiashara Waislamu lakini wakazinunua kwani wenyewe walishindwa kuzitengeneza.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika kipindi kilekile mawazo mapya yalienea duniani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Anguko la Bizanti mwaka 1453 lilisababisha wasomi wengi wa mashariki kukimbilia Ulaya Magharibi wakileta vitabu vyao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wataalamu walianza kusoma tena vitabu vya Wagiriki na Waroma wa kale.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Elimu ilisonga mbele.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hasa mijini shule ziliundwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mjerumani kwa jina Gutenberg alitengeneza mashine ya kwanza ya kupiga chapa vitabu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo vitabu vilianza kupatikana kwa urahisi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Habari zikazunguka haraka kati ya nchi na nchi, hali isiyojulikana karne nyingi tangu anguko la Dola la Roma.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1492 Kolombo akaondoka Hispania akakuta bara jipya magharibi lililoitwa baadaye Amerika.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

(Mwenyewe alifikiri amefika Bara Hindi, hivyo akawaita wenyeji "Wahindi" na visiwa alipofika mwanzoni mpaka leo huitwa "West Indies" = India Magharibi).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wahispania walipora utajiri wa mataifa ya Amerika yaliyokosa silaha za kushindana nao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Utajiri huo mpya ulisaidia maendeleo ya Ulaya kupiku yale ya mataifa ya Waislamu na ya Asia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Urekebisho wa Kikatoliki na Matengenezo ya Kiprotestanti  Umoja halisi wa Kanisa unaweza kupatikana tu katika ukweli wa Injili ya Yesu Kristo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ni habari mbaya kwamba katika karne ya 16 kuupigania ukweli huo kulivunja umoja wa Ukristo wa magharibi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Haiwezekani kushangilia mafarakano ya wafuasi wa Yesu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Yale ya karne hiyo yalitokana na kuelewa tofauti kweli za imani ya Kikristo na yalikuwa na ukali kwa sababu pande zote zilisadiki kwamba kushikilia kwa usahihi ufunuo wa Mungu ni suala la wokovu wa milele.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa mfano, Martin Luther aliandika, «Sikubali mafundisho yangu yahukumiwe na yeyote, hata kama ni malaika.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Asiyekubali mafundisho yangu hawezi kufikia wokovu».[1]


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Pamoja na hayo, mambo mengi yalichangia farakano, si teolojia tu, bali siasa, uchumi, jamii na utamaduni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakati huo mara nyingi hoja za imani na malengo ya kisiasa vilichanganyikana: wanasiasa wengi walitumia hoja hizo ili kufikia malengo ya kiutawala, na vilevile wanateolojia walitumia siasa kutetea mafundisho yao ili kuvuta watu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ndiyo sababu Luther alichorwa kama shujaa wa taifa la Ujerumani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi pande zote zilipotosha maana ya wapinzani na kuwachora vibaya wakivunja amri ya nane inayokataza uongo dhidi ya jirani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hata waliojitahidi kusema ukweli tu juu ya wengine kwa kawaida hawakujitahidi vya kutosha kuelewa msimamo wao na kuona kwamba pengine si mbaya zaidi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kila mmoja alitaka ushindi akachangia ugomvi uliorithishwa kwa vizazi vilivyofuata.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo, kilichosababisha zaidi farakano si masuala ya imani yaliyojadiliwa na Waprotestanti, bali lawama zao dhidi ya hali mbaya ya Kanisa la wakati huo iliyokuwa inakera wengi na kuwaelekeza kuunga mkono urekebisho.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hapo kale neno hilo (kwa Kilatini reformatio) lilihusu badiliko la hali mbaya iliyopo ili kurudia hali nzuri zaidi ya awali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika Karne za Kati lilitumika mara nyingi kwa marekebisho ya umonaki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 15 haja ya urekebisho ilionekana wazi si tu kwa mashirika ya kitawa bali kwa Kanisa lote.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hasa Mtaguso wa Konstanz (1414-1418) ulidai kabisa ufanyike «katika kichwa na katika viungo».


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini kwa jumla mitaguso yote ya Karne za Kati na mikutano mingi ya Bunge la Dola la Ujerumani ililenga urekebisho wa Kanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa kweli Karne za Kati zilikuwa na mchanganyiko wa mambo yaliyopingana: ibada za nje tu na za dhati kabisa; teolojia iliyoelekeza kutenda kwa msingi wa nipe nikupe na hakika ya kwamba binadamu anategemea kabisa neema ya Mungu; kutojali wajibu hata upande wa viongozi wa Kanisa na marekebisho safi ya mashirika ya kitawa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Karne XV ilikuwa kipindi cha umotomoto wa pekee katika Kanisa, ambapo walei wengi zaidi na zaidi walipata elimu nzuri, hivyo walitamani hotuba bora na mafundisho ya kuwasaidia kuishi Kikristo zaidi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Luther aliitikia haja hizo zilizomgusa sana kama mtu wa wakati wake.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwenyewe alitumia kwa nadra neno urekebisho, lakini likaja kuwa jina la kawaida la matukio yale mengi ya miaka 1517 - 1555, yaani kuanzia uenezi wa hoja 95 za Martin Luther hadi amani ya Augsburg.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kati yake mabishano ya Kikanisa yaliyosababishwa na teolojia ya Luther, yalichanganyikana mapema na siasa, uchumi na utamaduni, kutokana na hali halisi ya wakati huo, mbali kuliko mwenyewe alivyofikiri.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Viongozi Wakatoliki, yaani Papa na Mfalme mkuu wa Ujerumani, waliona kwa masikitiko kutokea kwa mafarakano lakini mawazo yao yalitekwa na shughuli nyingi za siasa na vita hata wakatumia nguvu zao kushindana kati yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni walimwona Luther kuwa padri mdogo tu apaswaye kurudishwa kwenye njia iliyo halali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Papa Leo X hakuona umuhimu mkubwa katika habari zake: mwaka 1521 akamtenga Luther katika Kanisa, halafu akapokea habari za Bunge la Ujerumani lililomhukumu Luther kuwa mzushi na adui wa taifa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Miaka 1522/1523 akafuata Papa Adriano VI: akiona uenezaji wa haraka wa mafundisho ya Luther kila mahali akakiri Kanisa lilikuwa na makosa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wake ulidumu muda mfupi mno.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1527 jeshi la Mfalme liliteka Roma, Papa akakimbia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walipatana mwaka 1529 lakini mwaka uleule Waturuki Waislamu walifika mbele ya mji mkuu wa mfalme, Vienna.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa shida tu jeshi la Wakristo liliwashinda.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mfalme Karolo V wa Ujerumani alikuwa pia Mfalme wa Hispania.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 jeshi la Wahispania liliteka Meksiko, baadaye Peru katika Amerika Kusini.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Dhahabu na fedha za huko zilianza kuletwa Hispania.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mfalme hakuwa na muda wala nguvu kushindana na sehemu kubwa ya makabaila wa Ujerumani waliomuunga mkono Luther.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kivulini mwa matokeo hayo mafundisho ya Waprotestanti yalienea haraka pande nyingi za Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kuanzia mwaka 1530 ilikuwa wazi kwamba farakano limetokea, likitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini pamoja na matengenezo yenyewe kuvunjikavunjika katika madhehebu mbalimbali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Sasa sauti ya wale waliodai urekebisho ndani ya Kanisa Katoliki ilisikika zaidi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Papa Paulo III akachukua hatua mbili: kwanza aliandaa mtaguso wa maaskofu wote halafu aliimarisha Baraza la Ulinzi wa Imani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ofisi hiyo ilikuwa na kazi ya kufuatilia habari zote za upinzani dhidi ya Kanisa Katoliki na kuomba serikali zilizokuwa mikononi mwa Wakatoliki kugandamiza wote waliotaka kufuata mafundisho ya Luther na wenzake.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baraza hilo lilikuwa na nguvu sana: kwa jumla lilifaulu kufuta vikundi vyote vya Wainjili katika nchi kama Italia, Ureno na Hispania.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini ugandamizaji huo uliongeza uchungu kati ya madhehebu ukasababisha ugandamizaji wa Wakatoliki katika maeneo ya Walutheri na ya Wareformati.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine kilikuwa "Orodha ya vitabu vilivyopigwa marufuku" kwa kila Mkatoliki asivisome, navyo havikuruhusiwa katika nchi katoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Orodha hiyo ilifutwa rasmi na Papa Paulo VI mwaka 1965.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Chombo kingine muhimu zaidi cha urekebisho wa Kikatoliki kilikuwa Shirika la Yesu, jumuia ya mapadri iliyoongozwa na "Jenerali" wake akitumia nidhamu ya kijeshi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwanzilishi wake ni Ignas wa Loyola, Mhispania ambaye alikuwa mwanajeshi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1521 alijeruhiwa vibaya vitani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Alipokaa hospitalini muda mrefu akasikia wito wa Mungu uliobadilisha maisha yake.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kisha kuacha jeshi, akamtolea Bikira Maria upanga wake akawa "Mwanajeshi wa Kiroho".


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Alifuata kwa juhudi zote maisha ya kiroho na kutunga Mazoezi ya Kiroho ili kuongoza watu wamfuate Yesu Kristo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1534, Ignas alikusanya vijana sita wakaweka nadhiri za ufukara, useja mtakatifu na utiifu, halafu ile ya kumtii daima Papa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kisha kusoma teolojia akapadrishwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Akakusanya kikundi cha marafiki akiwaongoza kujenga maisha ya kiroho kwa njia ya mazoezi ya pekee.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wote walifuata utaratibu uleule.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kila mwaka walikutana kwa kipindi cha sala, kutafakari na kusoma kilichofuata hatua au mbinu maalumu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wengi walianza kumfuata na chama chake kikakubaliwa na Papa mwaka 1540.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Shabaha kuu ilikuwa kutetea Kanisa chini ya Papa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kila mwanachama alitakiwa kuwa na elimu ya juu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo Kanisa Katoliki liliimarika katika teolojia, jambo lililowahi kukazwa zaidi na Waprotestanti.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mapadri Wajesuiti walifanya hasa kazi ya ualimu wakiunda shule na kufundisha vijana elimu pamoja na upendo kwa Kanisa Katoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mkazo mwingine ulikuwa kufufua utaratibu wa maungamo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Popote Ulaya Wajesuiti walikuwa washauri hasa wa watawala Wakatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Waliposikiliza ungamo la dhambi zao walipata nafasi nzuri ya kuwapa mawazo na kusababisha hatua za serikali dhidi ya Waprotestanti.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo kwa athari ya Wajesuiti polepole Uprotestanti ulirudi nyuma katika nchi za Ulaya ambako wakazi wengi walikuwa wameanza kufuata mafundisho ya Martin Luther na Calvin lakini watawala walikuwa bado Wakatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mbali nao, mashirika mengine yalifanya kazi kubwa ya kuzuia uenezi wa Uprotestanti, kuanzia Wafransisko waliowahi kutambua hatari kabla ya viongozi wa Kanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baadaye ulikuwa hasa urekebisho wa Wakapuchini uliorudisha wengi katika Kanisa Katoliki kwa upole, usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Miaka 1545-1563 maaskofu wa Kanisa Katoliki walikutana Trento, Italia kaskazini, wakajadiliana juu ya mafundisho na hali ya Kanisa, wakachukua hatua za kuondoa matatizo na kuimarisha imani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Maazimio yake makuu yalibaki muhimu mpaka karne ya 20: a) Msingi wa imani ni Biblia pamoja na mapokeo ya Kanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

b) Sakramenti ziko saba.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

c) Juu ya kuhesabiwa haki (jinsi ya kupata wokovu) ni kwamba mwanadamu hahesabiwi haki kwa sababu ya matendo yake mema bali kwa neema ya Mungu, lakini lazima mwanadamu ashiriki katika kupokea na kutumia neema hiyo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

d) Kanisa peke yake lina mamlaka ya kueleza maana ya Biblia; Mkristo asijisomee bila mwongozo wa Kanisa; toleo pekee la Biblia linalofaa ni lile linalotolewa na Kanisa Katoliki katika lugha ya Kilatini (lililoitwa "Vulgata" - pamoja na vitabu vya "Deuterokanoni" vilivyotengwa na Luther).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

e) Kufuta maovu katika Kanisa: kampeni za kuuza vyeti vya rehema, malipo ya maaskofu kwa Papa ili awathibitishie cheo, askofu kuwa na majimbo zaidi ya moja (walivyofanya zamani kwa sababu ya mapato).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

f) Mapadri wawe na elimu, wote wapitie masomo ya seminari, kila mmoja afuate utaratibu wa kusoma Biblia kila siku, mahubiri yawepo katika kila Misa ya Jumapili.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

g) Itungwe Katekisimu ya kwanza ya Kanisa Katoliki, pamoja na vitabu vipya vya liturujia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa jumla Mtaguso wa Trento ulishindwa kuwavuta Wainjili warudi, lakini uliendeleza urekebisho wa Kanisa Katoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika nchi zilizobaki chini ya Roma Kanisa lilipata nguvu tena kwa kuimarisha mafundisho ya kale pamoja na kuondoa kasoro mbalimbali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo haikuwezekana kufuta farakano lililotokea tayari.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vita kati ya madhehebu ya Kikristo  Karolo V, Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma, aliendesha Vita vya Schmalkald (1546-1547) dhidi ya maeneo ya Walutheri yaliyokuwa ndani ya dola hilo kubwa la Ujerumani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lengo lake lilikuwa kuwalazimisha watawala wadogo waliowaunga mkono Walutheri wafute matengenezo yote.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwanzoni alishinda (20 Julai 1547); kwenye Bunge la Augsburg (1547-1548) alidai Walutheri wakubali kuwa chini ya maaskofu na Papa wa Kanisa Katoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ingawa aliruhusu ndoa ya mapadri na kupokea ekaristi kwa maumbo yote mawili (mkate na divai), maitikio hayakuwa mazuri hata kidogo: kukawa na vurugu kubwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1552, baada ya njama ya watawala hao dhidi ya Karolo V, vilianza tena vita ambavyo vilimlazimisha kukimbia Austria.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hatimaye watawala Walutheri walipatana na mwanae, mfalme Ferdinand III.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo jaribio la kufuta Ulutheri kijeshi lilishindikana kabisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vita vilimalizika mwaka 1555 kwa amani ya Augsburg.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mapatano hayo yalilenga kuwezesha wananchi wenye imani tofauti waishi katika taifa lilelile.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Watawala walipewa haki ya kuwachagulia madhehebu ya dini raia wao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wasiokubali kufuata imani ya mtawala, walipewa tu haki ya kuhamia eneo lingine ambapo mtawala wake alikuwa na imani yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo katika Dola la Kijerumani yalikubalika rasmi maeneo yaliyoshikilia Ungamo la Augsburg na yale yaliyobaki katika Kanisa Katoliki, lakini si wenye imani tofauti na hizo mbili, kama vile Wareformati na Waanabaptisti.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Amani ya Augsburg kwanza ilifaulu kuleta mahusiano imara upande wa siasa, lakini baadaye haikuweza kuzuia mlipuko wa vita vikali vya karne XVII: vita vya miaka 30 (1618-1648).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark, lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ni kwamba uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi, ama Ukatoliki ama Ulutheri.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katekisimu zao zilitumika kama bendera.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kilichofuata ni kipindi cha vita vya kidini kule Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kilele kilikuwa Vita vya Miaka 30 ambavyo vilianza kule Bohemia na Moravia kwa sababu watawala wadogo waliokuwa karibu na Umoja wa Ndugu walijaribu kumpindua Mfalme Mkatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilianza kama mapigano ya kidini kati ya madhehebu tofauti ya dola moja la Ujerumani, lakini viliendelea kuwa vita vya Ulaya nzima ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uchovu ulileta majadiliano juu ya amani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kuhusu kanuni za amani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini Kumbe mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Umisionari kupamba tena  Wakati wa matengenezo na mafarakano ulikuwa pia kipindi kilicholeta habari za nchi mpya kwa watu wa Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mataifa ya Wahispania na Wareno yalijenga aina mpya za meli zilizoweza kusafiri kote duniani hata kuvuka bahari kubwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wafanyabiashara na wanajeshi wao walizunguka pande zote za dunia wakiambatana na mapadri wao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hao walikutana na wenyeji wengi wa nchi mbalimbali wasio Wakristo, au walikuwa Wakristo lakini si washiriki wa Kanisa Katoliki (kama Waethiopia au Wahindi wa Kusini).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakaanza kuwaeleza imani, wakahubiri mbele ya Mfalme wa China, mbele ya Negus Negesti wa Ethiopia na mbele ya watawala wa Amerika Kusini.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Tatizo la misheni hizo lilikuwa kwamba liliambatana na uenezaji wa kijeshi wa Hispania na Ureno.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hasa Amerika wamisionari walijikuta kati ya mahitaji ya walowezi, waliotaka kuhudumiwa kiroho, na mahitaji ya wazalendo, waliogandamizwa vibaya na walowezi walewale.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Serikali ya kikoloni ilikuwa vilevile serikali ya mfalme Mkatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Haikuwa rahisi kwa wamisionari kutofautisha kati ya pande hizo mbili.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi Kanisa lilibariki tu utawala wa kikoloni uliogandamiza wenyeji.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini mara kwa mara walijitokeza Wakristo wengine waliopinga unyama na kuleta taarifa za kweli kule Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mmojawao alikuwa Askofu Bartolomeo Las Casas aliyewashtaki walowezi Wahispania kwa sababu waliua wenyeji wengi wakiwalazimisha kufanya kazi zao migodini na mashambani bila kujali afya zao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Akafaulu kuleta sheria zilizolinda Waamerika na kupunguza ukali dhidi ya watumwa, lakini walowezi walijaribu kumwua.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Zaidi tena Wajesuiti walijaribu kuwalinda Waindio wa Paraguay wakiwakusanya katika vijiji vya ujamaa vilivyojitegemea kiuchumi na hata kisiasa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini walishtakiwa na walowezi majirani waliotaka kuwinda watumwa, ati wanadhoofisha utawala wa kikoloni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mwishoni Wajesuiti walifukuzwa na serikali, na vijiji vya Wakristo wenyeji waliharibiwa na wawindaji wa watumwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kule Asia mapadri wa Shirika la Yesu walifaulu kupanda mbegu ya Injili mpaka Japani na China.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walijitahidi kupatanisha Injili na utamaduni wa nchi hizo ambao ni tofauti na desturi za Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini uongozi wa Kanisa kule Roma uliwakataza wasitumie mbinu hizo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo Wakristo wa Japan walionekana kufuata dini ya kigeni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa sababu hiyo waligandamizwa, ila wachache walishika imani yao kwa siri mpaka kutokea kwa uhuru wa dini katika karne ya 19.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kati ya wote anakumbukwa hasa Fransisko Saveri (Francisco de Jasso y Azpilicueta) (Javier, Navarra, leo nchini Hispania, 7 Aprili 1506 - kisiwa cha Shangchuan, China, 3 Desemba 1552), padri wa Shirika la Yesu, ambalo alichangia kulianzisha pamoja na Ignas wa Loyola.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baadaye alitangaza Injili katika nchi nyingi za Ulaya, Afrika na Asia hata akawa kati ya wamisionari maarufu zaidi ya historia ya Kanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kati ya miaka 1500 na 1850 wamisionari Wakatoliki walihubiri kwenye pwani ya Afrika, hata Afrika Mashariki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walifuata uenezi wa Wareno waliojaribu kutawala pwani hiyo kama vituo vya biashara kati ya Ulaya na Bara Hindi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ustawi wa pekee ulipatikana katika ufalme wa Kongo (kusini kwa mto huo) ambapo Wakristo walifikia kuwa 50% za wakazi wote, na kati yao alipatikana askofu Mwafrika wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara, Dom Enrique.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kutoka kwa makao yao ya Sofala na Msumbiji walijaribu pia kutawala biashara ya dhahabu iliyochimbwa katika eneo la Mwene Mtapa (Zimbabwe).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kati ya matunda bora ya uinjilishaji huo wanakumbukwa "Mashahidi wa Mombasa" waliomfia Yesu mwaka 1631.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mizizi ya Kanisa Afrika ilikauka tena mnamo karne za 16-18 kwa sababu ya kuingiliana kwa hotuba ya Injili na siasa ya ukoloni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Udhaifu wa kibinadamu uliongezea ugumu wa mazingira na hali ya hewa kwa ajili ya wamisionari kutoka Ulaya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Upietisti  Upietisti (kwa Kiingereza Pietism, kutoka neno la Kilatini pietas, yaani heshima kwa Mungu, kwa wazazi, kwa ndugu na kwa nchi asili) ulikuwa tapo lenye athari kubwa kati ya Walutheri, lakini pia kwa madhehebu mengine ya Uprotestanti, na hata kwa Wakatoliki huko Ulaya na Amerika Kaskazini[2] tangu mwishoni mwa karne ya 17.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uliunganisha mikazo ya Kilutheri kuhusu mafundisho ya Biblia ya Kikristo na mikazo ya Kikalvini kuhusu maadili imara.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Asili yake ni Ujerumani ya leo na kazi ya Philipp Jakob Spener, mwanateolojia Mlutheri aliyesisitiza mabadiliko ya Mkristo kwa aina ya kuzaliwa upya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ingawa yeye hakudai wafuasi wake wajitenge na Wakristo wenzao, mahimizo yake yalielekea huko.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Upietisti ulienea kwanza Uswisi na nchi nyingine za lugha ya Kijerumani barani Ulaya, halafu Skandinavia na Baltiki (ulipoathiri zaidi tena utamaduni wa Kikristo kupitia watu kama Hans Nielsen Hauge huko Norway, Carl Olof Rosenius huko Sweden, Katarina Asplund huko Finland na Barbara von Krüdener katika nchi za Baltiki), na hatimaye Ulaya nzima.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kutoka huko ulipelekwa Amerika Kaskazini, hasa kwa njia ya wahamiaji kutoka Ujerumani na Skandinavia, ukaathiri Waprotestanti wenye asili tofauti ukachangia katika karne ya 18 mwanzo wa Ukristo wa Kiinjilisti, ambao leo una waumini milioni mia tatu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Tapo la Upietisti ndani ya Ulutheri lilifikia kilele chake katikati ya karne ya 18, lilififia kati karne ya 19 na kutoweka Amerika mwishoni mwa karne ya 20.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hata hivyo, baadhi ya misimamo yake iliathiri Uprotestanti kwa jumla, ikimchochea kasisi Mwanglikana John Wesley kuanzisha tapo la Wamethodisti, na vilevile Alexander Mack kuanzisha tapo la Schwarzenau Brethren kati ya Waanabaptisti.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Huko Marekani, Upietisti ulitawala pia kati ya Quakers, Wakalvini, Wabaptisti, Waanglikana n.k.  Umisionari wa Kiprotestanti Tumeshaona kwamba tangu mwaka 1500 wamisionari Wakatoliki walienda sehemu mbalimbali za dunia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika karne ya 17 Waprotestanti walienea nje ya Ulaya, lakini bila kumtangaza Kristo kwa wenyeji, kwa mfano katika makoloni ya Marekani mashariki ya leo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kumbe katika 18 walianza kuiga mifano ya wamisionari Wakatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uenezaji wa Ukristo wa Kiprotestanti ulianzishwa na Wakristo kutoka nchi za Ulaya zilizoendelea kama Uingereza, Ufaransa na Ujerumani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mapinduzi ya viwandani yaliongeza sana uwezo wa kiuchumi wa mataifa hayo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Biashara ya kimataifa ilianza kuunganisha nchi za mbali sana.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Vyombo vya usafiri kama vile meli, reli na baadaye hata ndege vilifikisha watu na bidhaa kila sehemu za dunia.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kupata habari za nchi zisizojulikana kwao mpaka wakati ule.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakristo wa nchi za Ulaya walitumia mawasiliano hayo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Labda tunaweza kulinganisha hali hiyo na sera za mitume ambao walitumia njia zilizofunguliwa na biashara ya Kiroma katika karne za kwanza.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wengine waliona uwezo wao kama wito wa Mungu kwa Wakristo wa Ulaya katika karne ile hasa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi Ulaya Wakristo hawakuridhika tena na hali ya Kanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ukristo ulikwisha kuwa sehemu ya utamaduni na jambo la kawaida.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Bila kutafakari sana, mtoto alibatizwa, akafundishwa na kupewa Kipaimara, akafunga ndoa kanisani, akawabatiza watoto wake halafu akazikwa kwa ibada.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kanisa lilikuwa kama idara ya serikali iliyosaidia taifa kuweka utaratibu wa kidini kwa manufaa ya maadili ya umma.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Serikali zilihimiza watu washiriki na kuhudhuria ibada.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wasipofika kanisani waliweza kutozwa faini.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini mazingira na hali ya maisha vilibadilika.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Watu walianza kuhamia mijini, jumuiya za vijiji zilianza kulegea na kuvunjika.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mahali pengi watumishi wa makanisa hawakujua kujibu maswali mapya ila tu kukumbusha mazoea ya kale na mila nzuri za zamani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ndiyo asili ya matapo ya uamsho yaliyotokea kwa nguvu sana.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wasioridhika na hali hiyo walikutana nje ya makanisa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Kiprotestanti hali ilitegemea.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi wenye busara walipewa nafasi zao shirikani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Watu waliguswa upya na neno la Mungu na Roho wake, walitafuta njia mpya za kuishi na kuonyesha imani yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hivyo vilijitokeza vyama vya kusaidia wagonjwa, wajane, mayatima na maskini.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Penye uongozi mkali uliokataa njia na mbinu mpya Wakristo walikutana na kusali katika nyumba za watu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wengine walianzisha jumuiya na madhehebu ya pekee.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini sehemu kubwa ya Wakristo wa uamsho walielewa kazi yao ya kutengeneza upya makanisa yao badala ya kuunda vikanisa vipya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika maeneo ya Wakatoliki matapo yaliyofanana na uamsho yalisababisha mara nyingi kutokea kwa shirika jipya la watawa au la walei.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Muundo wa Kanisa Katoliki unasaidia kuwapa watu wenye wito au vipawa vya pekee nafasi zao katika mashirika hayo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kanisa la Anglikana liliunda kamati ya kupeleka Injili katika nchi za ng'ambo lakini ilishughulikia hasa Waingereza waliohamia makoloni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Polepole wazalendo wachache walianza kuwaendea pia, jambo lililokuwa gumu kutokana na hali ya ukoloni wenyewe.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kanisa la kwanza la Kiprotestanti lililotuma wamisionari hasa kwa watu wasiomjua Kristo lilikuwa ni la Ndugu wa Herrnhut (Wamoravia).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika kijiji hicho kidogo cha Ujerumani waliishi wakimbizi kutoka Moravia waliopewa ustahimilivu kuanzisha upya ushirika wa Umoja wa Ndugu kufuatana na urithi wao kutoka Ucheki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walikuwa watu wa kawaida kama wakulima na mafundi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Siku moja katika mwaka 1732 walikutana na mgeni, kwa jina Antoni, mtumishi wa Mdenmark aliyemtembelea Mkuu wa Herrnhut, Ludwig von Zinzendorf.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Antoni alikuwa mtumwa mwenye asili ya Afrika aliyenunuliwa na bwana wake katika Visiwa vya Karibi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baadaye akapewa uhuru wake akasafiri pamoja na bwana wake hadi Denmark.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kwa Antoni Ndugu wa Herrnhut wakasikia kwa mara ya kwanza habari za hali mbaya ya watumwa Waafrika kule Karibi, na jinsi walivyozuiwa kusikia neno la Mungu pamoja na mateso yao mengine.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Usiku ule ndugu wawili wakasali pamoja na asubuhi yake wakamwendea Mkuu wa Herrnhut wakamwomba ruhusa ya kusafiri hadi Karibi ili wawahubirie wale watumwa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Katika sala hiyo ya maseremala wawili ilianza kazi ya misheni ya Umoja wa Ndugu (Wamoravia).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baadaye Ndugu Wamoravia waliendelea kuhubiri kule Greenland, Urusi, Nikaragua, Afrika Kusini na kati ya Waindio wa Amerika.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mawasiliano mapya yakaleta habari hiyo katika kila pembe ya dunia zisizosikika zamani kwa watu wengi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wamoravia walihubiri mahali pengi Ulaya kati ya Wakristo wa madhehebu yote bila kuwashawishi wajiunge nao lakini walieneza sana habari za misheni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Wakiitikia mfano wa Ndugu wa Herrnhut Wakristo kutoka vikundi mbalimbali vya uamsho walianza kuelewa wajibu wao wa kueneza Injili kote duniani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mnamo mwaka 1800 Wakristo Waingereza waliunda vyama mbalimbali vya misheni, kama Wabatisti mwaka 1792, Chama cha Misheni cha London mwaka 1795 na Chama cha Misheni cha Kanisa (la Kianglikana = Church Missionary Society/CMS) mwaka 1799.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Waprotestanti wa nchi nyingine za Ulaya walifuata.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi wakati ule si viongozi wa madhehebu ya Kiprotestanti (isipokuwa kwa kiasi Waanglikana) walioendesha kazi ya misheni, kwa kuwa walijali maeneo yao tu wakikosa mtazamo wa dunia nzima kama wenzao Wakatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kumbe walikuwa walei na wachungaji wa kawaida waliounda vyama vya misheni, kuiombea kazi hiyo, kutafuta habari za nchi nyingine na kuchanga pesa wakiandaa vijana watakaokuwa tayari kuacha ndugu zao wakielekea nchi za mbali zisizojulikana nao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kanisa Katoliki na la Kiorthodoksi katika karne ya 18 Wakati Ukristo ulipozidi kuenea na kuchangamka katika bara lote la Amerika, huko Ulaya Kanisa Katoliki lilipitia kipindi cha udhaifu, hasa kutokana na mashambulizi ya falsafa ya Mwangaza dhidi yake.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Falsafa hiyo ilienea katika matabaka ya juu ya nchi nyingi na kufuatwa na serikali zake, ambazo zilianza kulibana kwa njia nyingi, hasa kwa kuzuia mashirika ya kitawa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mambo yalizidi kuwa magumu Mapinduzi ya Ufaransa yalipopiga vita dini, kuanzia Ukatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Akili ilisimikwa kama mungu mpya.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kalenda mpya ilitengenezwa ili kufuta wiki na Jumapili pamoja na sikukuu za Kikristo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Monasteri zote zilibomolewa, wengi waliuawa au kufukuzwa nchini kwa sababu ya imani yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mali za Kanisa zilitaifishwa na mapadri walidaiwa kula kiapo cha kufuata serikali badala ya Papa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mnamo 1799 Papa Pius VI alitekwa hadi Ufaransa na hatimaye kufa kifungoni.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kiongozi wa Ufaransa, Napoleon Bonaparte, alizidi kueneza misimamo mipya katika sehemu kubwa ya Ulaya aliyoiteka.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hata Waorthodoksi walipata shida za namna hiyo hasa Urusi, ambapo mwaka 1721 Kaisari Petro I alifuta Upatriarki nchini na kuweka Kanisa moja kwa moja chini ya serikali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Ukristo katika karne ya 19  Baada ya Ufaransa wa Napoleon kushindwa (1815), nchi za Ulaya zilikubaliana kurudisha hali ilivyokuwa kabla ya mapinduzi, lakini haikuwa rahisi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Umati wa watu ulizidi kusogea mbali na dini.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baada ya mateso yao, Papa na Kanisa Katoliki walipewa tena heshima, lakini siasa iliendelea kuwa dhidi yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kilele chake ni Kulturkampf (kwa Kijerumani: vita vya utamaduni) iliyotangazwa na Chansela Bismarck ili kuzuia umoja wa Wakatoliki wa Ujerumani na Papa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Majimbo na parokia nyingi vilibaki bila mchungaji, mapadri wengi walifungwa n.k. Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mtaguso ulikatishwa na jeshi la Italia lililovamia Roma na kuuteka moja kwa moja, likikomesha Dola la Papa (1870).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Tukio hilo lilimkomboa Papa kutoka majukumu ya kisiasa na kumwezesha kuimarisha mamlaka yake ya kiroho duniani kote dhidi ya utaifa uliotesa Kanisa kwa karne kadhaa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Karne ya 19 iliona pia Wakatoliki kuchangamkia tena umisionari, kuanzia Wafaransa.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Jambo lingine la pekee katika Kanisa Katoliki la karne hiyo ni uundaji wa mashirika ya kitawa ya kike na ya kiume zaidi ya 2000 yaliyolenga huduma maalumu, k.mf. kuhubiri vijijini, kulea vijana, kufundisha mafukara, kuuguza wagonjwa, kuanzisha misheni, kushughulikia upashanaji habari.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mara nyingi mashirika hayo yanafanana ingawa yalianzishwa wakati na mahali tofauti, kwa kawaida chini ya askofu wa jimbo, baada ya mashirika ya zamani kuzuiwa na serikali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kati ya waanzilishi muhimu zaidi wakumbukwe Karolo Yosefu Mazenod (1782-1861), Vinsenti Pallotti (1795-1850), Antoni Maria Claret (1807-1870), Yohane Bosco (1815-1888), Daniele Comboni (1831-1881), Arnold Janssen (1837-1909).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Kati ya wanawake, Yoana Antida Thouret (1765-1826), Magdalena wa Canossa (1774-1835), Visensya Gerosa (1784-1847) pamoja na Bartolomea Capitanio (1807-1833), Fransiska Saveri Cabrini (1850-1917).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Uprotestanti uliendelea kufaidika na uamsho, ingawa huko Marekani walifikia hatua ya kuanzisha madhehebu mengi ya aina mpya, yaliyojaribu kuanza kila kitu upya kwa msingi wa Biblia, yakidharau historia yote ya Kanisa kama upotoshaji wa imani.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Miaka ya mwisho ya karne ya 19 iliona ustawi wa elimu ya Biblia iliyoongozwa na mawazo mapya kabisa yaliyoyumbisha imani ya wengi kwa kukanusha mambo yapitayo maumbile (teolojia ya Usasa).


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Karne ya 20  Wakati Ulaya ulipozidi kuachana na dini, Ukristo ulienea kwa kasi ya ajabu katika bara la Afrika, na kwa kiasi tofauti katika maeneo mengine yasiyokuwa na mapokeo hayo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mang'amuzi ya kimisionari yalifanya Wakristo watambue upya haja ya umoja kati yao.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Walianza Waprotestanti (Kongamano la Edinburgh, 1910), halafu Waorthodoksi na Wakatoliki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Masomo ya liturujia na uchungaji pamoja na uchunguzi wa maandishi ya mababu wa Kanisa vilileta pumzi mpya katika madhehebu mbalimbali.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Lakini karne ya 20 inakumbukwa hasa kwa dhuluma za kidini zisizowahi kutokea: hasa Ukomunisti, ulioteka Urusi ukaenea polepole hadi kutawala theluthi moja ya binadamu wote, ulipiga vita dini kwa namna zote na kuua mamilioni ya waamini, hasa Waorthodoksi.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Hatimaye, chini ya Papa Yohane Paulo II, wa kwanza kutoka mataifa ya Kislavi, Wapolandi walifaulu kuangusha serikali ya Kikomunisti, wakifuata na wenzao wa nchi zote za Ulaya Mashariki.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Baada ya hapo, Ukristo uliamka upya katika nchi hizo.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Tanbihi  Marejeo Bowden, John.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Encyclopedia of Christianity (2005), 1406pp    Carrington, Philip.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

The Early Christian Church (2 vol. 1957) ;  ;    Holt, Bradley P. Thirsty for God: A Brief History of Christian Spirituality (2nd ed. 2005) Johnson, Paul.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

History of Christianity (1979)    ;  Livingstone, E. A., ed.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

The Concise Oxford Dictionary of the Christian Church (2nd ed. 2006)  online at  MacCulloch, Diarmaid.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

Christianity: The First Three Thousand Years (2010) McLeod, Hugh, and Werner Ustorf, eds.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

The Decline of Christendom in Western Europe, 1750-2000 (2003) 13 essays by scholars;  McGuckin, John Anthony.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture (2010), 480pp  McGuckin, John Anthony.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity (2011), 872pp  Stark, Rodney.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

The Rise of Christianity (1996) Tomkins, Stephen.


Question: Yesu alikuwa na wanafunzi wa kike?

Historia ya Kanisa

A Short History of Christianity (2006)  Viungo vya nje  !


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Jokate Mwegelo  ni mwigizaji wa filamu, mjasiriamali na mwanasiasa kutoka nchini Tanzania.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Kwenye mwezi Julai 2018 aliteuliwa na rais John Magufuli kuwa mkuu wa wilaya ya Kisarawe.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Jokate vilevile alikuwa mtangazaji na mwimbaji[1][2][3][4] halafu Afisa Mtendaji Mkuu wa kampuni ya Kidoti Company.[5][6] Mwaka wa 2011, alishinda tuzo ya Zanzibar International Film Festival akiwa kama mwigizaji filamu bora wa kike.[7].Mwaka wa 2017, Mwegelo aliingizwa katika jarida la Forbes katika Forbes 30 Under 30 kutoka Afrika.[8]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Maisha ya awali na elimu Mwegelo alizaliwa tarehe 20 Machi 1987, huko mjini Washington, D.C, ambapo wakati huo wazazi wake walikuwa wanafanya kazi.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Alikulia jijini Dar es Salaam, Tanzania.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Alianza elimu ya msingi katika shule ya Olympio Primary School na baadaye St. Anthony High School, halafu Loyola High School, Dar es Salaam.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Alihitimu katika Chuo Kikuu cha Dar Es Salaam, ambapo alipata shahada ya sayansi ya siasa na falsafa.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Miss Tanzania 2006 Alikuwa mshindi wa pili katika shindano la Miss Tanzania mwaka 2006.[9]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Vilevile alipewa jina la balozi wa Redds fashion na balozi wa gazeti la Citizen, baada ya kupata kura nyingi mwaka huo.[4]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Kabla ya Miss Tanzania, alishindana katika Miss Kurasini 2006, shindano ambalo alishinda, kisha kuelekea juu zaidi na kuwa Miss Temeke 2006, ambako pia alishinda.[10]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Kazi Kuigiza Mwaka wa 2007, alipata kucheza filamu yake ya kwanza iliyojulikana kwa jina la Fake Pastors, akiwa na Vincent Kigosi, Lisa Jensen, mshindi wa tatu wa Miss Tanzania 2006 na marehemu Adam Kuambiana.[11]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Mwaka wa 2008, amecheza katika filamu ya From China With True Love[12] Mwaka wa 2010, alionekana katika filamu ya Chumo, filamu iliyoandaliwa na Media for Development International, kuhusu elimu juu ya ugonjwa wa malaria.[13]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Filamu hii ilimwezesha kupata tuzo ya Zanzibar International Film Festival akiwa kama mwigizaji bora wa kike kwa 2011 na kuchaguliwa kama mwigizaji wa Pan-Afrika katika tuzo za 2012 Nigeria Entertainment Awards.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Vilevile amepata kuonekana katika mfululizo wa TV maarufu wa Siri Ya Mtungi, uliokuwa unaandaliwa na Jordan Riber na kuongozwa na Karabani, mnamo 2013.[14]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Mwaka wa 2014, amecheza uhusika wa "Ndekwa" katika filamu ya Mikono Salama, ambayo ilimpelekea apate tuzo nyingine ya Zanzibar International Film Festival akiwa mwigizaji bora wa kike kwa filamu za Kiswahili.[15]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Kampuni ya Kidoti Muziki Alishirikishwa katika wimbo wa Japo Nafasi wa Cpwaa akiwa na A.Y. katika wimbo wa Kings and Queen, na  Amani, kutoka Kenya.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Mwaaka wa 2013, alitoa wimbo wake akiwa na Lucci, uliyoitwa 'Kaka na Dada.[16][17] Mwaka wa 2015m, akadondosha wimbo wake mwingine uliyoitwa Leo akiwa na mwimbaji mwingine kutoka nchini Nigeria maarufu kama Ice Prince.[18]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Siasa Jokate hakujulikana kujishughulisha na siasa hadi mwaka 2017 alipoteuliwa na Umoja wa Vijana wa chama cha CCM (UVCCM) kuongoza Idara ya Uhamasishaji na Chipukizi ya umoja huu akiwa kaimu katibu wa idara hii.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Yeye mwenyewe alitaja maarifa ya utoto wake alipohamasishwa na bibi yake aliyekuwa mwasisi wa Umoja wa Walimu Tanzania katika Mkoa wa Rukwa kuona ni muhimu kujitoa katika jamii na kuchukua nafasi za uongozi. [19]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Wakati ule magazeti yalileta taarifa kuwa uteuzi wake ulipingwa na sehemu ya viongozi wa umoja huu.[20]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Kwenye mwezi wa Machi 2018 aliondolewa katika nafasi hii kwa azimio la kamati kuu ya UVCCM.[21]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Mwisho wa mwezi wa Julai 2018 aliteuliwa na rais Magufuli kuwa Mkuu wa Wilaya ya Kisarawe[22], uteuzi ambao ulileta cheche nyingi katika uwanja wa mitandao nchini Tanzania.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Wapo waliobeza uteuzi huo, wapo waliosifia.


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Wengine waliweka picha zake za zamani zilizokuwa hazina maadili ili kukebehi uteuzi huo.[23]


Question: Jokate Mwegelo aliteuliwa kama DC mwaka gani?

Jokate Mwegelo

Filamu Movies  Mfululizo wa TV  Diskografia 2013 Kaka Dada akiwa na Lucci  2015 Leo Leo akiwa Ice Prince Marejeo  Viungo vya nje  on IMDb  Jamii:Waliozaliwa 1987 Jamii:Watu walio hai Jamii:Wanawake wa Tanzania Jamii:Wanamitindo wa Tanzania Jamii:Wanasiasa wa Tanzania Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania Jamii:Wasanii wa Tanzania Jamii:Wiki Loves Women Tanzania Jamii:Wiki Loves Women Tanzania (4) Jamii:Miss Tanzania


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Tusker FC  ni klabu ya kandanda yenye makao yake katika mji mkuu wa  Nairobi nchini Kenya.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Ni klabu ya tatu iliyofanikiwa zaidi nchini Kenya kwani ina ligi nane za michuano ya Kenya na tatu za Kombe ya Kenya.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Aidha, imeshinda mataji manne katika kombe la klabu za CECAFA katika eneo la Afrika Mashariki.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Klabu hii inamilikiwa na East African Breweries na jina lake linahusu Tusker  bia ya kusisimua na ambayo inajulikana sana ya kampuni hii.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Klabu hii ilikuwa inajulikana kama Kenya Breweries  hadi mwaka wa 1999, wakati ambapo jina lake la sasa lilianzishwa.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Tusker FC ina uwanja mbili ambazo hutumia kwa mechi za nyumbani, Moi International Sports Centre na Ruaraka Sports Ground.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Peter Serry, Mkurugenzi Mtendaji wa Tusker FC, aliaga dunia katika moto ya Nakumatt Supermarket mwaka wa 2009 katika mji mkuu wa Nairobi mwezi wa Januari.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Alikuwa akiandamana na kocha wa Tusker FC James Nandwa, ambaye alinusurika kifo.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Majalio Ligi kuu ya Kenya:8 1972, 1977, 1978, 1994, 1996, 1999, 2000, 2007 Kombe la Rais:3 1975, 1989, 1993 Kombe la klabu za CECAFA:5 1988, 1989, 2000, 2001, 2008 East African Hedex Super Cup: 2 1994, 1995 Utendaji katika mashindano ya CAF.


Question: Je, Ligi Kuu Uingereza inamilikiwa na nani?

Tusker FC

Ligi ya mabingwa ya CAF :  6 1971: Raundi ya kwanza 1971: Raundi ya kwanza 1986 - Raundi ya Pili 1971: Raundi ya kwanza 1971: Raundi ya kwanza 2008 - Raundi ya mchujo Kombe la Mabingwa wa klabu la Afrika: 4 1985 - Nusu fainali 1972: Ilijitoa katika raundi ya kwanza 1971: Raundi ya kwanza 1971: Raundi ya kwanza Kombe la CAF:  1 1985 - Nusu fainali Kombe la CAF la washindi:4 1971: Raundi ya kwanza 1986 - Raundi ya Pili 1986 - Raundi ya Pili 1994 - Walifika fainali Marejeo  Viungo vya nje    Kenya Footie-tovuti ya Kandanda Kenya  Jamii:Vilabu vya Mpira wa miguu nchini Kenya Jamii:Michezo nchini Nairobi Jamii:Klabu za kandanda (soka) zilizoanzishwa mwaka wa 1902 Jamii:Vilabu Mpira vya Kenya


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Saratani ya ini  ni kansa ambayo huanza katika ini, kinyume na kansa ambayo huanza katika kiungo kingine na kuenea kwenye ini, inayojulikana kama metastasis  ya ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Ili kuelewa kikamilifu kansa ya ini ni muhimu kuwa na ufahamu wa jinsi ya ini linavyofanya kazi.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Ini ni mojawapo wa viungo vya mwili vikubwa zaidi.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Liko chini ya pafu la kulia na chini ya mbavu.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Ini limegawanywa katika sehemu mbili: ya kulia na ya kushoto.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Protini huchukuliwa na ini kutoka kwa mshipa wa portal, ambao hubeba damu iliyo na virutubishi tele kutoka kwenye matumbo hadi kwenye ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Mshipa wa hepatic husambaza damu kwenye ini ambayo ni tajiri kwa oksijeni.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Aina kadhaa za uvimbe zinaweza kuendelea katika ini kwa sababu ini limetengenezwa kwa aina mbalimbali za seli.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Uvimbe ambao husababisha Kansa huitwa Malignant na uvimbe ambao hauna seli za kansa huitwa Benign.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Kansa ya ini hivyo ina uwepo wa uvimbe wa malignant hepatic - uvimbe juu au katika ini (majina ya kimatibabu yanayohusu ini mara nyingi huanza na hepato, au hepatic kutoka neno la Kigiriki la ini, hēpar, shina hēpat-).


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Uvimbe wa ini unaweza kugunduliwa kwa kupigwa picha za kimatibabu, ambayo inaweza kutokea kwa bahati katika utambuzi wa ugonjwa tofauti na kansa yenyewe, au inaweza kuonyesha dalili, kama vile molekuli ya tumbo, maumivu ya tumbo, homa ya manjano, kichefuchefu au baadhi nyingine ya kutofanya kazi vizuri kwa ini. [1]


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Uainishaji Kuna aina kadhaa za uvimbe wa ini wa Benign: Hemangiomas:  Hizi ni aina za kawaida zaidi za uvimbe wa ini wa Benign.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Hizi huanza katika mishipa ya damu.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Nyingi ya vimbe hizi huwa hazionyeshi dalili, na hazihitaji matibabu.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Baadhi yazo zaweza kutokwa na damu na zinahitajika kuondolewa kama ni kali.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Hepatic adenomas:  Vimbe hizi za juu ya ini za Benign huendelea katika ini na pia si tukio kawaida.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Mara nyingi, huwa katika sehemu ya kulia ya hepatic na mara nyingi huonekana kama peke yake.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Ukubwa wa adenomas huwa kati ya sentimita 1 hadi 30.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Dalili zinazohusiana na hepatic adenomas zinashirikisha vidonda vikubwa ambavyo vinaweza kusababisha maumivu makali ya tumbo.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Katika miongo michache iliyopita kumekuwa na ongezeko la matukio ya aina hii ya adenoma.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Chanzo kamili cha uvimbe wa aina hii bado haujajulikana.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Baadhi ya ufananishaji umefanywa kama vile mageuzi ya malignant, umwagaji wa damu, na kupasuka.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Focal nodular hyperplasia:  Focal nodular hyperplasia (FNH) ni uvimbe wa pili kawaida zaidi wa ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Uvimbe huu ni matokeo ya congenital arteriovenous malformation hepatocyte.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Mchakato huu ni ambao viungo vya kawaida vya ini viko, lakini muundo ambao vimejipanga sio wa kawaida.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Hata ingawa hali hizi huwepo bado inaonekana ini hufanya kazi katika anuwai ya kawaida.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

The American Liver Foundation ilianzishwa miaka 33 iliyopita.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Ina habari na msaada kwa wagonjwa na familia zinazokabiliana na ugonjwa huo.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

The American Liver Foundation inadai kwamba kansa ya ini ni miongoni mwa sababu kuu kumi za kifo.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Kuelewa jinsi utendaji kazi wa ini na umuhimu wake kwa afya bora kunaweza kusaidia watu ambao ni wagonjwa wa ini. [2]


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Saratani ambazo huanza kwenye ini Hepatocellular carcinoma (HCC): Wagonjwa ambao hupatwa na kansa hii kwa kawaida ni katika idadi ya watu wadogo.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Uvimbe huu pia una aina lahaja ambao una viungo vyote vya HCC na cholangiocarcinoma.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Seli za vifereji vya nyongo huishi pamoja karibu na vifereji vya nyongo ambavyo husababisha unyevu wa nyongo inayotolewa na hepatocytes za ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Saratani hizi hutokana na seli za mishipa ya damu kwenye ini ijulikanayo kamahemangioendotheliomas.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Hepatoblastoma:Nyingi ya vimbe hizi huwa katika sehemu ya kulia ya ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Watoto mara nyingi huadhiriwa na hepatoblastoma.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Cholangiocarcinoma (saratani ya vifereji vya nyongo): Cholangiocarcinomas husababisha kesi 1 au 2 za kansa ya ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Saratani hizi huanza kwenye vifereji vidogo(viitwavyo vifereji vya nyongo) ambazo hubeba nyongo kwa matumbo.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Angiosarcoma na hemangiosarcoma: Hizi ni aina nadra za kansa na huanza katika mishipa ya damu ya ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Vimbe hizi hukua haraka.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Mara nyingi baada ya muda kansa hizi huwa zimeenea sana kuondolewa.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Wagonjwa wengi hawawezi kuishi zaidi ya mwaka baada ya utambuzi.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Lymphoma ya ini: Ni aina nadra ya lymphoma ambayo kwa kawaida huleta diffuse infiltration kwa ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Nadra, inaweza pia kusababisha uvimbe katika ini.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Sababu Utafiti uliofanywa mwaka 2009 ulipendekeza kuwa upungufu wa l-carnitine unasababisha hatari ya kansa ya ini, na kwamba kuongezwa kwake mwilini kunaweza kupunguza hatari hiyo. [3]


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Ujapani kama mwanachama wa International Consortium Genome Cancer inaongoza juhudi za kuramani genome ya kansa ya ini kikamilifu.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Usimamizi Picha ya PET-CT inaweza kupendekezwa ikiwa madaktari wanafikiria upasuaji kama matibabu.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Inatoa maelezo zaidi kuhusu sehemu ya mwili inayokaguliwa. [4]


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Tiba sahihi ya kansa ya ini inaweza kuleta tofauti kati ya maisha na kifo.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Si wagonjwa wote wa saratani ya ini wanaweza kutibiwa.


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Hizi ni baadhi tu ya matibabu yanayopatikana: Surgery, Chemotherapy, Immunotherapy, Photodynamic Therapy, Hyperthermia, Radiation Therapy and Radiosurgery. [5]


Question: Saratani ya kwanza kugunduliwa ilikuwa ipi?

Kansa ya ini

Marejeo  Viungo vya nje  katika Johns Hopkins University  katika Mayo Clinic


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Jomo Kenyatta (1893-1978) alikuwa rais wa kwanza wa Kenya.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Jina lake halisi lilikuwa Johnstone Kamau wa Ngengi.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Alipewa jina la utani ambalo ni Mkuki wa Moto (Burning Spear).


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Jina la Kenyatta lilitokana na mkanda aliopenda kuuvaa ambao ulitengenezwa kwa shanga.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Wagĩkũyũ wanauita kenyaata.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Maisha Alisoma katika shule ya kanisa la wamisionari wa Kiskoti.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Baada ya kuhitimu aliajiriwa kama karani na msoma mita wa manispaa ya Nairobi, alioa mke wake wa kwanza ambaye ni Grace Wahu.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Kabila lake lilikuwa ni Mgĩkũyũ.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Azma yake ya kutaka kuikomboa ardhi ya Wagĩkũyũ ilimfanya aweze kuwaunganisha, naye akawa katibu wao mwaka 1928.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Mwaka 1930 alizuru Marekani na Uingereza ambako aliishi miaka kumi na mitano na hata kuoa mwalimu wa Kiingereza ambaye aliitwa Edna Kenyatta.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Alirudi Kenya mwaka 1946 na alichaguliwa kuwa rais wa chama cha siasa cha Kenya African Union (KANU).


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Alihamasisha kukomeshwa ubaguzi wa rangi; kuwa na mwamko kisiasa pamoja na mambo mengine yanayompa Mwafrika heshima na utu.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Aliandika kitabu kiitwacho Facing Mount Kenya kilichohusu ukombozi na historia ya Wagĩkũyũ.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Alikuwa pia mwanzilishi na mhariri wa gazeti la kwanza kwa lugha ya Gĩkũyũ ambalo liliitwa Mũigũithania.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Kutokana na kuhusishwa na harakati za vita vya msituni vya kundi la Mau Mau alihukumiwa miaka saba jela mwaka 1952.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Huwezi kuzungumza historia ya Kenyatta bila ya kuitaja Maumau.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Baadaye alioa mke wa tatu aliyeitwa Mama Ngina Kenyatta ambaye alikuja kuwa mke wa rais wa kwanza na ambaye ndiye mama yake Uhuru Kenyatta, rais wa sasa.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Licha ya Waingereza kuwa na matumaini ya kuwapa wapinzani Waafrika mamlaka "ya wastani" zaidi, ilikuwa Kenya African National Union (KANU) ya Jomo Kenyatta, mfungwa wa zamani, ambayo iliunda serikali muda mfupi kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Tarehe 1 Juni 1963 Kenya ilipata madaraka na Jomo Kenyatta alitawazwa kuwa Waziri Mkuu wa kwanza wa Kenya.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Mwaka mmoja baadaye, Kenyatta akawa rais wa kwanza wa Kenya juu ya uanzishwaji wa jamhuri.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Chama kidogo cha Kenya African Democratic Union (KADU), kilichowakilisha muungano wa makabila madogo ambayo yaliogopa utawala wa makabila makubwa, kilijitoa na kujivunja mwaka wa 1964 na wanachama wake wakajiunga na KANU.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais  Kenyatta.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Kenyatta alifariki mjini Mombasa tarehe 18 Agosti 1978 na kuzikwa jijini Nairobi kwenye jengo la bunge.


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Marejeo     !


Question: Mwanamziki wa Kenya Wahu alizaliwa lini?

Jomo Kenyatta

Jamii:Waliozaliwa 1893 Jamii:Marais wa Kenya Jamii:Waliofariki 1978


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Britania ni kisiwa kikubwa cha Ulaya chenye eneo la 229,850km² pia kisiwa kikubwa cha nane duniani.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Kwenye kisiwa hiki kuna nchi tatu za Uingereza, Welisi na Uskoti.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Britania iko katika Atlantiki kati ya Bahari ya Ueire (Ireland) na Bahari ya Kaskazini.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Pamoja na visiwa vya Ueire (Eireland), Faroe, Isle of Man Man na visiwa vingi vidogo ni sehemu ya funguvisiwa ya Britania.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Britania huteganishwa na Ulaya bara kwa Mfereji wa Kiingereza.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Mji wa Dover katika Uingereza ya kusini una umbali wa 34km na mji wa Calais katika Ufaransa.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Jina la Britania limetokana na Waroma wa Kale waliovamia kisiwa na kufanya sehemu ya kusini kuwa jimbo la dola lao.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Jimbo la Britania ya Kiroma liliunganisha nchi za Uingereza na Welisi za leo.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Kisiwa chote ni sehemu ya Ufalme wa Muungano unaoitwa mara nyingi "Uingereza" kutokana na nchi kubwa ndani yake.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Lakini ufalme huu ni kubwa kushinda Britania, uko pamoja na Eire ya Kaskazini, visiwa vya Hebridi, Orkney na Shetland, halafu maeneo ya ng'ambo.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Hizi zote si sehemu ya Britania lakini ziko pamoja katika Ufalme wa Muungano.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Visiwa katika mfereji wa Kiingereza na kisiwa cha Isle of Man viko chini ya malkia au mfalme wa Uingereza lakini si sehemu za Ufalme wa Muungano.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Britania huitwa pia "Britania Kuu" kwa sababu ya "Britania ndogo" katika Ufaransa (Kiingereza: "Brittany"; Kifaransa: "Bretagne").


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Mara nyingi neno la "Uingereza" linatumiwa kutaja kisiwa chote kwa sababu Uingereza ni nchi kubwa kisiwani.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Waja William Murdock Tanbihi:  Redio Tanzania imependekeza neno moja la "Uingereza“ kwa ajili ya nchi, kisiwa na pia dola  TUKI imependekeza maneno mawili ya Uingereza (kwa nchi pia kwa ajili ya Ufalme wa Muungano) na Briteni (kwa ajili ya kisiwa); lakini "Briteni“ ina matatizo kwa maandishi ya kihistoria na kijiografia kwa sababu inafanana mno na jina la "Brittany“ au "Bretagne“.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Makala hii inajaribu kutumia neno la "Britania“ na kusubiri michango ya wanawikipedia.


Question: Rais wa Britania ni nani?

Britania

Jamii:Visiwa vya Atlantiki Jamii:Uingereza


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Prekilampsia (PE) ni ugonjwa wa ujauzito unaodhihirika kwa shinikizo la juu la damu na kiwango kikubwa cha protini kwenye mkojo.[1]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Ugonjwa huu hutokea katika trimesta ya tatu ya ujauzito na huzidi jinsi muda unavyoendelea.[2][3] Katika hali mbaya ya ugonjwa huu, hali zifuatazo zinaweza kuwepo: umeng’enyaji wa seli nyekundu za damu, upungufu wa idadi ya chembe za kugandisha damu, kuharibika kwa utendaji wa ini, utendakazi duni wa figo, kuvimba, ugumu wa kupumua kufuatia kuwepo kwa kiowevu kwenye mapafu, au matatizo ya macho.[2][3] PE huongeza hatari ya kuathirika kwa mama na mtoto.[3]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Hali hii isipotibiwa inaweza kusababisha mtukutiko, ambapo hujulikana kama eklampsia.[2]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Kisababishi na utambuzi Vipengele vya hatari vya PE hujumuisha: unene, hipatensheni iliyotokea awali , uzee, na kisukari tamu.[2][4] Hali hii pia hutokea mara nyingi  zaidi katika mimba ya kwanza ya mwanamke na ikiwa anabeba pacha.[2]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Utaratibu wa kimsingi huhusisha  utaratibu usio wa kawaida wa kuundika kwa mishipa ya damu kwenye plasenta kando na vipengele vingine.[2]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Visa vingi hutambuliwa kabla ya kuzaa.


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Mara nadra, prekilampsia inaweza kuanza kipindi cha baada ya kuzaa.[3]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Ingawa kihistoria shinikizo la juu la damu na uwepo wa protini kwenye damu ni vipengele vya kuthibitisha utambuzi wa ugonjwa huu, fasili zingine pia zinajumuisha vilivyohitajika hipatensheni na ukosefu wa utendakazi wowote wa viungo.[3][5] Shinikizo la damu hufasiliwa kama la juu likizidi  mmHg 140 la sistoli au mmHg 90 la diastoli nyakati mbili tofauti, vya tofauti ya zaidi ya saa nne katika wanawake baada ya wiki ishirini za ujauzito.[3]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

PE huchunguzwa mara kwa mara wakati wa utunzaji wa kabla ya kuzaa.[6]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Kinga na matibabu Mapendekezo ya kinga ni pamoja na: aspirin kwa watu walio katika hatari kubwa, nyongeza ya kalisi katika maeneo yenye upungufu wake na matibabu dhidi ya hipatensheni ya awali kwa dawa.[4][7] Kwa watu walio na PE, kutolewa kwa fetasi na plasenta ni njia bora ya matibabu.[4]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Kupendekezwa kwa kutolewa kwa fetasi na plasenta hutegemea kiwango cha PE na ukubwa wa ujauzito.[4]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Dawa za shinikizo la damu, kama vile labetalol na methyldopa, zinaweza kutumika kuboresha hali ya mama kabla ya kuzaa.[8]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Salfeti ya magnesiamu inaweza kutumika kuzuia eklampsia kwa watu walio na hali mbaya ya ugonjwa huu.[4]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Kupumzika na kutumia chumvi ni mbinu ambazo hazijabainika kusaidia kukinga wala kutibu ugonjwa huu.[3][4]  Prekilampsia huathiri kati ya asilimia 2–8 ya wanawake wajawazito kote duniani.[4]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Magonjwa ya shinikizo la juu la damu wakati wa ujauzito ni mojawapo ya visababishi vikuu vya vifo vinavyotokana na ujauzito.[8]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Magonjwa haya yalisababisha vifo 29,000 mwaka wa 2013 – vilivyopungua kutoka vifo 37,000 mwaka wa 1990.[9]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Prekilampsia kawaida hutokea baada ya wiki 32; hata hivyo, ikitokea mapema, madhara mabaya zaidi hutarajiwa.[8]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Wanawake ambao walipata PE awali wako katika hatari zaidi ya magonjwa ya moyo baadaye maishani.[6]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Neno eklampsia linatokana na neno la Kigiriki linalomaanisha radi.[10]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Maelezo ya kwanza yanayofahamika yalitolewa na Hippocrates katika karne ya 5 BCE.[10]


Question: Jina Prekilampsia linatokana na nini?

Prekilampsia

Marejeo  Jamii:Uzazi Jamii:Magonjwa Jamii:Tiba


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Kanisa Katoliki likiwa la zamani (Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki wanashiriki sifa hiyo) na kubwa kuliko madhehebu yote ya Ukristo, historia yake inashika sehemu muhimu ya historia ya Kanisa lote duniani tangu lilipoanza mwaka 30 hivi BK hadi leo.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Baada ya Yesu Kristo kuhubiri na kukusanya wafuasi kati ya Wayahudi wa karne ya 1, hao walitumwa naye duniani kote, hasa wanaume 12 aliowaita Mitume, yaani "waliotumwa".


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Waandamizi wao katika uongozi wa Kanisa walianza kuitwa maaskofu, na kati yao yule wa Roma alizidi kushika nafasi ya pekee kwa sababu Mtume Petro alifia dini katika mji huo kutokana na dhuluma dhidi ya Ukristo ambayo ilianzishwa na Kaisari Nero (mwaka 64) na kuendelea kwa kwikwi hadi ilipokomeshwa na Kaisari Konstantino Mkuu aliyetangaza huko Milano uhuru wa dini kwa wananchi wote (313).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Dhuluma haikufaulu kuzuia uenezi wa dini hiyo mpya katika dola la Roma.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Mwishoni mwa karne ya 2, maaskofu walianza kukusanyika katika sinodi ili kuamua kuhusu masuala ya imani n.k. Mwaka 325 Konstantino aliitisha huko Nisea mtaguso mkuu wa kwanza wa maaskofu wote ili kurudisha umoja wa Kanisa uliovurugwa na uzushi wa Ario kuhusu Yesu Kristo.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Mwaka 380 Kaisari Theodosius I alifanya Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola hilo kubwa lililoendelea kwa namna tofauti mashariki na magharibi kwa karne nyingi zilizofuata.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Ushindi huo ulifanya wengi watamani vyeo ndani ya Kanisa, kwa kuwa viliendana sasa na heshima na mali: hivyo ubora ulipungua.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Kabla yake Armenia ilikuwa nchi ya kwanza kupokea Ukristo kama dini ya taifa (301).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Ushindani kati ya majimbo makuu muhimu zaidi (Roma, Konstantinopoli, Aleksandria, Antiokia na Yerusalemu) ulisababisha mafarakano makuu (431, 451, 1054) yaliyoacha Kanisa Katoliki katika Ulaya magharibi karibu peke yake.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Huko, katika fujo iliyosababishwa na makabila yasiyostaarabika ya Wagermanik walioteka maeneo yote ya magharibi, lilichukua jukumu la kuokoa ustaarabu wa Ugiriki wa Kale na Roma ya Kale uliokwishaathiriwa na Ukristo kwa kiasi kikubwa.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Katika juhudi hizo, monasteri za Wabenedikto na wamisionari waliotumwa katika Ulaya nzima walitoa mchango mkubwa, pamoja na ule wa Karolo Mkuu, mfalme wa Wafaranki, kabila la Kigerumanik muhimu zaidi katika historia, ambalo lilikuwa la kwanza kuingia Kanisa Katoliki moja kwa moja bila kupitia Ukristo wa Kiario.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Karolo alitawazwa na Papa Leo III kuwa Kaisari wa magharibi (800).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Ushirikiano kati ya Mapapa na Makaisari wa Dola Takatifu la Kiroma (Ujerumani wa leo na nchi za kandokando) ulikuwa na mafanikio kadhaa na matatizo mengi zaidi na zaidi.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Baada ya Uislamu kuanza katika karne ya 7 na kuteka maeneo mengi ya Kikristo, Kanisa Katoliki liliona wajibu wake kuitikia maombi ya Wakristo waliohitaji msaada dhidi ya dhuluma iliyolenga kuwafanya wasilimu.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Ndiyo chanzo cha Vita vya msalaba vilivyotawala karne zilizofuata.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Wengi wanaona karne ya 13 kuwa kilele cha matunda wa Kanisa Katoliki katika kulea upya Ulaya magharibi kwa kuzaa hasa mashirika ya ombaomba ya Fransisko wa Asizi na Dominiko Guzman, mitindo mipya ya sanaa, pamoja na vyuo vikuu walipostawi walimu wa Kanisa kama Thoma wa Akwino na Bonaventura.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Utaifa, uliotokea Ulaya magharibi kuanzia ufalme wa Ufaransa katika karne ya 14, ulivuruga umoja wa Kanisa kiasi kwamba kwanza Mapapa waliishi Avignon, mbali na Roma, kwa miaka 69 (1309-1378), halafu kwa miaka 38 (1378-1409) kukawa na Farakano la Kanisa la Magharibi, waamini wengine wakimfuata Papa wa Roma na wengine Antipapa wa Avignon wakidhani ndiye Papa wa kweli.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Mambo hayo na makwazo mengine, yaliyofanya wengi wadai bila mafanikio urekebisho wa Kanisa tangu karne za nyuma, hatimaye yalichangia katika karne ya 16 ustawi wa Matengenezo ya Kiprotestanti ambayo yalitenga na Papa sehemu kubwa ya Ulaya Kaskazini na kuvunjikavunjika katika madhehebu mengi.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Hapo juhudi za urekebisho wa Kikatoliki ziliongezeka na kuleta hali mpya hasa baada ya Mtaguso wa Trento (1545-1563).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Kabla ya hapo, uvumbuzi wa njia za baharini za kufikia Amerika (1492), bara lililokuwa halijulikani na Wakristo, na Asia mashariki, ulichochea upya umisionari.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Kwa kuwa nchi zilizoshika kwa kiasi kikubwa maeneo mapya duniani kote wakati huo zilikuwa za Kikatoliki (Hispania na Ureno), Kanisa kwa kutumia hasa mashirika ya kitawa liliweza kufidia upungufu uliosababishwa na Uprotestanti.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Upinzani dhidi yake uliojitokeza katika Matengenezo hayo, ulizidi kupata nguvu katika Zama za Mwangaza na Mapinduzi ya Kifaransa (karne ya 18), halafu katika Ukomunisti ulioenea kutoka Urusi hadi thuluthi moja ya dunia (karne ya 20) na kuua Wakatoliki milioni kadhaa (mbali na Waorthodoksi wengi zaidi).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Mbele ya changamoto hizo, Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulielekeza njia mpya za kuendeleza Ukristo katika ulimwengu wa kisasa.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Kwa mtazamo wa imani, historia hiyo yote inaonyesha upande mmoja udhaifu na ukosefu wa Wakatoliki hata katika ngazi za juu, lakini pia uwezo wa neema ya Mungu wa kuleta watakatifu wapya katika mazingira yoyote.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Marejeo     Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)  Chadwick, Henry (1990), "The Early Christian Community", in McManners, John, The Oxford Illustrated History of Christianity, Oxford University Press, pp.20–61, ISBN 0198229283  Check date values in: |year= (help) Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)   Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)(quoted as Franzen) Duffy, Eamon (1997).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Saints and Sinners, a History of the Popes.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Yale University Press.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

ISBN 0-3000-7332-1.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)CS1 maint: extra punctuation (link)(quoted as Franzen, Papstgeschichte)  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)      Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)    MacCulloch, Diarmaid (2010).


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Christianity: The First Three Thousand Years.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

Viking.


Question: Vatikano ilianzishwa na nani?

Historia ya Kanisa Katoliki

ISBN 9780670021260.  originally published 2009 by Allen Lane, as A History of Christianity MacMullen, Ramsay (1984), Christianizing the Roman Empire: (A.D. 100–400).