Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Hao walianzisha mahusiano na pwani kwa mara ya kwanza kunako takribani mwaka 1800, na baada ya muda mfupi wakaimarisha mitandao ya kibiashara kati ya eneo hilo la bara na pwani.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845

Kadiri bei za watumwa na meno ya ndovu zilivyozidi kupanda, baadhi ya wafanyabiashara wasio Waafrika walianza kuingia bara.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Msafara wa kwanza ulioongozwa na wasio Waafrika kuelekea bara ulifika Unyamwezini mwaka 1824 na ilipofikia 1845, wafanyabiashara wengi wa pwani, hasa Waarabu, walikuwa wamekwisha penya ndani ya bara hadi kufikia Buganda.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Athari za kijamii na kiuchumi za biashara iliyokuwa inapanuka Upanuzi wa biashara katika pwani na bara ya Afrika Mashariki ulikuwa na athari zake muhimu.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Kwa mfano, upanuzi wa Wakamba nje ya makazi yao ya asili hadi kufikia kwenye maeneo ambayo hayakuwa na rutuba ya kutosha uliwafanya waanze uwindaji, ufugaji na biashara za kubadilishana mali kama njia ya kujikimu.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Walifanya biashara na majirani zao kama vile Wakikuyu, Waembu na Wamasai, na hatimaye wakapanua mtandao wao wa biashara hadi pwani.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Waliandaa misafara yao kwenda pwani na waliongoza katika biashara ya masafa marefu kwenye maeneo ya kaskazini ya bara ya Afrika Mashariki hadi miaka ya 1850, nafasi yao ilipochukuliwa na Waarabu na Waswahili.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Kutokana na mahusiano hayo ya kibiashara kati ya pwani na bara, mfumo wa kuishi katika makazi yenye ngome ya Wamiji kenda yaliyoitwa kaya ulianza kudhoofika.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Watu walianza kuziacha kaya ili kwenda kufanya biashara.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Mtawanyiko huu ulififisha umoja na mshikamano wa kaya, ukamomonyoa mamlaka ya wazee na kuua mfumo wa uongozi wa marika.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Kadhalika, waliibuka matajiri waliokuwa na wafuasi na waliojijengea umaarufu.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Miongoni mwa matajiri hao ni Ngonyo wa Kigiriama, Mwakikonge wa Kidigo na Kivui wa Kikamba.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Athari nyingine ilikuwa desturi ya kuoa wake wa kigeni.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Kuoana huku miongoni mwa vikundi tofautitofauti kulipelekea kuanzishwa kwa undugu miongoni mwa jamii zilizohusika.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Maingiliano ya kiutamaduni kati ya Wabantu na Waarabu, na kati ya Wabantu na Waswahili yalitokana na kukua kwa matumizi ya watumwa wa nyumbani (wa kazi za ndani) kwenye mashamba na kuenea kwa usuria.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Katika usultani wa Oman desturi ya kuoa wake wa kigeni ilikuwa imeenea sana, hasa miongoni mwa tabaka la watawala.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Maingiliano ya kiutamaduni kati ya Waarabu na wenyeji wao huko pwani yalikuwa makubwa kiasi kwamba kulikuwepo na tofauti bayana za kiutamaduni kati ya Waarabu wa Oman walioishi nyumbani (Uarabuni) na wenzao “walio-Afrikishwa” na kuishi katika miji ya Kiswahili.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Hali kadhalika kulikuwepo na mabadiliko kadhaa huko bara yaliyotokana na kushiriki kwa watu katika biashara ya pwani.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Baadhi ya watawala wa bara walijenga upya miji yao mikubwa kwa mtindo wa pwani, wakipamba vitala vyao na bidhaa za pwani na hata kukuza hamu ya vyakula vya pwani.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Lugha ya Kiswahili kama lugha ya mawasiliano mapana ya tabaka la wafanyabiashara pia ilienea sana huko bara.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Mwanzo ilikuwa ikitumika kama lugha ya kibiashara, lakini muda ulivyozidi kusogea ndivyo na matumizi ya lugha yalivyoongezeka miongoni mwa wakazi wa bara.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Miongoni mwa matukio muhimu ya kijamii na kisiasa yaliyotokea miongoni mwa watu wa eneo la Maziwa Makubwa ni kuibuka kwa jumuiya kamili za kisiasa zenye utambulisho maalum kama ile ya Buganda.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Buganda ilistawi kama dola unganifu yenye asasi sanifu za kisiasa.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Lakini vikundi vya mashariki mwa ziwa Viktoria, isipokuwa ufalme wa Wawanga, havikuanzisha dola zozote unganifu.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Hata hivyo, si vikundi vyote vya bara viliathiriwa na utamaduni wa pwani.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Wakikuyu, kwa mfano, hawakuonyesha raghba yoyote katika biashara ya pwani, hata wakati wa misafara ya Waarabu na Waswahili ilipoingia katika ardhi yao.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Wamasai waliwazuia wafanyabiashara wa Kiarabu na Kiswahili kuingia katika ardhi yao.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Biashara ya kimataifa ya Oman Seyyid Said alitekeleza sera ya uchumi ya kuhimiza biashara na makazi ya Wahindi katika Zanzibar.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Waasia hao walikuwa na busara nyingi katika kufanya biashara na walishika nafasi zilizo muhimu kabisa kama mawakala wa ushuru, walanguzi, mabepari na wakopeshaji fedha na wafanyabiashara ya jumla ya nchini Zanzibar.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Ingawa kuwepo kwao na shughuli zao huko Zanzibar hazikuwapatia sauti yoyote katika siasa na uendeshaji wa shughuli za kiserikali, nafasi yao ya kiuchumi iliimarika sana.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Baadhi yao walitajirika sana, kiasi kwamba hata baadhi ya Masultani wa Zanzibar waliwakopa fedha.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Said pia alianzisha kilimo cha karafuu kisiwani Zanzibar.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Alitumia nguvukazi ya watumwa kuendeleza tasnia ya karafuu akawa mwuzaji mkuu nchi za nje wa zao hili lililofika hadi Bombay nchini India.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Kwa hakika, ilipofika 1843, India ilikwisha kuwa mnunuzi mkuu wa karafuu za Zanzibar.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Kutokana na kuongezeka kwa umaarufu wa karafuu, Waarabu wa Kiomani kadhaa katika visiwa vya Zanzibar na Pemba walianza kulima karafuu katika mashamba makubwa.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Jambo hili lilikuwa na matokeo mengi: lilivunja ukiritimba wa Said katika biashara ya karafuu. lilipelekea kwenye kufanya karafuu iwe tasnia ya kitaifa miongoni mwa Waarabu wa Oman. liliongeza mahitaji ya nguvukazi ya watumwa, pia liliongeza biashara ya watumwa ya Afrika Mashariki. lilifanya mazao mengine yapuuzwe kama vile nazi na mpunga. ilileta matatizo ya ardhi kisiwani Zanzibar.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Matatizo hayo ya ardhi hasa yaliharibu kwa kiasi fulani mahusiano kati ya Waarabu wa Oman na wakazi wa asili wa Zanzibar walioporwa ardhi yao na Waarabu.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Hata hivyo sera za kibiashara na za kiuchumi za Said sio tu ziliifanya Zanzibar kuwa kituo kikuu cha kibiashara kwenye pwani ya Afrika Mashariki, bali pia polepole ziliuingiza uchumi wa Afrika Mashariki kwenye mfumo wa kibepari wa (nchi za) Magharibi.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Taathira hasi ya hali hii ni kwamba wafanyabiashara kutoka Ulaya, Marekani na Asia walitajirika kwa kuwafukarisha wenyeji wa Afrika Mashariki, na hivyo kusababisha kudumaa kwa maendeleo yao.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Rasilimali (watu na nyenzo) za Afrika Mashariki zilinyonywa kupitia ubadilishanaji usio na usawa uliokuwa ukifanywa kati ya wafanyabiashara wa kigeni na wenyeji.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Hitimisho Kulikuwepo pia na ukuaji wa biashara ya masafa marefu ulioanzishwa na vikundi vya Waafrika huko bara.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Baadaye, wafanyabiashara wa Kiarabu na wa Kiswahili walikwenda hadi bara kutafuta bidhaa zaidi.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Biashara ya masafa marefu ilikuwa ikipanuka na kuwa na athari zake za kijamii, kiuchumi na kiutamaduni kwa vikundi vingi vya bara.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Athari hizo zilijumuisha uenezi wa Uislamu na lugha ya Kiswahili.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Lakini baadhi ya matukio muhimu kama vile uvamizi wa Wanguni yalitokea bara pasi na kuhusiana na biashara ya masafa marefu.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Maendeleo ya ukuaji wa athari za kibiashara za Zanzibar yalipelekea kwenye ubadilishanaji (wa bidhaa) usio na usawa kati ya Afrika Mashariki na (nchi za) Magharibi.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Aidha yaliuingiza uchumi wa Afrika Mashariki kwenye mfumo wa kipebari na hivyo kusababisha kudumaa kwa maendeleo ya eneo hili.


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Angalia pia Afrika Mashariki Historia ya Kenya Historia ya Tanzania Waarabu Biashara ya masafa marefu ya Afrika Mashariki Marejeo Bennett, N.R. (1981) A History of the Arab State of Zanzibar (London: Methuen) Berger, I. (1981) Religion and Resistance in East African Kingdoms in the Precolonial Period (Tervuren: Musée royal de l'Afrique centrale) Sutton, J. E. G. (1973).


Question: Je, ni kweli lugha ya Kiswahili ilitoka kwa Waarabu?

Early trade in Eastern Africa (Nairobi: East African Publishing House) Viungo vya Nje   Jamii:Historia ya Kenya Jamii:Historia ya Tanzania Jamii:Afrika ya Mashariki


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana (unaojulikana pia kama Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana na ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofunana pamoja na majina mengine), ni aina ya ugonjwa wa mapafu yaliyofungana unaodhihirika kwa hali duni na sugu ya upitaji wa pumzi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hali hii kwa kawaida huendelea kuwa mbaya zaidi baada ya muda.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Dalili zake kuu ni kupungukiwa na pumzi, kukohoa, na kutoa makohozi.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu wengi walio na bronkitisi sugu wana ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uvutaji tumbaku ndio kisababishi kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, pamoja na vipengele vingine kama vile uchafuzi wa hewa huku jenetikia ikichangia kwa kiwango kidogo.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika nchi zinazoendelea, chanzo kikuu cha uchafuzi wa hewa ni kupikia au kuwasha moto mahali pasipo hewa ya kutosha.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mazingira ya muda mrefu wa miwasho hii husababisha mwitikio wa inflamesheni kwenye mapafu, hivyo kupelekea njia za pumzi kuwa nyembamba na kuharibika kwa tishu za mapafu, hali iitwayo emfisema.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Utambuzi huo ni kwa msingi wa hali duni ya kupita kwa pumzi kama ilivyopimwa kwa kipimo cha utendakazi wa mapafu.[5]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana unaweza kuzuiliwa kwa kupunguza uhatarisho wa visababishi vinavyojulikana.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii hujumuisha juhudi za kupunguza viwango vya uvutaji na kuboresha hali ya hewa ya ndani na nje ya majengo.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mbinu za matibabu ya ugonjwa huu ni kuacha uvutaji, chanjo, urekebeshaji mapafu, na mara nyingi vipanua bronkasi vya kupumuliwa na steroidi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kinyume na pumu, hali ya upitaji wa pumzi haiboreshwi sana na matibabu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Baadhi ya watu wanaweza kunufaika na matibabu ya oksijeni ya muda mrefu au kupandikiza mapafu.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa watu walio na vipindi vya kuzidi kwa ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ongezeko la utumiaji dawa na kulazwa hospitalini kunaweza kuhitajika.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Duniani kote, ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana huathiri watu milioni 329 au takriban asilimia 5 ya idadi yote ya watu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mwaka 2011, ugonjwa huo ulikadiriwa kuwa kisababishi kikuu cha nne cha vifo, ukiwaua zaidi ya watu milioni 3.[6]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Idadi ya vifo imetabiriwa kuongezeka kutokana na viwango vya juu vya uvutaji na idadi ya watu wanaozeeka katika nchi nyingi.[7]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa huu ulisababisha hasara ya kiuchumi iliyokadiriwa kuwa dola trilioni 2.1mwaka 2010.[8]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ishara na dalili  Dalili kuu za ugonjwa huu ni makohozi, ugumu wa kupumua na kutoa kikohozi.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Dalili hizi huwepo kwa muda mrefu[2] na huzidi jinsi muda unavyopita.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Haijabainika iwapo kuna aina mbalimbali za ugonjwa huu.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Huku ugonjwa huu ukiainishwa katika emfisema na bronkitisi sugu, emfisema ni kielelezo tu cha mabadiliko ya mapafu wala si ugonjwa bayana, nayo bronkitisi sugu ni kielelezo cha dalili tu zinazoweza kutokea au kutotokea pamoja na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kikohozi Kwa kawaida, kikohozi sugu ndiyo dalili ya kwanza kutokea.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Inapokuwepo kwa zaidi ya miezi mitatu kwa mwaka kwa zaidi ya miaka miwili ikiandamana na utoaji wa kikohozi na bila kisababishi kingine, basi hali hii itatambulika kama bronkitisi sugu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hali hii inaweza kutokea kabla  ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kutokea kabisa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kiasi cha makohozi yanayotolewa kinaweza kubadilika baada ya saa hadi siku kadhaa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika visa vingine, kikohozi kinaweza kutokuwepo au kitokee mara nadra, na kinaweza kutokuwa na makohozi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu wengine walio na ugonjwa huu hudhani dalili hizi ni "kikohozi cha mvutaji".


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Makohozi yanaweza kumezwa au kutemwa kulingana na jamii na tamaduni.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kukohoa sana kunaweza kusababisha kuvunjika mbavu au kupoteza fahamu kwa muda mfupa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana mara nyingi huwa na historia ya "mafua" yanayodumu kwa muda mrefu.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugumu wa kupumua Ugumu wa kupumua mara nyingi ndiyo dalili inayowatatiza watu zaidi.[10]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa kawaida watu hueleza tatizo hili kwa kusema: "kupumua kwangu kunahitaji juhudi kuu," "Najihisi nimekosa pumzi," au " sipati pumzi za kutosha".[11]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata hivyo, maneno tofauti yanaweza kutumika katika mila tofauti.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa kawaida, ugumu wa kupumua huzidi mtu anapojaribu kupumua kwa nguvu, baada ya hali hii kudumu kwa muda mrefu, na huzidi baada ya muda.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika awamu za baadaye, ugumu wa kupumua hutokea wakati wa kupumzika na unaweza kuwepo kila wakati.[12][13] Ugumu wa kupumua ni chanzo cha wasiwasi na hali duni ya maisha kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu wengi walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ulioendelea hupumua kupitia midomo iliyofunguka kidogo na hatua hii inaweza kuboresha kupumua katika baadhi ya watu.[14][15] Vipengele vingine Katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, inaweza kuchukua muda mrefu zaidi kutoa pumzi kuliko kuivuta.[16]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kubanwa kifua kunaweza kutokea[9] ingawa hakutokei sana na kunaweza kusababishwa na tatizo lingine.[10]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu walio na njia za pumzi zilizofungana wanaweza kuwa na kukorota au sauti ndogo pumzi inapoingia mapafuni, wanapochunguzwa kwa stethoskopu.[16]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kifua cha duara ni dalili bayana ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana lakini huwa nadra.[16]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hali ya kiweko chenye miguu mitatuinaweza kutokea ugonjwa unapozidi.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa huu ukizidi husababishashinikizo kwenye ateri za mapafu, ambayo hushinikiza ventrikali ya kulia ya moyo.[4][17][18] Hali hii huitwa ugonjwa wa moyo na mapafu, na husababisha dalili za kufura miguu[9] na kufura kwa mishipa ya shingo.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea zaidi kuliko ugonjwa mwingine wowote wa mapafu kama kisababishi cha ugonjwa wa moyo na mapafu.[17]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa wa moyo na mapafu umekuwa nadra tangu kuvumbuliwa kwa oksijeni ya mtungi. [2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mara nyingi ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea pamoja na magonjwa mengine kufuatia vipengele vinavyosababisha magonjwa haya yote.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Magonjwa haya ni pamoja na: ugonjwa wa moyo wenye iskemia, shinikizo la juu la damu, kisukari melitasi, kuharibika kwa misuli, osteoporosisi, saratani ya mapafu, hali ya wasiwasi na mfadhaiko.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hisia ya kuwa na kuchoka kila wakati hutokea sana kwa watu walio na ugonjwa mkali.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kucha za vidole kurungungika ni hali isiyotokea katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana pekee, hivyo inapaswa kuchunguzwa mara moja ili kubaini hali fiche ya saratani ya mapafu.[19]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maumivu zaidi Maumivu makali zaidi maumivu makali zaidi ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hufasiliwa kama ongezeko la ugumu wa kupumua, ongezeko la utoaji makohozi, kubalidika kwa rangi ya makohozi kutoka meupe hadi ya kijani kibichi au manjano, au ongezeko la kikohozi kwa mtu aliye na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana[16] Hali hii inaweza kujidhihirisha pamoja nadalili za ongezeko la juhudi za kupumua kama vile kupumua kwa haraka, kima cha kasi cha mdundo wa moyo, kutokwa na jasho, kutumia misuli ya shingo sana, alama ya buluu ngozini, na kuchanganyikiwa au tabia ya ukaidi katika maumivu zaidi.[16][20] Sauti pia zinaweza kusikika kwenye mapafu yanapochunguzwa kwa stethoskopu.[21]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kisababishi Kisababishi kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ni moshi wa tumbaku; huku uhatarisho katika mazingira ya kazini na uchafuaji kutokana na mioto ya dani ya nyumba ukiwa kisababishi kikuu katika baadhi ya nchi. [1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa kawaida, uhatarisho huu lazima utokee miongo mingi kabla ya dalili kutokea.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maumbile ya kijenetiki pia huathiri uhatarisho wa mtu.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uvutaji  Kisababishi hatari kikuu cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana duniani kote ni uvutaji wa tumbaku.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Takriban aslilimia 20 ya wavutaji hupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana,[23] na kwa watu wanaovuta maisha yao yote, takriban nusu yao hupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana[24] Nchini Marekani na Uingereza, katika watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, asilimia 80-95 ni wavutaji wakati huo au walivuta awali.[23][25][26] Uwezekano wa kupata ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana huongezeka na uhatarisho kamili wa moshi.[27]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Isitoshe, wanawake wana uwezekano zaidi wa kuathiriwa na moshi kuliko wanaume.[26]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa watu wasio wavutaji, moshi unaotokana na watu wengine ni kisababishi cha takriban asilimia 20 ya visa.[25]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Aina zingine za moshi kama vile bangi, sigara na shisha pia zina athari.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wanawake wanaovuta wakati waujauzito wanaweza kuongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kwa watoto wao.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uchafuzi wa hewa Mioto ya kupikia katika vyuma visivyo na hewa safi ya kutosha, na ambayo mara nyingi hutokana na makaa au nishati hai kama vile kuni na kinyesi cha wanyama, hupelekea uchafuzi wa hewa wa ndani ya nyumba na ni visababishi vikuu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana katika  nchi zinazostawi.[28]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mioto hii ni mbinu ya kupikia na kupasha moto kwa takriban watu bilioni 3athari zake za kiafya zikiwa juu katika wanawake kutokana na uhatarisho zaidi.[1][28] Mioto hii hutumika kama chanzo kikuu cha nishati katika asilimia 80 za jamii nchini India, China na  mataifa ya kusini mwa Sahara.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu wanaoishi katika miji mikubwa wana kiwango kikubwa zaidi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ikilinganishwa na watu wanaoishi vijijini [30] Huku uchafuzi wa hewa mijini ni kipengele kisababishi cha maumivu zaidi, jukumu lake la kijumla kama kisababishi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana si bayana.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Sehemu zilizo na hali duni za pumzi nje ya nyumba zikijumuisha gesi ya mitambo, kwa kawaida zina viwango vya juu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata hivyo, athari ya kijumla ya uchafuzi huu ikilinganishwa na uvutaji inaaminika kuwa ndogo.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hatari kazini Uhatarisho mkali na wa muda mrefu kwa vumbi, kemikali na moshi kazini huongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana kwa wavutaji na wasiovuta.[31]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uhatarisho kazini unaaminika kuwa kisababishi katika asilimia 10-20 ya visa.[32]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Nchini Marekani, uhatarisho huu unaaminika kuhusiana na zaidi ya asilimia 30 ya visa katika watu wasiowahi kuvuta, na inawezekana huwakilisha hatari kubwa zaidi katika nchi zisizo na sheria za kutosha.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Viwanda na vyanzo kadhaa vimelaumiwa, ikiwa ni pamoja na [29] viwango vya juu vya vumbi katika uchimbaji makaa ya mawe, uchimbaji dhahabu, na viwanda vya nguo za pamba, kazi zinazohusisha kadimiamu na isosianati, na moshi wa kulehemu.[31]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kufanya kazi ya kilimo pia ni hatari.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika kazi zingine, hatari imekadiriwa kuwa sawa na pakiti nusu hadi mbili za sigara kila siku.[33]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uhatarisho wa vumbi yasilika pia unaweza kusababisha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, na hatari isiyohusiana na ile ya silikosisi.[34]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Athari za uhatarisho wa vumbi na moshi wa sigara huonekana kuwa ya kikemikali au hata zaidi.[33]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Jenetiki Jenetiki huchangia pakubwa katika kutokea kwa ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa huu hutokea zaidi katika jamaa ya watu walio na ugonjwa huu wanaovuta kuliko watu wasiohusiana na wavutaji.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa sasa, athari hatari bayana inayorithiwa ni ukosefu wa kinza tripsini ya alfa ya 1.[35]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hatari hii iko juu zaidi hasa iwapo mtu aliye na upungufu wa kinza tripsini ya alfa ya 1 pia ni mvutaji.[35]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hatari hii huchangia takriban asilimia 1-5 ya visa[35][36] na ugonjwa huwepo katika takriban watu 3-4 kwa kila 10,000.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hatari zingine za jenetekia zingali zinachunguzwa,[35], ambapo kuna uwezekano wa kutambua nyingi.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vipengele vingine Hatari zingine kadhaa huhusiana kwa kiwango kidogo na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hatari huwa kubwa zaidi katika watu masikini, ingawa si bayana iwapo hii ni kutokana na umasikini wenyewe au athari zingine hatari zinazohusiana na umasikini, kama vile uchafuzi wa hewa na utapia mlo.i[1] Kuna ushahidi mdogo kuwa watu wenye ugonjwa wa pumu na matatizo ya njia za pumzi wako katika hatari ya juu zaidi ya kuathiriwa na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vipengele vya kuzaliwa kama kuzaliwa na uzani wa chini vinaweza kuchangua ugonjwa huu kama vile magonjwa kadhaa ya kuambukiza, ikiwa ni pamoja na VVU/UKIMWI na kifua kikuu yanavyofanya.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maambukizi ya njia za pumzi kama vile nimonia hayaonekani kuongeza hatari ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, angalau katika watu wazima.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maumivu zaidi Maumivu makali (kuzidiwa ghafla na dalili)[37] mara nyingi huchochewa na maambukizi au vichafuzi vya kimazingira au wakati mwingine na visababishi vingine kama vile kutumia matibabu vibaya.[38]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maambukizi huonekana kuwa kisababishi cha asilimia 50 hadi 70 ya visa,[38][39] huku bakteria ikichangia asilimia 25, virusi asilimia 25 na zote mbili asilimia 25.[40]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vichafuzi vya kimazingira hujumuisha hewa chafu ya ndani na nje ya nyumba. [38]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uhatarisho wa moshi wa kibinafsi na moshi kutokana na watu wengine huongeza hatari hiyo.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hali ya baridi ya hewa pia inaweza kuchangia, huku maumivu zaidi yakitokea zaidi majira ya baridi. [41]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu walio na magonjwa mengine makali fiche huwa na  maumivu zaidi mara nyingi: katika ugonjwa wa kiwango cha chini, 1.8 kwa kila mwak; kiwango cha wastani, 2 hadi 3 kwa mwaka; na kiwango kikali 3.4 kwa mwaka. [42]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu walio na maumivu makali mengi wana kiwango cha juu cha kupunguza utendakazi wa mapafu yao. [43]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uemboli wa mapafu (ganda la damu kwenye mapafu) unaweza kuzidisha dalili kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana tayari.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Pathofiziolojia  Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni aina ya ugonjwa wa kufungana kwa mapafu ambapo upitaji duni sugu wa hewa usioweza kubadilishwa (upungufu wa kupita kwa hewa) na kutoweza kabisa kupumua nje huwepo.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kupita duni kwa hewa ni matokeo ya kuharibika kwa tishu ya pafu (iitwayo emfisema) na ugonjwa wa njia ndogo za hewa uitwao bronkiolitisi ya kufungana.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vinavyochangia visababishi hivi viwili hutofautiana kati ya watu.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Pia wengine wana kiwango fulani cha mwitiko wa kupita kiasi wa njia za hewa kwa miwasho sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

File:Emfisema ya chini mag.jpg Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hutokea kama mwitiko mkubwa sugu wa kiinflamesheni kwa vitu vyenye miwasho vilivyovutwa ndani kwa hewa.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maambukizi sugu ya bakteria pia yanaweza kuongeza inflamesheni hii.[43]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Seli za kuvimba zinazohusika ni granulositi za nutrofili na makrofeji, aina mbili za seli nyeupe za damu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wanaovuta pia wana kuhusika kwaTc1 limfositi na watu wengine walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu wana kuhusika kwa esinofili sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kiwango Fulani cha mwitiko huu wa seli husababishwa na viendelezi  vya kuvimba kama visababishi vya kemotaksisi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Michakato mingine inayohusiana na uharibifu wa mapafu ni msongo wa kioksaidiunaotolewa na radikali huru kwenye moshi wa tumbaku na kuachiliwa na seli za kuvimba, na kuharibika kwa tishu unganishi  za mapafu kwa protisi ambazo hukinzwa kwa kiasi na vikinza protisi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuharibiwa kwa tishu unganishi za mapafu ndio unaopelekea emfisema, ambayo kisha huchangia upitaji duni wa hewa, na hatimaye, ufyonzaji na uachiliaji duni wa gesi za kupumua.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Upotezaji wa kijumla wa misuli unaotokea katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unaweza kutokana kwa kiasi na viendelezi vya inflamesheni vinavyotolewa na mapafu hadi kwenye damu.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kupungua kwa nafasi za njia za hewa hutokea kwa sababu ya inflamesheni na kupata kovu ndani mwazo.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii huchangia kushindwa kupumua nje kikamilifu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Upunguaji mkubwa wa kupita kwa hewa hutokea wakati wa kupumua nje kwa sababu shinikizo ndani mwa kifua linabana njia za hewa wakati huu.[44]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii inaweza kupelekea hewa zaidi kutoka kwa pumzi ya awali kusalia mapafuni wakati pumzi inayofuata imeanzishwa na kusababisha ongezeko katika kiwango kamili cha hewa mapafuni wakati wowote ule, mchakato uitwao  uvutaji hewa ndani kupita kiasi au kutega hewa.[44][45] Uvutaji hewa ndani kupita kiasi kutokana na mazoezi huhusishwa na upungufu wa pumzi katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kwa sababu si bora kupumua ndani wakati mapafu yamejaa.[46] viwango vya chini vya oksijeni  na hatimaye, viwango juu vya dioksidi ya kaboni kwenye damu vinaweza kutokana na mbadilishano wa gesi ulio duni kutokana na upitishaji duni wa hewa kutokana na kufungana kwa njia za hewa, uingizaji wa hewa kupita kiasi na tamaa ya chini ya kupumua..[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wakati wa maumivu zaidi, inflamesheni ya njia ya hewa pia huongezeka na kusababisha ongezeko kupita kiasi la hewa inayoingia,upungufu wa kupita kwa hewa na kuzorota kwa uhamisho wa gesi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii pia inaweza kusababisha upitishaji duni wa hewa na hatimaye viwango vya chini vya oksijeni katika damu.[4]Viwango vya chini vya oksijeni vikiwepo kwa muda mrefu vinaweza kusababisha  ateri kuwa nyembamba mapafuni ilhali emfisema husababisha kuharibika kwa kapilari kwenye mapafu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mabadiliko haya yote husababisha ongezeko kwenye shinikizo la damu katika arteri za mapafu, hali inayoweza kusababisha ugonjwa wa kuvimba na kutofanya kazi kwa ventrikali ya kulia ya moyo.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Utambuzi File:Kupima pumzi.JPG Utambuzi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unapaswa kuzingatiwa kwa yeyote mwenye umri wa zaidi ya miaka 35 hadi 40 na aliye na upungufu wa pumzi, kikohozi sugu, kutoa makohozi, au homa za mara kwa mara katika majira ya baridi na historia ya kutangamana na visababishi vya hatari vya ugonjwa huo.[9][10] Kisha  Kupima pumzi hutumiwa kuthibitisha utambuzi huo.[9][47] Upimaji wa pumzi Upimaji wa pumzi hupima kiwango cha kuzuiwa kwa upitaji wa hewa uliopo na kawaida hufanywa baada ya utumizi wa kitanua bronkasi, tiba ya kufungua njia za hewa.[47]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vipengele viwili muhimu hupimwa ili kufanya utambuzi huo: kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima kwa sekunde moja (FEV1), ambacho ndicho kiasi kikubwa zaidi cha hewa inayoweza kupumuliwa nje katika sekunde ya kwanza ya pumzi, na kiasi muhimu cha kulazimishwa, ambacho ndicho kiasi kikubwa zaidi cha hewa inayoweza kupumuliwa nje katika pumzi moja kubwa.[48]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kawaida, asilimia 75-80 ya kiasi muhimu cha kulazimishwa hutoka nje katika sekunde ya kwanza[48] na uwiano wa kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima1/uwiano uwiano wa kiasi muhimu cha kulazimishwa chini ya asilimia 70 kwa mtu aliye na dalili za ugonjwa sugu kufungana kwa mapafu huonyesha kuwa mtu huyo ana ugonjwa huo.[47]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa msingi wa vipimo hivi, upimaji wa pumzi unaweza kusababisha utambuzi zaidi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kwa wazee.[47]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vigezo vya Taasisi ya Kitaifa ya Ubora wa Matibabu pia huhitaji kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima1 cha chini ya asilimia 80 ya kilichobashiriwa.[10]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ushahidi wa kutumia upimaji wa pumzi kwa wasio na dalili katika kutambua ugonjwa mapema ni wa matokeo yasiyobayana na kwa hivyo kwa sasa haupendekezwi.[9][47] kilele cha kupita kwa hewa iliyopumuliwa nje (kasi ya juu zaidi ya kupumua nje), inayotumika sana katika ugonjwa wa pumu, hakitoshi kwa utambuzi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu.[10]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ukali   Kuna mbinu kadhaa za kutambua ni kwa kiasi kipi ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unaathiri mtu fulani.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hojaji iliyofanyiwa mabadiliko ya Shirika la Utafiti wa Afya la Ulaya au jaribio la ukadiriaji wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni hojaji rahisi ambazo zinaweza kuamua ukali wa dalili.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hoja za kipimo cha ukadriaji wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni kutoka 0-40 ikiwa vile hoja ni nyingi ndivyo ugonjwa ni kali.[49]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kupima pumzi kunaweza saidia kuamua ukali kikomo cha kutiririka hewa.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii ni kwa msingi wa  kupumulia kulicho lazimishwa1 ikielezwa kama asilimia ya............kwa umri, jinsia, urefu na uzito wa mtu. [9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Miongozo yote ya Amerika na Europa ilipendekeza kwa kiasi kwa msingi wa mapendekezo ya kupumulia kulicho lazimishwa. 1.[47]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Miongozo ya GOLD hupendekeza kugawanya watu katika vikundi vinne kwa msingi ukadriaji na kikomo cha kutiririka hewa.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kupunguza uzito na udhaifu wa misuli pamoja na kuwepo kwa magonjwa mengine kunapaswa kuzingatiwa.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vipimo vingine Eksirei ya kifua na kipimo kamili cha damu vinaweza kuwa muhimu katika kutenga magonjwa mengine wakati wa utambuzi.[50]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ishara bainifu kwenye eksirei ni mapafu yaliopanuka zaidi, daframuiliyonyooka, nafasi ya hewa Zaidi ya nyuma ya mfupa wa kidari, na bula ilhali inaweza kuondoa magonjwa mengine kama vile nimonia, edema ya mapafu  au numothoraksi.[51]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ukaguzi wa tomografia inayokokotolewa yenye mchanganuo mkubwa wa kifua unaweza kuonyesha jinsi emfisema ilivyoenea mapafuni na pia unaweza kusaidia kutenga magonjwa mengine ya mapafu.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata hivyo, isipokuwa upasuaji umepangwa, hii haiathiri udhibiti.[2] uchanganuzi wa damu ya ateri hutumiwa kutambua hitaji la oksijen; hii inapendekezwa kwa walio na upumuji wa nje wa kulazimishwa1 chini ya asilimia 35 iliyobashiriwa, wale walio na kiwango cha oksijeni ya pembezoni chini ya asilimia 92 na walio na dalili za kusongamana na moyo kukosa kufanya kazi kwa moyo.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika sehemu za dunia ambapo ukosefu wa alfa 1-kinza tripsini hupatikana sana, watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu (hasa walio chini ya umri wa miaka 45 na emfisema inayoathiri sehemu za chini za mapafu) wanapaswa kuzingatiwa kupimwa.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Eksirei ya Kifua inayoonyesha ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu mkali.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Makinikia ukubwa mdogo wa moyo ukilinganisha na mapafu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Eksirei ya mbavuni ya kifua cha mtu aliye na emfisema.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Makinikia kifua cha mviringo na daframu iliyonyooka.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Bula ya pafu jinsi inavyoonekana katika eksirei ya kifua kwa mtu aliye na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu mkali Kisa kikali cha emfisema yenye bula.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Picha ya kompyuta ya tomografia ya pafu la mtu aliye na emfisema yenye bula iliyo katika hatua ya mwisho.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Utambuzi tofautishi Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unaweza kuhitaji kutofautishwa na visababishi vingine vya upungufu wa pumzi kama vile moyo kusongamana na kushindwa kufanya kazi, uemboli wa mapafu, nimonia au numothoraksi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu wengi walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu kimakosa hufikiria kuwa wana pumu.[16]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata hivyo utofautishaji wa pumu na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hauwezi kufanywa kwa kupima pumzi.[10]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kifua kikuu pia kinaweza kujitokeza kwa kikohozi sugu na kinafaa kuzingatiwa katika sehemu ambapo hutokea sana.[9]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Magonjwa yasiyotokea sana bali  yanayoweza kujitokeza sawa ni displasia ya mapafu na bronkasi na bronkiolitisi ya kufungana kwa bronkasi.[50]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Bronkiolitisi sugu inaweza kutokea hata kwa upitaji wa kawaida wa hewa na katika hali hii haiainishwi kama ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuzuia Visa vingi vya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa vinaweza kuzuiwa kwa kupunguza kutangamana na moshi na kuendeleza ubora wa hewa.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Chanjo za influenza za mwaka kwa walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa hupunguza maumivu zaidi, kulazwa hospitalini na kifo.[52][53] Uchanjaji dhidi ya numokokasi pia unaweza kuwa ya usaidizi.[52]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kusitisha uvutaji wa sigara Kuwakinga watu dhidi ya kuanza uvutaji wa sigara kipengele kikuu cha kuzuia ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[54] kanuni za serikali, taasisi za afya ya umma na mashirika yanayopinga uvutaji zinaweza kupunguza viwango vya uvutaji kwa kuwakataza watu kuanza na kuwahimize waache uvutaji.[55]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Marufuku dhidi ya uvutaji katika sehemu za umma na pahali pa kazi ni njia muhimu za kupunguza kutangamana na moshi kutoka kwa watu wengine na ilhali sehemu nyingi zina marufuku ya kisheria, marufuku Zaidi yanahimizwa.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa wanaovuta, kukoma uvutaji ndiyo njia pekee iliyothibitishwa kupunguza kukithiri kwa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[56]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata katika kipindi cha mwisho cha ugonjwa, kunaweza kupunguza kiwango cha kudhoofika kwa utendakazi wa mapafu na kudhibiti mwanzo wa ulemavu na kifo.[57]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kusitisha uvutaji huanza na uamuzi wa kukoma kuvuta, unaopelekea jaribio la kukoma.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mara nyingi majaribio kadhaa huhitajika kabla ya kukoma kabisa kutimika..[55]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Majaribu ya zaidi ya miaka 5 husababisha mafanikio katika takiban asilimia 40 ya watu.[58]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wavutaji wengine wanaweza kutimiza kukoma uvutaji kabisa kwa hiari yao pekee.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata hivyo uvutaji ni wa mazoea sana,[59] na wavutaji wengi wanahitaji usaidizi zaidi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uwezekano wa kukoma huendelezwa kwa usaidizi wa kijamii, kuhusika katika mpango wa kukomesha uvutaji na kutumia tiba kama vile tiba ya kubadili nikotini, bupropion au varenicline.[55][58] Afya Kazini Hatua kadhaa zimechukuliwa kupunguza uwezekano kuwa wafanyi kazi katika viwanda vyenye hatari—kama vile kuchimba makaa ya mawe,ujenzi na kuchonga mawe—watapata ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mifano ya hatua hizi ni: kutengeneza sera za umma,[29] mafunzo kwa wafanyi kazi kuhusu hatari hizi, kuendeleza kusitisha uvutaji, kuchunguza wafanyi kazi kwa ishara za mapema za ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa, kutumia kipumulio, na kuzuia vumbi.[60][61] Uzuiaji bora wa vumbi unaweza kutimizwa kwa kuboresha upitaji wa hewa, kutumia vinyunyizio vya maji na kutumia mbinu za uchimbaji migodi zinazothibiti utengenezaji wa vumbi.[62]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mfanyi kazi akipata ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa, uharibikaji zaidi wa mapafu unaweza kupunguzwa kwa kuepuka kutangamana na vumbi, kwa mfano kwa kubadilisha majukumu ya kikazi.[63]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uchafuzi wa hewa Ubora wa hewa nje na ndani mwa nyumba unaweza kuendelezwa, hii inaweza kuzuia ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa au kupunguza kiwango cha kukithiri kwa kwa ugonjwa uliopo.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii inaweza kutimizwa kwa juhudi za sera za umma, mabadiliko ya kitamaduni, na kuhusika kwa watu binafsi.[64]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Baadhi ya nchi zilizostawi zimefanikiwa katika kudumisha ubora wa nje kupitia kanuni.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii imepelekea kuboresha utendakazi wa mapafu wa watu wao.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa wanaweza kupata dalili chache iwapo watakaa ndani ya nyumba katika siku ambazo ubora wa hewa nje ya nyumba ni duni.[65]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Juhudi moja kuu ni kupunguza kutangamana na moshi wa kupika na kuchoma fueli kwa kuhakikisha upitaji bora wa hewa mabomani na stovu na dohani bora.[64]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Stovu bora zinaweza kuboresha hewa ya ndani mwa nyumba kwa asilimia 85.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kutumia vyanzo mbadala vya nishati kama vile kupika kwa jua na kutumia stima ni bora, kama tu kutumia fueli kama vile mafuta ya taa au makaa ya mawe badala ya biomasi.[29]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kudhibiti Hakuna tiba inayojulikana ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa lakini dalili zinaweza kutibiwa na kukithiri kwake kudhibitiwa.[54]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Malengo makuu ya udhibiti ni kupunguza visababishi vya hatari, kudhibiti ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa uliojijenga, kuzuia na kutibu maumivu zaidi makali na kudhibiti maradhi husika.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hatua pekee zilizodhibitishwa kuweza kupunguza vifo ni kusitisha uvutaji na oksijeni ya kuongeza.[66]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kukoma uvutaji hupunguza hatari ya kifo kwa asilimia 18.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mapendekezo mengine ni: chanjo ya influenza mara moja kwa mwaka, chanjo ya numokokasi mara moja kila baada ya miaka 5, na kupunguza kutangamana na uchafuzi wa hewa wa kimazingira.[3] kwa walio na ugonjwa uliokithiri, utunzajia wa kutuliza unaweza kupunguza dalili, na morphine kukabiliana na hisia za upungufu wa pumzi.[67]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Upitishaji wa hewa bila kutumia njia za hewa bandia unaweza kutumika kusaidia upumuaji.[67]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mazoezi Kurudisha mapafu katika hali ya kawaida ni programu ya mazoezi, udhibiti wa ugonjwa na ushauri, vilivyopangwa kumfaidi mtu binafsi.[68]  kwa wale ambao wamekuwa na maumivu zaidi  hivi karibuni,kurudisha mapafu katika hali ya kawaida huonekana kuendeleza ubora wa maisha kwa jumla na uwezo wa kufanya mazoezi, na kupunguza vifo.[69]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Pia imeonyeshwa uwezo alio nao mtu katika kuthibiti ugonjwa wake, na vile vile hisia zake.[70]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mazoezi ya kupumua pekee yameonekana kuwa na jukumu dogo sana.[15]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuwa na uzani wa chini au wa juu zaidi kunaweza kuathiri dalili, kiwango cha ulemavu na prognosi ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa walio na uzani wa chini wanaweza kuboresha nguvu za misuli ya kupumua kwa kuongeza kiwango cha kalori.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Pamoja na mazoezi ya mara kwa mara au mpango wa kurudisha mapafu katika hali ya kawaida inaweza kuleta mabadiliko katika dalili za ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Lishe Zaidi inaweza kuwa muhimu kwa walio nawenye utapiamlo.[71]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kitanua bronkasi Vitanua bronkasi vilivyopumuliwa ndani ndivyo tiba za kimsingi zinazotumika[3] na husababisha manufaa machache kwa jumla.[72]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuna aina mbili kuu, β2 agonists na kinza kikolini;  ambazo huwa katika aina ya muda mrefu na ile ya muda mfupi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hupunguza upungufu wa pumzi, mkoroto na udhibiti wa mazoezi na kupelekea ubora wa maisha.[73]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Haijabainika iwapo zinabadilisha kukithiri kwa ugonjwa uliopo[3] Kwa walio na ugonjwa kidogo, ajenti za muda mfupi hupendekezwa kwa jinsi inavyohitajika [3] Kwa walio na ugonjwa mkali sana ajenti za muda mrefu hupendekezwa.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Iwapo vitanua bronkasi vya muda mrefu havitoshelezi, kwa kawaida kotikosteroidi huongezwa[3] Kwa kurejelea ajenti za muda mrefu, haijabainika iwapo tiotropium (kinza kikolini ya muda mrefu)au gnisti  za beta za muda mrefu ni nzuri, na zinaweza kujaribiwa kwa zamu na kuendelea na iliyo bora zaidi.[74]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Aina zote mbili za ajenti huonekana kupunguza hatari za maumivu makali zaidi kwa asilimia 15-25.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Zinapotumiwa kwa wakati mmoja zinaweza kufaidi,hata hivyo, hata faida hii ikiwepo, umuhimu wake si bayana.[75]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuna aina kadhaa za muda mfupi za β2 zinazopatikana ikiwa ni pamoja nasalbutamol (Ventolin) na terbutaline.[76]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hizi hupunguza ukali wa  dalili kwa saa nne hadi sita.[76]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Agonisti za muda mrefu za β 2 kama vile salmeterol  na formoterol mara nyingi hutumiwa kwa matibabu ya kurekebisha.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wengine huhisi kuwa ushahidi wa manufaa ni mdogo[77] ilhali wengine huona ushahidi wa manufaa kuwa uliopo.[78][79] Matumizi ya muda mrefu huonekana kuwa salama kwa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa[80] huku madhara yakiwa kutetemeka na mipapatiko ya moyo.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Zikitumiwa pamoja na steroidi za kupumuliwa ndani, huongeza hatari ya nimonia.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ingawa steroidi na LABAs zinaweza kufanya kazi vyema pamoja,[77] si bayana ikiwa manufaa haya madogo yanazidi hatari zilizoongezeka. [81]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuna aina mbili kuu za kinza kikolini zinazotumika katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu, ipratropium na tiotropium Ipratropium ni ajenti inayofanya kazi kwa muda mfupi ilhali tiotropium hufanya kazi kwa muda mrefu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Tiotropium inahusiana na kupungua kwa maumivu zaidi na kuboresha hali ya maisha,[75] na tiotropium hutoa manufaa haya zaidi ya ipratropium.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

[82] Haionekani kuathiri kiwango cha vifo au kiwango cha jumla cha kulazwa hospitalini.[83]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Anticholinergics zinaweza kusababisha dalili za kinywa kukauka na dalili za maambukizi ya bofu la mkojo .[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Pia zinahusiana na ongezeko la hatari ya ugonjwa wa moyo na kiharusi[84][85] Kotikosteroidi Kotikosteroidi kwa kawaida hutumika kama aina ya kupumua ndani lakini pia zinaweza kutumika kama tembe kutibu na kuzuia maumivu makali zaidi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ingawa kotikosteroidi za kupumuliwa ndani hazijaonyesha manufaa kwa watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa mdogo [86]Zinapotumiwa kwa pamoja na  LABA hupunguza kiwango cha vifo Zaidi ya kotikosteroidi za kupumuliwa ndani au LABA pekee.[87]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kivyake hazina athari kwa kiwango cha jumla cha vifo vya mwaka mmoja na huhusiana na viwango zaidi vya nimonia .[66]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Si bayana iwapo zinaathiri kuendelea kwa ugonjwa huo.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Matibabu ya muda mrefu na tembe za steroidi huhusiana na madhara makubwa.[76]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Matibabu mengine Antibiotiki za muda mrefu, hasa za kundi la macrolide kama vileazithromycin, hupunguza kiwango cha kutokea kwa maumivu Zaidi kwa wale wanaokuwa nayo mara mbili au Zaidi kwa mwaka.[88]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii inaweza kuwa ya bei nafuu katika maeneo fulani ulimwenguni.[89]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Methylxanthines kama vile theophylline husababisha madhara zaidi ya manufaa na kwa hivyo kwa kawaida hazipendekezwi,[90] lakini zinaweza kutumika kama ajenti za kundi la pili kwa magonjwa yasiyothibitiwa na hatua zingine.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Mucolytic zinaweza kuwa bora kwa watu wengine walio na kamasi nzito lakini hazihitajiki.[52]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Dawa za kikohozi hazipendekezwi.[76]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Oksijeni oksijeni zaidi hupendekezwa kwa walio na viwango vya chini vya oksijeni wakiwa wametulia (shinikizo dogo la oksijeni la chini ya mmHg 50-55 au ujazo wa chini wa oksijeni  kwa asilimia 88).[76][91] Katika kundi hili la watu, hupunguza hatari ya moyo kushindwa kufanya kazi na kifo iwapo ikitumia saa 15kwa siku[76][91] na inaweza kuongeza uwezo wa watu kufanya mazoezi.[92]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa wale walio na viwango vya kawaida au vidogo vya oksijeni, kupewa oksijeni zaidi kunaweza kuboresha upungufu wa pumzi. [93]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kuna hatari ya moto na manufaa machache kwa wanaopewa oksijeni wakiendelea na uvutaji. [94]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika hali hii wengine huipinga.[95]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wakati wa maumivu Zaidi makali, wengi huhitaji tiba ya oksijeni; utumizi wa viwango vikubwa vya oksijeni bila kuzingatia viwango vya mtu vya oksijeni unaweza kusababisha ongezeko la dioksidi ya kaboni na matokeo mabaya.[96][97] Kwa wale walio katika hatari zaidi ya viwango vya juu vya dioksidi ya kaboni, viwango vya oksijeni vya asilimia 88-92 hupendekezwa, ilhali kwa wale wasio katika hatari hii viwango vinavyopendekezwa ni asilimia 94-98.[97]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Upasuaji Kwa walio na ugonjwa mkali sana, wakati mwingine upasuaji huwa bora na unaweza kuwa ubadilishaji wa pafu au upasuaji wa kupunguza ukubwa wa pafu.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Upasuaji wa kupunguza ukubwa wa pafu hujumuisha kuondoa sehemu za pafu zilizohariwa sana na emfisema na kuwezesha inayobaki, ambayo ni ndilo pafu zuri kupanuka na kufanya kazi vizuri. [76]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ubadilishaji wa pafu wakati mwingine hufanywa kwa walio na ugonjwa sugu mkali sana wa kufungana kwa njia za pumzi, hasa kwa watu walio na umri mdogo.[76]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maumivu zaidi Kwa kawaida maumivu Zaidi makali hutibiwa kwa kuongeza utumizi wa vitanua bronkasi vya muda mfupi.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii mara nyingi hujumuisha mchanganyiko agonisti ya beta ya muda mfupi iliyopumuliwa ndani na kinza kikolini. [37]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Dawa hizi zinaweza kutumika kupitia kifaa cha kutoa kiasi fulani cha tiba kwa mapafu na Spacer au kupitia kinebulishi na zote huonekana kufanya kazi vizuri.[37]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kinebulishi kinaweza kuwa rahisi kwa walio wagonjwa zaidi. [37]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kotikosteroidi za kinywani huboresha nafasi ya kupata nafuu na kupunguza muda wa dalili kwa jumla.[3][37] Kwa wale walio na maumivu zaidi makali, antibiotiki huboresha matokeo. [98]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Antibiotiki tofauti zinaweza kutumiwa zikiwemo: amoxicillin, doxycycline au azithromycin si bayana iwapo moja ni bora kuliko zingine.[52]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hakuna ushahidi bayana kwa walio na visa visivyo vikali.[98]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Upitishaji wa shinikizo chanya la sehemu maalum kwa wale walio na viwango vya juu Zaidi vya dioksdi ya kaboni 2 (aina ya 2 ya kushindwa kupumua) hupunguza uwezekano wa kifo kutokana na au kuhitaji kulazwa kwa uangilizi makini upitishaji hewa wa kimashine.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Pia, theophylline inaweza kutumiwa kwa wasiopata nafuu kutokana na mbinu zingine.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Chini ya asilimia 20 ya maumivu zaidi huhitaji kulazwa hospitalini. [37]Kwa wasio na asidosisi inayotokana na matatizo ya kupumua, utunzaji wa nyumbani ("hospitali ya nyumbani") unaweza kusaidia kuepuka kulazwa.[37][99] Prognosi File:Ramani ya dunia ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa - DALY – Shirika la Afya Duniani2004.svg Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa huzidi polepole na hatimaye unaweza kusababisha kifo.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Inakadiriwa kuwa asilimia 3 ya ulemavu wote inahusiana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa. [101]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Sehemu ya ulemavu unaotokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa ulimwenguni imepungua tangu mwaka wa 1990 hadi 2010 kutokana na kuboreshwa kwa hali ya hewa ndani ya nyumba hasa Asia.[101]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Idadi ya miaka ya kuishi na ulemavu unaotokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu, hata hivyo, imeongezeka. [102]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kiwango ambacho ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa huzidi hutofautiana kulingana na kuwepo kwa mambo yanayoashiria matokeo mabaya kama vile: kufungana sana kwa kupita kwa hewa, uwezo duni wa kufanya mazoezi, upungufu wa pumzi, uzani wa chini au wa juu Zaidi, matatizo ya moyo yanayotokana na msongamano, uvutaji unaoendelea, na maumivu zaidi ya mara kwa mara.[4]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Matokeo ya muda mrefu ya ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa yanaweza kukadiriwa kwa kutumia kielezo cha KUASHIRIA ambayo hutoa alama ya sufuri hadi kumi kulingana na Kiasi cha hewa inayopumuliwa nje kwa lazima1, kielezo cha uzito wa mwili, umbali aliotembea kwa dakika 6, na kipimo cha disnia kilichobadilishwa cha Halmashauri ya Utafiti wa Tiba.[103]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kupoteza uzani sana ni ishara mbaya. [2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Matokeo ya upimaji wa pumzi pia ni kibashiri kizuri cha hali ya baadaye ya ugonjwa lakini si bora kama kielezo cha KUASHIRIA.[2][10] Epidemolojia Kote ulimwenguni kufikia mwaka wa 2010, ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa uliathiri takriban watu milioni 329 (asilimi 4.8 ya ya watu wote) na hutokea sana kwa wanaume kuliko wanawake. [102]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii ni kulinganishwa na milioni 64 walioathiriwa mwaka wa 2004.[104]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ongezeko katika nchi zinazostawi kati ya mwaka wa 1970 na miaka ya 2000 inaaminika kuhusiana na viwango vinavyoongezeka vya uvutaji katika eneo hili, ongezeko la idadi ya watu na watu wanaozeeka kutokana na kupungua kwa vifo kutoka kwa visababishi vingine kama vile magonjwa ya kuambukiza. [3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Nchi zingine zilizostawi zimeshuhudia viwango vya juu, zingine zimebaki imara na zingine zimeshuhudia kupungua katika kuenea kwa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Idadi za kimataifa zinatarajiwa kuendelea kuongezeka visababishi vya hatari vinapoendelea kutokea sana na watu wakiendelea kuzeeka. [54]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kati ya mwaka wa 1990 na 2010 idadi ya vifo kutokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa imepungua kidogo kutoka milioni 3.1 hadi milioni 2.9 ref name=Lozano2012>Unknown parameter |month= ignored (help); Explicit use of et al. in: |author= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link) CS1 maint: display-authors (link)</ref> Kwa jumla, ugonjwa huu ndicho kisababishi cha nne cha vifo. [3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika nchi zingine, vifo zimepungua kwa wanaume na kuongezeka kwa wananwake. ref name=Ryc2012>CS1 maint: multiple names: authors list (link)</ref> Hii inaweza kuwa kutokana na viwango vya uvutaji kwa wananwake na wanaume kuendelea kuwa sawa. [2]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa hutokea sana kwa wazee;[1] huathiri watu 34-200 kwa kila watu 1000 wenye umri wa Zaidi ya miaka 65 kulingana na watu waliozingatiwa. [1][51] Uingereza, karibu watu milioni 0.84 (kati ya milioni 50 ) wamepatikana kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa; hii ni takriban mtu mmoja kwa kila watu 59 wanaofanyiwa utambuzi wa ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa wakati fulani maishani mwao.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika sehemu nyingi maskini za nchi hiyo, mtu mmoja kati ya watu 32 walipatikana kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa, wakilinganishwa na mmoja kati ya watu 98 katika sehemu tajiri.[105]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Marekani, takriban asilimia 6.3 ya watu wazima, ambayo ni takriban watu milioni 15 wamepatikana kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[106]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Watu milioni 25wanaweza kuwa na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa visa visivyotambuliwa vikiongezwa.[107]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika mwaka wa 2011, takriban watu 730,000 walilazwa hospitalini kutokana na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa.[108]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Historia Neno "emfisema" linatoka katika Kigiriki ἐμφυσᾶν emphysan kumaanisha "kujaa hewa" -yenyewe ikiwa na ἐν en, ikimaanisha "ndani", na φυσᾶν physan, ikimaanisha "pumzi, blast".[109]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Jina bronkitisi sugu lilianza kutumika mwaka wa 1808[110] ilhali jina ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa huaminika  kutumika kwa mara ya kwanza mwaka wa 1965. [111]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hapo awali umejulikana kwa majina kadhaa tofauti yakiwemo: ugonjwa sugu wa kufungana kwa bronkasi na njia za hewa, ugonjwa sugu wa kupumua wa kufungana, ugonjwa sugu wa kufunga kwa kupita kwa hewa, kupungua sugu kwa kupita kwa hewa, ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa, ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa usiojulikana, na sindromu liyoenea ya kufungana kwa njia za hewa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Majina bronkitisi sugu na emfisema yalifasiliwa mwaka wa 1959 katika kongamano la CIBA na katika mwaka wa 1962 katika mkutano wa kamati ya Shirika la Kifua la Marekani kuhusu viwango vya utambuzi.[112]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Maelezo ya kitambo ya uwezekano wa emfisema ni: Katika mwaka wa 1679 na T. Bonet kuhusu ugonjwa wa "mapafu makubwa” na katika mwaka wa 1769 na Giovanni Morgagni kuhusu mapafu yaliyokuwa  yamevimba hasa kutokana na hewa".[111][113] Katika mwaka wa 1721 michoro ya kwanza ya emfisema ilifanywa na Ruysh.[113]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Michoro hii ilifuatwa na picha za Matthew Baillie katika mwaka wa 1789 na maelezo ya hali ya uharibifu wa ugonjwa huo.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika mwaka wa 1814 Charles Badham alitumia "katara" kueleza kikohozi na kamasi Zaidi katika bronkitisi sugu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

René Laennec, fizishiani aliyevumbua stethoskopu, alitumia neno "emfisema" katika kitabu chake A Treatise on the Diseases of the Chest and of Mediate Auscultation (1837) kueleza mapafu yasiyosinyaa alipofungua kifua wakati wa otopsi.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Aligundua kuwa hayakusinyaa kikawaida kwa sababu yalikuwa yamejaa hewa na njia za hewa zilikuwa zimejaa kamasi..


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika mwaka wa 1842, John Hutchinson aligundua kipima pumzi, kilichoruhusu kupimwa kwa  ujazo pumzi wa mapafu.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hata hivyo kipima pumzi chake kingeweza kupima ujazo tu, si kupita kwa hewa.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Tiffeneau and Pinelli katika mwaka wa  1947 walieleza kanuni za kupima kupita kwa hewa. [112]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Matibabu ya kitambo yalikuwa kitunguu saumu, mdalasini na ipecac, miongoni mwa mengine.[114]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Matibabu ya kisasa yalianzishwa katika nusu ya pili ya karne ya 21.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ushahidi wa kuunga mkono utumizi wa steroidi katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa ulichapishwa mwishoni mwa miaka ya 1950.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vitanua bronkasi vilianza kutumika katika miaka ya 1960 baada ya majaribio yenye matumaini ya isoprenaline.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Vitanua bronkasi zaidi, kama vile salbutamol, vilitengenezwa katika miaka ya 1970, na matumizi ya LABAs yakaanza katikati mwa miaka ya 1990.[115]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Jamii na Utamaduni Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu umeitwa "pafu la mvutaji".[116]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Walio na emfisema wamejulikana kama "wapumua waridi" au "aina A" kutokana na rangi yao ya waridi ya uso, kiwango cha haraka cha kupumua na midomo iliyofungwa,[117][118] na watu walio na bronkitisi sugu wameitwa “blota za bluu" au "aina B" kutokana na rangi ya bluu kwenye ngozi na midomo mara kwa mara kutokana na viwango vya chini vya oksijeni na kuvimba kwa tindi za miguu.[118][119] Istilahi hii haikubaliki tena kuwa muhimu kwa sababu watu wengi walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa nia za hewa wana mchanganyiko wa hali zote mbili.[2][118] Mifumo mingi ya afya ina ugumu kuhakikisha utambuzi unaofaa, uchunguzi na utunzaji wa watu walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa; Idara ya Afya ya Uingereza imetambua hili kuwa suala kuu kwa Huduma ya kitaifa ya Afya na imeanzisha mkakati mahususi wa kukabiliana na matatizo haya. [120]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Uchumi Ulimwenguni kote, Kufikia mwaka wa 2010, ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za pumzi umekadiriwa kusababisha gharama ya kiuchumi ya dola trilioni 2.1 ambayo nusu yake hutokea katika nchi zinazostawi. [8]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kwa idadi hii, takriban dola trilioni 1.9 ni gharama za moja kwa moja kama vile matibabu, ilhali dola trilioni 0.2 ni gharama zisizo za moja kwa moja kama vile kazi ambayo haikufanywa.[121]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Hii inatarajiwa kuwa zaidi ya mara mbili katika miaka 20ijayo.[8]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kule Ulaya, Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unawakilisha asilimia 3 ya gharama za afya.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Marekani, gharama za ugonjwa huu zinakadriwa kuwa dola bilioni 50, ambazo nyingi ni kutokana na maumivu zaidi.[1]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu  ulikuwa mmoja wa ugonjwa wenye gharama ya juu sana katika hospitali za Marekani mwaka wa 2011, na jumla ya gharama ya takriban dola bilioni 5.7 ref name=Tor2013/> Utafiti Infliximab imejaribiwa katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa lakini hakukuwa na ushahidi wa mafanikio bali uwezekano wa madhara.[122]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Roflumilast huonyesha ahadi katika kupunguza kiwango cha maumivu zaidi lakini haionekani kubadilisha ubora wa maisha.[3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ajenti kadhaa za muda mrefu zinaendelea kutengenezwa. [3]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Wanyama wengine Ugonjwa sugu wa kufungana kwa njia za hewa unaweza kutokea kwa wanyama wengine kadhaa na unaweza kutokana na kutangamana na moshi wa sigara.[123][124] Hata hivyo  wingi wa ugonjwa huu ni mdogo. [125]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Katika farasi ugonjwa huu pia hujulikana kama kufungana kwa mara kwa mara kwa njia za hewa na hutokana na mwitiko wa aleji kwa majani makavu yaliyo na kuvu.[126]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hupatina sana kwa mbwa wazee.[127]


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Kumbukumbu  Kusoma zaidi  National Institute for Health and Clinical Excellence. .


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

London, June 2010.


Question: Ni nani aliyevumbua alama ya kamili?

Marejeleo zaidi      Jamii:Magonjwa


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Israeli ya Kale ni jina la watu au taifa walioitwa taifa teule katika Tanakh au Biblia ya Kiebrania (kwa hiyo pia katika Agano la Kale lililo sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Kihistoria waliishi katika nchi iliyoitwa Kanaani, halafu Israeli (baadaye pia Palestina) kuanzia mnamo 1200 KK hadi mnamo mwaka 70 BK Waroma wa Kale walipovamia na kuharibu Yerusalemu, ambao tena mwaka 135 waliwafukuza wote kutoka nchi yao.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Wenyeji walijiita mwanzoni Wanaisraeli na baadaye pia Wayahudi.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Mwanzo na mwisho wa historia ya Israeli ya Kale Historia ya Israeli ya Kale inaanza tangu kupatikana kwa taifa hilo katika nchi yake inayoitwa Israeli.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Kufuatana na masimulizi ya Agano la Kale taifa la Israeli lilianzishwa na Wanaisraeli waliotoka Misri chini ya uongozi wa Musa na kuvamia Kanaani mnamo mwaka 1200 KK chini ya Yoshua.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Wataalamu wengine wa kisasa wanaona ya kwamba taifa lilitokea hasa ndani ya nchi kwa kuungana kwa vikundi mbalimbali.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Muungano huo wa vikundi na makabila ukawa taifa na kuunda ufalme wa kwanza wa Israeli wakati wa mfalme Sauli aliyefuatwa na Daudi na mwanae Suleimani.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Baada ya kifo cha Suleimani likatokea farakano na jina la "Israeli" likatumiwa na ufalme wa kaskazini, wakati mji mkuu wa kale Yerusalemu ukaendelea kama mji mkuu wa ufalme wa Yuda.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Falme zote mbili zilishindwa katika vita na kuanzia mwaka 587 KK hapakuwa tena na dola la kujitegemea, bali eneo lilikuwa chini ya falme mbalimbali kama vile Babiloni, Uajemi na Ugiriki wa Kale.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Lakini harakati za Wamakabayo za kurudisha uhuru uliweza kuwafukuza Wagiriki na kuanzisha ufalme wa Kiyahudi kati ya 140 KK hadi 4 KK.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Hata hivyo kuanzia mwaka 63 KK ufalme huo uliwekwa chini ya ulinzi wa Dola la Roma na polepole kugawiwa na hatimaye kuwa jimbo la Kiroma (tangu 70 BK).


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Maangamizi ya Yerusalemu mwaka 70 BK huhesabiwa kama mwisho wa Israeli ya Kale.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Wataalamu wengine wanaona tayari uvamizi wa mji wa 587 KK na Wababeli kama mwisho wa kipindi hiki na kuangalia kipindi kati ya 587 KK hadi 70 BK kama kipindi kipya.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Israeli wakati wa Yesu Wakati wa Agano Jipya, mji wa Yerusalemu, pamoja na nchi ya Israeli/Palestina, vilikuwa chini ya Dola la Roma, ambalo lilitawala maeneo yote yanayozunguka bahari ya Mediteranea.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Mkuu wa Dola alikuwa na cheo cha "Kaisari" akikaa mjini Roma (Italia).


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Waroma walidai utiifu na kodi za mataifa na makabila yote yaliyokuwa chini yao.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Lakini hawakuwa na neno juu ya utamaduni na dini za nchi hizo.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Utawala wa Kiroma ulirahisisha biashara na uchumi pamoja na mawasiliano katika maeneo haya yote.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Waroma hawakuwa na mitambo ya injini lakini walikuwa wataalamu wa uhandisi.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Walikuwa hodari sana kujenga barabara na nyumba za ghorofa.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Majengo kadhaa waliyoyajenga husimama mpaka leo.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Magofu ya miji yao yanaonekana leo hii kuanzia Misri na Algeria hadi Ujerumani na Asia.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Wasanii wao walichonga sanamu za mawe za kudumu.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Israeli/Palestina ilikuwa na serikali yake ya Kiyahudi lakini pia na liwali au gavana wa Kiroma.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Waroma walizima kwa ukali majaribio yote ya kupindua utawala wao.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Wayahudi katika Israeli walijaribu mara mbili kuwafukuza Waroma nchini: miaka 66-73 na 135 BK.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Kila safari Waroma walilipiza kisasi, wakichoma moto miji na vijiji na kuwafanya wananchi kuwa watumwa au kuwaua kabisa.


Question: Je,Israeli iko katika bara gani?

Israeli ya Kale

Viungo vya Nje  The Jewish History Resource Center - Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem   Jamii:Israel ya Kale Jamii:Historia ya Israeli Jamii:Historia ya Biblia


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kanisa Katoliki ni jina linalotumika kwa maana mbalimbali, lakini hasa kumaanisha Kanisa la Kikristo linalokubali mamlaka ya kiroho ya Papa wa Roma kama mkuu wa urika wa maaskofu juu yake lote.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Ndilo kubwa kabisa kati ya madhehebu yote ya dini hiyo, likikusanya nusu ya wafuasi wote wa Yesu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hata hivyo, Wakristo wa madhehebu mengine wanaokubali kanuni ya imani ya Nisea-Konstantinopoli wanatafsiri tofauti sehemu yake inayokiri Kanisa la kweli kutambulishwa na sifa nne, ya tatu ikiwa kwamba ni katoliki: "Tunasadiki Kanisa moja, takatifu, katoliki, la Mitume".


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kanisa Katoliki, likiwa na miaka karibu elfu mbili, ni kati ya miundo ya zamani zaidi iliyopo duniani na imechangia kwa kiasi kikubwa ustaarabu wa Magharibi, ingawa tangu mwishoni mwa Karne za Kati athari yake inazidi kupungua, ilivyo wazi leo hasa katika masuala yanayohusu jinsia na uzazi.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Imani ya Kanisa hilo inatokana na ufunuo wa Mungu ulivyotolewa kwa Israeli na ulivyokamilishwa na Yesu ambaye alimtambulisha kama Baba na alilianzisha kwa njia ya Roho Mtakatifu aliyetumwa naye juu ya Mitume wake siku ya Pentekoste mwaka 30 (au 33) BK.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Ni imani inayoungamwa katika ubatizo, sakramenti ya kwanza na mlango wa sakramenti nyingine sita: kwamba Mungu ni mmoja tu katika nafsi tatu: Baba, Mwana na Roho Mtakatifu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Imani hiyo inatakiwa kutekelezwa katika maadili maalumu yanayotegemea hasa upendo ambao ndio adili kuu na uhai wa mengine yote.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kutokana na juhudi za kutekeleza matendo ya huruma kwa yeyote mwenye shida, Kanisa Katoliki linatoa huduma za elimu na afya kuliko taasisi nyingine yoyote duniani kote.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kama vielelezo vya utakatifu ambao waamini wote wanaitiwa, Kanisa linapendekeza watu wa Agano la Kale na wa Agano Jipya, hasa Bikira Maria, lakini pia wale waliojitokeza zaidi katika historia yake kama watakatifu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Baadhi yao wana wafuasi wengi wanaounda familia za kiroho, mara nyingi kama mashirika ya kitawa yenye karama mbalimbali.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Maana ya jina Kanisa Neno Kanisa maana yake ni “Mkusanyiko”: ndani yake Roho Mtakatifu anaunganisha na Yesu na kati yao wale waliopokea Neno la Mungu na sakramenti zake.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Bwana alilizidisha Kanisa kila siku kwa wale waliokuwa wakiokolewa…


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Na jamii ya watu walioamini walikuwa na moyo mmoja na roho moja” (Mdo 2:47; 4:32).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Ndio tokeo la ombi la Yesu: “Wote wawe na umoja; kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako, hao nao wawe ndani yetu, ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma” (Yoh 17:21).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kumbe utitiri wa madhehebu yaliyotenganika unaleta picha ya “mtawanyiko” ambayo inakwaza ulimwengu usisadiki.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Kila mtu wa kwenu husema, ‘Mimi ni wa Paulo’, na, ‘Mimi ni wa Apolo’, na, ‘Mimi ni wa Kefa’, na, ‘Mimi ni wa Kristo’.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Je, Kristo amegawanyika?” (1Kor 1:12-13).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kwa imani hiyo, Kanisa si kundi la binadamu tu, tunaloweza kulianzisha kama vile chama, timu n.k. Kanisa ni fumbo la Mwili wa Kristo unaohuishwa na Roho Mtakatifu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kama Yesu linaonekana upande wa ubinadamu tu, kumbe linaunganisha utu na Umungu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Baba “alivitia vitu vyote chini ya miguu yake, akamweka awe kichwa juu ya vitu vyote kwa ajili ya Kanisa, ambalo ndilo mwili wake, ukamilifu wake anayekamilika kwa vyote katika vyote” (Ef 1:22-23).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hivyo hatuwezi kuambatana na Yesu kwa kulikataa Kanisa, kwa kuwa hao wawili ni mwili mmoja, kama Bwanaarusi na Bibiarusi.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Hamkusoma ya kwamba yeye aliyewaumba mwanzo, aliwaumba mtu mume na mtu mke, akasema, ‘Kwa sababu hiyo, mtu atamwacha babaye na mamaye, ataambatana na mkewe, na hao wawili watakuwa mwili mmoja’?


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hata wamekuwa si wawili tena, bali mwili mmoja.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Basi aliowaunganisha Mungu, mwanadamu asiwatenganishe” (Math 19:4-6).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Siri hiyo ni kubwa; ila mimi nanena habari ya Kristo na Kanisa” (Ef 5:32).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kwa sababu hiyo Kanisa ni muhimu kwa wote kwa kuwa ndilo ishara na chombo cha umoja wa watu na Mungu na kati yao.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Yesu “aliwapatanisha wote wawili na Mungu katika mwili mmoja, kwa njia ya msalaba, akiisha kuufisha ule uadui kwa huo msalaba.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Akaja akahubiri amani kwenu ninyi mliokuwa mbali, na amani kwao wale waliokuwa karibu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kwa maana kwa yeye sisi sote tumepata njia ya kumkaribia Baba katika Roho mmoja” (Ef 2:16-18).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Katoliki Halafu neno "katoliki" linatokana na kivumishi cha Kigiriki καθολικός  (katholikòs), lenye maana ya «kamili, kadiri ya utimilifu», kinyume cha «vipandevipande».


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Tunalikuta kwa mara ya kwanza katika maandishi ya Ignas wa Antiokia kwa Wakristo wa Smirna mwanzoni mwa karne II: «Alipo Yesu Kristo ndipo lilipo Kanisa Katoliki» (Ad Smyrnaeos, 8).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Ndivyo alivyolitofautisha na makundi madogomadogo yaliyokuwa yameanza kujitenga nalo.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Imani yake kuhusu fumbo lake kama ushirika Kanisa hilo linaamini kuwa ndani yake linadumu moja kwa moja Kanisa pekee lililoanzishwa na Yesu Kristo ambalo wanaunganishwa nalo wale wote wanaobatizwa katika madhehebu yoyote.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Tofauti kati yao ni kwamba baadhi (Wakatoliki) wana ushirika kamili nalo, wakati wengine (hasa Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Waprotestanti) wana ushirika nalo kwa viwango mbalimbali, kadiri wanavyokubali mafundisho, sakramenti na uongozi wake.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hatimaye, Kanisa hilo linaamini kuwa wale wote wasiobatizwa wanaitwa na Mungu kufanya hivyo na kujiunga nalo ili wafikie wokovu ulioletwa na Yesu Kristo.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Sababu ni kwamba wokovu unapatikana kwa Yesu tu, anayeishi katika Kanisa lake.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hata hivyo Roho Mtakatifu anaweza akaongoza mtu asiyewajua bila kosa lake aungane nao kiroho kwa kumlenga Mungu na kujitahidi kumtii kwa moyo wote.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Tunamtumaini Mungu aliye hai, aliye Mwokozi wa watu wote, hasa wa waaminio” (1Tim 4:10).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Hakika natambua ya kuwa Mungu hana upendeleo; bali katika kila taifa mtu amchaye na kutenda haki hukubaliwa na yeye…


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Twaamini kwamba tutaokoka kwa neema ya Bwana Yesu vilevile kama wao” (Mdo 10:34-35; 15:11).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Lakini mtu akijua Kanisa ni la lazima kwa wokovu asiingie au ajitenge nalo hawezi kuingia mbinguni.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Roho anena waziwazi ya kwamba nyakati za mwisho wengine watajitenga na imani, wakisikiliza roho zidanganyazo, na mafundisho ya mashetani; kwa unafiki wa watu wasemao uongo, wakichomwa moto dhamiri zao wenyewe” (1Tim 4:1-2).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Watoto, ni wakati wa mwisho.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Na kama vile mlivyosikia kwamba mpinga Kristo yuaja, hata sasa wapinga Kristo wengi wamekwisha kuwapo.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kwa sababu hiyo twajua ya kuwa ni wakati wa mwisho.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Walitoka kwetu, lakini hawakuwa wa kwetu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Maana kama wangalikuwa wa kwetu, wangalikaa pamoja nasi.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Lakini walitoka ili wafunuliwe kwamba si wote walio wa kwetu” (1Yoh 2:18-19).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Si kwamba anayejiunga na Kanisa na kudumu ndani yake ana hakika ya kuingia mbinguni, kwa sababu kama haongozwi na Roho Mtakatifu kuishi kadiri ya ubatizo wake atahukumiwa na Mungu vikali zaidi kwa kuchezea neema kubwa hivi.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Kila aliyepewa vingi, kwake huyo vitatakwa vingi; naye waliyemwekea amana vitu vingi, kwake huyo watataka na zaidi” (Lk 12:48).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Ushirika wa watakatifu maana yake Wakristo, kwa kushiriki mafumbo matakatifu wanaunda ndani ya Kristo mwili mmoja, ambamo waadilifu waliopo duniani, marehemu wa toharani na wenye heri wa mbinguni wanaunganishwa na upendo wafaidike na mema ya kila mmoja.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Kwa maana kama tukiishi, twaishi kwa Bwana, au kama tukifa, twafa kwa Bwana.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Basi kama tukiishi au kama tukifa, tu mali ya Bwana.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Maana Kristo alikufa akawa hai tena kwa sababu hii, awamiliki waliokufa na walio hai pia” (Rom 14:8-9).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Kiungo kimoja kikiumia, viungo vyote huumia nacho, na kiungo kimoja kikitukuzwa, viungo vyote hufurahi pamoja nacho.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Basi ninyi mmekuwa mwili wa Kristo, na viungo kila kimoja peke yake” (1Kor 12:26-27).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Dhambi yoyote kubwa inatutenga na ushirika huo kama Yesu alivyosema, “Mimi ndimi mzabibu wa kweli, na Baba yangu ndiye mkulima.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kila tawi ndani yangu lisilozaa huliondoa” (Yoh 15:1-2).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Lakini “Mungu aweza kuwapandikiza tena...


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kwa sababu karama za Mungu hazina majuto, wala mwito wake” (Rom 11:23,29).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Aina za waumini Kanisa limepewa na Yesu wahudumu wenye daraja takatifu wanaoitwa wakleri; waamini wengine wanaitwa walei.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kutoka pande hizo mbili wanapatikana watawa waliowekwa wakfu kwa namna ya pekee kwa kushika mashauri ya Kiinjili.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Yesu “alipanda mlimani, akawaita aliowataka mwenyewe; wakamwendea.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Akaweka watu kumi na wawili, wapate kuwa pamoja naye, na kwamba awatume kuhubiri” (Mk 3:13-14).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Walipoingia, wakapanda orofani, walipokuwa wakikaa; Petro, na Yohane, na Yakobo, na Andrea, Filipo na Tomaso, Bartholomayo na Mathayo, Yakobo wa Alfayo, na Simoni Zelote, na Yuda wa Yakobo.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hawa wote walikuwa wakidumu kwa moyo mmoja katika kusali, pamoja nao wanawake, na Mariamu mama yake Yesu, na ndugu zake” (Mdo 1:13-14).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Yesu amejenga Kanisa lake imara juu ya Mtume Petro, alichunge lote kwa niaba yake.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Papa kama Askofu wa Roma ndiye mwandamizi wa Petro na mkuu wa kundi zima la Maaskofu, waandamizi wa Mitume.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Wewe ndiwe Petro, na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu, wala milango ya kuzimu haitalishinda” (Math 16:18).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Atafananishwa na mtu mwenye akili, aliyejenga nyumba yake juu ya mwamba.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Mvua ikanyesha, mafuriko yakaja, pepo zikavuma, zikaipiga nyumba ile, isianguke; kwa maana misingi yake imewekwa juu ya mwamba” (Math 7:24-25).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Historia ya miaka elfu mbili sasa imedhihirisha ukweli wa maneno hayo.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Papa amejaliwa na Mungu mamlaka kamili juu ya waamini wote awafungulie ufalme wa mbinguni, kama Yesu alivyomuambia Petro: “Nitakupa wewe funguo za ufalme wa mbinguni; na lolote utakalolifunga duniani, litakuwa limefungwa mbinguni, na lolote utakalolifungua duniani, litakuwa limefunguliwa mbinguni” (Math 16:19).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Nimekuombea wewe ili imani yako isitindike; nawe utakapoongoka waimarishe ndugu zako” (Lk 22:32).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Lisha wanakondoo wangu…


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Chunga kondoo zangu…


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Lisha kondoo zangu” (Yoh 21:15-17).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Maaskofu wote wamerithi mamlaka ya Mitume kwa kufundisha, kutakasa na kuongoza Kanisa lote pamoja na Papa na chini yake.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Wale waliokabidhiwa jimbo fulani ni msingi wa umoja kwa waamini wao na kati yao na Kanisa lote duniani.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Jitunzeni nafsi zenu, na lile kundi lote nalo, ambalo Roho Mtakatifu amewaweka ninyi kuwa waangalizi ndani yake, mpate kulilisha kanisa lake Mungu, alilolinunua kwa damu yake mwenyewe” (Mdo 20:28).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Maaskofu wanasaidiwa kwanza na mapadri katika uchungaji, halafu na mashemasi katika utumishi.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Nawasihi wazee walio kwenu, mimi niliye mzee, mwenzi wao, na shahidi wa mateso ya Kristo, na mshirika wa utukufu utakaofunuliwa baadaye: lichungeni kundi la Mungu lililo kwenu, na kulisimamia” (1Pet 5:1-2).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Paulo na Timotheo, watumwa wa Kristo Yesu, kwa watakatifu wote katika Kristo Yesu, walioko Filipi, pamoja na Maaskofu na mashemasi” (Fil 1:1).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Bila Maaskofu, mapadri na mashemasi, Kanisa lisingekuwepo kwa sababu uhai wake unategemea kabisa ekaristi iliyokabidhiwa kwao.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Mkate ule tuumegao, si ushirika wa mwili wa Kristo?


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kwa kuwa mkate ni mmoja, sisi tulio wengi tu mwili mmoja; kwa maana sisi sote twapokea sehemu ya ule mkate mmoja” (1Kor 10:16-17).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Bila ekaristi tusingekuwa Kanisa, bali jumuia tu, kama madhehebu mengi yaliyojichagulia viongozi wasioshirikishwa hizo daraja takatifu kwa kuwekewa mikono na mwandamizi wa Mitume.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Uichochee karama ya Mungu, iliyo ndani yako kwa kuwekewa mikono yangu” (2Tim 1:6).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Nalikuacha Krete, ili uyatengeneze yaliyopunguka, na kuweka wazee katika kila mji kama vile nilivyokuamuru” (Tit 1:5).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Usimwekee mtu mikono kwa haraka” (1Tim 5:22).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Walei wanaitwa na Mungu kuratibu malimwengu yote yafuate matakwa yake.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Wapeni wote haki zao; mtu wa kodi, kodi; mtu wa ushuru, ushuru; astahiliye hofu, hofu; astahiliye heshima, heshima” (Rom 13:7).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Uwakumbushe watu kunyenyekea kwa wenye uwezo na mamlaka, na kutii, na kuwa tayari kwa kila kazi njema” (Tit 3:1).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Kwa sababu ndiyo mapenzi ya Mungu, kwamba kwa kutenda mema mzibe vinywa vya ujinga vya watu wapumbavu; kama walio huru, ila wasioutumia uhuru huo kwa kusitiri ubaya, bali kama watumwa wa Mungu” (1Pet 2:15-16).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Watawa wanashika hasa mashauri ya useja mtakatifu, ufukara na utiifu ambayo msingi wake ni maisha na mafundisho ya Yesu kadiri ya Injili.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Wako matowashi waliojifanya kuwa matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Awezaye kulipokea neno hili, na alipokee” (Math 19:12).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Ukitaka kuwa mkamilifu, enenda ukauze ulivyo navyo, uwape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni; kisha njoo unifuate” (Math 19:21).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

“Ninyi mmekuwa rafiki zangu, mkitenda niwaamuruyo” (Yoh 15:14).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Uenezi wake  Kati ya madhehebu ya Kikristo, Kanisa Katoliki linakusanya waamini 1,299,000,000, yaani nusu ya wafuasi wote wa Yesu, na 17.7 % ya binadamu wote, likiwa na asilimia kubwa ya waamini kati ya wananchi wa Amerika (63.7%) na Ulaya (39.9%).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Hata hivyo Wakatoliki kwa muda mrefu sasa wanaongezeka hasa katika mabara ya Afrika na Asia.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Miundo yake Kanisa Katoliki linaishi katika majimbo 2,999, ambayo kwa kawaida yanaongozwa na Maaskofu (kwa jumla wako 5,353) wakisaidiwa na mapadri (414,969) na mashemasi, ambao baadhi yao wanajiandaa kupata upadrisho na zaidi ya 46,312 ni wa kudumu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kati ya majimbo hayo, mengi yanafuata taratibu za Kanisa la Kilatini, ila kuna mengine yanayofuata taratibu za Makanisa Katoliki ya Mashariki.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Ni kwamba, tukitaka kutumia maneno kikamilifu tunapaswa kujua kwamba Kanisa la Kiroma si lile lote lililo chini ya Papa, bali lile tu linalofuata mapokeo ya Roma kuanzia ibada zake zinazotegemea lugha ya Kilatini.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kumbe yapo mengine (kama Kanisa Katoliki la Kiethiopia) ambayo hukubali pia uongozi wa Papa ila hufuata mapokeo ya Kiorthodoksi.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Asili ya makanisa hayo ni katika majaribio ya kuunganisha tena Makanisa ya Kiorthodoksi na lile la Roma; kwa kawaida majaribio hayo hayakufaulu, ila yalivuta maaskofu na Wakristo wachache.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Maaskofu hao pengine walipewa na Papa cheo cha Patriarki (wa Aleksandria, wa Antiokia n.k.) kwa kushindana na Mapatriarki wa Makanisa ya kale.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Lakini zipo nchi kadhaa ambako Wakristo wengi wa mapokeo ya Kiorthodoksi hufuata uongozi wa Papa kama kule Lebanon, Iraq na wengi kidogo katika nchi ya Ukraina.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Katika nchi kadhaa Makanisa mbalimbali ya Kikatoliki yanaishi kandokando, kwa mfano Misri kuna Kanisa Katoliki la Wakopti, Kanisa Katoliki la Kimelkiti, Kanisa Katoliki la Armenia, Kanisa Katoliki la Wakaldayo na la Kilatini.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Mapadri (lakini si maaskofu) Wakatoliki wa mapokeo ya Kikopti, ya Kigiriki, ya Kiarmenia na ya Kikaldayo wanaweza kuwa na ndoa na huendesha Misa katika taratibu zao za kale; kumbe mapadri Walatini hawawezi kuwa na ndoa na hufuata liturujia ya Roma.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Wote hao hukubali uongozi wa Papa bila kushindana, yaani wengine wanahudumia Wakatoliki wa mapokeo ya Kikopti, wengine wale wa mapokeo ya Kigiriki, wengine wale wa mapokeo ya Kiarmenia, wengine wale wa mapokeo ya Kikaldayo na wengine wale wa mapokeo ya Kiroma, hasa wahamiaji kutoka nchi nyingine.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Majimbo yote yanagawanyika katika parokia zinazoongozwa na padri anayeitwa paroko.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Kati ya waamini, ambao wengi kabisa kati yao ni wale wa kawaida wanaoitwa walei, wana nafasi ya pekee wamonaki na watawa wengine ambao wanaishi kwa mitindo mbalimbali iliyostawi katika historia ya Kanisa ili kumfuata Yesu kwa karibu zaidi katika useja mtakatifu, ufukara na utiifu, kadiri ya karama maalumu.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Masista ni 659.000 hivi na mabruda 52,625.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Marejeo   Bunson, Matthew (2008).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Our Sunday Visitor's Catholic Almanac.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Our Sunday Visitor Publishing.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

ISBN 1-59276-441-X. Gale Group. (2002) New Catholic Encyclopedia, 15 vol, with annual supplements; highly detailed coverage Papa Yohane Paulo II, (2006) He Gave Them the Law of Life as Their Inheritance, in:Man and Woman He created Them.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

A Theology of the Body, transl. M. Waldstein, Boston: Pauline Books and Media, pp.617–663 ISBN 0-8198-7421-3 Smith, Janet, ed. (1993) Why "Humanae Vitae" Was Right, San Francisco: Ignatius Press.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Smith, Janet (1991) "Humanae Vitae", a Generation Later, Washington D.C.: Catholic University of America Press, Stewart, Cynthia. (2008) The Catholic Church: A Brief Popular History 337 pages Vatican, Central Statistics Office (2011).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Annuario Pontificio (Pontifical Yearbook).


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Libreria Editrice Vaticana.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

ISBN 978-88-209-7908-9.


Question: Je, somo la mifupa ya binadamu linaitwaje?

Kanisa Katoliki

Viungo vya nje  – official website of the Holy See – official news website – official YouTube channel  Jamii:Dini Jamii:Ukristo Jamii:Kanisa Katoliki


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kwa kundinyota inayoweza kuitwa "Simba" angalia hapa Asadi (kundinyota)  Simba (jina la kisayansi: Panthera leo[1]; kwa Kiingereza lion) ni mnyama mkubwa mla nyama (carnivore) wa familia ya felidae[2] katika ngeli ya mamalia.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Maana yake ni kwamba simba hufanana na paka mkubwa.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Siku hizi simba wako hasa Afrika kusini kwa Sahara.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Simba wa Asia walipatikana zamani kati ya Uturuki na Bangladesh lakini ni wanyama 300 pekee waliobaki katika hifadhi ya wanyama huko Gujarat nchini Uhindi.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Nususpishi nyingine zilikuwepo Ulaya na pia Afrika ya kaskazini lakini zote zimekwisha kwa sababu waliwindwa vikali.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Chakula chao ni nyama inayopatikana kwa kuwinda wanyama.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Tofauti na paka wengine, simba huishi na kuwinda katika vikundi vyenye wanyama 10-20.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Kila kundi lina eneo lake na kuitetea dhidi ya simba wengine. simba jike ndiye anayewinda na baada ya kumkamata mnyama, dume ndiye anayeanza kula na hasa uanza kula viu vya ndani kama vile utumbo, maini, ndipo jike na watoto wanafuata kwa kula.


Question: Je,taiga hubeba mimba kwa miezi ngapi?

Simba

Dume anafikia urefu wa mwili pamoja na kichwa wa sentimita 170 hadi 250; kimo cha mabegani ni cm 120.